6.1. Uwagi ogólne

Właściwe organy powinny szacować i oceniać za pomocą punktacji ryzyka obciążające kapitał, które uznano za istotne dla instytucji.

W niniejszym tytule określono wspólne metody, których użycie należy rozważyć w celu oceny poszczególnych ryzyk oraz zarządzania ryzykiem i mechanizmów kontroli ryzyka. Niniejszy tytuł nie ma wyczerpującego charakteru i pozostawia właściwym organom swobodę uwzględnienia dodatkowych kryteriów, które uznają za istotne w świetle swoich doświadczeń i specyfiki instytucji.

W niniejszym tytule zawarto wskazówki dla właściwych organów dotyczące oceny i punktacji następujących ryzyk obciążających kapitał:

• a. ryzyko kredytowe i ryzyko kontrahenta;
• b. ryzyko rynkowe
• c. ryzyko operacyjne;
• d. ryzyko stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego.

W tytule określono również zbiór podkategorii w ramach każdej powyższej kategorii ryzyka, które należy uwzględnić w ocenie ryzyk obciążających kapitał. W zależności od istotności dowolnej z tych podkategorii dla danej instytucji, mogą być one przedmiotem indywidualnej oceny i punktacji. W załącznikach I–IV przedstawiono niewyczerpujące wykazy podkategorii ryzyka kredytowego, ryzyka rynkowego, ryzyka operacyjnego oraz IRRBB, które właściwe organy powinny uwzględniać w stosownych przypadkach.

Decyzja dotycząca istotności zależy od osądu nadzorczego. Niemniej w przypadku ryzyka związanego z udzielaniem kredytów w walutach obcych, w świetle zalecenia ERRS dotyczącego kredytów w walutach obcych²⁷ , istotność należy określić z uwzględnieniem następującego progu: kredyty denominowane w walucie obcej udzielone kredytobiorcom niezabezpieczonym stanowią co najmniej 10 % całkowitego portfela kredytowego instytucji (całkowita wartość kredytów udzielonych przedsiębiorstwom niefinansowym i gospodarstwom domowym), przy czym taki całkowity portfel kredytowy stanowi co najmniej 25 % aktywów instytucji razem.

²⁷ Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 21 września 2011 r. dotyczące kredytów w walutach obcych (ERRS/2011/1) (Dz.U. C 342 z 22.11.2011, s. 1).

Właściwe organy powinny również ocenić inne ryzyka uznane za istotne dla danej instytucji, a niewyszczególnione powyżej (np. ryzyko związane z emeryturami, ryzyko strategiczne i biznesowe, ryzyko wsparcia, koncentracja ryzyka w ramach jednej kategorii ryzyka (ang. intra-risk concentration ) lub koncentracja ryzyka z kilku kategorii ryzyka (ang. inter-risk concentration ). W procesie identyfikacji podkategorii ryzyka pomocne mogą być:

• a. czynniki zwiększające całkowitą ekspozycję na ryzyko;
• b. ryzyka określone w ICAAP instytucji;
• c. ryzyka wynikające z modelu biznesowego instytucji (w tym zidentyfikowane przez inne instytucje stosujące podobny model biznesowy);
• d. informacje pochodzące z monitorowania kluczowych wskaźników;
• e. ustalenia i wyniki sprawozdań z audytów wewnętrznych lub zewnętrznych;
• f. zalecenia i wytyczne publikowane przez EUNB oraz ostrzeżenia i zalecenia wydawane przez organy makroostrożnościowe lub ERRS.

Właściwe organy powinny również uwzględniać powyższe elementy przy planowaniu intensywności swoich działań nadzorczych w związku z oceną danego ryzyka.

W odniesieniu do ryzyka kredytowego, rynkowego i operacyjnego właściwe organy powinny ocenić między innymi, czy instytucja przestrzega aktów prawnych opublikowanych oddzielnie na stronie internetowej EUNB, o których mowa w ust. 12. W niniejszych wytycznych przewidziano jednak rozszerzony zakres oceny w porównaniu do tych wymogów minimalnych, tak by umożliwić właściwym organom uzyskanie kompleksowej wiedzy na temat ryzyk obciążających kapitał.

Oceniając ryzyka obciążające kapitał, właściwe organy powinny ponadto uwzględniać potencjalne skutki ryzyka związanego z kosztami finansowania, używając metod określonych w tytule 8, i mogą również zdecydować o konieczności wprowadzenia środków mających na celu przeciwdziałanie temu ryzyku.

Stosując metody określone w niniejszym tytule, właściwe organy powinny określić właściwe wskaźniki ilościowe i inne mierniki, których powinno się używać do monitorowania kluczowych wskaźników, zgodnie z tytułem 3, a w stosownych przypadkach powinny również uwzględniać wewnętrzne mierniki ryzyka stosowane przez instytucję.

W odniesieniu do każdego istotnego ryzyka, w punktacji ryzyka, właściwe organy powinny ocenić i uwzględnić:

• a. ryzyko nieodłączne (ekspozycje na ryzyko);
• b. jakość i skuteczność zarządzania ryzykiem i mechanizmów kontroli ryzyka.

Przebieg tej oceny przedstawiono na rysunku 2 poniżej. Rysunek 2. Przebieg oceny ryzyk obciążających kapitał;

Ocena poszczególnych ryzyk i mechanizmów kontroli Punktacja ryzyka

Przeprowadzając swoje oceny, właściwe organy powinny korzystać z dostępnych źródeł informacji, w tym sprawozdawczości regulacyjnej, mierników i sprawozdań wewnętrznych instytucji (np. sprawozdań z audytu wewnętrznego, sprawozdań z zarządzania ryzykiem, informacji z ICAAP), sprawozdań z kontroli na miejscu i sprawozdań zewnętrznych (np. komunikatów instytucji dla inwestorów, agencji ratingowych). Właściwe organy powinny również korzystać ze sprawozdań ad hoc w przypadkach, gdy jest to absolutnie konieczne i proporcjonalne do ich zadań nadzorczych oraz gdy informacje te nie stanowią powtórzenia już istniejących danych ani nie są dostępne w inny sposób, zgodnie z art. 104 ust. 2 akapit drugi dyrektywy CRD. Chociaż ocena ma w zamierzeniu ograniczać się do danej instytucji, w celu określenia potencjalnej ekspozycji na ryzyka obciążające kapitał właściwe organy powinny rozważyć zestawienie z instytucjami porównywalnymi. W tym celu instytucje porównywalne należy definiować dla każdego rodzaju ryzyka z osobna i mogą one różnić się od instytucji z grupy porównawczej określonych na potrzeby analizy modelu biznesowego i innych analiz.

W ocenie ryzyk obciążających kapitał właściwe organy powinny również oceniać trafność i ostrożnościowy charakter wyliczeń minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, aby wykryć sytuacje, w których wyliczenia minimalnych funduszy własnych prowadzą do niedoszacowania rzeczywistego poziomu ryzyka. Ocena ta byłaby pomocna przy określaniu P2R zgodnie z sekcją 7.2.3.

Wynik oceny każdego istotnego ryzyka należy odzwierciedlić w podsumowaniu ustaleń zawierającym wyjaśnienie głównych czynników ryzyka, a także w punktacji ryzyka, o której mowa w kolejnych sekcjach.