4.8 Stosowanie programów testów warunków skrajnych

W ramach ICAAP i ILAAP instytucje powinny zapewnić, by posiadały wystarczające środki kapitałowe i środki wsparcia płynności na pokrycie ryzyka, na jakie instytucje są lub mogą być narażone, jak również powinny zapewnić odpowiednią alokację środków kapitałowych i środków wsparcia płynności przez podmioty należące do instytucji w całym cyklu gospodarczym. Ocena ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w planach kapitałowych i planach zachowania płynności, które instytucje powinny przekazać właściwym organom w ramach swoich informacji ICAAP i ILAAP oraz w ramach oceny ryzyka grupy i profili płynności.

Ponadto w drodze testów warunków skrajnych instytucje powinny ocenić wiarygodność swoich planów kapitałowych w warunkach skrajnych, aby zapewnić spełnienie przez te instytucje wymogów kapitałowych, które mają do nich zastosowanie. W każdej ocenie wiarygodności planu kapitałowego w warunkach skrajnych należy uwzględnić dotkliwość i prawdopodobieństwo wystąpienia scenariusza. Instytucje powinny również zbadać wiarygodność swoich planów zachowania płynności w celu zapewnienia wykonania zobowiązań w miarę ich wymagalności w warunkach skrajnych. Instytucje powinny ocenić poziom możliwości przenoszenia zasobów kapitałowych i płynnych w warunkach skrajnych oraz uwzględnić wszelkie możliwe przeszkody, w tym przeszkody prawne, organizacyjne i operacyjne. W stosownych przypadkach instytucje powinny uznać, że niektóre elementy wymogów kapitałowych oraz bufory płynnościowe mogą być stosowane w warunkach skrajnych (np. elementy łącznych wymogów w zakresie buforów, o których mowa w rozdz iale 4 tytułu VII dyrektywy 2013/36/UE).

Oprócz ogólnych wymogów dotyczących programów testów warunków skrajnych dla instytucji, określonych w niniejszych wytycznych, testy warunków skrajnych stosowane do celów ICAAP/ILAAP powinny spełniać następujące wymogi szczegółowe:

• a) instytucje powinny uwzględnić wszystkie istotne kategorie (i podkategorie) ryzyka, na które narażone są instytucje, zarówno w odniesieniu do aktywów i zobowiązań bilansowych, jak i pozabilansowych w ramach wszystkich istotnych portfeli lub sektorów lub obszarów geograficznych, w tym odpowiednich jednostek strukturyzowanych;
• b) należy rozważyć szereg scenariuszy, w tym przynajmniej niekorzystny scenariusz gospodarczy, który jest dotkliwy, ale prawdopodobny, na przykład poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej lub ogólnorynkowy i idiosynkratyczny szok dla płynności;
• c) Testy warunków skrajnych w ramach ICAAP i ILAAP powinny być przeprowadzane w drodze kompleksowego testu warunków skrajnych na poziomie całej instytucji oraz powinny odzwierciedlać wszystkie podmioty, w przypadku których wymagane są procesy ICAAP i ILAAP;
• d) Testy warunków skrajnych w ramach ICAAP i ILAAP powinny obejmować ten sam przyszły okres co procesy ICAAP i ILAAP instytucji, a także powinny być aktualizowane co najmniej tak samo regularnie jak ICAAP i ILAAP; testy warunków skrajnych w ramach ICAAP powinny obejmować okres co najmniej dwóch lat.

Testy warunków skrajnych w ramach ICAAP i ILAAP powinny być spójne z apetytem na ryzyko i ogólną strategią (tj. z strategią biznesową) instytucji. Instytucje powinny wykazać wyraźny związek między swoim apetytem na ryzyko, swoją strategią biznesową a swoimi testami warunków skrajnych w ramach ICAAP i ILAAP. W szczególności instytucje powinny oceniać swoje plany kapitałowe i plany zachowania płynności, a także wszelkie wewnętrzne plany kapitałowe, w tym bufory kapitałowe z zakresu zarządzania, zgodnie ze swoim ustalonym apetytem na ryzyko i swoją strategią, a także ogólnymi wewnętrznymi potrzebami kapitałowymi, jak również powinny odbudować swoje pozycje płynności po wykorzystaniu buforów płynnościowych do wykonania zobowiązań w okresie występowania warunków skrajnych.

Ponadto w ramach testów warunków skrajnych na podstawie procesu ICAAP instytucje powinny ocenić swoją zdolność do pozostania powyżej obowiązujących regulacyjnych i nadzorczych wymogów kapitałowych (np. łączne wymogi kapitałowe w zakresie przeglądu i oceny nadzorczej – TSCR) w warunkach skrajnych.

Przeprowadzając testy warunków skrajnych dla wypłacalności do celów ICAAP, instytucje powinny również uwzględnić wpływ scenariuszy na wskaźnik dźwigni instytucji oraz zobowiązania kwalifikowalne utrzymywane na potrzeby minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowanych (ang. minimum requirement for own funds and eligible liabilities — MREL).

Nadzorcze testy warunków skrajnych przeprowadzane zgodnie z art. 100 dyrektywy 2013/36/UE lub scenariusze i założenia zalecane dla instytucji w wyniku wyzwań nadzorczych i ocen własnych testów warunków skrajnych instytucji nie powinny być postrzegane jako narzędzia zastępujące obowiązki instytucji w zakresie przeprowadzania testów warunków skrajnych w ramach swoich procesów ICAAP i ILAAP.

4.8.2 Działania w zakresie zarządzania

Instytucje powinny określić wiarygodne działania w zakresie zarządzania, uwzględniające wyniki testów warunków skrajnych i mające zapewnić ich stałą wypłacalność w całym scenariuszu warunków skrajnych.

Instytucje powinny uwzględnić szeroki zakres działań w zakresie zarządzania (w tym w ramach planów awaryjnych dotyczących płynności) w odniesieniu do szeregu prawdopodobnych warunków skrajnych, z naciskiem na co najmniej jeden dotkliwy, ale prawdopodobny scenariusz.

Aby ocenić ewentualne reakcje na warunki skrajne, instytucje powinny określić wiarygodne działania, które są najbardziej istotne, oraz termin ich podjęcia. Instytucje powinny wziąć pod uwagę fakt, że niektóre działania w zakresie zarządzania są wymagane od razu, a inne są uzależnione od określonych zdarzeń, w którym to przypadku należy wcześniej określić wyraźne czynniki inicjujące. Działania w zakresie zarządzania powinny być spójne z ustalonymi strategiami i kierunkami polityki, na przykład w kontekście ustalonej polityki dywidendowej⁷ . Instytucje powinny zachować ostrożność w kwestii swojej zdolności podejmowania łagodzących działań w zakresie zarządzania, uznając możliwy wpływ scenariuszy warunków skrajnych na inne rynki.

⁷ Zob. na przykład art. 141 dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (maksymalna kwota podlegająca wypłacie).

Instytucje powinny wyjaśnić jakościowe i ilościowe skutki warunków skrajnych przed podjęciem oraz po podjęciu działań łagodzących w zakresie zarządzania. Skutki przed podjęciem działań w zakresie zarządzania powinny obejmować założenia dotyczące strategii, wzrostu i powiązanych dochodów, lecz nie powinny obejmować działań w zakresie zarządzania, które nie byłyby dostępne w przypadku wystąpienia warunków skrajnych, na przykład likwidacja linii biznesowej lub pozyskiwanie kapitału.

Dopuszczalne działania w zakresie zarządzania będą podlegać wytycznym i ocenie właściwych organów oraz mogą obejmować:

• a) przegląd wewnętrznego apetytu na ryzyko i limitów ryzyka;
• b) przegląd stosowania technik ograniczania ryzyka;
• c) zmiany zasad polityki, na przykład takich, które odnoszą się do płynności i finansowania lub adekwatności kapitałowej;
• d) zmniejszenie wypłat na rzecz akcjonariuszy;
• e) zmiany w ogólnej strategii i planie operacyjnym oraz apetycie na ryzyko; oraz
• f) pozyskiwanie kapitału lub finansowanie.

Należy udokumentować przewidywane działania w zakresie zarządzania zróżnicowane w zależności od scenariusza i dostosowane do stopnia dotkliwości scenariusza. Instytucje powinny wziąć pod uwagę zmniejszenie efektywności w wyniku skrajnie dotkliwych warunków skrajnych. Zgodnie z informacjami uzyskanymi w ramach procesu ICAAP i ILAAP, które instytucje muszą dostarczyć właściwym organom, instytucje powinny również wyjaśnić działania w zakresie zarządzania podjęte już na podstawie wyników testów warunków skrajnych.