8.2 Riosca leachtachta a mheas

Ba cheart d'údaráis inniúla meastóireacht a dhéanamh ar an tionchar ar shócmhainní leachtacha faoi dhálaí géara ach inchreidte agus conas atá an gnólacht infheistíochta réidh chun na heis-sreafaí struis a mhaolú de réir an chreata bainistíochta riosca leachtachta i Rannóg 8.4 de na treoirlínte seo.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar an méid sócmhainní leachtacha a theastaíonn chun a áirithiú go gcoimeádann an gnólacht infheistíochta leibhéil leordhóthanacha d'acmhainní leachtacha a dhéileálann le foinsí ábhartha do riosca an ghnólacht infheistíochta, lena n-áirítear riosca do chliaint, riosca don mhargadh agus riosca don ghnólacht infheistíochta faoi ghnáthdhálaí géara ach inchreidte chun turraingí neamhghnácha, ar fud an mhargaidh agus comhcheangailte a chlúdach.

99

Nuair a bhíonn meastóireacht á déanamh ar dhálaí géara ach inchreidte maidir le riachtanais leachtachta an ghnólachta infheistíochta, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar gach foinse ábhartha de riosca leachtachta, lena n-áirítear riosca do chliaint, riosca don mhargadh agus an riosca don ghnólacht infheistíochta mar aon le hacmhainní leachtacha a theastaíonn do chlabhsúr ordúil féideartha an ghnólachta infheistíochta. Go háirithe, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar an méid seo a leanas:

• a. cibé acu atá nó nach bhfuil sócmhainní nó airgead cliant á sealbhú ag an ngnólacht infheistíochta agus a chumas a leithéid de shócmhainní a thabhairt ar ais go tráthúil faoi chásanna atá géar ach inchreidte;
• b. cibé acu an ndéanann nó nach ndéanann an gnólacht infheistíochta measúnú ar a riachtanais leachtachta do ghníomhaíochtaí eile lasmuigh den chlár comhardaithe ag cur an nádúir theagmhasaigh a chuireann ionstraimí lasmuigh den chlár comhardaithe le cé chomh casta is atá sé sreafaí a bhaineann le hairgead a bhainistiú;
• c. foinsí féideartha eile d'eis-sreafaí airgid lena n-áirítear babhtálacha, roghanna scríofa nó díolta thar an gcuntas (OTC), conarthaí ráta úis eile, conarthaí ráta réamh-mhalairte eachtraí, glaonna ar éarlais agus comhaontuithe maidir le luathfhoirceannadh;
• d. má bhaineann deacrachtaí le margaí áirithe a rochtain;
• e. má tá ganntanas leachtachta luaite leis na margaí malairte eachtraí;
• f. más amhlaidh go bhféadfadh an ráta malairte eachtraí dímheas go géar nuair a dhéanann an gnólacht infheistíochta idirbhearta malairte eachtraí ag scála suntasach; agus
• g. má tá an gnólacht infheistíochta atá freagrach as a staideanna neamhchosanta ar riosca leachtachta mar gheall ar an riosca a bhaineann le laghdú ar mhargadhluach staide a bheadh mar bhonn leis an ngá le haghaidh comhthaobhacht nó corrlach breise a cheanglódh go mbeadh sé riachtanach a staideanna a leachtú go tapa.

Meastóireacht ar riosca leachtachta ionlae

Maidir le gnólachtaí infheistíochta a dhéileálann le cuntas dílis, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil leibhéal oiriúnach sócmhainní leachtacha ar ardchaighdeán agus insreafaí leachtachta eile ag an ngnólacht infheistíochta chun eis-sreafaí leachtachta a chlúdach ar bhonn laethúil, lena n-áirítear i rith na tréimhse ionlae. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar ghnólachtaí infheistíochta atá páirteach i ngníomhaíocht cruthaithe margaidh ar bhealach níos cuimsithí. Ba cheart, áfach, breithniú a dhéanamh ar aon mhaolú riosca leachtachta a sholáthraíonn idirbhearta imréitigh trí chomhalta imréitigh. 100

Ba cheart d'údaráis inniúla a measúnú a bhunú ar anailís an ghnólachta infheistíochta ar riosca leachtachta ionlae de réir Airteagal 29(1), pointe (d) de Threoir (AE) 2019/2034. Ba cheart leachtacht ionlae a mheas faoi ghnáthchoinníollacha géara atá inchreidte.

Chun críocha an mheasúnaithe a dhéanamh ar an riosca leachtachta ionlae, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu an n-imréitíonn an gnólacht infheistíochta a shuíomhanna trí chomhaltaí imréitigh nó an bhfeidhmíonn sé i margadh thar an gcuntar. Má tá an gnólacht infheistíochta ráthaithe ag comhalta imréitigh nó ag aon pháirtí eile, ba cheart don údarás inniúil measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht na ráthaíochtaí i ndáil leis an riosca leachtachta a mhaolú.

Chun measúnú a dhéanamh ar riachtanais leachtachta faoi ghnáthchoinníollacha agus chun meastóireacht a dhéanamh ar an riosca leachtachta ionlae, ba cheart d'údaráis inniúla tacú leis an anailís trí fhianaise ó thuarascálacha agus faisnéis inmheánach an ghnólachta infheistíochta, agus ó shonraí tuairiscithe maoirseachta mar atá sonraithe sa rialachán cur chun feidhme arna ghlacadh de réir Airteagal 54(3) de Rialachán (AE) 2019/2033.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar neamhchosaint an ghnólachta infheistíochta ar riosca leachtachta ionlae, lena n-áirítear infhaighteacht ionlae sócmhainní leachtacha. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu an mbeidh nó nach mbeidh na ceanglais maidir le socraíocht laethúil á gcomhlíonadh lena n-áirítear meastóireacht ar leachtacht ionlae atá ar fáil nó leachtacht inrochtana faoi ghnáthchoinníollacha mar aon le i rith teagmhas airgeadais nó oibríochtúil a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar rochtain leachtachta cosúil le teipeanna TF, srianta dlí maidir le haistriú cistí nó mainneachtain contrapháirtithe trádála.

Meastóireacht ar acmhainní leachtacha atá ar fáil

Maidir le gnólachtaí infheistíochta arb ionann iad agus cruthaitheoirí margaidh mar atá sainmhínithe in Airteagal 2(1), pointe (k) de Rialachán (AE) Uimh. 236/2012, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar na hacmhainní leachtacha atá ar fáil. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnuithe cosúla a dhéanamh ar ghnólachtaí infheistíochta nach gcáilíonn mar chruthaitheoirí margaidh a mhéid is go measann na húdaráis inniúla atá cuí.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar leordhóthanacht acmhainní leachtachta gnólachtaí infheistíochta ar cruthaitheoirí margaidh iad atá riachtanach chun a riachtanais leachtachta a chomhlíonadh thar thréimhsí ama éagsúla, lena n-áirítear ar bhonn ionlae. Ba cheart na critéir seo a leanas a chur san áireamh sa mheasúnú seo:

• a. na sócmhainní leachtacha atá ar fáil ar bhonn tráthúil d'inmharthanacht an ghnólachta infheistíochta faoi ghnáthchoinníollacha géara ach inchreidte;
• b. na sócmhainní leachtacha foriomlána atá ar fáil don ghnólacht infheistíochta thar thréimhse iomlán na gcoinníollacha géara ábhartha ach inchreidte;

101

• c. saintréithe coinníollacha géara difriúla ach inchreidte, cosúil le déine agus tréimhse, agus tréimhsí breithnithe mar chuid den mheastóireacht ar riachtanais leachtachta an ghnólachta infheistíochta;
• d. méid na sócmhainní a chaithfí a leachtú thar na tréimhsí ama ábhartha; agus
• e. cibé acu atá nó nach bhfuil na hacmhainní leachtacha iarbhír, lena n-áirítear caighdeán na sócmhainní leachtacha, i gcomhréir le hinghlacthacht riosca leachtacht an ghnólachta infheistíochta;
• f. infhaighteacht agus suntas na n-acmhainní leachtachta curtha ar fáil ag comhalta imréitigh.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar chumas gnólachtaí infheistíochta ar cruthaitheoirí margaidh iad airgead a dhéanamh ar a sócmhainní leachtacha go tráthúil chun freastal ar a riachtanais leachtachta le linn tréimhse struis. Ba cheart d'údaráis inniúla na critéir seo a leanas a chur san áireamh:

• a. cibé acu an dtástálann nó nach dtástálann an gnólacht infheistíochta a rochtain ar an margadh trí dhíolachán nó trí athcheannach a dhéanamh ar bhonn tréimhsiúil;
• b. cibé acu an ann nó nach ann do chomhchruinnithe arda a bhféadfaí glacadh leo mar riosca d'acmhainní leachtacha a bhfuiltear ag súil leo go mícheart;
• c. cibé acu atá nó nach bhfuil na hacmhainní leachtachta ar fáil go héasca agus á rialú ag na comhaltaí foirne ábhartha;
• d. cibé acu atá nó nach bhfuil ainmníocht na sócmhainní leachtacha comhsheasmhach le dáileadh na riachtanas leachtachta de réir airgeadra;
• e. sa chás go bhfuil sócmhainní leachtacha ar iasacht ag an ngnólacht infheistíochta, cibé acu an mbeadh nó nach mbeidh siad fós ar fáil chun a eis-sreafaí a chomhlíonadh faoi choinníollacha géara ach inchreidte ag cur glanéifeacht an idirbhirt san áireamh; agus
• f. iontaofacht na saoráidí leachtachta tiomanta má tá siad in úsáid ag an ngnólacht infheistíochta.

Leithdháileadh an mhaoinithe

Nuair a bhíonn measúnú á dhéanamh ar an riosca do leachtacht, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar shocruithe maoinithe an ghnólachta infheistíochta agus cobhsaíocht na bhfoinsí maoinithe faoi ghnáthchoinníollacha géara ach inchreidte.

102

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht phróifíl maoinithe an ghnólachta infheistíochta trí chuntas a dhéanamh de na critéir seo a leanas ar fad:

• a. cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil oibleagáidí an ghnólachta infheistíochta á gcomhlíonadh go leordhóthanach le maoiniú cobhsaí;
• b. cibé acu atá nó nach bhfuil – sa chás go mbaineann an gnólacht infheistíochta le grúpaí – sreafaí rialta inghrúpa leachtachta agus cibé acu atá nó nach bhfuil siad á sainordú ag conarthaí agus fós i bhfeidhm; agus
• c. cibé acu atá nó nach bhfuil rochtain ag an ngnólacht infheistíochta ar shaoráidí creidmheasa ó institiúid creidmheasa nó grúpeintiteas eile nó foinsí maoinithe malartacha eile.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar éagsúlacht na bhfoinsí maoinithe. I rith an mheasúnaithe ba cheart breithniú a dhéanamha r cibé acu an bhfuil an maoiniú urraithe nó neamhurraithe, cosúil le húsáid a bhaint as comhaontuithe athcheannaigh, margaí iasachtaithe urrús, eisiúint fiachas fadtéarmach i margaí poiblí agus príobháideacha, éagsúlacht d'ionstraimí maoinithe gearrthéarmacha cosúil le hiasachtaí bainc agus más cuí, éagsúlacht margaí réigiúnacha.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu an bhféadfadh nó nach bhféadfadh easnaimh phoitéinsiúla ag eascairt as próifíl mhaoinithe an ghnólachta infheistíochta, cosúil le neamhréireanna insreafaí agus eis-sreafaí i ngníomhaíochtaí margaidh atá ag sárú teorainneacha inghlactha nó comhchruinnithe iomarcacha foinsí maoinithe, a bheith mar bhonn le riosca leachtachta. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar leibhéal spleáchais an ghnólachta infheistíochta ar fhoinsí maoinithe áirithe bunaithe ar sheirbhísí infheistíochta, cineál agus soláthróir na gcistí.

Ba cheart d’údaráis inniúla breithniú a dhéanamh ar fhachtóirí a d’fhéadfadh cobhsaíocht an mhaoinithe a laghdú i ndáil le cineál agus saintréithe sócmhainní agus dliteanas araon.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar an riosca d’inbhuanaitheacht phróifíl mhaoinithe an ghnólachta infheistíochta a eascraíonn as comhchruinnithe i bhfoinsí maoinithe. Ba cheart go gcuirfí san áireamh cibé acu an bhfuil contrapháiritithe na ghnólachta infheistíochta ag feidhmiú ar bhonn aonair nó nasctha agus riosca comhchruinnithe eile a bhféadfadh tionchar a bheith aige ar rochtain an ghnólachta infheistíochta ar mhaoiniú amach anseo. Ba cheart go n-áireofaí sa mheasúnú seo iontaofacht straitéisí maoinithe malartacha an ghnólachta infheistíochta, agus a leordhóthanacht chomh fada is a bhaineann leis an ngnólacht a chosaint.

103