6.5. Ocena ryzyka stopy procentowej i ryzyka spreadu kredytowego z tytułu działalności w ramach portfela bankowego

Przy ocenie nieodłącznego ryzyka stopy procentowej wynikającego z pozycji wrażliwych na stopy procentowe w ramach działalności bankowej, zarówno bilansowej, jak i pozabilansowej (zwanego potocznie ryzykiem stopy procentowej w portfelu bankowym lub IRRBB) oraz ryzyka spreadu kredytowego wynikającego z pozycji w portfelu bankowym (zwanego potocznie CSRBB), a także adekwatności systemu kontroli wewnętrznej właściwe organy powinny sprawdzić między innymi, czy instytucja przestrzega aktów prawnych opublikowanych oddzielnie na stronie internetowej EUNB, o których mowa w ust. 12.

Właściwe organy powinny oceniać IRRBB, w tym zabezpieczenia tych pozycji, niezależnie od ich ujęcia i wyceny oraz niezależnie od ujęcia i wyceny strat i zysków, na potrzeby rachunkowości.

Przy ocenie IRRBB właściwe organy powinny rozważyć znaczenie i istotność co najmniej następujących podkategorii³⁹ : ryzyko luki, ryzyko bazowe i ryzyko opcji.

³⁹ W załączniku IV znajduje się niewyczerpująca lista podkategorii IRRBB.

Ocenę IRRBB należy odróżnić od oceny CSRBB, którą właściwe organy powinny również przeprowadzać zgodnie z sekcją 6.5.3. W szczególności właściwe organy powinny wziąć pod uwagę, czy wewnętrzne systemy instytucji odpowiednio oceniają i monitorują ryzyko związane z CSRBB z perspektywy wartości ekonomicznej i wyniku odsetkowego netto (w tym zmiany wartości rynkowej) oraz odpowiednio definiują CSRBB i określają jego zakres⁴⁰ .

⁴⁰ Z uwzględnieniem również wytycznych zawartych w dokumencie EBA/2022/14.

Na podstawie ogólnej oceny ryzyka nieodłącznego IRRBB oraz systemów zarządzania ryzykiem i kontroli w odniesieniu do IRRBB i CSRBB właściwe organy powinny uzyskać pogląd na temat IRRBB i CSRBB, którego wynikiem będzie łączna ocena punktowa przyznana zgodnie z kryteriami przedstawionymi w tabeli 12. Wynik oceny każdego indywidualnego ryzyka należy odzwierciedlić w podsumowaniu ustaleń, a także w wyjaśnieniu głównych czynników ryzyka. 6.5.2. Ryzyko stopy procentowej wynikające z działalności w ramach portfela bankowego (IRRBB)

6.5.2.1. Ocena nieodłącznego IRRBB

Za pomocą oceny nieodłącznego poziomu IRRBB właściwe organy powinny określić główne czynniki zwiększające ekspozycję instytucji na IRRBB i ocenić potencjalny wpływ tego ryzyka z perspektywy ostrożnościowej na instytucję

Ocena wstępna

Aby ustalić zakres oceny IRRBB, właściwe organy powinny w pierwszej kolejności określić źródła IRRBB, na jakie instytucja jest lub może być narażona, oraz ustalić, czy nastąpiły jakiekolwiek istotne zmiany. W tym celu właściwe organy powinny skorzystać z informacji na temat ICAAP i ILAAP zgromadzonych na potrzeby SREP, dotychczasowego raportowania IRRBB, oceny pozostałych elementów SREP, zestawienia pozycji instytucji z instytucjami z grupy porównawczej, a także wszelkich innych działań nadzorczych. W związku z tym właściwe organy powinny uwzględnić zarządzanie ryzykiem stopy procentowej instytucji, w tym jej główną strategię w zakresie IRRBB i apetyt na ryzyko w odniesieniu do IRRBB, a także poziom kapitału wewnętrznego, który instytucja przypisała do IRRBB.

Charakter i struktura profilu ryzyka stopy procentowej instytucji

Właściwe organy powinny sformułować jasny pogląd na temat potencjalnego negatywnego wpływu zmian stóp procentowych na wynik odsetkowy netto instytucji (oraz, w stosownych przypadkach, jej wynik) i wartość ekonomiczną (bieżącą wartość oczekiwanych przepływów pieniężnych), by uzyskać obraz potencjalnego zagrożenia dla adekwatności kapitałowej, w perspektywie zarówno krótko-, jak i długoterminowej.

W tym celu właściwe organy powinny przeanalizować i sformułować jasny pogląd na temat struktury i cech aktywów, zobowiązań i ekspozycji pozabilansowych instytucji, w tym ich wrażliwości na zmiany stóp procentowych, terminów zapadalności i przeszacowania, oraz odsetka produktów i pozycji o niepewnych terminach zapadalności (np. z wbudowanymi opcjami lub opcjami wcześniejszej spłaty) oraz wszelkich powiązanych założeń behawioralnych.

Ponadto właściwe organy powinny dokonać przeglądu strategii zabezpieczającej instytucji oraz zakresu, w jakim może mieć zastosowanie zabezpieczenie naturalne (biorąc pod uwagę również rzetelność modelowania przeszacowania wartości pozycji o nieokreślonym terminie zapadalności), wielkości instrumentów pochodnych wykorzystywanych do celów zabezpieczających oraz tego, czy instrumenty te mogą zmniejszać wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (EVE), wyniku odsetkowego netto (NII) lub innych wskaźników stosowanych wewnętrznie przez instytucję.

Właściwe organy powinny również zwrócić uwagę na wszelkie koncentracje (np. w portfelach kredytowych lub portfelach obligacji), pod względem terminów przeszacowania wartości lub w produktach z opcjonalnością automatyczną lub behawioralną, na ekspozycje nieobsługiwane i na charakter IRRBB związanego z instrumentami wycenianymi według wartości godziwej, w tym instrumentami o mniejszej płynności, takie jak aktywa i zobowiązania poziomu 3.

Analizując wpływ na wyniki finansowe instytucji, właściwe organy powinny mieć świadomość, w jakim stopniu zyski instytucji zależą od pozycji wrażliwych na stopy procentowe, oraz powinny określić, w jaki sposób różne zmiany stóp procentowych wpłynęłyby na wynik odsetkowy netto instytucji, a także ustalić skutki zmian wartości rynkowej instrumentów, które

• – w zależności od podejścia księgowego – wykazywane są w rachunku zysków i strat lub bezpośrednio w kapitale własnym (np. poprzez inne całkowite dochody).

Analizując wpływ na wartość ekonomiczną i wyniki finansowe instytucji, właściwe organy powinny w pierwszej kolejności uwzględnić wyniki nadzorczych testów wartości odstających,

• o których mowa w art. 98 ust. 5 dyrektywy 2013/36/UE i które zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2024/856, aby uzyskać wstępny poziom referencyjny, w odniesieniu do którego oceniany będzie wpływ zmian stóp procentowych na instytucję. Przeprowadzając tę ocenę, właściwe organy powinny zwracać szczególną uwagę na wrażliwość przepływów pieniężnych na przeszacowanie – zarówno pod kątem ich terminów, jak i kwoty – na zmiany kluczowych, leżących u jego podstaw założeń (dotyczy to zwłaszcza rachunków klientów bez określonych terminów przeszacowania, rachunków klienta z wbudowaną opcjonalnością po stronie klienta lub udziałami kapitałowymi).

W przypadku gdy instytucja zostanie zidentyfikowana jako przypadek odstający w teście nadzorczym wartości odstających dotyczącym wyniku odsetkowego netto, właściwe organy powinny rozważyć przeanalizowanie dodatkowych aspektów w celu uzupełnienia oceny, jeżeli uznają to za stosowne (np. biorąc pod uwagę model biznesowy danej instytucji). Dodatkowe aspekty, które należy uwzględnić, mogą obejmować zmiany wartości rynkowej instrumentów wycenianych według wartości godziwej, ocenę najgorszych prognoz NII w stosunku do faktycznie zrealizowanego NII oraz w stosunku do wydatków administracyjnych/kosztów ogólnych i prowizji/opłat netto z tytułu ujęcia wbudowanych strat/zysków wynikających z obserwowanych zmian stóp procentowych i warunków rynkowych.

Właściwe organy powinny zwrócić uwagę na wrażliwość przepływów pieniężnych na zmiany wyceny instrumentów według wartości godziwej w portfelu bankowym, w tym instrumentów pochodnych stóp procentowych wykorzystywanych w celu zabezpieczenia instrumentów z portfela bankowego (np. wpływ na rachunek zysków i strat zmian rynkowej wyceny instrumentów wycenianych według wartości godziwej, efektywności zabezpieczenia).

Oprócz stosowania testu nadzorczego wartości odstających, określonego w art. 98 ust. 5 dyrektywy 2013/36/UE i doprecyzowanego w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2024/856, właściwe organy mogą wymagać od instytucji uwzględnienia innych scenariuszy wstrząsów stóp procentowych.

W ocenie ilościowej właściwe organy powinny również uwzględnić wyniki wewnętrznych lub znormalizowanych metod instytucji służących do pomiaru IRRBB, przy czym w odniesieniu do instytucji prowadzących działalność w różnych walutach powinny one ocenić wpływ poszczególnych walut na wskaźniki wartości ekonomicznej i wskaźniki wyniku finansowego, a w przypadku stosowania metody wewnętrznej – ocenić podejścia stosowane przez instytucje do agregacji danych dotyczących tych walut. W wyniku analizy tych metod właściwe organy powinny uzyskać bardziej dogłębne zrozumienie głównych czynników ryzyka decydujących

• o profilu IRRBB instytucji.

Analizując wyniki zarówno wpływu nadzorczych testów wartości odstającej, jak i metod wewnętrznych instytucji, właściwe organy powinny uwzględniać dane liczbowe na dany dzień, a także trendy historyczne. Wskaźniki te powinny być zestawiane ze wskaźnikami instytucji z grupy porównawczej i rozpatrywane w kontekście sytuacji na rynku globalnym.

Scenariusze wstrząsów i testy warunków skrajnych

Właściwe organy powinny oceniać i uwzględniać wyniki scenariuszy wstrząsów stóp procentowych w ramach bieżącego zarządzania, a także wyniki testów warunków skrajnych dotyczących IRRBB, przeprowadzanych przez instytucję w ramach jej bieżącego wewnętrznego procesu zarządzania. W tym kontekście właściwe organy powinny dysponować wiedzą na temat głównych źródeł IRRBB, na jakie narażona jest instytucja, w szczególności na temat wpływu zmian założeń behawioralnych, na przykład na depozyty o nieustalonym terminie zapadalności.

Jeżeli przegląd wyniku scenariuszy wstrząsów i testów warunków skrajnych instytucji wykaże istnienie lub nasunie podejrzenie akumulacji przeceny lub zapadalności w różnych punktach krzywej, właściwe organy mogą przeprowadzić dodatkowe analizy.

6.5.2.2 Ocena ram zarządzania i mechanizmów kontroli IRRBB

Aby uzyskać kompleksowy obraz profilu ryzyka stopy procentowej w portfelu bankowym instytucji, właściwe organy powinny dokonać przeglądu zarządzania i ram stosowanych w związku z jej ekspozycją na ryzyko stopy procentowej.

Strategia w zakresie IRRBB i apetyt na to ryzyko

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada prawidłową, jasno sformułowaną i udokumentowaną strategię w zakresie IRRBB, zatwierdzoną przez organ zarządzający. Przeprowadzając tę ocenę, właściwe organy powinny uwzględnić między innymi rolę organu zarządzającego w ustalaniu, zatwierdzaniu i przeglądzie strategii i apetytu na IRRBB, prawidłowe wdrażanie tej strategii przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla oraz jej adekwatność do danej instytucji, biorąc pod uwagę jej model biznesowy, otoczenie rynkowe i rolę w systemie finansowym, a także adekwatność kapitałową. Ramy organizacyjne i ramy kontroli wewnętrznej

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada odpowiednie ramy organizacyjne i jasno określone zakresy odpowiedzialności zarządzania IRRBB, jego pomiaru, monitorowania i kontroli, przy dostatecznych zasobach kadrowych i technicznych. W ocenie tej właściwe organy powinny uwzględnić adekwatność zakresów odpowiedzialności za ogólne zarządzanie IRRBB oraz za podejmowanie decyzji, monitorowanie, kontrolę i raportowanie tego ryzyka, w tym niezależność obszaru kontroli IRRBB.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada jasno określone polityki i procedury zarządzania IRRBB, zgodne ze strategią w zakresie IRRBB i apetytem na to ryzyko, zatwierdzone i regularnie przeglądane przez organ zarządzający. Zasady te powinny być wyraźnie sformalizowane, przekazywane wszystkim zainteresowanym i konsekwentnie stosowane w całej instytucji, a także wewnątrz grup bankowych. Właściwe organy powinny sprawdzić, czy w politykach określono procedury dotyczące opracowywania nowych produktów, istotnych działań zabezpieczających lub inicjatyw w zakresie zarządzania ryzykiem, dopilnowując, aby przed ich podjęciem podlegały one odpowiednim procedurom i mechanizmom kontroli, a instytucja przeprowadziła analizę ich potencjalnego wpływu na swój ogólny profil ryzyka.

Właściwe organy powinny oceniać, czy instytucja posiada odpowiednie ramy umożliwiające identyfikację, ocenę, monitorowanie ryzyka IRRBB i zarządzanie nim, stosownie do poziomu, złożoności i ryzykowności pozycji zaliczanych do portfela bankowego oraz wielkości i złożoności instytucji. Ocena ta powinna obejmować modele wewnętrzne, takie jak te odnoszące się do zachowania klienta (np. modele dotyczące stabilności depozytów i wcześniejszej spłaty kredytów). W ramach tej oceny właściwe organy powinny sprawdzić, czy zarządzający ryzykiem i kadra kierownicza wyższego szczebla instytucji rozumieją założenia leżące u podstaw systemów pomiaru ryzyka oraz czy są świadomi stopnia ryzyka modeli związanego z technikami pomiaru ryzyka stosowanymi w instytucji.

Ponadto właściwe organy powinny rozważyć, czy systemy informatyczne i techniki pomiaru umożliwiają kadrze kierowniczej pomiar nieodłącznego IRRBB z tytułu wszystkich istotnych ekspozycji bilansowych i pozabilansowych (w stosownych przypadkach – na poziomie grupy), z uwzględnieniem wewnętrznych instrumentów zabezpieczających, koncentracji w zakresie terminów zapadalności i kontrahentów, zaliczanych do portfela bankowego. Ramy IRRBB powinny podlegać regularnym przeglądom i ocenom skuteczności. Właściwe organy powinny porównywać wewnętrzne przeglądy i oceny z informacjami ze sprawozdawczości COREP.

Właściwe organy powinny ocenić podejście instytucji do modelowania zachowania depozytów

• o nieustalonym terminie zapadalności, w tym to, czy uwzględnia ono odpowiednie czynniki ryzyka wpływające na zachowanie w zakresie przeszacowania depozytów o nieustalonym terminie zapadalności. Właściwe organy powinny stosować odpowiednie narzędzia analityczne na potrzeby tej oceny, uwzględniając model biznesowy instytucji. Do adekwatnych metod można zaliczyć ocenę sposobu, w jaki instytucja dokonuje segmentacji depozytów
• o nieustalonym terminie zapadalności na podstawie czynników ryzyka związanych z profilem klienta, instytucji lub rynku, a także analizę porównawczą z instytucjami o podobnym profilu ryzyka. Ponadto właściwe organy powinny rozważyć, w jaki sposób instytucja godzi dane historyczne z podejściami perspektywicznymi i oceną ekspercką, a także przeanalizować wpływ na wskaźnik NII i EVE w przypadku korekty założeń behawioralnych.

Właściwe organy powinny rozważyć, czy wewnętrzne systemy pomiaru instytucji uwzględniają wszystkie istotne formy ryzyka stopy procentowej, na jakie narażona jest instytucja (np. ryzyko luki, ryzyko bazowe i ryzyko opcji klienta). Wewnętrzny system pomiaru powinien być odpowiednio skalibrowany, niezależnie walidowany, weryfikowany historycznie i poddawany przeglądowi z odpowiednią częstotliwością. Właściwe organy powinny rozważyć, czy wewnętrzny system pomiaru jest poparty dokumentacją uwzględniającą charakter, skalę i złożoność IRRBB nieodłącznie związanego z modelem biznesowym i działalnością instytucji.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada odpowiednie wewnętrzne ramy monitorowania i raportowania IRRBB, które zapewniają podejmowanie w razie konieczności niezwłocznych działań na odpowiednim szczeblu kadry kierowniczej wyższego szczebla lub organu zarządzającego. System monitorowania powinien obejmować określone wskaźniki i odpowiednie mechanizmy wczesnego ostrzegania (np. w przypadku przekroczenia limitów IRRBB). Właściwe organy powinny uwzględnić, czy w obszarze . zarządzania i kontroli wyniki monitorowania są regularnie przekazywane organowi zarządzającemu i kadrze kierowniczej wyższego szczebla, z odpowiednią częstotliwością w zależności od skali, złożoności i poziomu ekspozycji na IRRBB.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada solidne i kompleksowe ramy kontroli i prawidłowe mechanizmy bezpieczeństwa ograniczające jej ekspozycję na IRRBB zgodnie z jej strategią w zakresie zarządzania ryzykiem i apetytem na ryzyko, w tym odpowiedni system limitów dla obu miar IRRBB. Komórka kontroli wewnętrznej powinna obejmować wszystkie jednostki objęte konsolidacją, wszystkie lokalizacje geograficzne i całą działalność finansową. Właściwe organy powinny ocenić funkcjonalność komórki ds. audytu wewnętrznego, w tym to, czy przeprowadza przeglądy wystarczająco często i czy obejmują one główne elementy ram IRRBB.

6.5.3. Ryzyko spreadu kredytowego w portfelu bankowym (CSRBB)

6.5.3.1. Ocena nieodłącznego CSRBB

Za pomocą oceny nieodłącznego poziomu CSRBB właściwe organy powinny uzyskać wiedzę

• o głównych czynnikach zwiększających ekspozycję instytucji na CSRBB i ocenić potencjalny wpływ tego ryzyka z perspektywy ostrożnościowej na instytucję.

Aby ustalić zakres oceny CSRBB, właściwe organy powinny w pierwszej kolejności określić źródła CSRBB, na jakie instytucja jest lub może być narażona, oraz ustalić, czy nastąpiły jakiekolwiek istotne zmiany. W związku z tym właściwe organy powinny uwzględnić sposób zarządzania przez instytucję ryzykiem spreadu kredytowego, w tym jej strategię w zakresie CSRBB i apetyt na to ryzyko, a także sposób traktowania CSRBB w ramach ICAAP.

Właściwe organy powinny sformułować jasny pogląd na temat potencjalnego negatywnego wpływu zmian spreadów kredytowych na wynik odsetkowy netto instytucji (oraz, w stosownych przypadkach, jej wynik) i wartość ekonomiczną, by uzyskać obraz potencjalnego zagrożenia dla adekwatności kapitałowej, zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej. W tym celu właściwe organy powinny przeanalizować podejście stosowane przez instytucję w celu uzyskania jasnego obrazu struktury i cech charakterystycznych aktywów, zobowiązań oraz ekspozycji pozabilansowych tej instytucji, a także tego, w jaki sposób czynniki te wpływają na poziom i kierunek CSRBB.

Analizując wpływ na wyniki finansowe instytucji, właściwe organy powinny uwzględnić wpływ pozycji wrażliwych na spready kredytowe na stopę zwrotu instytucji, wpływ zmian spreadów kredytowych na wynik odsetkowy netto instytucji oraz skutki zmian wartości rynkowej instrumentów – w zależności od podejścia księgowego – wykazywane w rachunku zysków i strat lub bezpośrednio w kapitale własnym (np. poprzez inne całkowite dochody).

W stosownych przypadkach właściwe organy powinny uwzględnić wyniki stosowanych przez instytucję metod pomiaru CSRBB. W wyniku analizy tych metod właściwe organy powinny uzyskać bardziej dogłębne zrozumienie głównych czynników ryzyka decydujących o profilu CSRBB instytucji.

6.5.3.2. Ocena ram zarządzania i mechanizmów kontroli CSRBB

Aby uzyskać kompleksowy obraz profilu ryzyka spreadu kredytowego w portfelu bankowym instytucji, właściwe organy powinny dokonać przeglądu zarządzania i ram stosowanych w związku z jej ekspozycją na ryzyko stopy procentowej.

Przegląd sposobu zarządzania CSRBB przez instytucję powinien obejmować następujące elementy:

• a. strategię instytucji w zakresie CSRBB i apetyt na to ryzyko;
• b. ramy organizacyjne instytucji i podział obowiązków w odniesieniu do komórek ds. zarządzania, pomiaru, monitorowania i kontroli CSRBB;
• c. polityki i procedury instytucji w zakresie zarządzania CSRBB.

W celu oceny tych obszarów właściwe organy powinny zapoznać się z sekcją 6.5.2.2 dotyczącą oceny ram zarządzania i mechanizmów kontroli IRRBB, przy czym zawarte w niej zasady mają również zastosowanie do oceny zarządzania ryzykiem CSRBB.

Analizując zakres aktywów i zobowiązań objętych oceną CSRBB, uwzględniony również w metodykach instytucji, właściwe organy powinny ocenić, czy ewentualne wyłączenie instrumentów z tego zakresu wynika wyłącznie z braku wrażliwości na ryzyko spreadu kredytowego oraz czy jest odpowiednio udokumentowane i uzasadnione, zgodnie z wymogami zawartymi w pkt 124 wytycznych EUNB dotyczących IRRBB i CSRBB⁴¹ . Czynniki, które należy wziąć pod uwagę, to między innymi:

• a. czy instytucja uwzględnia wszystkie aktywa i zobowiązania wyceniane według wartości godziwej;
• b. czy instytucja uwzględnia wszystkie aktywa i zobowiązania, których ryzyko spreadu kredytowego można wywieść z bezpośredniej/pośredniej lub nawet modelowanej ceny rynkowej, niezależnie od ich podejścia księgowego;
• c. potencjalne znaczenie spreadów kredytowych w praktyce cenowej instytucji w odniesieniu do różnych aktywów/zobowiązań (np. poprzez wyraźne odniesienia do obserwowanych cen rynkowych lub bardziej pośrednie znaczenie);
• d. ewentualne różnice w zakresie, jaki instytucja stosuje przy wycenie CSRBB w odniesieniu do EVE i NII (np. wynikające z horyzontu czasowego NII lub z innych przyczyn).

⁴¹ Wytyczne wydane na podstawie art. 84 ust. 6 dyrektywy 2013/36/UE określające kryteria identyfikacji i oceny ryzyka wynikającego z potencjalnych zmian stóp procentowych oraz zarządzania tym ryzykiem i jego ograniczania, a także oceny i monitorowania ryzyka spreadu kredytowego wynikającego z działalności w ramach portfela bankowego instytucji (EBA/GL/2022/14).

Aby przeanalizować sposób, w jaki instytucja dokonuje pomiaru CSRBB, właściwe organy powinny rozważyć, w stosownych przypadkach, sprawdzenie, jakie scenariusze wstrząsów bierze pod uwagę dana instytucja oraz w jaki sposób i dlaczego wstrząsy te mogą różnić się w zależności od poszczególnych pozycji bilansowych.

Właściwe organy powinny sprawdzić, czy w ramach pomiaru CSRBB przez instytucję wykluczono spread specyficzny dla danej instytucji lub czy uwzględniono go wyłącznie ze względu na zasadę proporcjonalności i niezależnie od kategoryzacji instytucji w ramach SREP,

• o ile zapewniono, że pomiary te dadzą bardziej zachowawcze wyniki.

Właściwe organy powinny oceniać, czy instytucja posiada odpowiednie ramy umożliwiające identyfikację, wycenę, łagodzenie ryzyka CSRBB i zarządzanie nim, stosownie do poziomu, złożoności i ryzykowności pozycji zaliczanych do portfela bankowego oraz wielkości i złożoności instytucji. Powinny one rozważyć, czy systemy informatyczne i metody pomiaru umożliwiają kadrze kierowniczej oszacowanie ryzyka CSRBB z tytułu wszystkich istotnych ekspozycji bilansowych i pozabilansowych (w stosownych przypadkach na poziomie grupy) w portfelu bankowym. Ramy CSRBB należy poddawać regularnym przeglądom i ocenom skuteczności. W tym kontekście właściwe organy powinny ocenić, czy istotne założenia pomiarowe są weryfikowane co najmniej raz w roku, a w okresie gwałtownych zmian warunków rynkowych – częściej.

Właściwe organy powinny rozważyć, czy wewnętrzne systemy pomiaru danej instytucji uwzględniają wszystkie źródła CSRBB, które mają znaczenie dla modelu biznesowego tej instytucji. Wewnętrzny system pomiaru powinien być odpowiednio skalibrowany, niezależnie walidowany, weryfikowany historycznie i poddawany przeglądowi z odpowiednią częstotliwością. Właściwe organy powinny rozważyć, czy wewnętrzny system pomiaru jest poparty dokumentacją uwzględniającą charakter, skalę i złożoność CSRBB nieodłącznie związanego z modelem biznesowym i działalnością instytucji.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada odpowiednie wewnętrzne ramy monitorowania i raportowania CSRBB, które zapewniają podejmowanie w razie konieczności niezwłocznych działań na odpowiednim szczeblu kadry kierowniczej wyższego szczebla lub organu zarządzającego. Właściwe organy powinny uwzględnić, czy w obszarze zarządzania i kontroli wyniki monitorowania są regularnie przekazywane organowi zarządzającemu i kadrze kierowniczej wyższego szczebla, z odpowiednią częstotliwością w zależności od skali, złożoności i poziomu ekspozycji na CSRBB.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada solidne i kompleksowe ramy kontroli i prawidłowe mechanizmy bezpieczeństwa ograniczające znaczną ekspozycję na CSRBB zgodnie z jej strategią zarządzania ryzykiem i apetytem na ryzyko. Komórka kontroli wewnętrznej powinna obejmować wszystkie jednostki objęte konsolidacją, wszystkie lokalizacje geograficzne i całą działalność finansową. Właściwe organy powinny ocenić funkcjonalność komórki ds. audytu wewnętrznego, w tym to, czy przeprowadza przeglądy wystarczająco często i czy obejmują one główne elementy ram CRSBB.

6.5.4. Podsumowanie ustaleń, punktacja i środki nadzorcze

W wyniku powyższej oceny właściwe organy powinny sformułować pogląd na temat IRRBB i CSRBB instytucji. Pogląd ten powinien znaleźć odzwierciedlenie w podsumowaniu ustaleń i punktacji przyznanej na podstawie względów wymienionych w tabeli 12. Jeżeli w związku z istotnością niektórych podkategorii ryzyka właściwy organ zdecyduje się ocenić je i przypisać im punktację indywidualnie, wówczas należy w możliwie największym stopniu kierować się wskazówkami określonymi w poniższej tabeli, na zasadzie analogii.

Tabela 12. Kryteria nadzorcze istotne w przyznawaniu punktacji IRRBB i CSRBB

W poniższej tabeli przedstawiono niewyczerpującą listę środków nadzorczych, jakie właściwe organy mogą zastosować w przypadku stwierdzenia niedociągnięć w ramach zarządzania IRRBB i CSRBB w danej instytucji. Właściwe organy powinny podjąć decyzję co do rodzaju środka na podstawie jego skuteczności w odniesieniu do konkretnego stwierdzonego niedociągnięcia. Właściwe organy mogą zastosować dodatkowe środki nadzorcze (w tym środki ilościowe zgodnie z art. 104 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2013/36/UE) lub ich kombinację, jeżeli uznają je za bardziej odpowiednie do usunięcia stwierdzonych niedociągnięć.

Tabela 13. Potencjalne i niewyczerpujące środki nadzorcze dotyczące IRRBB i CSRBB Potencjalne środki nadzorcze, jakie mogą zastosować właściwe organy zgodnie z art. 104 ust. 1 lit. b), d), e), f), j) i l) oraz art. 84 ust. 3 dyrektywy 2013/36/UE – Właściwe organy mogą wymagać od instytucji, aby: A. zwiększyła swoje zdolności w zakresie testów warunków skrajnych; B. usprawniła przekazywanie informacji na temat zarządzania IRRBB organowi zarządzającemu i kadrze kierowniczej wyższego szczebla; C. zastosowała zmiany limitów wewnętrznych w celu ograniczenia ryzyka nieodłącznie związanego z działalnością, produktami i systemami; D. zapewniła dodatkową lub częstszą sprawozdawczość dotyczącą swojej pozycji IRRBB; E. zastosowała standardowe metody w odniesieniu do IRRBB; F. określiła założenia na potrzeby modelowania i założenia parametryczne inne niż te wskazane w standardach technicznych EUNB (zgodnie z art. 98 ust. 5 ostatni akapit dyrektywy 2013/36/UE).