6.3. Measúnú ar riosca margaidh

Agus an creat bainistíochta riosca margaidh á mheas, ba cheart d'údaráis inniúla, i measc nithe eile, measúnú a dhéanamh ar ghníomhartha dlí a fhoilsítear ar leithligh ar shuíomh gréasáin an ÚBE, mar a dtagraítear dó i mír 12, a bheith á gcomhlíonadh ag an institiúid.

Sna treoirlínte seo, cuimseofar sna tagairtí do ‘riosca margaidh’ na rioscaí seo a leanas go léir, ar cheart d’údaráis inniúla iad a mheasúnú:

• a. an riosca margaidh a eascraíonn as gach suíomh laistigh agus lasmuigh den chlár comhardaithe atá faoi réir caillteanas a eascraíonn as gluaiseachtaí i bpraghsanna margaidh, i.e. rioscaí i suíomhanna leabhair trádála chomh maith leis an riosca malairte eachtraí agus tráchtearraí sa leabhar neamhthrádála;
• b. an riosca caillteanas a eascraíonn as athruithe ar mhéideanna CVA mar fhreagra ar athruithe ar raonta creidmheasa contrapháirtí agus/nó ar phraghsanna an mhargaidh, a théann i bhfeidhm ar chothromluach idirbheart díorthach agus, más infheidhme, idirbheart maoinithe urrúis (SFTanna);
• c. an riosca a bhaineann le luacháil ionstraimí ar luach cóir de réir bhrí Airteagal 105 de Rialachán (AE) 575/2013.

Féadfaidh údaráis inniúla anailís nach bhfuil chomh gráinneach sin a dhéanamh ar institiúidí a chomhlíonann coinníollacha an mhionleabhair trádála mar a leagtar amach in Airteagal 94 de Rialachán (AE) 575/2013 iad. I gcás institiúidí a bhfuil neamhchosaintí neamhábhartha acu, ba cheart an measúnú a dhíriú ar leordhóthanacht an struchtúir bainistíochta riosca agus rialachais agus ar cháilíocht agus éifeachtacht na gcóras agus na rialuithe.

Ba cheart d'údaráis inniúla tionchar na rioscaí ESG ar an riosca bunúach margaidh a chur san áireamh, chomh maith le leordhóthanacht an chreata bainistíochta riosca margaidh agus na rialuithe a bhaineann le rioscaí ESG, agus tús áite á thabhairt do rioscaí comhshaoil.

6.3.2. Measúnú ar riosca bunúsach margaidh

Trí mheasúnú a dhéanamh ar riosca bunúsach margaidh, ba cheart d'údaráis inniúla na príomhthiomántóirí le neamhchosaint na hinstitiúide ar riosca margaidh a chinneadh agus meastóireacht a dhéanamh ar an riosca a bhaineann le tionchar suntasach stuamachta ar an institiúid. Chun tuiscint den sórt sin a fhorbairt, ba cheart d’údaráis inniúla na rioscaí margaidh a bhfuil an institiúid neamhchosanta orthu nó a bhféadfadh an institiúid a bheith neamhchosanta orthu a shainaithint ar dtús agus a n-aird a dhíriú ar na fochatagóirí agus ar na tiomántóirí a mheastar a bheith ar na tiomántóirí is ábhartha don institiúid.

Chun tacú leis an anailís seo, ba cheart d’údaráis inniúla táirgí, gníomhaíochtaí agus línte gnó na hinstitiúide a mheas ar a laghad. Ba cheart dóibh na ceanglais maidir le cistí dílse don riosca margaidh agus CVA, agus an coigeartú luachála breise a dhéantar a asbhaint ó chistí dílse na hinstitiúide, a chur i gcomparáid le ceanglais iomlána na gcistí dílse. I gcás inarb ábhartha, ba cheart dóibh an caipiteal inmheánach arna leithdháileadh ag an institiúid ar na rioscaí sin a chur i gcomparáid leis an gcaipiteal inmheánach iomlán. Féadfaidh siad freisin aird a thabhairt ar mheáchan coibhneasta na seasamh riosca margaidh i dtéarmaí na sócmhainní iomlána, ar mheáchan coibhneasta na nglanbhrabús ar sheasaimh riosca margaidh i gcomparáid leis an ioncam oibriúcháin iomlán, agus ar na hathruithe stairiúla sna figiúirí agus sna réamhaisnéisí seo. Chomh maith leis sin, ba cheart straitéis na hinstitiúide maidir le gníomhaíochtaí margaidh agus an inghlacthacht riosca a bhaineann leis a chur san áireamh. Agus gníomhaíochtaí margaidh á mbreithniú acu, ba cheart d'údaráis inniúla tagairt a dhéanamh do na rioscaí a luaitear i mír 161, a fhéadfaidh an leabhar trádála agus an leabhar neamhthrádála a chuimsiú.

Cineál agus comhdhéanamh ghníomhaíochtaí riosca na hinstitiúide

Is é an chéad chéim chun measúnú a dhéanamh ar chineál riosca margaidh bunúsaigh institiúide ná a neamhchosaintí ar riosca margaidh a shainaithint go comhsheasmhach agus go cuimsitheach. Ba cheart d'údaráis inniúla úsáid a bhaint as na teimpléid tuairiscithe rialála atá ar fáil, amhail COREP agus FINREP, as tuairisciú inmheánach, as léargais a fhaightear ó mheasúnú ar ghnéithe eile SREP (amhail an BMA) nó as gníomhaíochtaí maoirseachta a rinneadh roimhe seo, agus as comparáidí le piaraí na hinstitiúide, sa chás go bhfuil siad ar fáil.

Ba cheart d'údaráis inniúla a measúnú a bhunú go príomha ar na foinsí riosca is suntasaí a aithníodh, agus a dtábhacht don institiúid a mheas ó pheirspictíocht stuamachta. Chun cineál an riosca mhargaidh a mheas, ba cheart d’údaráis inniúla na bhfochatagóirí seo a leanas ar a laghad a mheas³⁰ :

• a. riosca ráta úis (leabhar trádála);
• b. raon creidmheasa don neamh-urrúsú, raon creidmheasa don urrúsú (leabhar trádála);
• c. riosca cothromais (leabhar trádála);
• d. riosca imirce (do ghnó atá faoi réir muirir riosca mainneachtana)³¹ ;
• e. riosca mainneachtana (do ghnó atá faoi réir muirir riosca mainneachtana);
• f. riosca malairte eachtraí, lena n-áirítear riosca aistriúcháin (sa leabhar trádála agus sa leabhar baincéireachta araon);
• g. riosca tráchtearraí (leabhar trádála agus leabhar baincéireachta);
• h. riosca CVA (leabhar trádála agus leabhar baincéireachta);
• i. riosca luachála (ionstraimí ar luach cóir sna leabhair trádála agus neamhthrádála).

³⁰ Féach ar Iarscríbhinn II le haghaidh miondealú neamh-uileghabhálach ar fhochatagóirí riosca margaidh.

³¹ Caitear le riosca imirce mar chuid den riosca raoin creidmheasa faoin Athbhreithniú Bunúsach ar an Leabhar Trádála.

Ba cheart d'údaráis inniúla a mheas freisin:

• a. castacht na dtáirgí airgeadais (e.g. táirgí a luacháiltear le teicnící marcála de réir samhla, táirgí a bhfuil rioscaí neamh-dheilte agus rioscaí boinn ag baint leo). Féadfaidh an t-údarás inniúil measúnú a dhéanamh air seo trí úsáid a bhaint mar tháscaire as an mbreiseán a eascraíonn as rioscaí iarmharacha de réir Airteagal 325u de Rialachán 575/2013/AE;
• b. leachtacht neamhchosaint na hinstitiúide. Is féidir leis an údarás inniúil é sin a dhéanamh trí mheasúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil an institiúid neamhchosanta ar fhochatagóirí a bhfuil tréimhsí leachtachta arda ag baint leo i gcomhréir le tábla 2 d’Airteagal 325bd de Rialachán 575/2013/AE;
• c. comhchruinniú an riosca mhargaidh i dtreo ainmneacha, earnálacha, geilleagair, agus aicmí riosca sonracha;
• d. oibríochtaí margaidh sonracha a úsáid, a bhféadfadh sé nach mbeadh an riosca a ghabhann leo léirithe go hiomlán ag ceanglais chistí dílse riosca an mhargaidh (e.g. trádáil ardmhinicíochta).

Nuair is iomchuí, ba cheart d'údaráis inniúla bearta riosca inmheánacha na n-institiúidí a mheas freisin. D’fhéadfadh go n-áireofaí orthu sin an VaR inmheánach nó an t-easnamh ionchasach nach n-úsáidtear chun ceanglais cistí dílse a ríomh nó íogaireachtaí an riosca mhargaidh maidir le fachtóirí riosca éagsúla agus caillteanais fhéideartha.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh freisin ar chumas na hinstitiúide léargas cuimsitheach a fháil ar mhéid an riosca chomhchruinnithe margaidh a bhfuil sí neamhchosanta air, ó neamhchosaintí ar fhachtóir riosca amháin nó ó neamhchosaintí ar fhachtóirí riosca iolracha a bhfuil comhchoibhneas eatarthu, agus ar an gcaoi sin aird ar leith a thabhairt ar chomhchruinnithe i dtáirgí casta agus neamhleachtacha. Ba cheart dóibh athbhreithniú a dhéanamh ar mheasúnú an ghnólachta féin ar chomhchruinnithe agus ar shuíomhanna neamhleachtacha. Ba cheart d’údaráis inniúla a cheangal ar institiúidí neamhchosaint ar CPL ar leith a laghdú i gcás riosca comhchruinnithe iomarcach, nó neamhchosaintí a athailíniú trasna a gcuntais imréitigh i gcomhréir le hAirteagal 7(a) de Rialachán 648/2012.

Agus cinneadh á dhéanamh ar cheart P2R a fhorchur maidir leis an riosca margaidh a bhfuil an institiúid neamhchosanta air, i gcomhréir le mír 300, ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil an riosca san áireamh go leordhóthanach i modheolaíocht Cholún 1, agus an méid seo a leanas á chur san áireamh:

• a. ceanglaítear ar institiúidí a úsáideann an cur chuige caighdeánaithe malartach faoi Cholún 1 forlíontán (forlíontán riosca iarmharaigh) a ríomh le haghaidh na rioscaí a bhaineann go dlúth le táirgí airgeadais casta nach ngabhtar go leordhóthanach sa mhodh bunaithe ar íogaireacht agus sa mhuirear riosca mainneachtana;
• b. ceanglaítear ar institiúidí a úsáideann cur chuige na samhla inmheánaí nó cur chuige na samhla inmheánaí malartaí gach riosca ábhartha sna samhlacha inmheánacha sin a ghabháil;
• c. na meáchain riosca a sholáthraítear sa chur chuige caighdeánaithe malartach, na tomhais easnaimh ionchasaigh a dtagraítear dóibh in Airteagal 325bb de Rialachán 575/2013/AE agus na tomhais riosca cás struis a dtagraítear dóibh in Airteagal 325bk de Rialachán 575/2013/EU i gcur chuige na samhla inmheán atá deartha chun freastal ar leachtacht na seasamh i gcomhréir leis an tréimhse leachtachta a dtagraítear di i dtábla 2 d'Airteagal 325bd de Rialachán 575/2013/AE.

Ba cheart d'údaráis inniúla aithint agus anailís a dhéanamh, maidir le seasaimh riosca margaidh agus na socruithe rialachais comhfhreagracha, ar aon socruithe praghsála aistrithe idir institiúidí atá bunaithe san Aontas atá mar chuid de ghrúpa tríú tír agus eintitis eile den ghrúpa sin atá bunaithe lasmuigh den Aontas agus nach bhfuil comhdhlúite ag an máthairghnóthais AE. Ba cheart an méid seo a leanas a chur san áireamh san anailís:

• a. comhpháirt chainníochtúil chun ábharthacht na socruithe praghsála aistrithe a shainaithint i gcoibhneas le hiomlán P&L an leabhair trádála agus cistí dílse na hinstitiúide;
• b. comhpháirt cháilíochtúil chun measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil éifeacht na socruithe seo trédhearcach do bhord bainistíochta na hinstitiúide agus an léirítear i gceart í i rialachas na bainistíochta riosca;
• c. comhpháirt cháilíochtúil chun measúnú a dhéanamh ar an gcaoi a ndéanann an socrú praghsála aistrithe difear do chinntí gnó na hinstitiúide, lena n-áirítear conas a d’fhéadfadh dinimic an tsocraithe praghsála aistrithe difear a dhéanamh do chinntí na ndeasc oifige tosaigh, agus do na coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a socrú a chruthú.

Ba cheart d'údaráis inniúla ábharthacht na praghsála aistrithe a aithint i gcomhthéacs míreanna an leabhair trádála trí dhíriú ar na socruithe praghsála aistrithe a chomhlíonann na coinníollacha seo a leanas:

• a. baineann siad le heintiteas amháin ar a laghad den ghrúpa atá bunaithe lasmuigh den Aontas agus a bhfuil an leibhéal is airde comhdhlúthaithe aige lasmuigh den Aontas;
• b. tá siad bunaithe ar mhodh brabúis idirbhirt (TPM) – nó aon chleachtas comhchosúil a bheadh coibhéiseach ó thaobh an gheilleagair de – lena mbaineann athdháileadh na mbrabús agus na gcaillteanas a bhaineann le suíomhanna atá faoi úinéireacht ag roinnt eintiteas ar fud na n-eintiteas sin ar bhonn mhéid na ranníocaíochta imeallaí 'm' a dhéanann gach eintiteas i leith na bpríomh-mhéadrachtaí atá leagtha amach sa socrú praghsála.

Maidir le hinstitiúidí faoi mhír 1733, pointe (a), i gcás ina bhfuil na brabúis agus na caillteanais, arna n-ath-leithdháileadh mar thoradh ar shocruithe praghsála aistrithe bunaithe ar mhodhanna brabúis idirbhirt, ábhartha (e.g. is ionann iad agus níos mó ná 5% den P&L arna ghiniúint ag an institiúid) agus nach gclúdaítear nó nach gclúdaítear an riosca sin go hiomlán le P1R, ba cheart d’údaráis inniúla:

• a. an riosca sin a mheas chun P2R a chinneadh;
• b. breithniú a dhéanamh ar thorthaí na gcomhpháirteanna atá liostaithe i mír 1722, amhail ábharthacht na socruithe praghsála aistrithe, i ndáil le ceanglais chaipitil riosca margaidh na punainne a n-úsáidtear a mbrabúis agus a gcaillteanais chun an méid atá le haistriú chuig an institiúid a chinneadh chomh maith le laigí féideartha sna socruithe rialachais gaolmhara;
• c. P2R a chinneadh lena gclúdaítear go leordhóthanach na rioscaí margaidh nach ngabhtar faoi P1R a ghintear faoin socrú praghsála aistrithe. Chuige sin, féadfaidh na húdaráis inniúla an modh ríofa atá leagtha amach in Iarscríbhinn V a úsáid, nó modheolaíocht mhalartach a sholáthraíonn tomhas cruinn den riosca nach bhfuil clúdaithe in P1R agus a shainaithnítear an P2R dá bharr, agus an mhodheolaíocht in Iarscríbhinn V á cur san áireamh mar thagairt.

Anailís bhrabúsachta agus tástála struis

Ba cheart d’údaráis inniúla anailís a dhéanamh ar bhrabúsacht stairiúil, lena n-áirítear luaineacht brabús, gníomhaíochtaí margaidh chun tuiscint níos fearr a fháil ar phróifíl riosca margaidh na hinstitiúide. D'fhéadfaí an anailís seo a dhéanamh ar leibhéal punainne chomh maith lena mhiondealú de réir líne gnó, aicme sócmhainní nó deisce ag brath ar ábharthacht agus ar chastacht neamhchosaint na hinstitiúide (mar a thagann chun solais ón BMA nó ó léargas maoirseachta eile).

Ba cheart d'údaráis inniúla idirdhealú a dhéanamh idir ioncam trádála agus ioncam neamhthrádála (amhail coimisiúin, táillí cliant, etc.) ar thaobh amháin agus brabúis/caillteanais réadaithe agus neamhréadaithe ar an taobh eile.

I gcás na n-aicmí sócmhainní agus/nó na neamhchosantaí sin a ghineann brabúis nó caillteanais suntasacha, ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar bhrabúsacht i gcomparáid leis an leibhéal riosca arna ghlacadh ag an institiúid (e.g. VaR/glanghnóthachain ar shócmhainní airgeadais agus dliteanais arna sealbhú le haghaidh trádála) chun neamhréireachtaí féideartha a shainaithint agus a anailísiú. I gcás inar féidir, ba cheart d’údaráis inniúla figiúirí na hinstitiúide a chur i gcomparáid lena feidhmíocht stairiúil agus lena piaraí.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil tástálacha struis leordhóthanacha curtha i bhfeidhm ag institiúid a chomhlánaíonn a córas tomhais riosca. Chun na críche seo ba cheart dóibh na gnéithe seo a leanas a chur san áireamh:

• a. minicíocht tástála struis;
• b. cibé an sainaithnítear cúiseanna ábhartha riosca (e.g. neamhleachtacht/bearnaí praghsanna, suíomhanna comhchruinnithe, margaí aontreo);
• c. boinn tuisceana is bun leis an gcás struis;
• d. úsáid inmheánach thorthaí tástála struis le haghaidh pleanála caipitil agus straitéisí riosca creidmheasa.

6.3.3. Measúnú ar an gcreat bainistithe riosca margaidh agus rialaithe

Chun tuiscint leordhóthanach a bhaint amach ar bhainistíocht riosca margaidh, ar bhealach atá comhréireach le próifíl riosca na hinstitiúide, ba cheart d'údaráis inniúla athbhreithniú a dhéanamh ar chreat bainistíochta agus rialaithe riosca na hinstitiúide agus ar a leordhóthanacht maidir le neamhchosaint ar rioscaí bunúsacha. Maidir leis an measúnú seo, ba cheart don údarás inniúil na míreanna atá leagtha amach sa roinn seo a úsáid, agus leas a bhaint freisin as:

• a. toradh an mheasúnaithe ar ghnéithe eile SREP (amhail an BMA agus na réimsí rialachais);
• b. toradh an mheasúnaithe dá dtagraítear in Airteagal 325c de Rialachán 575/2013/AE d’institiúidí a úsáideann an cur chuige caighdeánaithe malartach, agus toradh an mheasúnaithe arna dhéanamh i gcomhréir le Rialachán Tarmligthe (AE) 2024/1085, go háirithe i ndáil leis na ceanglais dá dtagraítear in Airteagail 104b, 325bi, agus 325bj de Rialachán 575/2013/AE.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh freisin ar na beartais agus na nósanna imeachta atá ag institiúidí chun na suíomhanna a leithdháileadh ar an leabhar trádála agus ar an leabhar baincéireachta, mar a thuairiscítear i dTeideal 1 de Chaibidil 3 de Rialachán 575/2013/AE.

Straitéis riosca margaidh agus inghlacthacht riosca;

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil inghlacthacht, straitéis agus teorainneacha riosca creidmheasa, atá leagtha amach agus doiciméadaithe go soiléir agus atá ceadaithe ag an gcomhlacht bainistíochta, ag an institiúid. Maidir leis an measúnú seo, i measc fachtóirí eile, ba cheart d’údaráis inniúla ról an chomhlachta bainistíochta a chur san áireamh maidir leis an straitéis riosca agus an inghlacthacht riosca a shocrú, a fhormheas agus a athbhreithniú, cur i bhfeidhm cuí na straitéise seo ag an gcomhlacht bainistíochta chomh maith lena hoiriúnacht don institiúid mar gheall ar a samhail ghnó, a hinghlacthacht riosca foriomlán, a timpeallacht mhargaidh reatha agus ionchasach agus a riocht airgeadais.

Creat rialaithe eagraíochtúil agus inmheánach

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh cibé acu atá nó nach bhfuil creat eagraíochtúil cuí ag an instiúid chun riosca margaidh a aithint, a thuiscint, a thomhas, faireachán a dhéanamh air agus é a rialú, agus acmhainní daonna agus teicniúla leordhóthanacha (cainníochtúla agus cáilíochtúla araon) aici chun na tascanna riachtanacha a chur i gcrích. Maidir leis an measúnú seo, ba cheart d'údaráis inniúla breithniú a dhéanamh ar leordhóthanacht na línte freagrachta maidir le riosca an mhargaidh a ghlacadh, faireachán a dhéanamh air, é a thuairisciú agus a rialú, ar an gclúdach a thugann siad don institiúid iomlán, ar dheighilt shoiléir a bheith ann idir an oifig thosaigh agus an oifig chúil agus idir na feidhmeanna glactha riosca agus rialaithe, agus ar scileanna agus saineolas na foirne lena mbaineann.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil beartais agus nósanna imeachta soiléire sainithe ag an institiúid chun riosca margaidh a aithint, a bhainistiú, a thomhas agus a rialú, agus an cibé acu atá nó nach bhfuil siad seo slán agus comhsheasmhach le straitéis riosca na hinstitiúide agus an gclúdaíonn siad na príomhghnóthaí agus na príomhphróisis go léir. Áirítear leis seo measúnú ar an cibé acu atá nó nach bhfuil na beartais agus na nósanna imeachta seo leagtha amach agus curtha in iúl go soiléir agus cibé an gcuirtear nó nach gcuirtear i bhfeidhm go comhsheasmhach iad ar fud na hinstitiúide.

Go háirithe, ba cheart go gclúdófaí sa mheasúnú na seasaimh atá le cuimsiú/le heisiamh ón leabhar trádála chun críocha rialála, na beartais maidir le fáluithe inmheánacha agus na nósanna imeachta do ghníomhaíochtaí agus/nó do tháirgí nua sa mhargadh.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil creat iomchuí ag an institiúid chun riosca margaidh a shainaithint, a thuiscint agus a thomhas, i gcomhréir le méid agus castacht na hinstitiúide, agus cibé acu atá nó nach bhfuil an creat sin ag comhlíonadh na n-íoscheanglais ábhartha i gcomhréir leis an great infheidhme dlí agus rialála.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil creat faireacháin agus tuairiscithe leordhóthanach i bhfeidhm ag institiúidí le haghaidh riosca margaidh lena n-áirithítear go ndéanfar beart pras ar leibhéal iomchuí d'ardbhainistíocht nó de chomhlacht bainistíochta na hinstitiúide i gcás inar gá sin. Ba cheart go n-áireofaí sa chóras faireacháin táscairí sonracha agus truicir ábhartha chun foláirimh luathrabhaidh éifeachtacha a sholáthar, agus ba cheart dó eolas a thabhairt don chomhlacht bainistíochta agus don ardbhainistíocht faoi neamhchosaintí agus bearta reatha i gcomparáid le teorainneacha beartais.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil creat rialaithe láidir cuimsitheach ag an institiúid agus cosaintí fónta chun a riosca margaidh a mhaolú i gcomhréir lena straitéis bainistithe riosca margaidh agus lena inghlacthacht riosca. Maidir leis an mheastóireacht seo, ba cheart d'údaráis inniúla aird ar leith a thabhairt ar an raon feidhme leordhóthanach a chlúdaíonn feidhmeanna rialaithe na hinstitiúide (lena n-áirítear gach eintiteas comhdhlúite, suíomhanna geografacha agus gníomhaíocht mhargaidh), ar theorainneacha oibriúcháin ann (lena n-áirítear teorainneacha aonair ar leibhéal deisce nó aonad gnó ar cheart faireachán a dhéanamh orthu go laethúil) a bheith ann agus ar chleachtais eile atá dírithe ar neamhchosaint ar riosca margaidh a choinneáil laistigh de leibhéil atá inghlactha ag an institiúid i gcomhréir lena hinghlacthacht agus lena teorainneacha riosca.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh freisin ar cibé acu atá nó nach bhfuil an próiseas bailíochtaithe inmheánach slán agus éifeachtach chun dúshlán a chur faoi thoimhdí na samhla agus chun aon lochtanna féideartha maidir leis an gcóras bainistíochta riosca margaidh a aithint. I gcás institiúidí a ghlacann cur chuige inmheánach chun íoscheanglais cistí dílse maidir le riosca margaidh a chinneadh, ba cheart an measúnú sin a bheith bunaithe – i gcás ina bhfuil sé ar fáil – ar an bhfaisnéis a eascraíonn as gníomhaíochtaí maoirseachta a rinneadh cheana féin ar shamhlacha inmheánacha (amhail cigireachtaí ar an láthair).

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh freisin ar fheidhmiúlacht na feidhme iniúchóireachta inmheánaí maidir le leordhóthanacht, raon feidhme agus minicíocht na n-iniúchtaí inmheánacha ar an gcreat bainistíochta riosca margaidh. Ba cheart go n-áireofaí leis seo athbhreithniú ar phríomhghnéithe an chreata bainistíochta riosca, tomhais agus rialuithe ar fud na hinstitiúide, agus an cloí le rialacháin sheachtracha ábhartha na mbeartas agus na nósanna imeachta inmheánach agus aon chlaonadh uathu.

6.3.4. Achoimre ar thorthaí, scóráil agus bearta maoirseachta

Tar éis an mheasúnaithe thuas, ba cheart d'údaráis inniúla teacht ar thuairim maidir le riosca margaidh na hinstitiúide. Ba cheart go mbeadh eolas maidir leis an tuairim seo le fáil in achoimre ar thorthaí, mar aon le scór riosca bunaithe ar na breithniúcháin atá sonraithe i dTábla 8. Más rud é, bunaithe ar ábharthacht fochatagóirí riosca áirithe, go gcinnfidh an t-údarás inniúil iad a mheasúnú agus a scóráil ina n-aonar, ba cheart an treoir a sholáthraítear sa tábla seo a chur i bhfeidhm, a mhéid is féidir, de réir analaí.

Tábla 8. Breithniúcháin mhaoirseachta maidir le scór riosca margaidh a shannadh

Léirítear sa tábla thíos liosta neamh-uileghabhálach de bhearta maoirseachta a fhéadfaidh údaráis inniúla a dhéanamh i gcás easnaimh shainaitheanta i gcreat bainistíochta riosca margaidh na hinstitiúide. Ba cheart d'údaráis inniúla cinneadh a dhéanamh maidir le cineál an bhirt bunaithe ar a éifeachtacht i leith an easnaimh shonraigh aitheanta. Féadfaidh údaráis inniúla bearta maoirseachta breise (lena n-áirítear bearta cainníochtúla i gcomhréir le hAirteagal 104(1)(a) den Treoir 2013/36/AE) nó teaglaim díobh a chur i bhfeidhm más é an tuairim atá ann go bhfuil siad níos oiriúnaí chun aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh a aithníodh. Tábla 9. Bearta maoirseachta féideartha agus neamh-uileghabhálacha le haghaidh haghaidh riosca margaidh Bearta maoirseachta féideartha d'údaráis inniúla i gcomhréir le hAirteagal 104(1)(b), (d), (e), (f), (j), (l), (m), (n) den Treoir 2013/36/AE – Féadfaidh na húdaráis inniúla a cheangal ar an institiúid: A. feabhas a chur ar cháilíocht agus ar mhinicíocht an tuairiscithe ar riosca margaidh chuig comhlacht bainistíochta na hinstitiúide agus chuig an ardbhainistíocht; B. feabhas a chur ar fheidhmíocht chur chuige inmheánach na hinstitiúide, nó ar a cumas cúltástála nó tástála struis; C. iniúchtaí inmheánacha níos minice agus níos doimhne ar ghníomhaíocht mhargaidh a sheoladh; D. srian a chur ar infheistíocht i dtáirgí áirithe nuair nach n-áirithíonn beartais agus nósanna imeachta na hinstitiúide go ndéanfar an riosca ó na táirgí sin a chlúdach agus a rialú go leordhóthanach; E. táirgí airgeadais a dhífheistiú nuair nach dtáirgeann próisis luachála na hinstitiúide luachálacha coimeádacha a chomhlíonann caighdeáin Rialachán (AE) Uimh. 575/2013. F. leibhéal an riosca mhargaidh bhunúsaigh a laghdú (e.g. trí shócmhainní a fhálú nó a dhíol nó méadú ar dhíorthaigh arna socrú trí chontrapháirtithe lárnacha (CPLanna)) nuair a aimsítear easnaimh shuntasacha i gcórais tomhais nó rialaithe na hinstitiúide; G. plean a chur i láthair chun a neamhchosaintí ar shócmhainní anásta agus/nó ar shuímh neamhleachtacha a laghdú de réir a chéile;