5.2. Scenariusze

Przy ustalaniu scenariuszy dotyczących ryzyka środowiskowego instytucje powinny uwzględnić, zgodnie z identyfikacją kanałów przenoszenia, szereg powiązanych ze sobą czynników, aby zapewnić jak największą adekwatność scenariuszy. W szczególności instytucje powinny wziąć pod uwagę następujące kwestie:

• a. kontekst społeczno - gospodarczy, tj. założenia dotyczące globalnych lub regionalnych warunków społeczno - gospodarczych, w tym wzrostu liczby ludności, rozwoju gospodarczego i nierówności społecznych; oraz inne czynniki makroekonomiczne, w tym inflację i politykę pieniężną, wzrost protekcjonizmu;
• b. rozwój technologiczny, tj. poziom i tempo innowacji, wdrażanie technologii oraz dostępność infrastruktury wspierającej nowe technologie;
• c. preferencje konsumentów, tj. potencjalne zmiany w popycie konsumentów na towary i usługi uznawane za zrównoważone, produkowane lokalnie i zdrowe.

W odniesieniu do ryzyka klimatycznego należy wziąć pod uwagę następujące dodatkowe czynniki:

• a. politykę przeciwdziałania zmianie klimatu, tj. poziom interwencji politycznej mającej na celu łagodzenie zmiany klimatu lub zarządzanie jej skutkami poprzez politykę przystosowywania się do zmiany klimatu; poziom ten może wahać się od działań bardzo ambitnych po minimalne;
• b. systemy energetyczne, tj. strukturę produkcji energii, jej zużycia i infrastruktury, w tym zależność od paliw kopalnych w porównaniu z zależnością od odnawialnych źród e ł energii;
• c. ścieżki sektorowe prowadzące do osiągnięcia zerowej emisji netto, tj. sposób, w jaki różne sektory przechodzą proces przejścia i dostosowują się do gospodarki zrównoważonej, w tym, w stosownych przypadkach, perspektywy międzynarodowe, takie jak sektorowe ścieżki dekarbonizacji opracowane przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (MAE), inicjatywę Science Based Targets (SBTi)⁷ czy Net Zero Banking Alliance (NZBA)⁸ , a także kontekst regionalny, w szczególności strategię Europejskiego Zielonego Ładu, pakiet „Gotowi na 55” oraz cel polegający na osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r., jak również polityki krajowe i krajowe strategie klimatyczne;
• d. poziom emisji i wynikający z tego wpływ na klimat, tj. stężenie emisji gazów cieplarnianych oraz przewidywany rozwój temperatury i innych procesów biofizycznych w przyszłości.

⁷ SBTi to globalne partnerstwo (między CDP, inicjatywą Global Compact , Światowym Instytutem Zasobów (WRI) i Światowym Funduszem na rzecz Przyrody (WWF)), które pomaga przedsiębiorstwom i instytucjom finansowym w określaniu celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, które to cele są zgodne z celami porozumienia paryskiego (ograniczanie ocieplenia do poziomu znacznie poniżej 2°C i dążenie do poziomu 1,5°C).

⁸ NZBA to zainicjowana przez ONZ i kierowana przez branżę inicjatywa uruchomiona w 2021 r. w ramach Glasgow Financial Alliance for Net Zero (GFANZ) , która zapewnia wspólne ramy dla banków w celu dostosowania ich portfeli do zerowej emisji netto do 2050 r. poprzez przyjęcie celów sektorowych.

W przypadku innych rodzajów ryzyka środowiskowego (poza klimatem) należy wziąć pod uwagę następujące dodatkowe czynniki:

• a. politykę w dziedzinie środowiska i przepisy dotyczące ochrony środowiska, tj. poziom ambicji i egzekwowanie polityk ochrony środowiska, takich jak ochrona bioróżnorodności, regulacja jakości wody i powietrza, upoważnienia w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, ograniczenia dotyczące szkodliwych chemikaliów oraz zakazy wylesiania. Obejmuje to ramy regionalne, takie jak unijne prawo o odbudowie zasobów przyrodniczych lub strategia na rzecz bioróżnorodności 2030;
• b. stan ekosystemu, tj. stan i tendencje w zakresie bioróżnorodności, degradacji ekosystemów, żyzności gleby, dostępności wody słodkiej i poziomów zanieczyszczenia. Czynniki te określają podstawowy poziom stresu środowiskowego i wpływają na materializację zagrożeń, takich jak niedobór zasobów, wymieranie gatunków lub kryzys wodny;
• c. wzorce użytkowania gruntów i zasobów, tj. zakres i intensywność użytkowania gruntów (rozbudowa miast, rolnictwo, górnictwo) oraz wzorce wydobycia surowców lub zużycia wody. Niezrównoważone użytkowanie może spotęgować degradację środowiska i powodować społeczne lub gospodarcze punkty krytyczne;
• d. zależność łańcucha dostaw od ekosystemów, tj. stopień, w jakim sektory lub regiony zależą od usług ekosystemowych, takich jak zapylanie, filtracja wody lub dostępność surowców. Zakłócenie tych usług może prowadzić do strat w poszczególnych sektorach, na pr zykład w rolnictwie, leśnictwie, rybołówstwie, przemyśle spożywczym lub włókienniczym.

Instytucje powinny stosować wiarygodne scenariusze oparte na najnowszej wiedzy naukowej oraz na scenariuszach i zasobach udostępnionych przez powszechnie uznawane organizacje międzynarodowe lub regionalne, takie jak:

• a. w odniesieniu do ryzyka klimatycznego: Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), sieć na rzecz ekologizacji systemu finansowego (NGFS), Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE), Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC UE) lub krajowe organy rządowe lub pozarządowe;
• b. w odniesieniu do innych rodzajów ryzyka środowiskowego (poza klimatem): Międzyrządowa Platforma Naukowo - Polityczna w sprawie Różnorodności Biologicznej i Funkcjonowania Ekosystemów (IPBES), organizacje wyspecjalizowane ONZ⁹ , Europejska Agencja Środowiska (EEA)¹⁰ , Światowy Instytut Zasobów (WRI)¹¹ , a także opracowane na szczeblu regionalnym lub krajowym oceny oparte na danych naukowych (np. krajowe strategie na rzecz bioróżnorodności, plany gospodarowania glebą i wodą lub ramy monitorowania zanieczyszczeń).

⁹ Wśród organizacji wyspecjalizowanych ONZ znajdują się UNEP, FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa), GBO (globalna prognoza różnorodności biologicznej) – sztandarowa inicjatywa w ramach Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD) mająca na celu monitorowanie postępów w zakresie globalnej bioróżnorodności, a także inne organizacje zajmujące się monitorowaniem środowiska i polityką w dziedzinie środowiska.

¹⁰ EEA jest organem unijnym udostępniającym ramy dla danych środowiskowych i wsparcia polityki.

¹¹ WRI jest instytutem badawczym opracowującym ramy zrównoważonego zarządzania zasobami i działań w dziedzinie klimatu.

Instytucje powinny doprecyzować i dostosować wybrane scenariusze według celu , zakres u i szczegółowoś ci prowadzonej analizy. Na przykład podczas przeprowadzania testów warunków skrajnych instytucje mogłyby rozważać scenariusze stosunkowo krótkoterminowe, koncentrując się bardziej na nagłym ryzyku fizycznym (tj. nagłym wystąpieniu ekstremalnych zjawisk klimatycznych) niż na długotrwałym ryzyku fizycznym (tj. stopniowej zmianie warunków klimatycznych) oraz kładąc większy nacisk niż w scenariuszach długoterminowych na potencjalne negatywne skutki silnej rozbieżności między programem regulacji środowiskowych, cyklem koniunkturalnym oraz nastrojami konsumentów i nastrojami na rynku.

Instytucje powinny zapewnić, aby scenariusze były odpowiednio dostosowane do specyfiki ryzyka ich portfeli i modelu biznesowego poprzez dostosowanie scenariuszy w niezbędnym i możliwym zakresie.

W przypadku gdy scenariusz nie uwzględnia niektórych elementów wymienionych w pkt 29 i 30 , instytucje powinny ocenić potencjalną istotność tych czynników i rozważyć, w jakim stopniu wyniki analizy powinny zostać skorygowane na podstawie oceny eksperckiej .

Przy ustalaniu scenariuszy instytucje powinny wziąć pod uwagę zarówno ryzyko fizyczne, jak i ryzyko przejścia. Nawet jeśli modelowanie może prowadzić do określenia odrębnych scenariuszy dla każdego z tych rodzajów ryzyka, instytucje powinny zapewnić wystarczającą spójność między scenariuszami, biorąc pod uwagę fakt, że te rodzaje ryzyka są ściśle ze sobą skorelowane w perspektywie długoterminowej.

Instytucje powinny wybrać konkretne aspekty zagrożeń wynikających z ryzyka przejścia i ryzyka fizycznego, które mają być objęte scenariuszem, na podstawie swojej oceny istotności, która może się różnić w zależności od horyzontu czasowego.

Instytucje powinny zapewnić wewnętrzną spójność scenariuszy. W szczególności trajektoria każdego kluczowego czynnika nie powinna być rozpatrywana oddzielnie, lecz w odniesieniu do trajektorii pozostałych kluczowych czynników. Na przykład założenia dotyczące wzrostu gospodarczego powinny być spójne z założeniami dotyczącymi zapotrzebowania na energię i wdrażania technologii.

Stosując zasadę proporcjonalności, instytucje mogą początkowo lub w zależności od wielkości, charakteru, złożoności swojej działalności lub od oceny istotności ryzyka środowiskowego skupić się na węższym zakresie, stosować mniejszą liczbę czynników wejściowych, ustanawiać prostsze scenariusze lub stosować podejścia uproszczone.