6.3. Αξιολόγηση κινδύνου αγοράς

Κατά την αξιολόγηση του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου αγοράς, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν, μεταξύ άλλων, τη συμμόρφωση του ιδρύματος προς τις νομικές πράξεις που δημοσιεύονται χωριστά στον διαδικτυακό τόπο της ΕΑΤ, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 12.

Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, οι αναφορές στον «κίνδυνο αγοράς» περιλαμβάνουν όλους τους ακόλουθους κινδύνους, οι οποίοι πρέπει να αξιολογούνται από τις αρμόδιες αρχές:

• α. τον κίνδυνο αγοράς που προκύπτει από όλες τις εντός και εκτός ισολογισμού θέσεις οι οποίες υπόκεινται σε ζημίες που προκύπτουν από τις μεταβολές των τιμών αγοράς, δηλαδή τους κινδύνους στις θέσεις του χαρτοφυλακίου συναλλαγών, καθώς και τον κίνδυνο συναλλάγματος και τον κίνδυνο βασικού εμπορεύματος εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών·
• β. τον κίνδυνο ζημιών που προκύπτουν από τη μεταβολή των ποσών της προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης (Credit Valuation Adjustment - CVA) ως αντίδραση σε μεταβολές των πιστωτικών περιθωρίων αντισυμβαλλομένου ή/και των τιμών αγοράς, οι οποίες επηρεάζουν την εύλογη αξία των συναλλαγών παραγώγων και, κατά περίπτωση, των συναλλαγών χρηματοδότησης τίτλων·
• γ. ο κίνδυνος που συνδέεται με την αποτίμηση των χρηματοοικονομικών μέσων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία, κατά την έννοια του άρθρου 105 του Κανονισμού (ΕΕ) 575/2013.

Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να διενεργούν λιγότερο αναλυτική ανάλυση για ιδρύματα που πληρούν τις προϋποθέσεις του μικρού χαρτοφυλακίου συναλλαγών, όπως ορίζεται στο άρθρο 94 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013. Για τα ιδρύματα με ασήμαντα ανοίγματα, η αξιολόγηση πρέπει να επικεντρώνεται στην επάρκεια της διάρθρωσης διαχείρισης και διακυβέρνησης κινδύνων και στην ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων και των ελέγχων.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις των ΠΚΔ κινδύνων στον εγγενή κίνδυνο αγοράς, καθώς και την επάρκεια του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων αγοράς και των ελέγχων που σχετίζονται με τους ΠΚΔ κινδύνους, δίνοντας προτεραιότητα στους περιβαλλοντικούς κινδύνους.

6.3.2. Αξιολόγηση εγγενούς κινδύνου αγοράς

Μέσω της αξιολόγησης του εγγενούς κινδύνου αγοράς, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προσδιορίζουν τους κύριους παράγοντες του ιδρύματος που ενέχουν κίνδυνο ανοιγμάτων και να αξιολογούν τον κίνδυνο σημαντικών επιπτώσεων για το ίδρυμα από άποψη προληπτικής εποπτείας. Για να αποκτήσουν αυτή την κατανόηση, οι αρμόδιες αρχές πρέπει καταρχάς να προσδιορίσουν τους κινδύνους της αγοράς στους οποίους εκτίθεται ή ενδέχεται να εκτεθεί το ίδρυμα και να εστιάσουν την προσοχή τους στις υποκατηγορίες και στους παράγοντες που θεωρούνται ως οι πιο σημαντικοί για το ίδρυμα.

Για να υποστηρίξουν την ανάλυση αυτή, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, τουλάχιστον, τα προϊόντα, τις δραστηριότητες και τους επιχειρηματικούς τομείς του ιδρύματος. Πρέπει να συγκρίνουν τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων για τον κίνδυνο αγοράς και τον κίνδυνο CVA, καθώς και την πρόσθετη προσαρμογή αποτίμησης που αφαιρείται από τα ίδια κεφάλαια του ιδρύματος, με τις συνολικές απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων. Όπου κρίνεται σκόπιμο, πρέπει να συγκρίνουν το εσωτερικό κεφάλαιο που έχει διατεθεί από το ίδρυμα για τους εν λόγω κινδύνους με το συνολικό εσωτερικό κεφάλαιο. Μπορούν επίσης να λαμβάνουν υπόψη τη σχετική στάθμιση των θέσεων κινδύνου αγοράς ως προς το σύνολο ενεργητικού, τη σχετική στάθμιση των καθαρών κερδών από θέσεις κινδύνου αγοράς προς το σύνολο των λειτουργικών εσόδων και τις ιστορικές μεταβολές των εν λόγω αριθμητικών στοιχείων και προβλέψεων. Επίσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η στρατηγική του ιδρύματος σχετικά με τις δραστηριότητες αγοράς και η σχετική διάθεση για ανάληψη κινδύνων. Κατά την εξέταση των δραστηριοτήτων αγοράς, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να παραπέμπουν στους κινδύνους που αναφέρονται στην παράγραφο 161, οι οποίοι ενδέχεται να αφορούν δραστηριότητες τόσο εντός όσο και εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών.

Φύση και σύνθεση των δραστηριοτήτων του ιδρύματος που σχετίζονται με τον κίνδυνο αγοράς

Το πρώτο βήμα για την αξιολόγηση της φύσης του εγγενούς κινδύνου αγοράς ενός ιδρύματος είναι ο συνεπής και ολοκληρωμένος προσδιορισμός των ανοιγμάτων του σε κίνδυνο αγοράς. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να χρησιμοποιούν τα διαθέσιμα υποδείγματα αναφορών βάσει κανονιστικών υποχρεώσεων, όπως τα COREP και FINREP, τις εσωτερικές αναφορές, γνώσεις που αποκτώνται από την αξιολόγηση άλλων στοιχείων της ΔΕΕΑ (όπως η ανάλυση επιχειρηματικού μοντέλου) ή από προηγούμενες εποπτικές δραστηριότητες, καθώς και συγκρίσεις με την ομάδα αναφοράς ομοειδών ιδρυμάτων, κατά περίπτωση.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να βασίζουν την αξιολόγησή τους πρωτίστως στις σημαντικότερες πηγές κινδύνου που έχουν προσδιοριστεί, αξιολογώντας τη σημαντικότητά τους για το ίδρυμα από άποψη προληπτικής εποπτείας. Προκειμένου να αξιολογήσουν τη φύση του κινδύνου αγοράς, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν τουλάχιστον τις ακόλουθες υποκατηγορίες³⁰ :

• α. κίνδυνος επιτοκίου (χαρτοφυλάκιο συναλλαγών)·
• β. πιστωτικό περιθώριο για μη τιτλοποιήσεις, πιστωτικό περιθώριο για τιτλοποιήσεις (χαρτοφυλάκιο συναλλαγών)·
• γ. κίνδυνος μετοχών (χαρτοφυλάκιο συναλλαγών)·
• δ. κίνδυνος μεταβολής της πιστοληπτικής αξιολόγησης (για τις επιχειρήσεις που υπόκεινται σε επιβάρυνση κινδύνου αθέτησης)³¹ ·
• ε. κίνδυνος αθέτησης (για τις επιχειρήσεις που υπόκεινται σε επιβάρυνση κινδύνου αθέτησης)·

στ. κίνδυνος συναλλάγματος, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου μετατροπής (τόσο στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών όσο και στο τραπεζικό χαρτοφυλάκιο)·

• ζ. κίνδυνος βασικού εμπορεύματος (χαρτοφυλάκιο συναλλαγών και τραπεζικό χαρτοφυλάκιο)·
• η. κίνδυνος CVA (χαρτοφυλάκιο συναλλαγών και τραπεζικό χαρτοφυλάκιο)·
• θ. κίνδυνος αποτίμησης (μέσα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία εντός και εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών).

³⁰ Ανατρέξτε στο παράρτημα II για μια μη εξαντλητική ανάλυση των υποκατηγοριών κινδύνου αγοράς.

³¹ Ο κίνδυνος μεταβολής της πιστοληπτικής αξιολόγησης αντιμετωπίζεται ως μέρος του κινδύνου πιστωτικού περιθωρίου στο πλαίσιο της θεμελιώδους αναθεώρησης του χαρτοφυλακίου συναλλαγών.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να λάβουν υπόψη:

• α. την πολυπλοκότητα των χρηματοοικονομικών προϊόντων (π.χ. προϊόντα που αποτιμώνται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης βάσει υποδείγματος θεωρητικών τιμών, προϊόντα που δεν υπόκεινται σε κινδύνους που υπάγονται στον συντελεστή δέλτα και κινδύνους βάσης). Η αρμόδια αρχή μπορεί να αξιολογήσει την παράμετρο αυτή χρησιμοποιώντας ως δείκτη την προσαύξηση υπολειπόμενων κινδύνων, σύμφωνα με το άρθρο 325κα του κανονισμού 575/2013/ΕΕ·
• β. τη ρευστότητα του ανοίγματος του ιδρύματος. Η αρμόδια αρχή μπορεί να το πράξει αξιολογώντας κατά πόσον το ίδρυμα εκτίθεται σε υποκατηγορίες με υψηλούς ορίζοντες ρευστότητας, σύμφωνα με τον πίνακα 2 του άρθρου 325νστ του κανονισμού 575/2013/ΕΕ·
• γ. τη συγκέντρωση του κινδύνου αγοράς σε συγκεκριμένες μετοχές, τομείς, οικονομίες και κατηγορίες κινδύνου·
• δ. την πραγματοποίηση συγκεκριμένων πράξεων αγοράς, ο κίνδυνος των οποίων ενδέχεται να μην καλύπτεται πλήρως από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων για τον κίνδυνο αγοράς (π.χ. συναλλαγές υψηλής συχνότητας).

Κατά περίπτωση, οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να εξετάζουν τις εσωτερικές μετρήσεις κινδύνου των ιδρυμάτων. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνεται η δυνητική ζημία (VaR) ή η αναμενόμενη ζημία (expected shortfall) που υπολογίζονται για εσωτερικούς σκοπούς και δεν έχουν χρησιμοποιηθεί στον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων ή στις ευαισθησίες του κινδύνου αγοράς σε διάφορους παράγοντες κινδύνου και δυνητικές ζημίες.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν την ικανότητα του ιδρύματος να διαμορφώνει μια ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με τον βαθμό του κινδύνου συγκέντρωσης της αγοράς στον οποίο εκτίθεται, είτε λόγω ανοιγμάτων σε έναν μόνο παράγοντα κινδύνου είτε λόγω ανοιγμάτων σε πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου που παρουσιάζουν συσχέτιση, δίνοντας έτσι ιδιαίτερη προσοχή στις συγκεντρώσεις σε πολύπλοκα και μη ρευστοποιήσιμα προϊόντα. Πρέπει να εξετάζουν την αξιολόγηση που διενεργεί η ίδια η επιχείρηση σχετικά με τις συγκεντρώσεις και τις μη ρευστοποιήσιμες θέσεις. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να απαιτούν από τα ιδρύματα να μειώσουν τα ανοίγματα έναντι κεντρικού αντισυμβαλλόμενο σε περίπτωση υπερβολικού κινδύνου συγκέντρωσης, ή να αναπροσαρμόσουν τα ανοίγματα στους λογαριασμούς εκκαθάρισης, σύμφωνα με το άρθρο 7 στοιχείο α) του κανονισμού 648/2012.

Κατά τον προσδιορισμό του κατά πόσον θα πρέπει να επιβληθούν P2R για τον κίνδυνο αγοράς στον οποίο εκτίθεται το ίδρυμα, σύμφωνα με την παράγραφο 300, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν το αν η μεθοδολογία του Πυλώνα 1 αποτυπώνει επαρκώς τον κίνδυνο, λαμβάνοντας υπόψη ότι:

• α. τα ιδρύματα που χρησιμοποιούν την εναλλακτική τυποποιημένη προσέγγιση υποχρεούνται στο πλαίσιο του Πυλώνα 1 να υπολογίζουν μια προσαύξηση (προσαύξηση υπολειπόμενων κινδύνων) για τους εγγενείς κινδύνους πολύπλοκων χρηματοοικονομικών προϊόντων που δεν αποτυπώνονται επαρκώς στον υπολογισμό με τη μέθοδο βάσει ευαισθησιών και στην επιβάρυνση κινδύνου αθέτησης·
• β. τα ιδρύματα που εφαρμόζουν την προσέγγιση του εσωτερικού υποδείγματος ή την εναλλακτική προσέγγιση του εσωτερικού υποδείγματος υποχρεούνται να ενσωματώνουν όλους τους σημαντικούς κινδύνους στα εν λόγω εσωτερικά υποδείγματα·
• γ. οι συντελεστές στάθμισης κινδύνου που προβλέπονται στην εναλλακτική τυποποιημένη μέθοδο, τα μέτρα κινδύνου αναμενόμενης ζημίας που αναφέρονται στο άρθρο 325νδ του κανονισμού 575/2013/ΕΕ και τα μέτρα κινδύνου σεναρίου ακραίων καταστάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 325ξγ του κανονισμού 575/2013/ΕΕ στο πλαίσιο της εναλλακτικής προσέγγισης του εσωτερικού υποδείγματος έχουν σχεδιαστεί ώστε να λαμβάνουν υπόψη τη ρευστότητα των θέσεων σύμφωνα με τον ορίζοντα ρευστότητας που αναφέρεται στον πίνακα 2 του άρθρου 325νστ του κανονισμού 575/2013/ΕΕ.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προσδιορίζουν και να αναλύουν, σε σχέση με τις θέσεις κινδύνου αγοράς και τις αντίστοιχες ρυθμίσεις διακυβέρνησης, τυχόν συμφωνίες τιμολόγησης ενδοομιλικών συναλλαγών μεταξύ ιδρυμάτων εγκατεστημένων στην Ένωση που ανήκουν σε όμιλο τρίτης χώρας και άλλων οντοτήτων του εν λόγω ομίλου που είναι εγκατεστημένες εκτός της Ένωσης και δεν ενοποιούνται από τη μητρική επιχείρηση στην Ε.Ε. Η ανάλυση πρέπει να περιλαμβάνει:

• α. μια ποσοτική συνιστώσα για τον προσδιορισμό της σημαντικότητας των συμφωνιών τιμολόγησης ενδοομιλικών συναλλαγών σε σχέση με το σύνολο των αποτελεσμάτων χρήσης του χαρτοφυλακίου συναλλαγών και τα ίδια κεφάλαια του ιδρύματος·
• β. μια ποιοτική συνιστώσα για την αξιολόγηση του κατά πόσον το αποτέλεσμα αυτών των συμφωνιών είναι διαφανές για το διοικητικό όργανο του ιδρύματος και αποτυπώνεται κατάλληλα στη διακυβέρνηση της διαχείρισης κινδύνων·
• γ. μια ποιοτική συνιστώσα για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η συμφωνία τιμολόγησης ενδοομιλικής συναλλαγήςεπηρεάζει τις επιχειρηματικές αποφάσεις του ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο η δυναμική της συμφωνίας τιμολόγησης ενδοομιλικής συναλλαγής επηρεάζει, ενδεχομένως, τις αποφάσεις που αφορούν χρηματιστηριακές συναλλαγές, καθώς και τις πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων που ενδέχεται να προκαλέσει η εν λόγω συμφωνία.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προσδιορίζουν τη σημαντικότητα της συμφωνίας τιμολόγησης ενδοομιλικής συναλλαγής στο πλαίσιο των στοιχείων του χαρτοφυλακίου συναλλαγών εστιάζοντας στις συμφωνίες τιμολόγησης ενδοομιλικής συναλλαγής που πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

• α. περιλαμβάνουν τουλάχιστον μία οντότητα του ομίλου που είναι εγκατεστημένη εκτός της Ένωσης και για την οποία το υψηλότερο επίπεδο ενοποίησης βρίσκεται εκτός της Ένωσης·
• β. βασίζονται στη μέθοδο του κέρδους συναλλαγών (Transaction Profit Method - TPM) –ή σε οποιαδήποτε παρόμοια πρακτική που θα ήταν οικονομικά ισοδύναμη– , σύμφωνα με την οποία τα κέρδη και οι ζημίες που σχετίζονται με θέσεις που κατέχουν διάφορες οντότητες ανακατανέμονται μεταξύ των εν λόγω οντοτήτων με βάση την οριακή συνεισφορά «m» κάθε οντότητας σε βασικούς δείκτες μέτρησης που ορίζονται στη ρύθμιση τιμολόγησης.

Όσον αφορά τα ιδρύματα που αναφέρονται στην παράγραφο 173 στοιχείο α), όταν τα κέρδη και οι ζημίες, που ανακατανέμονται ως αποτέλεσμα συμφωνιών τιμολόγησης ενδοομιλικών συναλλαγών με βάση μεθόδους του κέρδους συναλλαγών, είναι σημαντικά (π.χ. αντιπροσωπεύουν πάνω από το 5 % των αποτελεσμάτων χρήσης που παράγονται από το ίδρυμα) και ο κίνδυνος αυτός δεν καλύπτεται ή δεν καλύπτεται πλήρως από τις κεφαλαιακές απαιτήσεις του Πυλώνα 1 (P1R), οι αρμόδιες αρχές πρέπει:

• α. να λαμβάνουν υπόψη αυτόν τον κίνδυνο για τον προσδιορισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων του Πυλώνα 2 (P2R)·
• β. να λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα των στοιχείων που αναφέρονται στην παράγραφο 172, όπως η σημαντικότητα των συμφωνιών τιμολόγησης ενδοομιλικών συναλλαγών, σε σχέση με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τον κίνδυνο αγοράς του χαρτοφυλακίου, του οποίου τα κέρδη και οι ζημίες χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό του ποσού της μεταφοράς στο ίδρυμα, καθώς και τις πιθανές αδυναμίες στις σχετικές ρυθμίσεις διακυβέρνησης·
• γ. να προσδιορίζουν P2R οι οποίες καλύπτουν επαρκώς τους κινδύνους αγοράς που δεν καλύπτονται στις P1R και δημιουργούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας τιμολόγησης ενδοομιλικής συναλλαγής. Για τον σκοπό αυτό, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν τη μέθοδο υπολογισμού που ορίζεται στο παράρτημα V ή εναλλακτική μεθοδολογία που παρέχει ακριβή μέτρηση του κινδύνου που δεν καλύπτεται στις P1R και προσδιορίζει τις επακόλουθες P2R λαμβάνοντας υπόψη ως σημείο αναφοράς τη μεθοδολογία του παραρτήματος V.

Ανάλυση κερδοφορίας και ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αναλύουν τη διαχρονική κερδοφορία, συμπεριλαμβανομένης της μεταβλητότητας των κερδών, των δραστηριοτήτων αγοράς, προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα το προφίλ κινδύνου αγοράς του ιδρύματος. Η ανάλυση αυτή θα μπορούσε να διενεργείται σε επίπεδο χαρτοφυλακίου ή ανά επιχειρηματικό τομέα, κατηγορία στοιχείων ενεργητικού ή ανά μονάδα, ανάλογα με τη σημαντικότητα και την πολυπλοκότητα των ανοιγμάτων του ιδρύματος (όπως προκύπτει από την ανάλυση επιχειρηματικού μοντέλου ή από άλλες εποπτικές πληροφορίες).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διακρίνουν αφενός τα έσοδα από συναλλαγές διαπραγμάτευσης (trading) από τα λοιπά έσοδα (όπως προμήθειες, αμοιβές πελατών, κ.λπ.) και, αφετέρου, τα πραγματοποιηθέντα από τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη/ζημίες.

Όσον αφορά κατηγορίες στοιχείων ενεργητικού ή/και ανοίγματα που παράγουν μη σημαντικά κέρδη ή ζημίες, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν την κερδοφορία σε σχέση με το επίπεδο κινδύνου που έχει αναλάβει το ίδρυμα (π.χ. δυνητική ζημία/καθαρά κέρδη από χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεις προοριζόμενα για εμπορική εκμετάλλευση), προκειμένου να εντοπίζουν και να αναλύουν τυχόν ασυνέπειες. Κατά περίπτωση, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να συγκρίνουν τα στοιχεία του ιδρύματος με τις επιδόσεις του στο παρελθόν και με την ομάδα αναφοράς ομοειδών ιδρυμάτων.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν το κατά πόσον ένα ίδρυμα έχει πραγματοποιήσει επαρκείς ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων οι οποίες συμπληρώνουν το σύστημα διαχείρισης κινδύνου. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

• α. τη συχνότητα των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων·
• β. κατά πόσον εντοπίζονται συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου (π.χ. έλλειψη ρευστότητας/αποκλίσεις τιμών, συγκεντρωμένες θέσεις, αγορές μίας κατεύθυνσης)·
• γ. τις παραδοχές στις οποίες στηρίζεται το σενάριο ακραίων καταστάσεων·
• δ. την εσωτερική χρήση των αποτελεσμάτων των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για τις στρατηγικές που αφορούν τον κεφαλαιακό σχεδιασμό και τον κίνδυνο αγοράς.

6.3.3. Αξιολόγηση του πλαισίου διαχείρισης και ελέγχου κινδύνου αγοράς

Για να αποκτήσουν επαρκή κατανόηση της διαχείρισης του κινδύνου αγοράς, ανάλογη με το προφίλ κινδύνου του ιδρύματος, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν το πλαίσιο διαχείρισης και ελέγχου κινδύνων του ιδρύματος, καθώς και την επάρκειά του σε σχέση με τα ανοίγματα εγγενούς κινδύνου. Για την αξιολόγηση αυτή, η αρμόδια αρχή πρέπει να χρησιμοποιεί όσα διαλαμβάνονται στις παραγράφους της παρούσας ενότητας, αξιοποιώντας επίσης τα ακόλουθα στοιχεία:

• α. το αποτέλεσμα της αξιολόγησης άλλων στοιχείων της ΔΕΕΑ (όπως η ανάλυση των περιοχών επιχειρηματικού μοντέλου και διακυβέρνησης)·
• β. το αποτέλεσμα της αξιολόγησης που αναφέρεται στο άρθρο 325γ του κανονισμού 575/2013/ΕΕ για τα ιδρύματα που χρησιμοποιούν την εναλλακτική τυποποιημένη μέθοδο, καθώς και το αποτέλεσμα της αξιολόγησης που διενεργείται σύμφωνα με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2024/1085, ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις που αναφέρονται στα άρθρα 104β, 325ξα και 325ξβ του κανονισμού 575/2013/ΕΕ.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν τις πολιτικές και τις διαδικασίες των ιδρυμάτων όσον αφορά την κατανομή των θέσεων στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών και στο τραπεζικό χαρτοφυλάκιο, όπως περιγράφεται στον τίτλο 1 του κεφαλαίου 3 του κανονισμού 575/2013/ΕΕ.

Στρατηγική και διάθεση για ανάληψη κινδύνου αγοράς

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν κατά πόσο τα ιδρύματα διαθέτουν άρτια, σαφώς διατυπωμένη και τεκμηριωμένη διάθεση ανάληψης κινδύνου, στρατηγική και όρια, τα οποία έχουν εγκριθεί από το διοικητικό τους όργανο. Για την αξιολόγηση αυτή, μεταξύ άλλων παραγόντων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον ρόλο του διοικητικού οργάνου κατά τον καθορισμό, την έγκριση και την επανεξέταση της στρατηγικής και της διάθεσης για ανάληψη κινδύνου, την ορθή εφαρμογή της εν λόγω στρατηγικής από το διοικητικό όργανο, καθώς και την καταλληλότητά της για το ίδρυμα, δεδομένου του επιχειρηματικού μοντέλου, της συνολικής διάθεσης για ανάληψη κινδύνου, του τρέχοντος και μελλοντικού περιβάλλοντος της αγοράς και της χρηματοοικονομικής κατάστασης.

Οργανωτικό πλαίσιο και πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν το ίδρυμα διαθέτει κατάλληλο οργανωτικό πλαίσιο για τον προσδιορισμό, την κατανόηση, τη μέτρηση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του κινδύνου αγοράς, με επαρκείς (τόσο από ποιοτική όσο και από ποσοτική άποψη) ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους για την εκτέλεση των απαραίτητων καθηκόντων. Για την εν λόγω αξιολόγηση, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την επάρκεια των γραμμών ευθύνης για την ανάληψη, την παρακολούθηση, την αναφορά και τον έλεγχο του κινδύνου αγοράς, την κάλυψη ολόκληρου του ιδρύματος από αυτές, την ύπαρξη σαφούς διαχωρισμού μεταξύ της μονάδας διαπραγμάτευσης και της μονάδας υποστήριξης, καθώς και μεταξύ των τμημάτων ανάληψης κινδύνων και ελέγχου, και τις δεξιότητες και την εμπειρία του εμπλεκόμενου προσωπικού.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν κατά πόσον το ίδρυμα διαθέτει σαφώς καθορισμένες πολιτικές και διαδικασίες για τον προσδιορισμό, τη διαχείριση, τη μέτρηση και τον έλεγχο του κινδύνου αγοράς, καθώς και κατά πόσον αυτές είναι ορθές και συνάδουν με τη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων του ιδρύματος και καλύπτουν όλες τις κύριες δραστηριότητες και διαδικασίες. Στο πλαίσιο αυτό αξιολογείται κατά πόσον οι εν λόγω πολιτικές και διαδικασίες τυποποιούνται με σαφήνεια, κοινοποιούνται και εφαρμόζονται με συνέπεια σε ολόκληρο το ίδρυμα.

Ειδικότερα, η αξιολόγηση πρέπει να καλύπτει τις θέσεις που πρόκειται να συμπεριληφθούν ή να εξαιρεθούν από το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών για κανονιστικούς σκοπούς, τις πολιτικές σχετικά με τις εσωτερικές αντισταθμίσεις κινδύνου, καθώς και τις διαδικασίες που αφορούν νέες δραστηριότητες ή/και προϊόντα της αγοράς.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν το ίδρυμα διαθέτει κατάλληλο πλαίσιο για τον προσδιορισμό, την κατανόηση και τη μέτρηση του κινδύνου αγοράς, σύμφωνα με το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του ιδρύματος, και αν το εν λόγω πλαίσιο συμμορφώνεται προς τις σχετικές ελάχιστες απαιτήσεις σύμφωνα με το ισχύον νομικό και κανονιστικό πλαίσιο.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν τα ιδρύματα διαθέτουν επαρκές πλαίσιο παρακολούθησης και αναφοράς των κινδύνου αγοράς, με το οποίο διασφαλίζεται η ανάληψη άμεσης δράσης στο κατάλληλο επίπεδο ανώτερων διοικητικών στελεχών διοίκησης ή από το διοικητικό όργανο, σε περιπτώσεις παραβάσεων. Το σύστημα παρακολούθησης πρέπει να περιλαμβάνει ειδικούς δείκτες και σχετικούς παράγοντες ενεργοποίησης για την παροχή αποτελεσματικών έγκαιρων προειδοποιήσεων και να ενημερώνει το διοικητικό όργανο και τα ανώτερα διοικητικά στελέχη σχετικά με τα τρέχοντα ανοίγματα και τις μετρήσεις τους σε σύγκριση με τα όρια που ορίζονται στην πολιτική.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν το ίδρυμα διαθέτει ισχυρό και ολοκληρωμένο πλαίσιο συστημάτων ορίων και ελέγχου και άρτιες διασφαλίσεις για τη μείωση των κινδύνων του σύμφωνα με τη στρατηγική και τη διάθεσή του για την ανάληψη κινδύνου. Για την αξιολόγηση αυτή, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στο κατά πόσον οι λειτουργίες ελέγχου του ιδρύματος καλύπτουν επαρκώς το σύνολο των ενοποιημένων οντοτήτων, των γεωγραφικών τοποθεσιών και των δραστηριοτήτων στην αγορά, στην ύπαρξη λειτουργικών ορίων (συμπεριλαμβανομένων των ατομικών ορίων σε επίπεδο τμήματος ή επιχειρηματικής μονάδας, τα οποία θα πρέπει να παρακολουθούνται καθημερινά), καθώς και σε άλλες πρακτικές που αποσκοπούν στη διατήρηση των ανοιγμάτων σε κίνδυνο αγοράς εντός επιπέδων αποδεκτών για το ίδρυμα, σύμφωνα με τη διάθεσή του για ανάληψη κινδύνου και τα όριά του.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν κατά πόσον η διαδικασία εσωτερικής επικύρωσης λειτουργεί άρτια και αποτελεσματικά ως προς τον κριτικό έλεγχο των παραδοχών του υποδείγματος και τον εντοπισμό τυχόν ελλείψεων στο σύστημα διαχείρισης του κινδύνου αγοράς. Για τα ιδρύματα που υιοθετούν εσωτερική προσέγγιση για τον προσδιορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων για τον κίνδυνο αγοράς, η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε πληροφορίες – εφόσον είναι διαθέσιμες– που προκύπτουν από ήδη εκτελεσθείσες εποπτικές δραστηριότητες σχετικά με τα εσωτερικά υποδείγματα (π.χ. επιτόπιοι έλεγχοι).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν τη λειτουργικότητα της λειτουργίας εσωτερικής επιθεώρησης όσον αφορά την επάρκεια, το πεδίο εφαρμογής και τη συχνότητα των εσωτερικών ελέγχων σχετικά με το πλαίσιο διαχείρισης του κινδύνου αγοράς. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να περιλαμβάνει την επανεξέταση των βασικών στοιχείων του πλαισίου διαχείρισης, μέτρησης και ελέγχου των κινδύνων σε ολόκληρο το ίδρυμα και την τήρηση των σχετικών εξωτερικών κανονισμών για τις εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες και τυχόν αποκλίσεις από οποιαδήποτε από αυτές.

6.3.4. Σύνοψη των ευρημάτων, βαθμολόγηση και εποπτικά μέτρα

Κατόπιν της ανωτέρω αξιολόγησης, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διαμορφώνουν άποψη σχετικά με τον κίνδυνο αγοράς του ιδρύματος. Η εν λόγω άποψη πρέπει να αποτυπώνεται σε μια σύνοψη ευρημάτων, συνοδευόμενη από μια βαθμολογία κινδύνου με βάση τις παραμέτρους που καθορίζονται στον πίνακα 8. Όταν, βάσει της σημαντικότητας ορισμένων υποκατηγοριών κινδύνου, η αρμόδια αρχή αποφασίσει να τις αξιολογήσει και να τις βαθμολογήσει μεμονωμένα, πρέπει να εφαρμόζονται κατ᾽ αναλογία οι οδηγίες που παρέχονται στον παρόντα πίνακα, στο μέτρο του δυνατού. Πίνακας 8. Εποπτικές παράμετροι για την απόδοση βαθμολογίας κινδύνου αγοράς Παράμετροι για την

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει έναν μη εξαντλητικό κατάλογο εποπτικών μέτρων που μπορούν να λάβουν οι αρμόδιες αρχές σε περίπτωση που διαπιστωθούν ελλείψεις στο πλαίσιο διαχείρισης του κινδύνου αγοράς του ιδρύματος. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αποφασίζουν σχετικά με το είδος του μέτρου με βάση την αποτελεσματικότητά του σε σχέση με τη συγκεκριμένη διαπιστωθείσα έλλειψη. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εφαρμόζουν άλλα εποπτικά μέτρα (συμπεριλαμβανομένων ποσοτικών μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 2013/36/ΕΕ) ή συνδυασμό αυτών, εφόσον αυτά κριθούν καταλληλότερα για την αντιμετώπιση των διαπιστωθεισών ελλείψεων.

Πίνακας 9. Δυνητικά και μη εξαντλητικά εποπτικά μέτρα για τον κίνδυνο αγοράς Πιθανά εποπτικά μέτρα που μπορούν να λάβουν οι αρμόδιες αρχές σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 1 στοιχεία β), δ), ε), στ), ι), ιβ), ιγ) και ιδ) της οδηγίας 2013/36/ΕΕ – Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να απαιτήσουν από το ίδρυμα: Α. να ενισχύσει την ποιότητα και τη συχνότητα της υποβολής αναφορών κινδύνου αγοράς προς το διοικητικό όργανο και τα ανώτερα διοικητικά στελέχη του ιδρύματος· Β. να ενισχύσει την απόδοση των εσωτερικών προσεγγίσεων του ιδρύματος ή των δυνατοτήτων δοκιμαστικού εκ των υστέρων ελέγχου ή προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων· Γ. να διενεργεί πιο συχνά και εις βάθος εσωτερικούς ελέγχους της δραστηριότητας στην αγορά· Πιθανά εποπτικά μέτρα που μπορούν να λάβουν οι αρμόδιες αρχές σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 1 στοιχεία β), δ), ε), στ), ι), ιβ), ιγ) και ιδ) της οδηγίας 2013/36/ΕΕ – Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να απαιτήσουν από το ίδρυμα: Δ. να περιορίζει τις επενδύσεις σε συγκεκριμένα προϊόντα, όταν οι πολιτικές και οι διαδικασίες του ιδρύματος δεν διασφαλίζουν ότι ο κίνδυνος που απορρέει από τα εν λόγω προϊόντα θα καλυφθεί και θα ελεγχθεί επαρκώς· Ε. να προβαίνει στην αφαίρεση χρηματοοικονομικών προϊόντων όταν από τις διαδικασίες αποτίμησης του ιδρύματος δεν προκύπτουν συντηρητικές αποτιμήσεις που συμμορφώνονται προς τα πρότυπα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013· ΣΤ. να μειώσει το επίπεδο του εγγενούς κινδύνου αγοράς (π.χ. μέσω αντιστάθμισης κινδύνου ή πώλησης στοιχείων ενεργητικού ή αύξησης των παραγώγων που διακανονίζονται μέσω κεντρικών αντισυμβαλλομένων), όταν έχουν διαπιστωθεί σημαντικές ελλείψεις στα συστήματα μέτρησης ή ελέγχου του ιδρύματος· Ζ. να παρουσιάσει ένα σχέδιο για σταδιακή μείωση των ανοιγμάτων σε επισφαλείς ή/και μη ευχερώς ρευστοποιήσιμες θέσεις.