5.6 Het kader voor risicobeheer

Bevoegde autoriteiten dienen te beoordelen of de beleggingsonderneming een passend kader voor risicobeheer en passende risicobeheerprocessen heeft opgesteld. Bevoegde autoriteiten dienen ten minste te toetsen:

• a. de risicostrategie, de risicobereidheid en het risicobeheersingskader;
• b. het ICARAP-kader;
• c. de gevoeligheid voor conjuncturele economische schommelingen.

5.6.1 Risicobeheerkader, risicobereidheid en strategie

Om het kader voor risicobereidheid te evalueren, dienen bevoegde autoriteiten rekening te houden met de mate waarin dit is ingebouwd in de algehele strategie van de beleggingsonderneming en hoe het deze beïnvloedt. Bevoegde autoriteiten dienen vooral te beoordelen of er gepaste en consequente verbanden bestaan tussen de bedrijfsstrategie, de risicostrategie, de risicobereidheid en het kader voor risicobeheer, en de kaders voor kapitaal- en liquiditeitsbeheer.

Om de risicostrategie, de risicobereidheid en het kader voor risicobeheer van een beleggingsonderneming te evalueren, beoordelen bevoegde autoriteiten ten minste of:

• a. beleggingsondernemingen over een holistisch, organisatiebreed kader voor risicobeheer beschikken dat zich uitstrekt over de gehele organisatie, waarin de economische realiteit van al haar risicoblootstellingen ten volle wordt erkend met inbegrip van de risico’s die de ondernemingen opleveren voor henzelf, hun cliënten en hun markten, en liquiditeitsrisico met name die welke een wezenlijke impact kunnen hebben op het beschikbare eigen vermogen of dit vermogen aanzienlijk kunnen uitputten;

43

• b. het risicobeheersingskader alle relevante risico’s omvat, waarbij zowel financiële als niet-financiële risico’s de nodige aandacht krijgen;
• c. de beleggingsonderneming bij het identificeren en meten of beoordelen van risico’s niet alleen gebruikmaakt van kwantitatieve beoordelingsmethoden (waaronder stresstests), maar ook van kwalitatieve risicobeoordelingsinstrumenten (waaronder beoordeling door een expert en kritische analyse);
• d. er een doeltreffende risicorapportage is die risico’s intern naar behoren in aanmerking neemt en of er wordt gecommuniceerd over de risicostrategie en relevante risicogegevens, zowel horizontaal door de beleggingsonderneming heen, als naar boven en naar beneden in de managementketen;
• e. het risicobeheersingskader van een beleggingsonderneming beleid, procedures, risicolimieten en risicobeheersing bevat die zorgen voor adequate, tijdige en permanente identificatie, meting of beoordeling, monitoring, beheer, beperking en rapportage van de risico’s op het niveau van het bedrijfsonderdeel, op het niveau van de beleggingsonderneming en op geconsolideerd niveau;
• f. de risicostrategie en de risicobereidheid alle wezenlijke risico’s vertalen in specifieke risicobegrenzingen;
• g. de risicostrategie en de risicobereidheid naar behoren rekening houden met de risicotolerantie en de financiële middelen van de beleggingsonderneming en rekening houden met de vereisten inzake het eigen vermogen en liquiditeit en met andere maatregelen en vereisten van de toezichthouder;
• h. de beleggingsonderneming procedures heeft vastgesteld voor de goedkeuring van besluiten waarover de compliancefunctie of, in voorkomend geval, de risicobeheerfunctie een negatief advies heeft uitgebracht.

5.6.2 Kader voor intern beoordelingsproces van de kapitaaltoereikendheid en het interne risicobeoordelingsproces (ICARAP)

Bevoegde autoriteiten dienen te beoordelen of beleggingsondernemingen die geen kleine en niet-verweven beleggingsondernemingen zijn overeenkomstig artikel 12 van Verordening (EU) 2019/2033 of waarvoor bevoegde autoriteiten gebruik hebben gemaakt van de discretionaire bevoegdheid waarin artikel 24, lid 2, tweede alinea, van Richtlijn (EU) 2019/2034 voorziet, op individueel niveau, of groepen van beleggingsondernemingen, op geconsolideerd niveau, beschikken over degelijke, doeltreffende en alomvattende regelingen, strategieën en procedures om de bedragen, soorten en verdeling van het interne kapitaal en de liquide activa die zij toereikend achten ter dekking van de aard en de omvang van de risico’s die zij voor anderen kunnen vormen en waaraan de beleggingsondernemingen zelf zijn of kunnen zijn blootgesteld, doorlopend te beoordelen en in stand te houden. Dergelijke regelingen, strategieën en processen dienen deel uit te maken van een proces voor de beoordeling van de

44 interne kapitaaltoereikendheid en het interne risico, dat verder kan worden opgesplitst in intern beoordelingsproces van de kapitaaltoereikendheid (ICAAP) en een intern beoordelingsproces van de liquiditeitstoereikendheid (ILAAP).

Wanneer beleggingsondernemingen die voldoen aan de in artikel 12, lid 1, van Verordening (EU) 2019/2033 gestelde voorwaarden om als kleine en niet-verweven beleggingsondernemingen te worden gekwalificeerd, door hun bevoegde autoriteiten worden verzocht de vereisten toe te passen overeenkomstig artikel 24, lid 2, van Richtlijn (EU) 2019/2034, dienen bevoegde autoriteiten de beoordeling uit te voeren zoals passend wordt geacht.

Deze beoordelingen dienen mede te worden gebruikt voor de vaststelling van een aanvullend-eigenvermogensvereiste en voor de beoordeling van de toereikendheid van het kapitaal zoals uiteengezet in titel 7, evenals voor de beoordeling van de toereikendheid van de liquiditeit zoals uiteengezet in titel 9.

Soliditeit van ICARAP

Bij de beoordeling van de soliditeit van ICARAP dienen bevoegde autoriteiten, waar nodig met een onderscheid tussen ICAAP en ILAAP, te beoordelen of:

• a. de regelingen, strategieën en procedures die ICARAP vormen passend en evenredig zijn met de aard, omvang en complexiteit van de activiteiten van de beleggingsonderneming;
• b. de regelingen, strategieën en processen die ICARAP vormen, regelmatig door de beleggingsonderneming worden beoordeeld;
• c. de door beleggingsondernemingen toegepaste methoden en aannames adequaat zijn en gebaseerd op solide empirische gegevens;
• d. de mate van betrouwbaarheid in lijn ligt met de risicobereidheid;
• e. de bepaling en samenstelling van het beschikbare interne kapitaal of de beschikbare interne liquide activa die door de beleggingsonderneming in aanmerking worden genomen voor ICARAP in lijn liggen met de risico’s die de beleggingsonderneming heeft gemeten en in aanmerking komen voor de berekening van eigen vermogen en liquiditeitsbuffers.

Doeltreffendheid van ICARAP

Bij de beoordeling van de doeltreffendheid van ICARAP dienen bevoegde autoriteiten, waar nodig met een onderscheid tussen ICAAP en ILAAP, te beoordelen of:

• a. de beleggingsonderneming rekening houdt met ICARAP en de resultaten in de besluitvormings- en beheersprocessen op alle niveaus van de beleggingsonderneming;

45

• b. de beleggingsonderneming ICARAP en de resultaten gebruikt bij haar risico-, kapitaal- en liquiditeitsbeheer;
• c. de beleggingsonderneming beschikt over beleid, procedures en instrumenten om dit te vergemakkelijken:
• i. duidelijke identificatie van de functies en/of relevante comités die verantwoordelijk zijn voor de verschillende elementen van ICARAP;
• ii. kapitaal- en liquiditeitsplanning: de berekening van kapitaal en liquide activa op toekomstgerichte basis in samenhang met de totale strategie of significante transacties;
• iii. de toewijzing aan en monitoring van kapitaal en liquide activa voor bedrijfsactiviteiten en soorten risico’s, met name door risicobegrenzingen te bepalen voor bedrijfsactiviteiten, entiteiten of afzonderlijke risico’s, die in overeenstemming zijn met de doelstelling om de algehele toereikendheid van het interne kapitaal en de liquide activa van de beleggingsonderneming te waarborgen;
• iv. een regelmatige en tijdige rapportage betreffende de toereikendheid van kapitaal en liquiditeit aan de directie en het leidinggevend orgaan.
• v. de directie of het leidinggevend orgaan is zich ervan bewust en neemt maatregelen wanneer de bedrijfsstrategie en/of belangrijke individuele transacties mogelijk niet in lijn liggen met ICAAP en het beschikbare interne kapitaal of met ILAAP en de beschikbare interne liquiditeitsmiddelen;
• d. of het leidinggevend orgaan blijk geeft van voldoende inzet voor en kennis van ICARAP en de uitkomsten daarvan; en
• e. ICARAP heeft een toekomstgericht karakter door de samenhang van de interne kapitaal- en liquiditeitsmiddelen met de strategische plannen te beoordelen.

Volledigheid van ICARAP

Bevoegde autoriteiten dienen te beoordelen of ICARAP het bedrijfsmodel, de bedrijfsonderdelen, de activiteiten en de juridische entiteiten van de beleggingsonderneming adequaat bestrijkt. Op basis van deze beoordeling dienen bevoegde autoriteiten na te gaan of ICARAP de risico’s waaraan de beleggingsonderneming is of kan worden blootgesteld of die zij voor anderen vormt, adequaat identificeert en beoordeelt, en of ICARAP de wettelijke voorschriften naleeft. Zij beoordelen met name:

• a. of ICARAP ten aanzien van risico-identificatie en -beoordeling homogeen en evenredig wordt toegepast voor alle relevante bedrijfsactiviteiten, activiteiten en rechtspersonen van de beleggingsonderneming;
• b. indien een entiteit verschillende regelingen of processen voor interne governance heeft dan de andere entiteiten in de groep, of deze afwijkingen gerechtvaardigd 46 zijn. De invoering van geavanceerde modellen door slechts een deel van de groep bijvoorbeeld kan gerechtvaardigd zijn omdat er voor sommige bedrijfsactiviteiten, activiteiten of rechtspersonen onvoldoende gegevens zijn om parameters te schatten, mits deze bedrijfsactiviteiten, activiteiten of rechtspersonen geen bron van risicoconcentratie voor de rest van de portefeuille vormen.

5.6.3 Beoordeling door de beleggingsonderneming van conjuncturele economische schommelingen

Bevoegde autoriteiten dienen te beoordelen of de beleggingsondernemingen een alomvattende beoordeling maken van de risico’s die van wezenlijk belang zijn voor hun bedrijfs- en exploitatiemodel, voor de samenstelling van hun portefeuille of voor hun handelsstrategieën. Dit dient een beoordeling te omvatten van deze risico’s in de context van conjuncturele economische schommelingen en van de gevolgen die dergelijke schommelingen kunnen hebben voor het vermogen van de beleggingsonderneming om aan haar eigenvermogensvereisten te voldoen, haar lopende bedrijfsactiviteiten te financieren of haar activiteiten op ordelijke wijze af te bouwen.

Bevoegde autoriteiten dienen te beoordelen of beleggingsondernemingen die de in hoofdstuk A, punt 3 of 6, van bijlage I bij Richtlijn 2014/65/EU bedoelde activiteiten verrichten, een diepgaandere beoordeling uitvoeren met behulp van stresstest(s) of gevoeligheidsanalyse, waarbij zij verwachten dat deze een reikwijdte en niveau van verfijning weerspiegelen die in overeenstemming zijn met de aard, schaal en complexiteit van de activiteiten van de beleggingsondernemingen.

Bevoegde autoriteiten dienen de beoordelingen door beleggingsondernemingen van conjuncturele economische schommelingen te toetsen, indien relevant in de vorm van stresstests of gevoeligheidsanalyses, en de uitkomsten daarvan. Wanneer op basis van die toetsing de beoordeling door de beleggingsonderneming van de gevolgen van conjuncturele economische schommelingen voldoende betrouwbaar is, dienen de resultaten van die toetsing te worden gebruikt voor de beoordeling van met name diverse SREP-onderdelen:

• a. er dient rekening te worden gehouden met de vaststelling van mogelijke tekortkomingen in de algemene governanceregelingen of de controles van de gehele beleggingsonderneming die tijdens de toetsing aan het licht komen;
• b. het in kaart brengen van relevante zakelijke kwetsbaarheden waarmee rekening dient te worden gehouden bij de beoordeling van de levensvatbaarheid van het bedrijfsmodel van beleggingsondernemingen en de duurzaamheid van hun strategieën overeenkomstig titel 4;
• c. het in kaart brengen van mogelijke kwetsbaarheden of zwakke punten in het risicobeheer en de controles op afzonderlijke risicogebieden die tijdens de toetsing aan het licht komen, dient door bevoegde autoriteiten in aanmerking te worden

47 genomen bij de beoordeling van de individuele risico’s voor het kapitaal zoals bedoeld in titel 6, of de risico’s voor de liquiditeit zoals bedoeld in titel 8; en

• d. de mogelijke vaststelling van richtsnoeren inzake aanvullend eigen vermogen (P2G), herziene kapitaalplanning en andere maatregelen zoals uiteengezet in de titels 7 en 10.

Voor beleggingsondernemingen die de in hoofdstuk A, punt 3 of 6, van bijlage I bij Richtlijn 2014/65/EU bedoelde activiteiten verrichten, dienen bevoegde autoriteiten bij de beoordeling van stresstests of gevoeligheidsanalyses en de resultaten daarvan bijzondere aandacht te besteden aan het volgende:

• a. de geschiktheid van de selectie van de scenario’s, die relevant dient te zijn voor het bedrijfsmodel van de beleggingsonderneming of de afzonderlijke bedrijfsactiviteiten of portefeuilles en de markt waarop zij actief is;
• b. de onderliggende aannames, methoden en risicobepalende factoren, met inbegrip van de ernst van het scenario;
• c. de dekking van vastgestelde wezenlijke risico’s en kwetsbaarheden en de gevolgen daarvan voor het vermogen van de beleggingsondernemingen om winst te genereren en voldoende kapitaal aan te houden; en
• d. het gebruik van de resultaten, vóór en na het in aanmerking nemen van relevante beheersmaatregelen, in het risico- en strategisch beheer van de beleggingsonderneming.

Bij het beoordelen van de stresstests en gevoeligheidsanalyses en hun resultaten in het geval van internationale groepen dienen bevoegde autoriteiten rekening te houden met de overdraagbaarheid van kapitaal en liquide activa tussen de juridische entiteiten van businessunits tijdens stresssituaties, evenals met de werking van bestaande financiële steunmaatregelen binnen de groep, rekening houdende met de financieringsproblemen die kunnen worden verwacht in stresssituaties.

Indien bevoegde autoriteiten tekortkomingen vaststellen in de opzet van de beoordeling van conjuncturele economische schommelingen of, indien relevant, in de opzet van de scenario’s of aannames die door beleggingsondernemingen voor stresstests of gevoeligheidsanalyses worden gehanteerd, kunnen zij beleggingsondernemingen verplichten hun analyses, of bepaalde specifieke onderdelen daarvan, opnieuw uit te voeren of opnieuw te verrichten met gebruikmaking van door bevoegde autoriteiten verstrekte gewijzigde aannames of specifieke voorgeschreven scenario’s.