4.2 Διεξαγωγή της αξιολόγησης έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα

Οι εσωτερικές διαδικασίες των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων πρέπει να καλύπτουν την αξιολόγηση της έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα προκειμένου να γίνει κατανοητός ο βαθμός έκθεσης κάθε τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητάς σε περιοριστικά μέτρα και είναι ευάλωτος σε καταστρατήγηση των εν λόγω μέτρων.

Η αξιολόγηση της έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα πρέπει να παρέχει στα χρηματοοικονομικά ιδρύματα τη δυνατότητα να εντοπίζουν και να αξιολογούν:

• α. τα καθεστώτα περιοριστικών μέτρων που εφαρμόζονται σε αυτά·
• β. την πιθανότητα μη εφαρμογής περιοριστικών μέτρων·
• γ. την πιθανότητα καταστρατήγησης των περιοριστικών μέτρων·
• δ. τον αντίκτυπο τυχόν παραβιάσεων των περιοριστικών μέτρων· και
• ε. τους ακόλουθους παράγοντες κινδύνου:
• α) τους γεωγραφικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων:
• i. της γεωγραφικής περιοχής στην οποία το χρηματοοικονομικό ίδρυμα ασκεί την επιχειρηματική του δραστηριότητα, δηλαδή τις δικαιοδοσίες και τα εδάφη στα οποία το χρηματοοικονομικό ίδρυμα είναι εγκατεστημένο ή δραστηριοποιείται·
• ii. του βαθμού στον οποίο οι εν λόγω δικαιοδοσίες και τα εδάφη εκτίθενται σε περιοριστικά μέτρα ή είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται για την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων·
• iii. της προέλευσης και του προορισμού των συναλλαγών.
• β) των κινδύνων για τον πελάτη, μεταξύ άλλων:
• i. των δεσμών των πελατών και, κατά περίπτωση, των πραγματικών δικαιούχων τους και των προσώπων που ασκούν τον έλεγχό τους, με χώρες για τις οποίες εφαρμόζονται περιοριστικά μέτρα λόγω κάποιας κατάστασης που επηρεάζει τη συγκεκριμένη χώρα, ή οι οποίοι είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται για την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων·
• ii. του αριθμού των πελατών, του τύπου των πελατών και της πολυπλοκότητας των εν λόγω πελατών, όπως τα ζητήματα που σχετίζονται με την ταυτοποίηση του πραγματικού δικαιούχου·
• iii. της δραστηριότητας της πελατειακής βάσης και της πολυπλοκότητας της δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δεσμών με βιομηχανίες ή τομείς που ενδέχεται να υπόκεινται σε οικονομικά ή άλλα περιοριστικά μέτρα, καθώς και τη συχνότητα και τα είδη των συναλλαγών.
• γ) των κινδύνων που ενέχουν τα προϊόντα και οι υπηρεσίες, μεταξύ άλλων:
• i. της φύσης των προϊόντων και των υπηρεσιών του χρηματοοικονομικού ιδρύματος·
• ii. του βαθμού στον οποίο η παροχή των εν λόγω προϊόντων και υπηρεσιών εκθέτει το χρηματοοικονομικό ίδρυμα στον κίνδυνο της παραβίασης και της καταστρατήγησης των περιοριστικών μέτρων.
• δ) των κινδύνων που ενέχουν οι δίαυλοι παροχής προϊόντων ή υπηρεσιών, μεταξύ άλλων του κατά πόσο η χρήση μεσαζόντων, διανομέων, τρίτων, σχέσεων τραπεζικής ανταπόκρισης ή άλλων διαύλων παροχής προϊόντων ή υπηρεσιών δημιουργεί τρωτά σημεία, μεταξύ άλλων με τους εξής τρόπους:
• i. περιορίζοντας την ορατότητα του χρηματοοικονομικού ιδρύματος στα εμπλεκόμενα μέρη·
• ii. καθιστώντας το χρηματοοικονομικό ίδρυμα εξαρτώμενο από τις διαδικασίες ελέγχου που εφαρμόζουν τρίτοι·
• iii. αυξάνοντας την έκθεση του χρηματοοικονομικού ιδρύματος σε γεωγραφικούς κινδύνους επειδή δραστηριοποιείται ή έχει την έδρα του σε χώρα ή χώρες για τις οποίες έχουν θεσπιστεί περιοριστικά μέτρα λόγω κατάστασης που επηρεάζει τη συγκεκριμένη χώρα ή τις συγκεκριμένες χώρες και η οποία ή οι οποίες είναι γνωστό ότι χρησιμοποιείται/ - ούνται για την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων.

Η αξιολόγηση που αναφέρεται στην παράγραφο 22 πρέπει να βασίζεται σε ένα επαρκώς ευρύ φάσμα πηγών πληροφοριών, οι οποίες θα συμπεριλαμβάνουν τουλάχιστον τις εξής:

• α. πληροφορίες που λαμβάνονται στο πλαίσιο της εφαρμογής των μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη του χρηματοοικονομικού ιδρύματος, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849·
• β. πληροφορίες από διεθνείς οργανισμούς, κυβερνητικές υπηρεσίες, εθνικές αρμόδιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων των εποπτικών αρχών ΚΞΧ/ΧΤ, των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ) και των αρχών επιβολής του νόμου, όπως επικαιροποιημένες τυπολογίες σχετικά με την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων·
• γ. πληροφορίες από έγκυρες και αξιόπιστες δημόσιες πηγές, όπως αναφορές σε εφημερίδες εγνωσμένου κύρους και άλλα έγκριτα μέσα ενημέρωσης·
• δ. πληροφορίες από έγκυρους και αξιόπιστους εμπορικούς οργανισμούς, όπως εκθέσεις κινδύνου·
• ε. εφόσον είναι διαθέσιμη, ανάλυση προηγούμενων ειδοποιήσεων περιοριστικών μέτρων σχετικά με αληθώς θετικές και ψευδώς θετικές αντιστοιχίσεις, προκειμένου να εντοπιστούν οι καταστάσεις στις οποίες είναι πιθανότερο να εμφανιστούν αληθώς θετικές αντιστοιχίσεις.

Κατά τη διενέργεια αξιολόγησης έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα, τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν κατά πόσον ο αναδρομικός έλεγχος της βάσης δεδομένων των πελατών τους και των αρχείων προηγούμενων συναλλαγών θα μπορούσε να είναι χρήσιμος και αναλογικός. Κάτι τέτοιο μπορεί να ισχύει στην περίπτωση που το χρηματοοικονομικό ίδρυμα έχει εντοπίσει λόγους ή έχει βάσιμες υποψίες να πιστεύει ότι το προηγούμενο σύστημα ελέγχου του ήταν ανεπαρκές ή αναποτελεσματικό.

Τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η αξιολόγηση της έκθεσής τους σε περιοριστικά μέτρα παραμένει επικαιροποιημένη και συναφής. Για να το πετύχουν αυτό, τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα πρέπει να επανεξετάζουν την αξιολόγηση τουλάχιστον μία φορά ετησίως και, εφόσον χρειάζεται, να την επικαιροποιούν. Επιπλέον, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα πρέπει να επανεξετάζουν την αξιολόγηση της έκθεσής τους σε περιοριστικά μέτρα στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• α. όταν εγκρίνονται νέα περιοριστικά μέτρα και σημαντικές αλλαγές σε υφιστάμενα περιοριστικά μέτρα·
• β. πριν από την παροχή νέων προϊόντων, την προσφορά νέων διαύλων παροχής προϊόντων, την εξυπηρέτηση νέων ομάδων πελατών, την είσοδο σε νέες γεωγραφικές περιοχές·
• γ. όταν πραγματοποιούνται σημαντικές μεταβολές στο προφίλ δραστηριοτήτων, στην πελατειακή βάση, στην οργανωτική δομή ή στο επιχειρηματικό μοντέλο του ιδρύματος·
• δ. όταν εντοπίζονται περιπτώσεις μη εφαρμογής και καταστρατήγησης των περιοριστικών μέτρων, γεγονός το οποίο καταδεικνύει την ακαταλληλότητα της αξιολόγησης της έκθεσης σε περιοριστικών μέτρων·
• ε. όταν εντοπίζονται ελλείψεις σε υφιστάμενη αξιολόγηση έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα, όπως προσδιορίζεται από το χρηματοοικονομικό ίδρυμα ή την αρμόδια αρχή που είναι αρμόδια για την εποπτεία των εσωτερικών πολιτικών, των διαδικασιών και των ελέγχων για τη διασφάλιση της εφαρμογής ενωσιακών και εθνικών περιοριστικών μέτρων.

Τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα πρέπει να τεκμηριώνουν τη μεθοδολογία τους για τη διενέργεια και την επανεξέταση της οικείας αξιολόγησης έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα καθώς και το αποτέλεσμά της και να τα θέτουν στη διάθεση της αρμόδιας αρχής τους κατόπιν αιτήματος.

Όταν το χρηματοοικονομικό ίδρυμα είναι η μητρική επιχείρηση ομίλου, το διοικητικό όργανο του ομίλου πρέπει να διασφαλίζει ότι οι θυγατρικές του ομίλου διενεργούν τη δική τους αξιολόγηση έκθεσης σε περιοριστικά μέτρα με συντονισμένο τρόπο και βάσει κοινής μεθοδολογίας, η οποία θα αντικατοπτρίζει παράλληλα τις ιδιαιτερότητές τους.