11 Beartas um choinbhleacht leasa don fhoireann

Gan dochar d’Airteagal 23 de Threoir 2014/65/AE agus do Roinn 3 de Chaibidil 2 de Rialachán Tarmligthe (AE) Uimh. 2017/565 ón gCoimisiún, ba cheart go mbeadh an comhlacht bainistíochta freagrach as cur chun feidhme agus maoirsiú beartas éifeachtach a bhunú, a fhormheas agus maoirseacht a dhéanamh orthu chun coinbhleachtaí iarbhír agus féideartha idir leas an ghnólachta infheistíochta agus leas príobháideach na foirne, lena n-áirítear comhaltaí den chomhlacht bainistíochta, a shainaithint, a mheasúnú, a bhainistiú agus a mhaolú nó a chosc, ar coinbhleachtaí iad a bhféadfadh tionchar díobhálach a bheith acu ar fheidhmiú a ndualgas agus a bhfreagrachtaí. Ba cheart do mháthairghnóthas de chuid an Aontais leas laistigh de bheartas um choinbhleacht leasa grúpa a mheas ar bhonn comhdhlúite.

Ba cheart go mbeadh sé mar aidhm leis an mbeartas coinbhleachtaí leasa na gcomhaltaí foirne a shainaithint, lena n-áirítear leas dlúthdhaoine dá dteaghlach. Ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta a chur san áireamh go bhféadfadh coinbhleachtaí leasa eascairt as, ní hamháin caidreamh reatha, ach as caidrimh phearsanta nó ghairmiúla a bhí bunaithe roimhe seo freisin. Sa chás go mbíonn coinbhleachtaí leasa ann, ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta a n-ábharthacht a mheasúnú agus cinneadh a dhéanamh maidir le bearta maolaitheacha agus iad a chur chun feidhme de réir mar is iomchuí.

Maidir le coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh eascairt as caidrimh a bhí bunaithe roimhe seo, ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta creat ama iomchuí a leagan síos inar mian leo go ndéanfadh an fhoireann coinbhleachtaí leasa den sórt sin a thuairisciú, ar an mbonn go bhféadfadh tionchar a bheith acu sin fós ar iompar na foirne agus ar a rannpháirtíocht i gcinnteoireacht.

Ba cheart go gcumhdófaí sa bheartas na cásanna nó na caidrimh seo a leanas ar a laghad ina bhféadfadh coinbhleachtaí leasa a bheith i gceist:

• a. leas eacnamaíoch (e.g. scaireanna, cearta úinéireachta eile agus ballraíochtaí, sealúchais airgeadais agus leas eacnamaíoch eile i gcustaiméirí tráchtála, cearta maoine intleachtúla, ballraíocht i gcomhlacht nó úinéireacht comhlachta nó eintitis a bhfuil leasanna coinbhleachta aige);
• b. caidrimh phearsanta nó ghairmiúla le húinéirí sealúchas cáilitheach sna gnólachtaí infheistíochta;
• c. caidrimh phearsanta nó ghairmiúla le foireann na ngnólachtaí nó eintiteas infheistíochta a áirítear laistigh de raon feidhme an chomhdlúthaithe stuamachta (e.g. caidreamh teaghlaigh);
• d. fostaíocht eile agus fostaíocht roimhe seo le blianta beaga anuas (e.g. cúig bliana);
• e. caidrimh phearsanta nó ghairmiúla le páirtithe leasmhara seachtracha ábhartha (e.g. baint a bheith acu le soláthraithe ábhair, sainchomhairliúcháin nó soláthraithe seirbhíse eile); agus
• f. tionchar polaitiúil nó caidreamh polaitiúil.

D’ainneoin an méid thuasluaite, ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta a chur san áireamh gur scairshealbhóir de chuid gnólacht infheistíochta nó seirbhísí eile gnólacht infheistíochta atá i gceist, agus nár cheart go n-eascródh cás as sin ina measfaí go mbeadh coinbhleacht leasa luaite le comhaltaí foirne má fhanann siad laistigh de thairseach iomchuí de minimis.

Ba cheart go leagfaí amach sa bheartas na próisis chun tuairisciú agus cumarsáid a dhéanamh leis an bhfeidhm atá freagrach faoin mbeartas. Ba cheart go mbeadh sé de dhualgas ar an bhfoireann aon ábhar a bhféadfadh coinbhleacht leasa a bheith mar thoradh air, nó a raibh coinbhleacht leasa mar thoradh air cheana féin, an méid sin a nochtadh go hinmheánach gan mhoill.

Ba cheart don bheartas idirdhealú a dhéanamh idir coinbhleachtaí leasa atá fós ann agus coinbhleachtaí leasa is gá a bhainistiú go buan agus coinbhleachtaí leasa a tharlaíonn gan choinne i ndáil le teagmhas aonair (e.g. idirbheart nó roghnú soláthraí seirbhíse, etc.) agus is féidir é a bhainistiú le beart aonuaire de ghnáth. I ngach uile chás, ba cheart leas an ghnólachta infheistíochta a chur san áireamh sna cinntí a dhéantar.

Ba cheart go leagfaí amach sa bheartas nósanna imeachta, bearta, ceanglais doiciméadachta agus freagrachtaí maidir le coinbhleachtaí leasa a shainaithint agus a chosc, maidir le measúnú a dhéanamh ar a n-ábharthacht agus maidir le bearta maolaitheacha a dhéanamh. Ba cheart go n-áireofaí an méid seo a leanas i measc na nósanna imeachta, na gceanglas, na bhfreagrachtaí agus na mbeart sin:

• a. gníomhaíochtaí nó idirbhearta atá ag teacht salach ar a chéile a chur de chúram ar dhaoine éagsúla;
• b. cosc a chur ar chomhaltaí foirne atá gníomhach lasmuigh den ghnólacht infheistíochta tionchar míchuí a bheith acu laistigh den ghnólacht infheistíochta maidir leis na gníomhaíochtaí eile sin;
• c. an fhreagracht atá ar chomhaltaí an chomhlachta bainistíochta staonadh ó vótáil ar aon ábhar i gcás ina bhfuil coinbhleacht leasa ag comhalta nó ina bhféadfadh coinbhleacht leasa a bheith ag comhalta nó i gcás ina bhféadfaí oibiachtúlacht nó cumas an chomhalta a dhualgais nó a dualgais i leith an ghnólachta infheistíochta a chomhlíonadh go cuí a chur i mbaol ar shlí eile;
• d. cosc a chur ar chomhaltaí den chomhlacht bainistíochta stiúrthóireachtaí a bheith acu i ngnólachtaí infheistíochta iomaíocha.

Ba cheart go gcumhdófaí go sonrach sa bheartas an riosca go mbeidh coinbhleachtaí leasa ann ag leibhéal an chomhlachta bainistíochta agus go dtabharfaí treoir leordhóthanach maidir le coinbhleachtaí leasa a shainaithint agus a bhainistiú, ar treoir í a d’fhéadfadh bac a chur ar chumas chomhaltaí an chomhlachta bainistíochta cinntí oibiachtúla agus neamhchlaonta a dhéanamh arb é is aidhm leo leas na ngnólachtaí infheistíochta a chomhlíonadh. Ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta a chur san áireamh go bhféadfadh coinbhleachtaí leasa tionchar a imirt ar neamhspleáchas chomhaltaí an chomhlachta bainistíochta²⁴ .

²⁴ Féach freisin treoirlínte comhpháirteacha ESMA agus ÚBE maidir leis an measúnú ar oiriúnacht chomhaltaí an chomhlachta bainistíochta agus sealbhóirí eochairfheidhme faoi Threoir 2013/36/AE agus Treoir 2014/65/AE.

Nuair a bheidh coinbhleachtaí leasa sainaitheanta comhaltaí den chomhlacht bainistíochta á maolú, ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta na bearta a rinneadh a dhoiciméadú, lena n-áirítear an réasúnú maidir le conas atá na bearta sin éifeachtach chun cinnteoireacht oibiachtúil a áirithiú.

Ba cheart coinbhleachtaí leasa iarbhír nó féideartha a nochtadh don fheidhm fhreagrach laistigh den ghnólacht infheistíochta a mheasúnú agus a bhainistiú go cuí. Má shainaithnítear coinbhleacht leasa foirne, ba cheart don ghnólacht infheistíochta an cinneadh a rinneadh a dhoiciméadú, go háirithe más rud é gur glacadh leis an gcoinbhleacht leasa agus leis na rioscaí gaolmhara; agus má glacadh leis an gcoinbhleacht leasa, conas a rinneadh an choinbhleacht leasa seo a mhaolú nó a leigheas go sásúil.

Ba cheart gach coinbhleacht leasa iarbhír agus fhéideartha ag leibhéal an chomhlachta bainistíochta, ina n-aonar agus i dteannta a chéile, a dhoiciméadú go leordhóthanach, a chur in iúl don chomhlacht bainistíochta agus a phlé, a chinneadh agus ba cheart don chomhlacht bainistíochta é a bhainistiú go cuí.