4.2 Measúnú neamhchosanta a dhéanamh ar bhearta sriantacha

Ba cheart a chumhdach le nósanna imeachta inmheánacha na n-institiúidí airgeadais measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha chun tuiscint a fháil ar a mhéid atá gach réimse dá ngnó neamhchosanta ar bhearta sriantacha agus leochaileach maidir le dul timpeall ar bhearta sriantacha.

Leis an measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha, ba cheart go gcuirfí ar chumas na n-institiúidí airgeadais na nithe seo a leanas a shainaithint agus measúnú a dhéanamh orthu:

• a. cad iad na córais um bearta sriantacha a bhfuil feidhm acu maidir leo;
• b. an dóchúlacht nach gcuirfear bearta sriantacha chun feidhme;
• c. an dóchúlacht go rachfar timpeall ar bhearta sriantacha;
• d. tionchar aon sáruithe ar bhearta sriantacha; agus
• e. na tosca riosca seo a leanas:
• a) riosca geografach, lena n-áirítear:
• i. an áit a ndéanann an institiúid airgeadais a gnó, i.e. na dlínsí agus na críocha ina bhfuil an institiúid airgeadais bunaithe nó ina n-oibríonn sí;
• ii. a mhéid atá na dlínsí agus na críocha sin neamhchosanta ar bhearta sriantacha nó arb eol go n-úsáidtear iad chun dul timpeall ar bhearta sriantacha;
• iii. tionscnamh agus ceann scríbe na n-idirbheart.
• b) riosca do chustaiméirí, lena n-áirítear:
• i. naisc custaiméirí agus, más infheidhme, a n-úinéirí tairbhiúla agus a scairshealbhóirí rialaithe, le tíortha a bhfuil bearta sriantacha i bhfeidhm ina leith de bharr staid a dhéanann difear don tír sin, nó arb eol go n-úsáidtear iad chun dul timpeall ar bhearta sriantacha;
• ii. an líon custaiméirí, an cineál custaiméirí agus castacht na gcustaiméirí sin, amhail na saincheisteanna maidir leis an úinéir tairbhiúil a shainaithint;
• iii. gníomhaíocht a bhonn custaiméirí, agus castacht na gníomhaíochta, lena n-áirítear aon naisc le tionscail nó le hearnálacha a d’fhéadfadh a bheith faoi réir bearta eacnamaíocha nó aon bhearta sriantacha eile, chomh maith le minicíocht agus cineálacha na n-idirbheart.
• c) riosca táirgí agus seirbhísí, lena n-áirítear:
• i. cineál táirgí agus seirbhísí na hinstitiúide airgeadais;
• ii. a mhéid atá an institiúid airgeadais neamhchosanta do bhearta sriantacha agus do dhul timpeall ar bhearta sriantacha trí na táirgí agus na seirbhísí sin a sholáthar.
• d) riosca maidir le bealaí seachadta, lena n-áirítear an gcruthaíonn úsáid idirghabhálaithe, gníomhairí, tríú páirtithe, caidreamh baincéireachta comhfhreagraí nó bealaí seachadta eile leochaileachtaí, lena n-áirítear tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:
• i. teorainn a chur le hinfheictheacht na hinstitiúide airgeadais do na páirtithe lena mbaineann;
• ii. an institiúid airgeadais a dhéanamh spleách ar phróisis scagtha tríú páirtithe;
• iii. neamhchosaint na hinstitiúide airgeadais ar rioscaí geografacha a mhéadú toisc go bhfuil siad ag feidhmiú nó bunaithe i dtíortha a bhfuil bearta sriantacha i bhfeidhm ina leith mar gheall ar staid a dhéanann difear don tír sin nó do na tíortha sin arb eol go n-úsáidtear iad chun dul timpeall ar bhearta sriantacha.

Ba cheart an measúnú dá dtagraítear i mír 22 a bheith bunaithe ar raon foinsí faisnéise atá éagsúil go leordhóthanach, lena n-áirítear an méid seo a leanas ar a laghad:

• a. faisnéis arna fáil mar chuid de bhearta díchill chuí custaiméara na hinstitiúide airgeadais a chur i bhfeidhm, i gcomhréir le forálacha Airteagal 13 de Threoir (AE) 2015/849;
• b. faisnéis ó chomhlachtaí idirnáisiúnta, ón rialtas, ó údaráis inniúla náisiúnta lena n-áirítear maoirseoirí AML/CFT, ó aonaid um fhaisnéis airgeadais (AFAnna) agus ó údaráis forfheidhmithe dlí (LEAnna), amhail tíopeolaíochtaí cothrom le dáta maidir le dul timpeall ar bhearta sriantacha;
• c. faisnéis ó fhoinsí oscailte inchreidte agus iontaofa, amhail tuarascálacha i nuachtáin chreidiúnacha agus ó eagraíochtaí meán creidiúnacha eile;
• d. faisnéis ó eagraíochtaí tráchtála inchreidte agus iontaofa, amhail tuarascálacha riosca;
• e. i gcás ina mbeidh sí sin ar fáil, anailís ar fholáirimh maidir le bearta sriantacha a bhí ann roimhe seo a bhaineann le fíormheaitseanna dearfacha agus le meaitseanna dearfacha bréagacha chun cásanna a shainaithint inar dóichí go dtarlóidh fíormheaitseanna dearfacha.

Agus measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha á dhéanamh acu, ba cheart d’institiúidí airgeadais a mheas an bhféadfadh scagadh cúlghabhálach ar a mbunachar sonraí custaiméirí agus ar thaifid idirbheart roimhe seo a bheith úsáideach agus comhréireach. D’fhéadfadh sé sin a bheith amhlaidh i gcás inar shainaithin an institiúid airgeadais go raibh an córas scagtha a bhí aici roimhe sin neamhleor nó neamhéifeachtach, nó ina bhfuil forais réasúnacha aici le hamhras a bheith uirthi ina leith sin.

Ba cheart d’institiúidí airgeadais a áirithiú go mbíonn a measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha cothrom le dáta agus ábhartha i gcónaí. Chuige sin, ba cheart d’institiúidí airgeadais athbhreithniú a dhéanamh air uair sa bhliain ar a laghad agus, i gcás inar gá, é a thabhairt cothrom le dáta. Ina theannta sin, de réir mar is gá, ba cheart d’institiúidí airgeadais athbhreithniú a dhéanamh ar a measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha sna cásanna seo a leanas:

• a. bearta sriantacha nua agus athruithe suntasacha ar na bearta sriantacha atá ann cheana a ghlacadh;
• b. sula ndéanfar táirgí nua a sholáthar, bealaí nua seachadta táirgí a thairiscint, freastal ar ghrúpaí cliant nua, dul isteach i limistéir gheografacha nua;
• c. athruithe suntasacha ar phróifíl ghníomhaíochta, bonn custaiméirí, struchtúr eagraíochtúil nó samhail ghnó na hinstitiúide;
• d. neamhchur chun feidhme bhearta sriantacha agus dul timpeall ar bhearta sriantacha a shainaithint, rud a léiríonn neamhoiriúnacht an mheasúnaithe neamhchosanta ar bhearta sriantacha;
• e. easnaimh i measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha atá ann cheana arna sainaithint ag an institiúid airgeadais nó ag an údarás inniúil atá freagrach as maoirseacht a dhéanamh ar bheartais, nósanna imeachta agus rialuithe inmheánacha chun cur chun feidhme bhearta sriantacha an Aontais agus bearta sriantacha náisiúnta a áirithiú.

Ba cheart d’institiúidí airgeadais a modheolaíocht a dhoiciméadú maidir lena measúnú neamhchosanta ar bhearta sriantacha agus toradh an mheasúnaithe sin a dhéanamh agus athbhreithniú a dhéanamh orthu agus iad a chur ar fáil dá n-údarás inniúil arna iarraidh sin.

I gcás inarb í an institiúid airgeadais máthairghnóthas grúpa, ba cheart don chomhlacht bainistíochta grúpa a áirithiú go ndéanfaidh fochuideachtaí an ghrúpa a mheasúnú neamhchosanta féin ar bhearta sriantacha ar bhealach comhordaithe agus é bunaithe ar mhodheolaíocht choiteann agus a shonraíochtaí féin á léiriú ag an am céanna.