5.6 Ramy zarządzania ryzykiem

Właściwe organy powinny ocenić, czy firma inwestycyjna ustanowiła odpowiednie ramy i procesy zarządzania ryzykiem. Właściwe organy powinny co najmniej dokonać przeglądu:

• a. strategii w zakresie ryzyka, apetytu na ryzyko oraz ram zarządzania ryzykiem;
• b. ram ICARAP;
• c. wrażliwości na cykliczne wahania koniunktury gospodarczej.

5.6.1 Ramy zarządzania ryzykiem, apetyt na ryzyko i strategia w zakresie ryzyka

Oceniając ramy zarządzania ryzykiem, właściwe organy powinny uwzględnić zakres, w jakim stanowią one część ogólnej strategii firmy inwestycyjnej i sposób, w jaki na nią wpływają. Właściwe organy powinny w szczególności ocenić, czy istnieją odpowiednie i spójne powiązania między strategią działalności, strategią w zakresie ryzyka, apetytem na ryzyko i ramami zarządzania ryzykiem oraz ramami zarządzania kapitałem i płynnością.

Dokonując przeglądu strategii w zakresie ryzyka, apetytu na ryzyko i ram zarządzania ryzykiem firmy inwestycyjnej, właściwe organy powinny co najmniej ocenić co najmniej, czy:

• a. firmy inwestycyjne opracowały całościowe ramy zarządzania ryzykiem na poziomie całej firmy, obejmujące całą organizację, biorąc pod uwagę ekonomiczne znaczenie wszystkich ekspozycji na ryzyko dla samej firmy inwestycyjnej, jej klientów i rynków oraz ryzyko płynności, w szczególności takich, które mogą mieć istotny wpływ na fundusze własne firmy lub je uszczuplić;
• b. ramy zarządzania ryzykiem obejmują wszystkie istotne rodzaje ryzyka z odpowiednim uwzględnieniem zarówno ryzyka finansowego, jak i niefinansowego;
• c. do identyfikacji i pomiaru lub oceny ryzyka firma inwestycyjna stosuje nie tylko ilościowe metody oceny (w tym testy warunków skrajnych), lecz także jakościowe narzędzia oceny ryzyka (w tym ocenę ekspercką i analizę krytyczną);
• d. zapewniono skuteczną sprawozdawczość dotyczącą ryzyka zawierającą wnikliwe wewnętrzne rozważ ania i prawidłowe zakomunikowanie strategii w zakresie ryzyka oraz stosownych danych na jego temat, zarówno horyzontalnie w obrębie firmy inwestycyjnej, jak i w górę oraz w dół hierarchii służbowej;
• e. ramy zarządzania ryzykiem firmy inwestycyjnej obejmują politykę, procedury, limity ryzyka i mechanizmy jego kontrolowania umożliwiające odpowiednią, dokonywa ną w stosownym czasie i ciągłą identyfikację, pomiar lub ocenę, monitorowanie, minimalizację i raportowanie ryzyka na poziomie linii biznesowej, firmy inwestycyjnej oraz, w stosownych przypadkach, na poziomie skonsolidowanym, a także zarządzanie tym ryzykiem;
• f. strategia w zakresie ryzyka i apetyt na ryzyko przekładają wszystkie istotne rodzaje ryzyka na konkretne limity ryzyka; 40
• g. w strategii w zakresie ryzyka i apetycie na ryzyko odpowiednio uwzględniono apetyt na ryzyko i zasoby finansowe firmy inwestycyjnej oraz uwzględniono wymogi nadzorcze w zakresie funduszy własnych i płynności oraz inne środki i wymogi nadzorcze;
• h. firma inwestycyjna ustanowiła procesy zatwierdzania decyzji, co do których komórka ds. zapewniania zgodności z prawem lub, w stosownych przypadkach, komórka ds. zarządzania ryzykiem wyraziły negatywną opinię.

5.6.2 Ramy procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego i oceny wewnętrznego ryzyka (ICARAP)

Właściwe organy powinny ocenić, czy firmy inwestycyjne, które nie są małymi i niepowiązanymi wzajemnie firmami inwestycyjnymi zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) 2019/2033 lub w odniesieniu do których właściwe organy skorzystały z uprawnień dyskrecjonalnych przewidzianych w art. 24 ust. 2 akapit drugi dyrektywy (UE) 2019/2034, na poziomie indywidualny m, lub grupy firm inwestycyjnych, na poziomie skonsolidowanym, posiadają należyte, skuteczne i kompleksowe rozwiązania, strategie i procesy służące ocenie i bieżącemu utrzymaniu kwot, rodzajów i dystrybucji kapitału wewnętrznego i aktywów płynnych, uznawanych przez firmy inwestycyjne za adekwatne do pokrycia charakteru i poziomu ryzyka, który mogą stwarzać dla innych oraz na który same są lub mogłyby być narażone. Takie rozwiązania, strategie i procesy powinny stanowić część procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego i oceny wewnętrznego ryzyka, który to proces można dalej podzielić na proces oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (ICAAP) i proces oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP).

W przypadku gdy firmy inwestycyjne, które spełniają warunki do zakwalifikowania się jako małe i niepowiązane wzajemnie firmy inwestycyjne określone w art. 12 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/2033, otrzymują od swoich właściwych organów informację o konieczności zastosowania wymogów zgodnie z art. 24 ust. 2 dyrekty wy (UE) 2019/2034, właściwe organy powinny przeprowadzić ocenę w sposób uznany za właściwy.

Wyniki tych ocen powinny być uwzględniane przy obliczaniu dodatkowych wymogów w zakresie funduszy własnych i ocenie adekwatności kapitału zgodnie z tytułem 7, a także ocenie adekwatności płynności zgodnie z tytułem 9.

Prawidłowość ICARAP

Weryfikując prawidłowość ICARAP, właściwe organy powinny ocenić, w stosownych przypadkach dokonując rozróżnienia między ICAAP a ILAAP, czy:

• a. rozwiązania, strategie i procesy składające się na ICARAP są odpowiednie i proporcjonalne do charakteru, wielkości i złożoności działalności firmy inwestycyjnej;

41

• b. firma inwestycyjna dokonuje regularnych przeglądów rozwiązań, strategii i procesów składających się na ICARAP;
• c. metody i założenia stosowane przez firmy inwestycyjne są właściwe i oparte na rzetelnych empirycznych danych wejściowych;
• d. czy poziom ufności jest zgodny z apetytem na ryzyko;
• e. czy definicja i struktura dostępnych zasobów kapitału wewnętrznego lub płynności uwzględnianych przez firmę inwestycyjną do celów ICARAP odpowiadają rodzajom ryzyka mierzonym przez firmę inwestycyjną i kwalifikują się do obliczania funduszy własnych i buforów płynnościowych .

Skuteczność ICARAP

Weryfikując skuteczność ICARAP, właściwe organy powinny ocenić, w s tosownych przypadkach dokonując rozróżnienia między ICAAP a ILAAP, czy:

• a. firma inwestycyjna uwzględnia ICARAP i jego wyniki w procesach decyzyjnych i procesach zarządzania na wszystkich szczeblach firmy inwestycyjnej;
• b. firma inwestycyjna wykorzystuje ICARAP i jego wyniki w zarządzaniu ryzykiem, kapitałem i płynnością;
• c. firma inwestycyjna wprowadziła polityki, procedury i narzędzia ułatwiające:
• i. jasne określenie komórek lub odpowiednich komitetów odpowiedzialnych za poszczególne elementy ICAR AP;
• ii. planowanie kapitału i płynności: obliczanie poziomu zasobów kapitału i płynności w ujęciu perspektywicznym w związku z ogólną strategią lub znacznymi transakcjami;
• iii. alokację zasobów kapitału i płynności pomiędzy linie biznesowe i rodzaje ryzyka oraz ich monitorowanie, zwłaszcza poprzez określenie limitów ryzyka dla linii biznesowych, podmiotów lub poszczególnych rodzajów ryzyka, które są zgodne z celem, jakim jest zapewnienie ogólnej adekwatności zasobów kapitału wewnętrznego i płynności firmy inwestycyjnej;
• iv. regularną i bezzwłoczną sprawozdawczość w zakresie adekwatności kapitałowej i płynności dla kadry kierowniczej wyższego szczebla i organu zarządzającego;
• v. podnoszenie świadomości kadry kierowniczej wyższego szczebla lub organu zarządzającego lub podejmowania przez nich działań, w przypadku gdy strategia biznesowa lub istotne transakcje indywidualne mogą być niezgodne z ICAAP i dostępnym kapitałem wewnętrznym lub z ILAAP i dostępnymi wewnętrznymi zasobami płynności;

42

• d. organ zarządzający wykazuje odpowiednie zaangażowanie i wiedzę na temat ICARAP i jego wyników; oraz
• e. ICARAP ma charakter perspektywiczny poprzez ocenę zgodności kapitału wewnętrznego i aktywów płynnych z planami strategicznymi.

Kompleksowy charakter ICARAP

Właściwe organy powinny ocenić adekwatność uwzględnienia w ICARAP modelu biznesowego , linii biznesowych, obszarów działalności i podmiotów prawnych firmy inwestycyjnej. Na podstawie tej oceny właściwe organy powinny dalej ocenić adekwatność przeprowadzonej w ramach ICARAP identyfikacji i oceny ryzyka, na które firma inwestycyjna jest lub może być narażona lub które stwarza dla innych, oraz zgodność ICARAP z wymogami prawnymi. Powinny zwłaszcza ocenić:

• a. czy ICARAP jest realizowany w sposób jednolity i proporcjonalny wobec wszystkich istotnych li nii biznesowych, obszarów działalności i podmiotów prawnych firmy inwestycyjnej w zakresie identyfikacji i oceny ryzyka;
• b. w przypadku gdy jakakolwiek jednostka wprowadziła rozwiązania lub procesy w zakresie zarządzania wewnętrznego odmienne od rozwiązań i p rocesów pozostałych jednostek grupy, czy te odstępstwa są uzasadnione. Stosowanie zaawansowanych modeli tylko przez część grupy może być uzasadnione brakiem dostatecznych danych umożliwiających oszacowanie parametrów w zakresie niektórych linii biznesowych , obszarów działalności lub podmiotów prawnych, pod warunkiem że te linie biznesowe, obszary działalności lub podmioty prawne nie prowadzą do koncentracji ryzyka w ramach pozostałej części portfela.

5.6.3 Ocena firmy inwestycyjnej dotycząca cyklicznych wahań koniunktury gospodarczej

Właściwe organy powinny ocenić, czy firmy inwestycyjne dokonują wszechstronnej oceny ryzyka, które jest istotne dla ich modelu biznesowego i operacyjnego, dla struktury portfela lub strategii handlowych. Powinna ona obejmować ocenę tych rodzajów ryzyka w kontekście cyklicznych wahań koniunktury gospodarczej oraz wpływu, jaki takie wahania mogą mieć na zdolność firmy inwestycyjnej do utrzymania zgodności z wymogami w zakresie funduszy własnych, do zapewnienia finansowania bieżącej działalności gospodarczej lub do przeprowadzenia uporządkowanej likwidacji.

Właściwe organy powinny ocenić, czy firmy inwestycyjne prowadzące działalność, o której mowa w sekcji A pkt 3 lub 6 załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE, przeprowadzają bardziej dogłębną ocenę z wykorzystaniem testu( - ów) warunków skrajnych lub analizy wrażliwości, oczekując, że będą one odzwierciedlać zakres i poziom zaawansowania odpowiedni do charakteru, skali i złożoności działalności firm inwestycyjnych.

43

Właściwe organy powinny dokonać przeglądu ocen firm inwestycyjnych dotyczących cyklicznych wahań koniunktury gospodarczej, w razie potrzeby ocen w formie testów warunków skrajnych lub analiz wrażliwości oraz ich wyników. Jeśli z takiego przeglądu wynika, że oceny firmy inwestycyjnej dotyczące wpływu cyklicznych wahań koniunktury gospodarczej są wystarczająco wiarygodne, wyniki wspomnianego przeglądu powinny stanowić podstawę oceny różnych elementów SREP, w szczególności:

• a. należy wziąć pod uwagę stwierdzone podczas przeglądu ewentualne niedociągnięcia w ogólnych rozwiązaniach w zakresie zarządzania lub mechanizmów kontroli stosowanych w całej firmie inwestycyjnej;
• b. rozpoznanie istotnych zagrożeń dla działalności, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie wykonalności modelu bizn esowego firm inwestycyjnych oraz realności ich strategii zgodnie z tytułem 4;
• c. właściwe organy powinny uwzględnić rozpoznane potencjalne zagrożenia lub słabe punkty związane z zarządzaniem ryzykiem i mechanizmami kontroli poszczególnych obszarów ryzyka, stwierdzone podczas przeglądu, przy ocenie poszczególnych rodzajów ryzyka obciążających kapitał, o których mowa w tytule 6, lub rodzajów ryzyka płynności, o których mowa w tytule 8; oraz
• d. ewentualne określenie wytycznych w zakresie dodatkowych funduszy własnyc h (P2G), zmienionego planowania kapitałowego i innych środków określonych w tytułach 7 i 10.

W przypadku firm inwestycyjnych prowadzących działalność, o której mowa w sekcji A pkt 3 lub 6 załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE, oceniając testy warunków skraj nych lub analizy wrażliwości oraz ich wyniki, właściwe organy powinny zwrócić szczególną uwagę na:

• a. adekwatność doboru scenariuszy, które powinny być odpowiednie dla modelu biznesowego firmy inwestycyjnej lub poszczególnych linii biznesowych lub portfeli oraz rynku, na którym działa dana firma inwestycyjna;
• b. podstawowe założenia, metody i czynniki ryzyka, w tym dotkliwość danego scenariusza;
• c. pokrycie zidentyfikowanych istotnych rodzajów ryzyka i zagrożeń oraz ich wpływ na zdolność firm inwestycyjny ch do generowania zysków i utrzymywania odpowiednich wymogów kapitałowych; oraz
• d. wykorzystanie ich wyników, przed uwzględnieniem odpowiednich działań zarządczych i po ich uwzględnieniu, w zarządzaniu ryzykiem i zarządzaniu strategicznym prowadzonymi przez firmę inwestycyjną.

Oceniając testy warunków skrajnych i analizy wrażliwości oraz ich wyniki w przypadku grup transgranicznych, właściwe organy powinny rozważyć możliwość przenoszenia kapitału i płynności pomiędzy podmiotami prawnymi lub jednostkami biznes owymi w warunkach skrajnych, a także funkcjonowanie wszelkich ustanowionych mechanizmów wsparcia

44 finansowego wewnątrz grupy, z uwzględnieniem trudności w finansowaniu, jakich można się spodziewać w warunkach skrajnych.

Jeśli właściwe organy stwierdzą niedociągnięcia w projekcie oceny cyklicznych wahań koniunktury gospodarczej lub, w stosownych przypadkach, w scenariuszach lub założe niach wykorzystywanych przez firmy inwestycyjne do testów warunków skrajnych lub analiz wrażliwości, właściwe organy mogą zażądać od firm inwestycyjnych, odpowiednio, ponownego przeprowadzenia analiz lub niektórych określonych części z wykorzystaniem zmodyfikowanych założeń dostarczonych przez właściwe organy lub określonych, zalecanych scenariuszy.