8.5 Korzystanie ze wskaźników wczesnego ostrzegania oraz list zagrożeń w monitorowaniu kredytów

W ramach monitorowania instytucje powinny opracowywać, utrzymywać i regularnie oceniać odpowiednie ilościowe i jakościowe wskaźniki wczesnego ostrzegania wspierane odpowiednią infrastrukturą informatyczną i infrastrukturą danych, które pozwolą na wykrycie w odpowiednim czasie zwiększonego ryzyka kredytowego w odniesieniu do portfela zagregowanego, jak również portfeli, subportfeli, sektorów gospodarki, regionów geograficznych i indywidualnych ekspozycji.

Wskaźniki wczesnego ostrzegania powinny określać poziomy wywołujące uruchomienie reakcji względem poziomów określonych w apetycie na ryzyko kredytowe, strategii i zasadach postępowania w zakresie ryzyka kredytowego oraz przewidywać procedury eskalacji, w tym wskazywać osoby odpowiedzialne za działania następcze. Takie procedury eskalacji powinny obejmować również wybór ekspozycji lub kredytobiorc ów objętych specjalnym monitorowaniem poprzez umieszczenie na liście zagrożeń (ang. watch list ) .

Ramy wskaźników wczesnego ostrzegania powinny zawierać opis znaczenia wskaźników w stosunku do charakterystyki transakcji i rodzaju kredytobiorc ów lub w stosownych przypadkach homogenicznych grup portfeli.

Identyfikując uruchomienie wskaźnika wczesnego ostrzegania na poziomie indywidualnej ekspozycji, portfela, subportfela lub grupy kredytobiorcy, instytucje powinny stosować częstsze monitorowanie, a w razie konieczności rozważyć umieszczenie ich na liście zagrożeń oraz podjęcie określonych wcześniej kroków i działań ograniczających ryzyko. Monitorowanie listy zagrożeń powinno prowadzić do regularnego przeglądu konkretnych sprawozdań przez kierownika komórki ds. zarządzania ryzykiem, kierowników jednostek zaangażowanych w udzielanie kredytu oraz organu zarządzającego.

Jeżeli działania te obejmują interakcję z kredytobiorcą, instytucje powinny mieć na uwadze jego indywidualną sytuację. Poziom kontaktu i komunikacji z kredytobiorcą w okresie trudności ze spłatą powinien być współmierny do wymogów informacyjnych, o których mowa w wytycznych EUNB dotyczących zaległości w spłacie i egzekucji z nieruchomości.

W ramach bieżącego monitorowania ryzyka kredytowego instytucje powinny uwzględniać następujące sygnały pogorszenia się jakości kredytowej:

• a. negatywne zdarzenia makroekonomiczne (w tym między innymi rozwój sytuacji ekonomicznej, zmiany przepisów i zagrożenia technologiczne w branży) wpływające na przyszłą rentowność branży, segment geograficzny, grupę kredytobiorcó w lub indywidualnego kredytobiorcę korporacyjnego, a także zwiększone ryzyko bezrobocia w określonych grupach osób;
• b. znane niekorzystne zmiany sytuacji finansowej kredytobiorców, takie jak istotny wzrost poziomu zadłużenia lub istotny wzrost wskaźników obsługi zadłużenia;
• c. istotny spadek przychodów lub – ogółem – regularnych przepływów pieniężnych (w tym utrata istotnej umowy /klienta/najemcy);
• d. istotne zawężenie marży operacyjnej lub dochodu;
• e. istotne odstępstwo faktycznych zysków względem prognoz lub istotne opóźnienie biznesplanu projektu lub inwestycji;
• f. zmiany ryzyka kredytowego transakcji, które spowodowałyby istotne różnice w warunkach, gdyby do transakcji doszło na nowo w dacie sprawozdawczej (np. większe wymagane zabezpieczenie, wyższa kwota gwarancji lu b wyższe pokrycie regularnym dochodem kredytobiorcy);
• g. faktyczny lub spodziewany znaczny spadek zewnętrznego ratingu kredytowego głównej transakcji lub innych zewnętrznych wskaźników rynkowych ryzyka kredytowego dla danej transakcji lub podobnej transakcji o takim samym spodziewanym okresie kredytowania;
• h. zmiany warunków dostępu do rynków, pogorszenie się warunków finansowania lub znane ograniczenie pomocy finansowej udzielanej kredytobiorcy przez osoby trzecie;
• i. spowolnienie działalności gospodarczej lub niekorzystne tendencje działalności kredytobiorcy, które mogą powodować istotną zmianę w zdolności kredytobiorcy do wykonania zobowiązań z tytułu zadłużenia;
• j. istotny wzrost zmienności gospodarczej lub rynkowej, który może mieć negatywny wpływ na kredytobiorcę;
• k. w przypadku transakcji zabezpieczonych – istotne pogorszenie stosunku wielkości transakcji do wartości zabezpieczenia ze względu na niekorzystną zmianę sytuacji związanej z wartością zabezpieczenia lub brak zmiany lub wzrost kwoty należności ze względu na ustalone warunki płatności (takie jak wydłużony okres karencji w odniesieniu do spłaty kwoty głównej, raty rosnące lub elastyczne, wydłużenie okresu spłaty);
• l. istotny wzrost ryzyka kredytowego innych transakcji tego samego kredytobiorcy lub istotne zmiany oczekiwanego zachowania płatniczego kredytobiorcy, jeżeli wiadomo o takich zmianach;
• m. istotny wzrost ryzyka kredytowego ze względu na zwiększone trudności grupy, do której należy kredytobiorca, takiej jak mieszkańcy określonego obszaru geograficznego, istotnie niekorzystny rozwój sytuacji w sektorze działalności kredytobiorcy lub zwiększone trudności w grupie powiązanych kredytobiorców, do której należy kredytobiorca;
• n. wiadome postępowania sądowe, które mogą w istotny sposób wpływać na sytuację finansową kredytobiorcy;
• o. opóźnienie w dostarczeni u zaświadczenia o przestrzeganiu warunków, zrzeczeniu się warunków lub naruszeniu warunków umowy, co najmniej w odniesieniu do finansowych warunków umowy, jeżeli dotyczy;
• p. negatywna zmiana wewnętrznej klasy kredytowej/klasy ryzyka w zagregowanym portfelu kredytowym lub w konkretnych portfelach/segmentach;
• q. faktyczne lub oczekiwane obniżenie wewnętrznego ratingu kredytowego/wewnętrznej klasyfikacji ryzyka w odniesieniu do transakcji lub kredytobiorcy lub obniżenie behawioralnej oceny punktowej stosowanej do wewnętrznej oceny ryzyka kredytowego;
• r. obawy podnoszone w sprawozdaniach sporządzonych przez audytorów zewnętrznych instytucji lub kredytobiorcy;
• s. co najmniej jeden instrument kredytobiorcy zaległy o 30 dni.

8.5.1 Działania następcze i proces eskalacji uruchomione w następstwie wskaźników wczesnego ostrzegania

W przypadku wystąpienia wskaźników wczesnego ostrzegania, które powodują zastosowanie ściślejszego monitorowania i dalszego wyjaśnienia, należy podjąć natychmiastow e działania zgodnie z zasadami postępowania i procedurami instytucji, zgodnie z rozdzia łem 4.3 niniejszych wytycznych. Wyznaczone jednostki powinny przeprowadzać analizę w celu dokonania oceny dotkliwości zdarzenia powodującego uruchomienie wskaźnika wczesnego ostrzegania oraz zaproponowania odpowiednich kroków i działań następczych. Analiza ta powinna bez zbędnej zwłoki zostać zaprezentowana odpowiednim decydentom kredytowym wyznaczonym w zasadach postępowania i procedurach.

Na podstawie takiej analizy i innych istotnych dostępnych infor macji odpowiedni decydenci kredytowi decydują o podjęciu odpowiednich kolejnych kroków. Decyzja powinna być udokumentowana i zakomunikowana odpowiednim jednostkom organizacyjnym instytucji w celu podjęcia odpowiednich kroków i działań następczych.

Uruchomienie wskaźników wczesnego ostrzegania powinno doprowadzić do zwiększenia częstotliwości procesu kontroli, w tym dyskusji i decyzji decydentów kredyt owych, a także zwiększenia intensywności działań w zakresie gromadzenia informacji od kredytobiorcy. Gromadz one informacje powinny być wystarczające, aby umożliwić częstszą kontrolę kredytową kredytobiorców.