6.1. Γενικές παρατηρήσεις

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν και να βαθμολογούν τους κινδύνους κεφαλαίου που έχουν προσδιοριστεί ως σημαντικοί για το ίδρυμα.

Σκοπός του παρόντος τίτλου είναι να παρουσιάσει κοινές μεθοδολογίες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση των επιμέρους κινδύνων και της διαχείρισης κινδύνων και των ελέγχων των κινδύνων. Η παρουσίαση δεν είναι περιοριστική και αφήνει περιθώριο στις αρμόδιες αρχές να λάβουν υπόψη και άλλα πρόσθετα κριτήρια που ενδέχεται να κριθούν σημαντικά βάσει της πείρας τους και των ειδικών χαρακτηριστικών του ιδρύματος.

Στο πλαίσιο του παρόντος τίτλου παρέχονται στις αρμόδιες αρχές κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση και τη βαθμολόγηση των ακόλουθων κινδύνων κεφαλαίου:

• a. πιστωτικός κίνδυνος και κίνδυνος αντισυμβαλλομένου·
• b. κίνδυνος αγοράς·
• c. λειτουργικός κίνδυνος·
• d. κίνδυνος επιτοκίου από δραστηριότητες εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών (IRRBB).

Στο παρόντα τίτλο προσδιορίζεται επίσης μια σειρά υποκατηγοριών στο πλαίσιο καθεμίας από τις ανωτέρω κατηγορίες κινδύνου, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των κινδύνων κεφαλαίου. Οποιαδήποτε από τις εν λόγω υποκατηγορίες μπορεί να αξιολογηθεί και να βαθμολογηθεί μεμονωμένα, ανάλογα με τη σημαντικότητά της για ένα συγκεκριμένο ίδρυμα. Στα παραρτήματα I-IV παρατίθενται μη εξαντλητικοί κατάλογοι υποκατηγοριών για τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο αγοράς, τον λειτουργικό κίνδυνο και τον κίνδυνο επιτοκίου (IRRBB), τους οποίους οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη κατά περίπτωση.

Η απόφαση σχετικά με τη σημαντικότητα εναπόκειται στην εποπτική αρχή. Ωστόσο, όσον αφορά τον κίνδυνο χορήγησης δανείων σε ξένο νόμισμα, υπό το πρίσμα της σύστασης του ΕΣΣΚ σχετικά με τον δανεισμό σε ξένο νόμισμα²⁷ , η σημαντικότητα πρέπει να καθορίζεται λαμβάνοντας υπόψη το ακόλουθο όριο: τα δάνεια που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα και παρέχονται σε δανειολήπτες που δεν έχουν προβεί σε αντιστάθμιση του συναλλαγματικού κινδύνου αποτελούν τουλάχιστον το 10 % του συνολικού χαρτοφυλακίου δανείων ενός ιδρύματος (σύνολο δανείων σε μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες και νοικοκυριά), όταν το εν λόγω συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων αποτελεί τουλάχιστον το 25 % του συνολικού ενεργητικού του ιδρύματος.

²⁷ Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 21ης Σεπτεμβρίου 2011 , σχετικά με τον δανεισμό σε ξένο νόμισμα (ΕΣΣΚ/2011/1) (ΕΕ 342 της 22.11.2011, σ. 1).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν και άλλους κινδύνους οι οποίοι προσδιορίζονται ως σημαντικοί για ένα συγκεκριμένο ίδρυμα αλλά δεν παρατίθενται ανωτέρω (π.χ. συνταξιοδοτικός κίνδυνος, στρατηγικός και επιχειρηματικός κίνδυνος, κίνδυνος παρέμβασης, συγκέντρωση εντός και μεταξύ των κινδύνων). Τα κάτωθι στοιχεία ενδεχομένως να είναι χρήσιμα για τη διαδικασία προσδιορισμού:

• α. παράγοντες που αυξάνουν το συνολικό ποσό ανοίγματος σε κίνδυνο·
• β. κίνδυνοι που εντοπίζονται στο πλαίσιο της ΔΑΕΕΚ του ιδρύματος·
• γ. κίνδυνοι που προκύπτουν από το επιχειρηματικό μοντέλο του ιδρύματος (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εντοπίζονται από άλλα ιδρύματα που εφαρμόζουν παρόμοιο επιχειρηματικό μοντέλο)·
• δ. στοιχεία που απορρέουν από την παρακολούθηση βασικών δεικτών·
• ε. ευρήματα και παρατηρήσεις από εκθέσεις εσωτερικού ή εξωτερικού ελέγχου·

στ. συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές που εκδίδονται από την ΕΑΤ, καθώς και προειδοποιήσεις και συστάσεις που εκδίδονται από τις αρχές μακροπροληπτικής εποπτείας ή από το ΕΣΣΚ.

Τα προαναφερθέντα στοιχεία πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη από τις αρμόδιες αρχές κατά τον προγραμματισμό της έντασης της εποπτικής τους δραστηριότητας σε σχέση με την αξιολόγηση ενός συγκεκριμένου κινδύνου.

Όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο αγοράς και τον λειτουργικό κίνδυνο, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν, μεταξύ άλλων, τη συμμόρφωση του ιδρύματος προς τις νομικές πράξεις που δημοσιεύονται χωριστά στον διαδικτυακό τόπο της ΕΑΤ, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 12. Ωστόσο, με τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής της αξιολόγησης πέραν των εν λόγω ελάχιστων απαιτήσεων προκειμένου να παρέχεται στις αρμόδιες αρχές η δυνατότητα να διαμορφώνουν ολοκληρωμένη άποψη σχετικά με τους κινδύνους κεφαλαίου.

Κατά την εκτίμηση των κινδύνων κεφαλαίου, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη τον δυνητικό αντίκτυπο του κινδύνου του κόστους χρηματοδότησης σύμφωνα με τη μεθοδολογία που περιλαμβάνεται στον τίτλο 8 και μπορούν να αποφασίζουν σχετικά με την αναγκαιότητα λήψης μέτρων για τη μείωση του κινδύνου αυτού.

Οι αρμόδιες αρχές, όταν εφαρμόζουν τις μεθοδολογίες που προσδιορίζονται σε αυτόν τον τίτλο, πρέπει να καθορίζουν συναφείς ποσοτικούς δείκτες και άλλα κριτήρια μέτρησης, που μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση βασικών δεικτών, όπως ορίζεται στον τίτλο 3. Πρέπει επίσης να εξετάζουν, κατά περίπτωση, τις εσωτερικές μετρήσεις κινδύνου του ιδρύματος.

Για κάθε σημαντικό κίνδυνο, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν και να αποτυπώνουν στη βαθμολογία κινδύνου:

• a. τον εγγενή κίνδυνο (ανοίγματα σε κίνδυνο)·
• b. την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης κινδύνων και ελέγχου αυτών.

Αυτή η ροή αξιολογήσεων παρουσιάζεται στο διάγραμμα 2 κατωτέρω.

Διάγραμμα 2. Ροή εργασιών αξιολόγησης για τους κινδύνους κεφαλαίου

Κατά τη διεξαγωγή των αξιολογήσεών τους, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να χρησιμοποιούν τις διαθέσιμες πηγές πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων αναφορών που υποβάλλονται βάσει κανονιστικών υποχρεώσεων, εσωτερικών κριτηρίων μέτρησης και αναφορών του ιδρύματος (π.χ. αναφορά εσωτερικού ελέγχου, αναφορές διαχείρισης κινδύνων, πληροφορίες από την ΔΑΕΕΚ), αναφορών επιτόπιων ελέγχων και εξωτερικών αναφορών (π.χ. κοινοποιήσεις του ιδρύματος προς τους επενδυτές ή τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας). Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προσφεύγουν στην υποβολή έκτακτων αναφορών όταν αυτό είναι απολύτως αναγκαίο και αναλογικό για την εκτέλεση των εποπτικών τους καθηκόντων, και όταν οι πληροφορίες δεν αποτελούν επανάληψη ή δεν είναι διαθέσιμες με άλλον τρόπο, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 2 της ΟΚΑ. Παρότι η αξιολόγηση αφορά ειδικά το ίδρυμα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η σύγκριση με ομάδα αναφοράς ομοειδών ιδρυμάτων για τον προσδιορισμό του πιθανού ανοίγματος σε κινδύνους κεφαλαίου. Για τον σκοπό αυτόν, η ομάδα αναφοράς ομοειδών ιδρυμάτων πρέπει να ορίζεται βάσει εκτιμήσεων ανά κίνδυνο και ενδέχεται να διαφέρει από εκείνη που καθορίζεται για τους σκοπούς της ανάλυσης επιχειρηματικού μοντέλου ή άλλων αναλύσεων.

Κατά την αξιολόγηση των κινδύνων κεφαλαίου, οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν τον ακριβή και συνετό χαρακτήρα του υπολογισμού των ελάχιστων απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων για τον εντοπισμό περιπτώσεων στις οποίες οι υπολογισμοί ελάχιστων ιδίων κεφαλαίων ενδέχεται να υποεκτιμούν το πραγματικό επίπεδο κινδύνου. Η εν λόγω αξιολόγηση πρέπει να συνεκτιμάται κατά τον προσδιορισμό των P2R, όπως προβλέπεται στην ενότητα 7.2.3.

Το αποτέλεσμα της αξιολόγησης κάθε σημαντικού κινδύνου πρέπει να αποτυπώνεται σε σύνοψη πορισμάτων στην οποία επεξηγούνται οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου, καθώς και η βαθμολογία κινδύνου, όπως καθορίζεται στις επόμενες ενότητες.