8.5 Gebruik van early warning indicators/watch lists voor kredietmonitoring

Als onderdeel van hun monitoringkader moeten instellingen relevante kwantitatieve en kwalitatieve EWI's ontwikkelen, in stand houden en regelmatig evalueren die worden ondersteund door een geschikte IT- en gegevensinfrastructuur die het mogelijk moet maken in hun geaggregeerde portefeuille alsook in portefeuilles, subportefeuilles, bedrijfstakken, geografische gebieden en individuele blootstellingen tijdig een verhoogd kredietrisico op te sporen.

Voor de EWI's moeten triggerniveaus zijn gedefinieerd met betrekking tot de niveaus die zijn gespecificeerd in de kredietrisicobereidheid en -strategie en het kredietrisicobeleid, en zijn escalatieprocedures aangewezen, met inbegrip van toegewezen verantwoordelijkheden voor de vervolgacties. Deze escalatieprocedures moeten ook betrekking hebben op het kiezen van blootstellingen of kredietnemers voor intensief monitoring, een watch list.

Het EWI-kader moet een beschrijving bevatten van de relevantie van de indicatoren met betrekking tot de kenmerken van transacties en soorten kredietnemers of, in voorkomend geval, voor homogene groepen portefeuilles.

Bij het identificeren van een geïnitieerde EWI-gebeurtenis op het niveau van een individuele blootstelling, portefeuille, subportefeuille of kredietnemersgroep, dienen instellingen vaker te monitoren en, indien nodig, te overwegen ze op een watch list te plaatsen en vooraf bepaalde (beperkende) maatregelen te nemen. De monitoring van deze watch list moet ertoe leiden dat specifieke rapporten regelmatig worden geëvalueerd door het hoofd van de risicomanagementfunctie, de hoofden van de functies die bij de kredietverlening zijn betrokken en het leidinggevend orgaan.

Wanneer de maatregelen interactie met de kredietnemer omvatten, moeten instellingen rekening houden met hun individuele omstandigheden. Het niveau van contact en communicatie met de kredietnemer tijdens betalingsmoeilijkheden moet in overeenstemming zijn met de informatievereisten zoals vastgelegd in de EBA-richtsnoeren inzake achterstallige betalingen en gedwongen verkoop.

In het kader van hun voortdurende monitoring van het kredietrisico moeten instellingen rekening houden met de volgende signalen die duiden op een verslechtering van de kredietkwaliteit:

• a. negatieve macro-economische gebeurtenissen (met inbegrip van, maar niet beperkt tot economische ontwikkeling, veranderingen in de wetgeving en technologische bedreigingen voor een bedrijfstak) die van invloed zijn op de toekomstige winstgevendheid van een bedrijfstak, een geografisch segment, een groep kredietnemers of een individuele kredietnemer, alsook het verhoogde risico op werkloosheid voor groepen personen;
• b. bekende ongunstige veranderingen in de financiële positie van kredietnemers, zoals een aanzienlijke toename van het schuldniveau of aanzienlijke stijgingen van de schuldendienstquotes;
• c. een aanzienlijke daling van de omzet of, in het algemeen, van de terugkerende kasstroom (met inbegrip van het verlies van een groot contract/klant/huurder);
• d. aanzienlijke vernauwing van de exploitatiemarges of -inkomsten;
• e. een significante afwijking van de feitelijke opbrengsten uit de prognose of een aanzienlijke vertraging in het bedrijfsplan van een project of een investering;
• f. veranderingen in het kredietrisico van een transactie die ertoe zouden leiden dat de voorwaarden aanzienlijk anders zouden zijn indien de transactie nieuw was geïnitieerd of uitgegeven op de rapportagedatum (zoals verhoogde bedragen aan vereiste zekerheden of garanties, of een hogere terugkerende inkomensdekking door de kredietnemer);
• g. een feitelijke of verwachte aanzienlijke daling van de externe kredietrating van de hoofdtransactie, of in andere externe marktindicatoren van het kredietrisico voor een specifieke transactie of vergelijkbare transactie met dezelfde verwachte looptijd;
• h. veranderingen in de voorwaarden voor toegang tot markten, een verslechtering van de financieringsvoorwaarden of bekende verminderingen van de door derden aan de kredietnemer verstrekte financiële steun;
• i. een vertraging van de bedrijfsactiviteiten of een ongunstige tendens bij de activiteiten van de kredietnemer die een aanzienlijke wijziging van het vermogen van de kredietnemer kan veroorzaken om aan zijn schuldverplichtingen te voldoen;
• j. een aanzienlijke toename van de economische of marktvolatiliteit die een negatief effect kan hebben op de kredietnemer;
• k. voor transacties die zijn gedekt door zekerheden, een significante verslechtering van de verhouding tussen het bedrag ervan en de waarde van de zekerheid als gevolg van ongunstige ontwikkelingen in de waarde van de zekerheid, of geen wijziging of een verhoging van het uitstaande bedrag als gevolg van de vastgestelde betalingstermijnen (zoals uitgebreide aflossingsvrije perioden van de hoofdbetaling, stijgende of flexibele termijnen, uitgebreide termijnen);
• l. een aanzienlijke toename van het kredietrisico met betrekking tot andere transacties van dezelfde kredietnemer of significante veranderingen in het verwachte betalingsgedrag van de kredietnemer, indien bekend;
• m. een aanzienlijke toename van het kredietrisico als gevolg van een toename van de moeilijkheden van de groep waartoe de kredietnemer behoort, zoals ingezetenen van een bepaald geografisch gebied, of aanzienlijke ongunstige ontwikkelingen in de prestaties van de economische activiteit van de kredietnemer of de toegenomen moeilijkheden in de groep van verbonden kredietnemers waartoe de kredietnemer behoort;
• n. bekende juridische maatregelen die aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor de financiële positie van de kredietnemer;
• o. de te late afgifte van een nalevingscertificaat, een verzoek om ontheffing of een inbreuk met betrekking tot de convenanten, althans wat de financiële convenanten betreft, indien van toepassing;
• p. negatieve migraties op het niveau van de interne kredietgraad/risicoklasse van de instelling in de geaggregeerde kredietportefeuille of in specifieke portefeuilles/segmenten;
• q. een daadwerkelijke of verwachte verlaging van de interne kredietrating/risicoclassificatie voor de transactie of kredietnemer of een verlaging van de op het gedrag gebaseerde score die wordt gebruikt om het kredietrisico intern te beoordelen;
• r. zorgen die in de verslagen van de externe accountants van de instelling of de kredietnemer aan de orde zijn gesteld;
• s. een of meer aan de kredietnemer gerelateerde faciliteiten heeft een achterstand van 30 dagen. 8.5.1 Follow-up- en escalatieproces op basis van geactiveerde EWI's

Wanneer een EWI is geactiveerd voor nadere monitoring en verder onderzoek, moet onmiddellijk actie worden ondernomen overeenkomstig het beleid en de procedures van de instelling, zoals bepaald in afdeling 4.3 van deze richtsnoeren. De aangewezen functies moeten een analyse uitvoeren om de ernst van de geactiveerde gebeurtenis te beoordelen en passende maatregelen en follow-up voor te stellen. Deze analyse dient onverwijld te worden voorgelegd aan de in het beleid en de procedures aangewezen relevante kredietbeslissers.

De betrokken kredietbeslissers moeten, op basis van de bovengenoemde analyse en andere relevante toegankelijke informatie, een besluit nemen over de passende volgende stappen. Het besluit moet worden gedocumenteerd en moet ter kennis worden gebracht van de relevante onderdelen van de instelling voor actie en follow-up.

Het activeren van EWI's moet leiden tot een hogere frequentie in het evaluatieproces, met inbegrip van discussies en besluiten van de kredietbeslissers, en tot intensievere informatieverzameling bij de kredietnemer. De verzamelde informatie moet voldoende zijn om frequentere kredietbeoordelingen van de kredietnemers te ondersteunen.