5.6 Gedragslijnen en procedures voor financiële risicocategorieën

Instellingen dienen inzicht te hebben in het huidige en potentiële toekomstige effect van ESG-risico’s op hun blootstellingen aan kredietrisico, op de waardering van hun posities die onderhevig zijn aan marktrisico, met name met het oog op een prudente waardering, op hun liquiditeitsrisicoprofiel en buffers, op hun operationele risico’s (waaronder risico’s op geschillen) en op reputatierisico’s en dienen deze te beheren, onder meer door middel van toekomstgerichte analyses.

5.6.1. Kredietrisico

Met het oog op de integratie van ESG-risico’s in het beleid en de procedures voor kredietrisico’s zoals uiteengezet in paragraaf 56 van de EBA-richtsnoeren inzake het initiëren en monitoren van leningen, dienen instellingen ervoor te zorgen dat hun sectoraal kredietbeleid, waarin de ESG-risico’s tot uiting komen, onder de aandacht van alle medewerkers wordt gebracht en wordt omgezet in duidelijke initiëringscriteria die beschikbaar zijn voor de medewerkers van de bedrijfsonderdelen en degenen die beslissen over kredieten. Ook dienen zij erop toe te zien dat de ESG-risico’s worden geïntegreerd in het kader voor de monitoring van kredietrisico’s.

Met betrekking tot milieurisico’s dienen instellingen in hun beleid en procedures een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve aspecten op te nemen. Instellingen dienen op basis van hun materialiteitsanalyse en hun risicobereidheid kwantitatieve maatstaven voor kredietrisico’s vast te stellen voor de belangrijkste cliëntsegmenten, soorten zekerheden en instrumenten voor risicobeperking.

5.6.2. Marktrisico

Ten aanzien van het marktrisico dienen instellingen na te gaan op welke wijze ESG-risico’s de waarde van de financiële instrumenten in hun portefeuille kunnen aantasten, het potentiële risico op verliezen op hun portefeuille en de toegenomen volatiliteit in de waarde van hun portefeuille te beoordelen en doeltreffende procedures vast te stellen om de daaraan verbonden gevolgen te beheersen of te beperken als onderdeel van hun kader voor het beheer van marktrisico’s, met inbegrip van, waar nodig, het beoordelen van de risicobereidheid in de handelsportefeuille en het vaststellen van interne limieten voor posities of blootstellingen van cliënten.

5.6.3. Liquiditeits- en financieringsrisico

Ten aanzien van het liquiditeits- en financieringsrisico dienen instellingen ten minste na te gaan hoe ESG-risico’s van invloed kunnen zijn op de netto uitgaande kasstromen (bijv. hogere kredietopname in kredietlijnen) of de waarde van de activa die hun liquiditeitsbuffers vormen, en, in voorkomend geval, deze effecten op te nemen bij de ijking van hun liquiditeitsbuffers of in het kader voor beheer van liquiditeitsrisico’s.

Daarnaast dienen instellingen met betrekking tot milieurisico’s na te gaan hoe deze risico’s de beschikbaarheid en/of stabiliteit van hun financieringsbronnen kunnen beïnvloeden en dienen zij hiermee rekening te houden bij hun beheer van het financieringsrisico. Instellingen dienen hierbij verschillende tijdshorizonten en zowel normale als ongunstige omstandigheden in aanmerking te nemen, waarbij onder meer rekening dient te worden gehouden met de potentiële effecten van milieurisico’s op reputatierisico’s, een situatie van belemmerde of duurdere toegang tot marktfinanciering en/of versnelde opnamen van deposito’s.

5.6.4. Operationele risico’s en reputatierisico’s

Ten aanzien van operationele risico’s dienen instellingen na te gaan hoe ESG-risico’s van invloed kunnen zijn op de verschillende soorten regulerende operationele risicogebeurtenissen als bedoeld in artikel 324 van Verordening (EU) nr. 575/2013 en op hun vermogen om kritieke bedrijfsactiviteiten te blijven verrichten, en dienen zij materiële ESG-risico’s op te nemen in hun kader voor het beheer van operationele risico’s.

Met betrekking tot milieurisico’s dienen instellingen:

• a) verliezen in verband met milieurisico’s vast te stellen en aan te geven in hun registers van operationele verliezen, in overeenstemming met de risicotaxonomie en methodologie voor de classificatie van de verliesgebeurtenissen die zijn vastgesteld in de door de Commissie overeenkomstig artikel 317, lid 9, van Verordening (EU) nr. 575/2013 vastgestelde technische reguleringsnormen;
• b) procedures te ontwikkelen om de waarschijnlijkheid en de impact van risico’s op geschillen over milieukwesties te beoordelen en te beheren;
• c) gebruik te maken van scenarioanalyse om te bepalen hoe fysieke risicofactoren hun bedrijfscontinuïteit kunnen beïnvloeden; en
• d) rekening te houden met materiële milieurisico’s bij het ontwikkelen van bedrijfscontinuïteitsplannen.

Ten aanzien van reputatierisico’s dienen instellingen rekening te houden met de impact van ESG-risico’s op hun reputatie en deze te beheersen, onder meer door na te gaan welke potentiële risico’s in verband met kredietverlening aan en beleggingen in bedrijven gevoelig kunnen zijn voor ESG-gerelateerde controverses, zoals schendingen van sociale of mensenrechten. Instellingen dienen, indien van toepassing, ook rekening houden met de reputatierisico’s die gepaard gaan met het niet nakomen van hun duurzaamheidsbeloften of transitieplannen, of met het (waargenomen) gebrek aan geloofwaardigheid van dergelijke beloften en plannen.

Als onderdeel van het beheer van risico’s die verband houden met gedragingen, geschillen en reputatie dienen instellingen over deugdelijke processen te beschikken om risico’s van greenwashing of vermeende greenwashing-praktijken te detecteren, te voorkomen en te beheren, met inachtneming van de beginselen op hoog niveau van de Europese toezichthoudende autoriteiten zoals uiteengezet in sectie 2.1 van het eindverslag van de EBA over monitoring van en toezicht op greenwashing¹⁶ . Hiertoe dienen instellingen alle noodzakelijke stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat de communicatie over duurzaamheid eerlijk, duidelijk en niet misleidend is en dat duurzaamheidsclaims accuraat, onderbouwd en actueel zijn, een eerlijke voorstelling bieden van het algehele profiel van de instelling of het profiel van het product en op een begrijpelijke manier worden gepresenteerd. Dit dient zowel op het niveau van de instelling te gebeuren (bijv. met betrekking tot duurzaamheidsverplichtingen, inclusief toekomstgerichte doelen) als op het niveau van het product of de activiteit (bijv. met betrekking tot producten en activiteiten die als duurzaam op de markt worden gebracht), onder andere door wettelijke ontwikkelingen, marktpraktijken en controverses rond vermeende greenwashing-praktijken te volgen.

5.6.5. Concentratierisico

¹⁶ EBA Final report on greenwashing monitoring and supervision (EBA/REP/2024/09)

Met betrekking tot het concentratierisico dienen instellingen de risico’s na te gaan en te beheren die voortvloeien uit concentraties van blootstellingen of zekerheden bij een enkele tegenpartij, onderling afhankelijke tegenpartijen of in bepaalde bedrijfstakken, economische sectoren of geografische regio’s die een hogere mate van kwetsbaarheid voor ESG-risico’s kunnen vertegenwoordigen. Voor de vaststelling van ESG-gerelateerde concentratierisico’s dienen instellingen te kijken naar de omvang en/of het aandeel van hun blootstellingen waarop ESG-risico’s van invloed kunnen zijn, in verhouding tot de totale blootstellingen en als percentage van het tier 1-kapitaal. Instellingen dienen rekening te houden met verschillende ESG-factoren, waaronder broeikasgasemissies, sectorale kenmerken, kwetsbaarheid van geografische gebieden voor fysieke risico’s en sociale of bestuurlijke tekortkomingen of controverses die zijn vastgesteld in rechtsgebieden waar blootstellingen of zekerheden zijn gelegen, alsook met de beschikbaarheid van risicobeperkende factoren. Instellingen dienen te beoordelen of en hoe het ESG-gerelateerde concentratierisico de eerdere financiële kwetsbaarheid van blootstellingen verergert.