4.8 Εφαρμογή προγραμμάτων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων

Στο πλαίσιο των διαδικασιών ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ, τα ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι έχουν επαρκές κεφάλαιο και πόρους ρευστότητας για να καλύψουν τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν, και θα πρέπει να φροντίσουν για την κατάλληλη κατανομή των κεφαλαιακών και ρευστών πόρων στις οντότητες του ιδρύματος κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου. Η εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στον προγραμματισμό κεφαλαίου και ρευστότητας που θα πρέπει να υποβάλλουν τα ιδρύματα στις αρμόδιες αρχές, στο πλαίσιο της ενημέρωσης που δίνουν βάσει των διαδικασιών ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ και στο πλαίσιο της κατάρτισης προφίλ αξιολόγησης κινδύνου και προφίλ ρευστότητας σε κλίμακα ομίλου.

Επιπλέον, μέσω της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν την αξιοπιστία του προγραμματισμού κεφαλαίου τους υπό ακραίες συνθήκες για να βεβαιώνονται ότι πληρούν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις που ισχύουν γι’ αυτά. Κάθε αξιολόγηση της αξιοπιστίας του προγραμματισμού κεφαλαίου υπό ακραίες συνθήκες θα πρέπει να εξετάζει την αυστηρότητα του σεναρίου και την πιθανότητα επέλευσης του κινδύνου. Τα ιδρύματα θα πρέπει επίσης να ελέγχουν την αξιοπιστία των σχεδίων ρευστότητάς τους για να βεβαιώνονται ότι είναι σε θέση να συμμορφωθούν με τις λήγουσες υποχρεώσεις τους υπό ακραίες συνθήκες. Τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν το επίπεδο μεταβιβασιμότητας των κεφαλαιακών αποθεμάτων τους και των αποθεμάτων ρευστότητας σε ακραίες καταστάσεις και να λαμβάνουν υπόψη κάθε πιθανό εμπόδιο, συμπεριλαμβανομένων εμποδίων νομικού, οργανωτικού και λειτουργικού χαρακτήρα. Τα ιδρύματα πρέπει, κατά περίπτωση, να έχουν επίγνωση ότι ορισμένα στοιχεία των κεφαλαιακών απαιτήσεων, καθώς και τα αποθεματικά ρευστότητας, μπορούν να αξιοποιηθούν σε ακραίες καταστάσεις (π.χ., στοιχεία που εμπίπτουν στις συνδυασμένες απαιτήσεις αποθέματος ασφαλείας όπως ορίζονται στον Τίτλο VII του κεφαλαίου 4 της οδηγίας 2013/36/EΕ).

Επιπροσθέτως των γενικών απαιτήσεων που αφορούν τα προγράμματα προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων των ιδρυμάτων και καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, οι προσομοιώσεις για σκοπούς ΔΑΕΕΚ / ΔΑΕΕΡ θα πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες συγκεκριμένες απαιτήσεις:

• α) τα ιδρύματα θα πρέπει να καλύπτουν όλες τις κατηγορίες (και υποκατηγορίες) ουσιωδών κινδύνων στους οποίους εκτίθενται τα ιδρύματα σε σχέση με στοιχεία ενεργητικού και παθητικού εντός και εκτός ισολογισμού και σε όλα τα ουσιώδη χαρτοφυλάκια και τομείς/γεωγραφικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των δομημένων οικονομικών οντοτήτων·
• β) πρέπει να εξετάζεται σειρά σεναρίων, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον ένα σενάριο με δυσμενείς οικονομικές καταστάσεις, αυστηρό πλην ευλογοφανές: για παράδειγμα, σενάριο με σοβαρή οικονομική ύφεση και/ή διαταραχή ρευστότητας σε κλίμακα αγοράς καθώς και σε μεμονωμένη περίπτωση·
• γ) η προσομοίωση ακραίων καταστάσεων στο πλαίσιο ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ θα πρέπει να διενεργείται σε συνολική κλίμακα ιδρύματος και να αντικατοπτρίζει όλες τις οντότητες για τις οποίες απαιτείται ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ·
• δ) οι προσομοιώσεις ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ θα πρέπει να καλύπτουν την ίδια μελλοντοστραφή περίοδο όπως οι ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ του ιδρύματος αντίστοιχα, και να επικαιροποιούνται τουλάχιστον το ίδιο τακτικά όσο η ΔΑΕΕΚ και η ΔΑΕΕΡ . Οι προσομοιώσεις ΔΑΕΕΚ θα πρέπει να καλύπτουν περίοδο τουλάχιστον δύο ετών.

Η προσομοίωση ακραίων καταστάσεων στην ΔΑΕΕΚ και η αντίστοιχη στην ΔΑΕΕΡ θα πρέπει να συνάδουν με τη διάθεση ανάληψης κινδύνου και τη συνολική στρατηγική του ιδρύματος (συμπεριλαμβανομένης της επιχειρηματικής στρατηγικής). Τα ιδρύματα θα πρέπει να καταδεικνύουν ότι υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της διάθεσης του εκάστοτε ιδρύματος να αναλάβει κινδύνους, της επιχειρηματικής στρατηγικής του, και των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων στο πλαίσιο των ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ. Ειδικότερα, τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν τα σχέδια κεφαλαίου και ρευστότητάς τους, και κάθε εσωτερικό προγραμματισμό κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένων των αποθεματικών κεφαλαίου διαχείρισης, σε συμμόρφωση με τη δεδηλωμένη στρατηγική και διάθεση ανάληψης κινδύνων, και τις συνολικές εσωτερικές κεφαλαιακές ανάγκες, και θα πρέπει να επαναδιαμορφώνουν τις θέσεις ρευστότητας αφού κάνουν χρήση των αποθεμάτων ρευστότητας για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους στη διάρκεια περιόδου ακραίων καταστάσεων.

Επιπλέον, στην προσομοίωση ακραίων καταστάσεων στο πλαίσιο της ΔΑΕΕΚ, τα ιδρύματα θα πρέπει να προβούν σε εκτίμηση της ικανότητάς τους να μένουν πάνω από τα όρια που θεσπίζονται στις ισχύουσες θεσμικές και εποπτικές απαιτήσεις κεφαλαίου (π.χ., συνολικές απαιτήσεις κεφαλαίου στη διαδικασία εποπτικής εξέτασης και αξιολόγησης) σε ακραίες καταστάσεις.

Όταν διενεργούν δοκιμές φερεγγυότητας για τους σκοπούς της ΔΑΕΕΚ, τα ιδρύματα θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις των σεναρίων στον δείκτη μόχλευσης του εκάστοτε ιδρύματος καθώς και στις επιλέξιμες υποχρεώσεις που τηρούνται στο πλαίσιο των ελάχιστων απαιτήσεων επιλέξιμων υποχρεώσεων.

Η εποπτική προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 100 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ ή τα σενάρια και οι παραδοχές που καθορίζονται για το ίδρυμα ως αποτέλεσμα των εποπτικών απαιτήσεων και των εποπτικών αξιολογήσεων της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενήργησε το ίδρυμα δεν υποκαθιστούν τις υποχρεώσεις που έχουν τα ιδρύματα να διενεργούν προσομοίωση ακραίων καταστάσεων στο πλαίσιο των διαδικασιών τους ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ .

4.8.2 Μέτρα διαχείρισης

Τα ιδρύματα θα πρέπει να ορίζουν αξιόπιστα μέτρα διαχείρισης για να αντιμετωπίσουν τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων και να διασφαλίσουν τη διαρκή φερεγγυότητά τους στη διάρκεια του σεναρίου προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να μεριμνήσουν για ένα ευρύ φάσμα μέτρων διαχείρισης (μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο σχεδίων έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση κινδύνων ρευστότητας) που θα αποκρίνονται σε ένα φάσμα ευλογοφανών ακραίων καταστάσεων, εστιάζοντας σε τουλάχιστον ένα αυστηρό πλην ευλογοφανές σενάριο.

Για να αξιολογήσουν τις πιθανές αποκρίσεις σε μια ακραία κατάσταση, τα ιδρύματα θα πρέπει να εντοπίσουν τα αξιόπιστα μέτρα με τη μεγαλύτερη χρησιμότητα και να ορίσουν τη χρονική στιγμή που πρέπει να ληφθούν. Τα ιδρύματα θα πρέπει να έχουν υπόψη ότι για ορισμένα μέτρα διαχείρισης απαιτείται άμεση λήψη, ενώ άλλα εξαρτώνται από την επέλευση συγκεκριμένων γεγονότων. Στη δεύτερη περίπτωση απαιτείται να έχουν οριστεί από πριν σαφείς μηχανισμοί ενεργοποίησης προς δράση. Τα μέτρα διαχείρισης θα πρέπει να συνάδουν με τις δεδηλωμένες στρατηγικές και πολιτικές, για παράδειγμα στο πλαίσιο καθορισμένων μερισματικών πολιτικών⁷ . Τα ιδρύματα θα πρέπει να είναι συνετά ως προς την ικανότητά τους να προβούν σε ενέργειες μετριασμού, έχοντας επίγνωση του πιθανού αντικτύπου της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε άλλες αγορές.

⁷ Βλέπε για παράδειγμα άρθρο 141 της ΟΚΑ (οδηγία σχετικά με την κεφαλαιακή επάρκεια) για το μέγιστο κατανεμόμενο ποσό.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να διευκρινίζουν τις ποιοτικές και ποσοτικές επιπτώσεις των ακραίων καταστάσεων πριν και μετά τις ενέργειες μετριασμού. Στις επιπτώσεις πριν από τις ενέργειες μετριασμού θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται οι παραδοχές που αφορούν τη στρατηγική, την μεγέθυνση και τα συνδεδεμένα έσοδα, αλλά αποκλείονται μέτρα διαχείρισης που δεν θα ήταν δυνατά στο πλαίσιο προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, όπως η παύση ενός επιχειρηματικού τομέα ή η άντληση κεφαλαίου.

Τα αποδεκτά μέτρα διαχείρισης θα υπόκεινται σε καθοδήγηση και στην κρίση των αρμόδιων αρχών. Στα εν λόγω μέτρα ενδέχεται να συμπεριλαμβάνονται:

• α) επανεξέταση της διάθεσης του ιδρύματος για ανάληψη κινδύνων και η αναθεώρηση των ορίων κινδύνου·
• β) επανεξέταση της χρήσης τεχνικών μετριασμού του κινδύνου·
• γ) αναθεώρηση των πολιτικών, για παράδειγμα αυτών που σχετίζονται με τη ρευστότητα και τη χρηματοδότηση ή με την κεφαλαιακή επάρκεια·
• δ) μείωση των κατανομών μερισμάτων σε μετόχους·
• ε) αλλαγές στη συνολική στρατηγική και στο επιχειρηματικό σχέδιο, καθώς και στη διάθεση για ανάληψη κινδύνων· και
• στ) άντληση κεφαλαίων ή χρηματοδότηση.

Προβλεπόμενα μέτρα διαχείρισης, διαφοροποιημένα ανά σενάριο και προσαρμοσμένα βάσει της αυστηρότητας του σεναρίου, θα πρέπει να τεκμηριώνονται. Τα ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη μείωση της αποδοτικότητας που επέρχεται ως απόρροια των ιδιαιτέρως σοβαρών ακραίων καταστάσεων. Κατά την υποχρεωτική παροχή ενημέρωσης στις αρμόδιες αρχές στο πλαίσιο των ΔΑΕΕΚ και ΔΑΕΕΡ, τα ιδρύματα θα πρέπει επίσης να διευκρινίζουν λεπτομερώς τα μέτρα διαχείρισης που έχουν ήδη ληφθεί με βάση τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων.