8.5 Χρήση δεικτών/καταλόγων παρακολούθησης έγκυρης προειδοποίησης στον τομέα της παρακολούθησης πιστώσεων

Ως μέρος του πλαισίου παρακολούθησής τους, τα ιδρύματα θα πρέπει να αναπτύσσουν, να διατηρούν και να αξιολογούν τακτικά τους σχετικούς ποσοτικούς και ποιοτικούς ΔΕΠ (Δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης) που υποστηρίζονται από την κατάλληλη τεχνολογική υποδομή και υποδομή δεδομένων που θα επιτρέπουν τον έγκαιρο εντοπισμό αυξημένου πιστωτικού κινδύνου στο συνολικό τους χαρτοφυλάκιο καθώς και τα χαρτοφυλάκια, τα επιμέρους χαρτοφυλάκια, τους κλάδους, τις γεωγραφικές περιοχές και τα μεμονωμένα ανοίγματα.

Για τους ΔΕΠ θα πρέπει να έχουν προσδιορισθεί επίπεδα ενεργοποίησης σε σχέση με τα επίπεδα που ορίζονται στη διάθεση ανάληψης πιστωτικού κινδύνου, στη στρατηγική και στις πολιτικές πιστωτικού κινδύνου, και να έχουν καθοριστεί διαδικασίες κλιμάκωσης, συμπεριλαμβανομένων των αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί για τις ενέργειες παρακολούθησης. Στο πλαίσιο των εν λόγω διαδικασιών κλιμάκωσης θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνεται και ο καθορισμός λίστα πελατών υπό παρακολούθηση (watch list) με την επιλογή των ανοιγμάτων ή των δανειοληπτών για ειδική παρακολούθηση.

Το πλαίσιο ΔΕΠ θα πρέπει να περιλαμβάνει περιγραφή της συνάφειας των δεικτών σε σχέση με τα χαρακτηριστικά των συναλλαγών και τους τύπους των δανειοληπτών, ή τις ομοιογενείς ομάδες χαρτοφυλακίων, κατά περίπτωση.

Για τον εντοπισμό παραβίασης των δεικτών έγκαιρης προειδοποίησης σε επίπεδο μεμονωμένου ανοίγματος, χαρτοφυλακίου, επιμέρους χαρτοφυλακίου ή ομάδας δανειολήπτη, τα ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν πιο συχνή παρακολούθηση και, εάν είναι απαραίτητο, να εξετάζουν την ένταξή τους σε κατάλογο παρακολούθησης και να λαμβάνουν προκαθορισμένα μέτρα και να προβαίνουν σε μέτρα περιορισμού του κινδύνου. Από την παρακολούθηση του εν λόγω καταλόγου παρακολούθησης θα πρέπει να προκύπτουν τακτικές αναφορές προς τον επικεφαλής της μονάδας διαχείρισης κινδύνων, τους επικεφαλής των υπηρεσιών που συμμετέχουν στη χορήγηση πιστώσεων και το διοικητικό όργανο.

Όταν οι εν λόγω ενέργειες περιλαμβάνουν αλληλεπίδραση με τον δανειολήπτη, τα ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις εκάστοτε συνθήκες. Το επίπεδο επαφής και επικοινωνίας με τον δανειολήπτη κατά τη διάρκεια των δυσκολιών καταβολής πληρωμών θα πρέπει να είναι ανάλογο με τις εποπτικές απαιτήσεις ενημέρωσης, όπως ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με τις καθυστερήσεις και τις κατασχέσεις.

Στο πλαίσιο της συνεχούς παρακολούθησης του πιστωτικού κινδύνου, τα ιδρύματα θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους τις ακόλουθες ενδείξεις χειροτέρευσης της πιστωτικής ποιότητας:

• α. αρνητικά μακροοικονομικά συμβάντα (συμπεριλαμβανομένης, ενδεικτικά, της οικονομικής ανάπτυξης, των αλλαγών στη νομοθεσία και των τεχνολογικών απειλών σε έναν κλάδο) που επηρεάζουν τη μελλοντική κερδοφορία ενός κλάδου, ενός γεωγραφικού τομέα, μιας ομάδας δανειοληπτών ή μιας μεμονωμένης επιχείρησης, καθώς και ο αυξημένος κίνδυνος ανεργίας για ομάδες ατόμων·
• β. γνωστές δυσμενείς μεταβολές στην οικονομική θέση των δανειοληπτών, όπως σημαντική αύξηση των επιπέδων χρέους ή σημαντική αύξηση των δεικτών εξυπηρέτησης χρέους·
• γ. σημαντική μείωση του κύκλου εργασιών ή, γενικά, των επαναλαμβανόμενων ταμειακών ροών (συμπεριλαμβανομένης της απώλειας σημαντικής σύμβασης/σημαντικού πελάτη/μισθωτή)·
• δ. σημαντική μείωση των λειτουργικών περιθωρίων ή εισοδημάτων·
• ε. σημαντική απόκλιση των υφιστάμενων κερδών από την πρόβλεψη ή σημαντική καθυστέρηση στο επιχειρηματικό σχέδιο ενός έργου ή μιας επένδυσης·

στ. αλλαγές στον πιστωτικό κίνδυνο μιας συναλλαγής που θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική διαφορά μεταξύ των όρων και των προϋποθέσεων εάν η συναλλαγή είχε πρόσφατα χορηγηθεί ή εκδοθεί κατά την ημερομηνία υποβολής στοιχείων (όπως αυξημένα ποσά απαιτούμενων εξασφαλίσεων ή εγγυήσεων, ή υψηλότερη κάλυψη τακτικού εισοδήματος του δανειολήπτη)·

• ζ. πραγματική ή αναμενόμενη σημαντική μείωση της εξωτερικής αξιολόγησης της κύριας συναλλαγής ή άλλων εξωτερικών δεικτών αγοράς πιστωτικού κινδύνου για συγκεκριμένη συναλλαγή ή παρόμοια συναλλαγή με την ίδια αναμενόμενη διάρκεια ζωής·
• η. αλλαγές στις συνθήκες πρόσβασης στις αγορές, επιδείνωση των συνθηκών χρηματοδότησης ή γνωστές μειώσεις στη χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται από τρίτους στον δανειολήπτη·
• θ. επιβράδυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας ή δυσμενείς τάσεις στις δραστηριότητες του δανειολήπτη που μπορεί να προκαλέσουν σημαντική μεταβολή στην ικανότητα του δανειολήπτη να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του σε σχέση με το χρέος του·
• ι. σημαντική αύξηση της οικονομικής αστάθειας ή της αστάθειας στην αγορά η οποία μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον δανειολήπτη·

ια. για συναλλαγές που καλύπτονται με εξασφάλιση, σημαντική επιδείνωση του λόγου του ποσού τους προς την αξία της εξασφάλισης λόγω δυσμενών εξελίξεων της αξίας της εξασφάλισης, ή καμία μεταβολή ή αύξηση του έκτακτου ποσού προς τους όρους πληρωμής που έχουν καθοριστεί (όπως παρατεταμένες περίοδοι χάριτος καταβολής κεφαλαίου, αυξανόμενες ή ευέλικτες δόσεις, παράταση προθεσμιών)·

ιβ. σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου σε άλλες συναλλαγές του ίδιου δανειολήπτη ή σημαντικές αλλαγές στην αναμενόμενη συναλλακτική συμπεριφορά του δανειολήπτη, εφόσον είναι γνωστές·

ιγ. σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου λόγω της αύξησης των δυσκολιών της ομάδας στην οποία ανήκει ο δανειολήπτης, όπως οι κάτοικοι συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής ή σημαντικές δυσμενείς εξελίξεις στην απόδοση του τομέα οικονομικής δραστηριότητας του δανειολήπτη ή αυξημένες δυσκολίες στην ομάδα συνδεδεμένων δανειοληπτών στην οποία ανήκει ο δανειολήπτης·

ιδ. γνωστές νομικές ενέργειες που μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την οικονομική θέση του δανειολήπτη· ιε. καθυστερημένη υποβολή πιστοποιητικού τήρησης, αίτημα παρέκκλισης ή παραβίασης σε σχέση με τις συμβάσεις, τουλάχιστον όσον αφορά τις οικονομικές συμβάσεις, κατά περίπτωση·

ιστ. αρνητικές μεταβολές στην πιστωτική διαβάθμιση/ κινδύνου στο συνολικό πιστωτικό χαρτοφυλάκιο ή σε συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια/τομείς·

ιζ. μια υφιστάμενη ή αναμενόμενη υποβάθμιση της πιστωτικής διαβάθμισης/κινδύνου για τη συναλλαγή ή τον δανειολήπτη ή μια μείωση της βαθμολογίας συμπεριφοράς που χρησιμοποιείται για την εσωτερική αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου·

ιη. ανησυχίες που εκφράζονται στις εκθέσεις των εξωτερικών ελεγκτών του ιδρύματος ή του δανειολήπτη·

ιθ. μία ή περισσότερες διευκολύνσεις που σχετίζονται με δανειολήπτη και είναι σε καθυστέρηση 30 ημερών.

8.5.1 Διαδικασία παρακολούθησης και κλιμάκωσης σε ενεργοποιημένους ΔΕΠ

Όταν έχει προκύψει παραβίαση ενός Δείκτη Έγκαιρης Παρακολούθησης, με στόχο τη στενότερη παρακολούθηση και περαιτέρω διερεύνηση, θα πρέπει να λαμβάνονται άμεσα μέτρα σύμφωνα με τις πολιτικές και τις διαδικασίες του ιδρύματος, όπως προβλέπεται στο τμήμα 4.3 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, Οι καθορισμένες υπηρεσίες θα πρέπει να πραγματοποιούν ανάλυση για να αξιολογείται η σοβαρότητα του προκληθέντος συμβάντος και για να προτείνονται τα κατάλληλα μέτρα και η παρακολούθηση. Η εν λόγω ανάλυση θα πρέπει, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, να παρουσιάζεται στους αρμόδιους φορείς λήψης αποφάσεων που έχουν οριστεί στην πολιτική και τις διαδικασίες.

Οι αρμόδιοι φορείς λήψης αποφάσεων για τις πιστώσεις θα πρέπει, με βάση την προαναφερθείσα ανάλυση και άλλες σχετικές προσβάσιμες πληροφορίες, να αποφασίζουν για την λήψη των κατάλληλων μέτρων. Η απόφαση θα πρέπει να τεκμηριώνεται και θα πρέπει να κοινοποιείται στα αρμόδια τμήματα του ιδρύματος για την ανάληψη δράσης και παρακολούθηση.

Οι παραβιάσεις των Δεικτών Έγκαιρης Παρακολούθησης θα πρέπει να οδηγούν σε συχνότερες αξιολογήσεις, συμπεριλαμβανομένων των συζητήσεων και των αποφάσεων από τους φορείς λήψης αποφάσεων, καθώς και σε ποιο εντατική συγκέντρωση πληροφοριών από τον δανειολήπτη. Οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται θα πρέπει να επαρκούν για την υποστήριξη συχνότερων αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών.