5.6 Πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν εάν η επιχείρηση επενδύσεων έχει θεσπίσει κατάλληλο πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων καθώς και διαδικασίες διαχείρισης κινδύνων. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν τουλάχιστον τα εξής:

• α. τη στρατηγική κινδύνου, τη διάθεση για ανάληψη κινδύνων και το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων·
• β. το πλαίσιο ICARAP·
• γ. ευαισθησία στις κυκλικές οικονομικές διακυμάνσεις.

5.6.1 Πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων, διάθεση για ανάληψη κινδύνων και στρατηγική

Κατά την αξιολόγηση του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον βαθμό στον οποίο το εν λόγω πλαίσιο είναι ενσωματωμένο στη συνολική στρατηγική της επιχείρησης επενδύσεων και τον τρόπο με τον οποίο την επηρεάζει. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει, ειδικότερα, να αξιολογούν αν υπάρχουν κατάλληλοι και συνεπείς δεσμοί μεταξύ του πλαισίου επιχειρηματικής στρατηγικής, στρατηγικής κινδύνων, διάθεσης ανάληψης κινδύνου και διαχείρισης κινδύνων, και των πλαισίων διαχείρισης κεφαλαίων και ρευστότητας.

Κατά την εξέταση της στρατηγικής κινδύνων, του πλαισίου διάθεσης ανάληψης κινδύνου και του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων μιας επιχείρησης επενδύσεων, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τουλάχιστον αν:

• α. οι επιχειρήσεις επενδύσεων διαθέτουν ένα ολιστικό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου σε επίπεδο επιχείρησης επενδύσεων, το οποίο θα εκτείνεται σε όλη την οργάνωση, και θα αναγνωρίζει πλήρως την οικονομική ουσία όλων των εκθέσεών τους σε κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων στους οποίους εκτίθεται η ίδια η επιχείρηση επενδύσεων, οι πελάτες και οι αγορές της και των κινδύνων ρευστότητας, ιδίως αυτών που μπορεί να έχουν ουσιώδη αντίκτυπο ή να εξαντλήσουν το επίπεδο των διαθέσιμων ιδίων κεφαλαίων.
• β. το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων περιλαμβάνει όλους τους σχετικούς κινδύνους με κατάλληλη συνεκτίμηση τόσο των χρηματοοικονομικών όσο και των μη χρηματοοικονομικών κινδύνων·
• γ. η επιχείρηση επενδύσεων κατά τον εντοπισμό και τη μέτρηση ή την αξιολόγηση των κινδύνων, χρησιμοποιεί όχι μόνο μεθοδολογίες ποσοτικής αξιολόγησης (συμπεριλαμβανομένης της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων), αλλά και εργαλεία ποιοτικής αξιολόγησης κινδύνου (συμπεριλαμβανομένης της κρίσης εμπειρογνωμόνων και της κριτικής ανάλυσης)·

46

• δ. υπάρχει αποτελεσματική διαδικασία υποβολής αναφορών σχετικά με τους κινδύνους που προϋποθέτει ορθή εσωτερική αξιολόγηση και κοινοποίηση της στρατηγικής κινδύνου και των συναφών δεδομένων κινδύνου, τόσο οριζοντίως όσο και καθ’ όλο το μήκος της ιεραρχικής κλίμακας της επιχείρησης επενδύσεων·
• ε. το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου της επιχείρησης επενδύσεων περιλαμβάνει πολιτικές, διαδικασίες, όρια κινδύνου και συστήματα ελέγχου κινδύνου τα οποία διασφαλίζουν επαρκή, έγκαιρο και συνεχή εντοπισμό, μέτρηση ή αξιολόγηση, παρακολούθηση, μείωση και αναφορά των κινδύνων, σε επίπεδο επιχειρηματικού τομέα, σε επίπεδο επιχείρησης επενδύσεων και, κατά περίπτωση, σε ενοποιημένο επίπεδο·

στ. η στρατηγική αντιμετώπισης κινδύνων και η διάθεση ανάληψης κινδύνου μεταφράζουν όλους τους σημαντικούς κινδύνους σε συγκεκριμένα όρια κινδύνου·

• ζ. η στρατηγική αντιμετώπισης κινδύνων και η διάθεση ανάληψης κινδύνου λαμβάνουν δεόντως υπόψη τη διάθεση ανάληψης κινδύνου και τους χρηματοοικονομικούς πόρους της επιχείρησης επενδύσεων και λαμβάνουν υπόψη τις εποπτικές απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας και άλλα εποπτικά μέτρα και απαιτήσεις·
• η. η επιχείρηση επενδύσεων έχει καθιερώσει διαδικασίες για την έγκριση αποφάσεων για τις οποίες η λειτουργία κανονιστικής συμμόρφωσης ή, κατά περίπτωση, η λειτουργία διαχείρισης κινδύνου, έχουν εκφράσει αρνητική άποψη.

5.6.2 Πλαίσιο για τη διαδικασία αξιολόγησης της επάρκειας του εσωτερικού κεφαλαίου και τη διαδικασία αξιολόγησης των εσωτερικών κινδύνων (ICARAP)

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν εάν οι επιχειρήσεις επενδύσεων, οι οποίες δεν είναι μικρές και μη διασυνδεδεμένες επιχειρήσεις επενδύσεων σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2033 ή για τις οποίες οι αρμόδιες αρχές άσκησαν τη διακριτική ευχέρεια που προβλέπεται στο άρθρο 24 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034, σε μεμονωμένο επίπεδο, ή οι όμιλοι επιχειρήσεων επενδύσεων, σε ενοποιημένο επίπεδο, διαθέτουν ορθές, αποτελεσματικές και ολοκληρωμένες ρυθμίσεις, στρατηγικές και διαδικασίες για την αξιολόγηση και τη διατήρηση σε συνεχή βάση των ποσών, των τύπων και της κατανομής των εσωτερικών κεφαλαίων και ρευστοποιήσιμων στοιχείων ενεργητικού που θεωρούν επαρκή για την κάλυψη της φύσης και του επιπέδου των κινδύνων που ενδέχεται να θέτουν σε άλλους και στους οποίους εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτίθενται οι ίδιες οι επιχειρήσεις επενδύσεων. Τέτοιες ρυθμίσεις, στρατηγικές και διαδικασίες θα πρέπει να αποτελούν μέρος μιας διαδικασίας αξιολόγησης της επάρκειας του εσωτερικού κεφαλαίου και διαδικασίας αξιολόγησης των εσωτερικών κινδύνων που μπορεί περαιτέρω να χωριστεί σε μια διαδικασία αξιολόγησης της επάρκειας του εσωτερικού κεφαλαίου (ΔΑΕΕΚ) και σε μια διαδικασία αξιολόγησης της εσωτερικής επάρκειας ρευστότητας (ΔΑΕΕΡ).

Στην περίπτωση επιχειρήσεων επενδύσεων που πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν ως μικρές και μη διασυνδεδεμένες επιχειρήσεις επενδύσεων που ορίζονται 47 στο άρθρο 12 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2033, στις οποίες έχουν ζητήσει οι αρμόδιες αρχές τους να εφαρμόζουν τις απαιτήσεις σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 2 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διενεργούν την αξιολόγηση εφόσον κρίνεται σκόπιμο.

Οι εν λόγω αξιολογήσεις πρέπει να συμβάλουν στον προσδιορισμό της απαίτησης πρόσθετων ιδίων κεφαλαίων και στην αξιολόγηση της κεφαλαιακής επάρκειας όπως περιγράφεται στον Τίτλο 7, καθώς και στην αξιολόγηση της επάρκειας ρευστότητας όπως περιγράφεται στον Τίτλο 9.

Ορθότητα της ICARAP

Κατά την αξιολόγηση της ορθότητας της ICARAP, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν, κατά περίπτωση κάνοντας διάκριση μεταξύ της ΔΑΕΕΚ και της ΔΑΕΕΡ, εάν:

• α. οι ρυθμίσεις, οι στρατηγικές και οι διαδικασίες που συνθέτουν την ΕΔΑΚΕΑΚ είναι κατάλληλες και ανάλογες με τη φύση, το μέγεθος και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων της επιχείρησης επενδύσεων·
• β. οι ρυθμίσεις, οι στρατηγικές και οι διαδικασίες που συνθέτουν την ΕΔΑΚΕΑΚ υποβάλλονται τακτικά σε επανεξέταση από την επιχείρηση επενδύσεων·
• γ. οι μεθοδολογίες και οι παραδοχές που εφαρμόζονται από τις επιχειρήσεις επενδύσεων είναι κατάλληλες και βασίζονται σε αξιόπιστα εμπειρικά δεδομένα εισόδου·
• δ. εάν το επίπεδο εμπιστοσύνης συνάδει με τη διάθεση ανάληψης κινδύνου·
• ε. εάν ο ορισμός και η σύνθεση των διαθέσιμων πηγών εσωτερικού κεφαλαίου ή ρευστότητας που λαμβάνει υπόψη η επιχείρηση επενδύσεων για τους σκοπούς της ICARAP συνάδουν με τη μέτρηση κινδύνων που διενεργείται από την επιχείρηση επενδύσεων και μπορούν να συμπεριληφθούν στον υπολογισμό των ιδίων κεφαλαίων και των αποθεμάτων ρευστότητας.

Αποτελεσματικότητα της ICARAP

Κατά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της ICARAP, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν, κατά περίπτωση κάνοντας διάκριση μεταξύ της ΔΑΕΕΚ και της ΔΑΕΕΡ, εάν:

• α. η επιχείρηση επενδύσεων λαμβάνει υπόψη την ΕΔΑΚΕΑΚ και τα αποτελέσματά της στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και διαχείρισης σε όλα τα επίπεδα στην επιχείρηση επενδύσεων·
• β. η επιχείρηση επενδύσεων χρησιμοποιεί την ΕΔΑΚΕΑΚ και τα αποτελέσματά της στη διαχείριση κινδύνου, κεφαλαίου και ρευστότητας·
• γ. η επιχείρηση επενδύσεων διαθέτει πολιτικές, διαδικασίες και εργαλεία για να διευκολύνει:

48

• i. τον σαφή προσδιορισμό των λειτουργιών και/ή των σχετικών επιτροπών που είναι υπεύθυνες για τα διάφορα στοιχεία της ICARAP·
• ii. τον κεφαλαιακό προγραμματισμό και τον προγραμματισμό ρευστότητας: ο υπολογισμός των πηγών κεφαλαίου και ρευστότητας σε μελλοντοστραφή βάση σε σχέση με τη συνολική στρατηγική ή σημαντικές συναλλαγές·
• iii. την κατανομή και την παρακολούθηση των πηγών κεφαλαίου και ρευστότητας μεταξύ επιχειρηματικών τομέων και ειδών κινδύνου, ιδίως με τον καθορισμό ορίων κινδύνου για επιχειρηματικούς τομείς, οντότητες ή επιμέρους κινδύνους που συνάδουν με τον στόχο της διασφάλισης της συνολικής επάρκειας των πηγών εσωτερικού κεφαλαίου και ρευστότητας της επιχείρησης επενδύσεων·
• iv. την τακτική και άμεση υποβολή αναφορών για την κεφαλαιακή επάρκεια και την επάρκεια ρευστότητας στα ανώτερα διοικητικά στελέχη και στο Διοικητικό συμβούλιο·
• v. την ευαισθητοποίηση και τις ενέργειες των ανώτερων διοικητικών στελεχών ή του διοικητικού οργάνου σε περιπτώσεις που η επιχειρηματική στρατηγική ή/και σημαντικές μεμονωμένες συναλλαγές ενδέχεται να μην συνάδουν με την ΔΑΕΕΚ και το διαθέσιμο εσωτερικό κεφάλαιο ή με τη ΔΑΕΕΡ και τους διαθέσιμους εσωτερικούς πόρους ρευστότητας·
• δ. εάν το διοικητικό όργανο επιδεικνύει την κατάλληλη προσήλωση στην ICARAP και γνώση αυτής και των αποτελεσμάτων της· και
• ε. η ICARAP είναι μελλοντοστραφής αξιολογώντας τη συνοχή των εσωτερικών στοιχείων ενεργητικού όσον αφορά το κεφάλαιο και τη ρευστότητα με τα στρατηγικά σχέδια.

Ακεραιότητα της ICARAP

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν την καταλληλότητα της κάλυψης από την ΕΔΑΚΕΑΚ του επιχειρηματικού μοντέλου, των επιχειρηματικών γραμμών, των δραστηριοτήτων και των νομικών προσώπων της επιχείρησης επενδύσεων. Βάσει της αξιολόγησης αυτής, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν την καταλληλότητα του προσδιορισμού και της αξιολόγησης από την ICARAP των κινδύνων στους οποίους εκτίθεται ή μπορεί να εκτεθεί ή να εκθέσει άλλους η επιχείρηση επενδύσεων, καθώς και την κανονιστική συμμόρφωση της ICARAP με τις νομικές απαιτήσεις. Ειδικότερα, πρέπει να αξιολογούν:

• α. εάν οι διαδικασίες της ICARAP εφαρμόζονται με ομοιόμορφο και αναλογικό τρόπο για όλους τους σχετικούς επιχειρηματικούς τομείς, τις δραστηριότητες και τις νομικές οντότητες της επιχείρησης επενδύσεων σε σχέση με τον προσδιορισμό και την εκτίμηση κινδύνων·

49

• β. εάν οποιαδήποτε οντότητα έχει διαφορετικές ρυθμίσεις ή διαδικασίες εσωτερικής διακυβέρνησης από τις άλλες οντότητες του ομίλου, κατά πόσον οι αποκλίσεις αυτές είναι δικαιολογημένες. Η υιοθέτηση εξελιγμένων υποδειγμάτων από μέρος μόνο του ομίλου μπορεί να δικαιολογείται λόγω της έλλειψης επαρκών δεδομένων για την εκτίμηση των παραμέτρων για ορισμένους επιχειρηματικούς τομείς, δραστηριότητες ή νομικές οντότητες, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω επιχειρηματικοί τομείς, οι δραστηριότητες ή οι νομικές οντότητες δεν αποτελούν πηγή συγκέντρωσης κινδύνων για το υπόλοιπο χαρτοφυλάκιο.

5.6.3 Αξιολόγηση της επιχείρησης επενδύσεων για τις κυκλικές οικονομικές διακυμάνσεις

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν εάν οι επιχειρήσεις επενδύσεων πραγματοποιούν συνολική αξιολόγηση των κινδύνων που είναι σημαντικοί για το επιχειρηματικό και λειτουργικό τους μοντέλο, για τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου τους ή για τις εμπορικές τους στρατηγικές. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει αξιολόγηση των κινδύνων αυτών στο πλαίσιο των κυκλικών οικονομικών διακυμάνσεων και του αντίκτυπου που μπορεί να έχουν οι διακυμάνσεις αυτές στην ικανότητα των επιχειρήσεων επενδύσεων να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων, να χρηματοδοτούν τις τρέχουσες επιχειρηματικές τους δραστηριότητες ή να πραγματοποιούν συντεταγμένη εκκαθάριση.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν εάν οι επιχειρήσεις επενδύσεων που εκτελούν δραστηριότητες οι οποίες αναφέρονται στο σημείο 3 ή 6 του τμήματος Α του παραρτήματος I της οδηγίας 2014/65/ΕΕ διενεργούν πιο εμπεριστατωμένη αξιολόγηση χρησιμοποιώντας άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ή ανάλυση ευαισθησίας, αναμένοντας από αυτές ότι θα αντικατοπτρίζουν ένα εύρος και επίπεδο πολυπλοκότητας κατάλληλο για τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων επενδύσεων.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επανεξετάζουν τις αξιολογήσεις των επιχειρήσεων επενδύσεων για τις κυκλικές οικονομικές διακυμάνσεις, εάν είναι σχετικές με τη μορφή των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ή των αναλύσεων ευαισθησίας, και τα αποτελέσματά τους. Όταν, βάσει της επανεξέτασης αυτής, οι αξιολογήσεις της επιχείρησης επενδύσεων για τις επιπτώσεις των κυκλικών οικονομικών διακυμάνσεων είναι επαρκώς αξιόπιστες, τα αποτελέσματα της επανεξέτασης αυτής θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες για την αξιολόγηση διαφόρων στοιχείων της ΔΕΕΑ, και ειδικότερα:

• α. θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο εντοπισμός πιθανών ελλείψεων σε ρυθμίσεις γενικής διακυβέρνησης ή ελέγχους σε επίπεδο επιχείρησης επενδύσεων που εντοπίστηκαν κατά την επανεξέταση·
• β. τον εντοπισμό των σχετικών επιχειρηματικών αδυναμιών που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση της βιωσιμότητας του επιχειρηματικού

50 μοντέλου των επιχειρήσεων επενδύσεων και της βιωσιμότητας των στρατηγικών τους σύμφωνα με τον τίτλο 4·

• γ. κατά την αξιολόγηση των επιμέρους κινδύνων για το κεφάλαιο όπως αναφέρεται στον τίτλο 6 ή των κινδύνων για τη ρευστότητα όπως αναφέρεται στον τίτλο 8 θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από τις αρμόδιες αρχές ο εντοπισμός πιθανών ευπαθειών ή αδυναμιών στη διαχείριση κινδύνων και τους ελέγχους σε μεμονωμένους τομείς κινδύνου που εντοπίστηκαν κατά την επανεξέταση και
• δ. ο πιθανός προσδιορισμός κατευθύνσεων για πρόσθετα ίδια κεφάλαια (P2G), αναθεωρημένο κεφαλαιακό σχεδιασμό και άλλα μέτρα όπως ορίζονται στους τίτλους 7 και 10.

Για τις επιχειρήσεις επενδύσεων που εκτελούν δραστηριότητες οι οποίες αναφέρονται στο σημείο 3 ή 6 του τμήματος Α του παραρτήματος I της οδηγίας 2014/65/ΕΕ, κατά την αξιολόγηση των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ή των αναλύσεων ευαισθησίας και των αποτελεσμάτων τους, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:

• α. την καταλληλότητα της επιλογής των σεναρίων, τα οποία θα πρέπει να σχετίζονται με το επιχειρηματικό μοντέλο της επιχείρησης επενδύσεων ή τους μεμονωμένους επιχειρηματικούς τομείς ή χαρτοφυλάκια και την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται·
• β. τις υποκείμενες παραδοχές, μεθοδολογίες και παράγοντες κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της σοβαρότητας του σεναρίου·
• γ. την κάλυψη των σημαντικών κινδύνων και αδυναμιών που εντοπίστηκαν και τον αντίκτυπό τους στην ικανότητα των επιχειρήσεων επενδύσεων να παράγουν κέρδη και να διατηρήσουν επαρκείς κεφαλαιακές απαιτήσεις· και
• δ. τη χρήση των αποτελεσμάτων τους, πριν και αφού ληφθούν υπόψη οι σχετικές ενέργειες διαχείρισης, στη διαχείριση κινδύνων και στρατηγικής της επιχείρησης επενδύσεων.

Κατά την αξιολόγηση των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων και των αναλύσεων ευαισθησίας και των αποτελεσμάτων τους σε περίπτωση διασυνοριακών ομίλων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν τη δυνατότητα μεταφοράς κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ νομικών οντοτήτων ή επιχειρηματικών μονάδων υπό ακραίες συνθήκες, καθώς και τη λειτουργία τυχόν θεσπισμένων ρυθμίσεων χρηματοοικονομικής στήριξης εντός των ομίλων, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες χρηματοδότησης που μπορεί να αναμένονται υπό ακραίες συνθήκες.

Εάν οι αρμόδιες αρχές εντοπίσουν ελλείψεις στον σχεδιασμό της αξιολόγησης των κυκλικών οικονομικών διακυμάνσεων ή, κατά περίπτωση, στον σχεδιασμό των σεναρίων ή των παραδοχών που χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις επενδύσεων για ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ή αναλύσεις ευαισθησίας, ενδέχεται να απαιτήσουν από τις επιχειρήσεις επενδύσεων να επαναλάβουν ή να επανεκτελέσουν, αντίστοιχα, τις 51 αναλύσεις τους, ή ορισμένα συγκεκριμένα μέρη χρησιμοποιώντας τροποποιημένες παραδοχές που παρέχονται από τις αρμόδιες αρχές ή συγκεκριμένα προβλεπόμενα σενάρια.