8.2. Αξιολόγηση εγγενούς κινδύνου ρευστότητας

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν τον κίνδυνο βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης ρευστότητας του ιδρύματος εντός κατάλληλου συνόλου χρονικών οριζόντων, συμπεριλαμβανομένων των ενδοημερήσιων περιόδων, για να διασφαλίζουν ότι το ίδρυμα διατηρεί επαρκή επίπεδα αποθεμάτων ρευστότητας, τόσο υπό κανονικές συνθήκες όσο και υπό συνθήκες ακραίων καταστάσεων. Η εν λόγω αξιολόγηση περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

• α. εκτίμηση των αναγκών ρευστότητας βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα·
• β. εκτίμηση του ενδοημερήσιου κινδύνου ρευστότητας·
• γ. εκτίμηση του αποθέματος ρευστότητας και της ικανότητας κάλυψης των αναγκών ρευστότητας·
• δ. εποπτικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων ρευστότητας.

Για την αξιολόγηση των αναγκών ρευστότητας, των αποθεμάτων ρευστότητας και της ικανότητας κάλυψης των αναγκών ρευστότητας υπό κανονικές συνθήκες, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να τεκμηριώνουν την ανάλυση με αποδεικτικά στοιχεία από τα υποδείγματα υποβολής στοιχείων για τα πρόσθετα μέτρα παρακολούθησης του κινδύνου ρευστότητας (ΑΜΜ) όπως ορίζεται στο εκτελεστικό τεχνικό πρότυπο για την υποβολή εποπτικών αναφορών. Κατά την εκτίμηση των αναγκών ρευστότητας σε ακραίες συνθήκες, οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τα μέτρα που ενδέχεται να λάβουν τα ιδρύματα για τη διαφύλαξη της φήμης τους/του δικτύου τους. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξετάζονται οι επιπτώσεις στη φήμη των μεγάλων αντισυμβαλλομένων χονδρικής και λιανικής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ενδέχεται να ενεργοποιηθούν μέσω κοινωνικών ή άλλων διαύλων. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να διενεργούν λιγότερο αναλυτική αξιολόγηση του ενδοημερήσιου κινδύνου ρευστότητας και προσομοίωση ακραίων καταστάσεων ρευστότητας, όταν αυτό δικαιολογείται από μικρότερη σημαντικότητα αυτών των πηγών κινδύνου, ιδίως για τα ιδρύματα της κατηγορίας 3 και της κατηγορίας 4, και λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων της ΔΑΕΕΡ.

Εκτίμηση των αναγκών ρευστότητας βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν τις ανάγκες ρευστότητας του ιδρύματος βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα τόσο υπό κανονικές συνθήκες όσο και υπό συνθήκες ακραίων καταστάσεων. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις στις ανάγκες ρευστότητας του ιδρύματος υπό συνθήκες ακραίων καταστάσεων 30 ημέρες νωρίτερα, για παράδειγμα, για χρονική περίοδο μεταξύ 30 ημερών και 3 μηνών, καθώς και μετά την εκδήλωση των ακραίων καταστάσεων, κατά τη διάρκεια μιας δυσμενούς αλλά εύλογης περιόδου ακραίων καταστάσεων, για παράδειγμα, τριών έως δώδεκα μηνών, η οποία καλύπτει ιδιοσυγκρασιακές διαταραχές, διαταραχές που εκτείνονται σε όλο το εύρος της αγοράς και συνδυασμένες διαταραχές. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αναλύουν το μέγεθος, την τοποθεσία και το νόμισμα των αναγκών ρευστότητας, καθώς και τις διαφορετικές επιπτώσεις των διαταραχών στα διάφορα σημαντικά νομίσματα, ώστε να αποτυπώνεται ο κίνδυνος μετατρεψιμότητας των νομισμάτων και ο κίνδυνος πιθανών διαταραχών στην πρόσβαση στις αγορές συναλλάγματος (συμπεριλαμβανομένων ιδιαιτεροτήτων όπως, για παράδειγμα, η απώλεια πρόσβασης σε τραπεζικό λογαριασμό ανταποκριτών που εκφράζεται σε ξένο νόμισμα).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να υποστηρίζουν την αξιολόγηση του κινδύνου βραχυπρόθεσμης ρευστότητας μέσω ανάλυσης του δείκτη κάλυψης ρευστότητας (LCR), όπως ορίζεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2015/61 της Επιτροπής, εξετάζοντας, μεταξύ άλλων, το κατά πόσον ο δείκτης LCR υπολογίζεται και αναφέρεται ορθά και αν προσδιορίζει επαρκώς την κάλυψη των αναγκών ρευστότητας του ιδρύματος. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να αξιολογούν κατά πόσον τα ιδρύματα ελέγχουν περιοδικά την ικανότητά τους να υποβάλλουν καθημερινά αναφορά σχετικά με τον δείκτη LCR, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα ιδρύματα είναι σε θέση να παρέχουν αξιόπιστα στοιχεία σύμφωνα με το άρθρο 414 του κανονισμού (ΕΕ) 575/2013, όταν αυτό απαιτείται.

Κατά την εκτίμηση της επίπτωσης των ακραίων καταστάσεων στις ανάγκες ρευστότητας του ιδρύματος, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όλες τις σημαντικές πηγές κινδύνου ρευστότητας για το ίδρυμα, και ειδικότερα:

• α. την πιθανότητα ότι τυχόν ισχύουσα κανονιστική απαίτηση της ΕΕ δεν θα προσδιόριζε επαρκώς τις ανάγκες ρευστότητας του ιδρύματος στην περίπτωση του τύπου του σεναρίου ακραίας κατάστασης που χρησιμοποιήθηκε για την απαίτηση, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων στις οποίες οι ληκτότητες είναι μικρότερες από 30 ημέρες·
• β. τους κινδύνους που προκύπτουν σε σχέση με αντισυμβαλλόμενους χονδρικής όσον αφορά εντός ισολογισμού στοιχεία και συγκεντρώσεις χρηματοδότησης. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη μεταβλητότητα της χρηματοδότησης που παρέχεται από αντισυμβαλλόμενους οι οποίοι ανήκουν στο σύνολό τους στους σημαντικότερους τομείς που λαμβάνουν υπηρεσίες και απειλούνται από πιθανούς κινδύνους μετάδοσης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη χρηματοδότηση που συγκεντρώνεται μέσω νέων επιχειρηματικών τομέων και διαύλων διανομής, καθώς και από πελάτες οι οποίοι ασκούν δραστηριότητες που ενέχουν αυξημένο επίπεδο κινδύνου (εκδότες κρυπτοστοιχείων και πάροχοι υπηρεσιών)·
• γ. τους κινδύνους που προκύπτουν σε σχέση με ενδεχόμενες ταμειακές ροές/εκτός ισολογισμού στοιχεία (π.χ. πιστωτικά όρια, απαιτήσεις κάλυψης περιθωρίου) και δραστηριότητες (π.χ. στήριξη ρευστότητας για μη ενοποιημένες εταιρείες ειδικού σκοπού πέραν των συμβατικών υποχρεώσεων·
• δ. τις εισροές και εκροές τόσο σε μικτή όσο και σε καθαρή βάση· όταν υπάρχουν πολύ μεγάλες εισροές και εκροές, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να δίδουν ιδιαίτερη προσοχή στον κίνδυνο που αντιμετωπίζει το ίδρυμα όταν οι εισροές δεν εισπράττονται όταν αναμένονται, ακόμα και στην περίπτωση που περιορίζεται ο κίνδυνος καθαρών εκροών·
• ε. τους κινδύνους που προκύπτουν σε σχέση με αντισυμβαλλόμενους λιανικής, συμπεριλαμβανομένων των συγκεντρώσεων χρηματοδότησης. Για τον σκοπό αυτό, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να χρησιμοποιούν τη μεθοδολογία για την ταξινόμηση καταθέσεων λιανικής σε διαφορετικές κατηγορίες κινδύνων, σύμφωνα με τα άρθρα 24 και 25 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/61 της Επιτροπής·

στ. τον κίνδυνο ότι οι υπερβολικοί κίνδυνοι στο προφίλ μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης θα επηρεάσουν αρνητικά τη συμπεριφορά των αντισυμβαλλομένων παροχής βραχυπρόθεσμης ρευστότητας·

• ζ. τον κίνδυνο που προκύπτει στο πλαίσιο των καταπιστευματικών καταθέσεων⁴⁵ .

⁴⁵ Οι βέλτιστες πρακτικές είναι διαθέσιμες στην έκθεση της ΕΑΤ: Παρακολούθηση της εφαρμογής του δείκτη κάλυψης ρευστότητας στην ΕΕ – Δεύτερη έκθεση (ΕBA/REP/2021/07).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι κατά την αξιολόγησή τους σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας του ιδρύματος λαμβάνονται υπόψη ο αντίκτυπος της ψηφιοποίησης (συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, των άμεσων πληρωμών) και οι δυνατότητες διάδοσης πληροφοριών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την αύξηση της ταχύτητας των αναλήψεων στο πλαίσιο μιας προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων.

Αξιολόγηση του ενδοημερήσιου κινδύνου ρευστότητας

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν το άνοιγμα του ιδρύματος σε ενδοημερήσιο κίνδυνο ρευστότητας για επιλεγμένο χρονικό ορίζοντα. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να περιλαμβάνει, τουλάχιστον, αξιολόγηση της ενδοημερήσιας ρευστότητας που είναι διαθέσιμη ή προσβάσιμη υπό κανονικές συνθήκες, καθώς και υπό οικονομικές ή λειτουργικές πιέσεις (π.χ. αστοχίες πληροφορικής, νομικοί περιορισμοί στη μεταφορά κεφαλαίων, αναστολή/τερματισμός της πρόσβασης σε υπηρεσίες τραπεζικής ανταπόκρισης ή/και υπηρεσίες εκκαθάρισης για νομίσματα, εμπορεύματα ή μέσα σημαντικά για το ίδρυμα). Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να συνεκτιμηθεί ιδιαιτέρως το ότι, σε περιόδους πίεσης, οι αυξημένες ενδοημερήσιες ανάγκες ενός ιδρύματος σε εξασφαλίσεις ενδέχεται να περιορίσουν την ικανότητά του να αξιοποιήσει το απόθεμα ρευστότητας για την κάλυψη εκροών υπό πίεση, όταν αυτό απαιτείται.

Για τις γεωγραφικές περιοχές στις οποίες δεν διατίθεται ακόμα η υποβολή αναφορών για τον ενδοημερήσιο κίνδυνο ρευστότητας, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να βασίζονται στην ανάλυση του ίδιου του ιδρύματος.

Εκτίμηση του αποθέματος ρευστότητας και της ικανότητας κάλυψης των αναγκών ρευστότητας

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν την επάρκεια των αποθεμάτων ρευστότητας του ιδρύματος και την ικανότητα αντιστάθμισης αναφορικά με τα χαρακτηριστικά των στοιχείων ενεργητικού που εξετάζονται βάσει των διάφορων προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων εντός ενός μηνός, καθώς και στη διάρκεια διαφόρων χρονικών οριζόντων, δυνητικά έως ενός έτους, συμπεριλαμβανομένης της μίας ημέρας. Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει εξέταση της ταξινόμησης και της ποιότητας των ρευστών διαθέσιμων στοιχείων ενεργητικού (όπως προσδιορίζονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2015/61 της Επιτροπής), της συμμόρφωσής τους προς τις γενικές και λειτουργικές απαιτήσεις για ρευστά διαθέσιμα στοιχεία ενεργητικού υψηλής ποιότητας, καθώς και του κατά πόσον το απόθεμα ρευστότητας και η ικανότητα κάλυψης των αναγκών ρευστότητας συνάδουν με τη διάθεση του ιδρύματος για ανάληψη κινδύνου.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη παράγοντες που ενδέχεται να περιορίσουν την ικανότητα του ιδρύματος να ρευστοποιήσει τα ρευστά στοιχεία ενεργητικού του εγκαίρως κατά τη διάρκεια περιόδου ακραίων συνθηκών, όπως η υψηλή συγκέντρωση σε μεμονωμένους αντισυμβαλλομένους ή σε συγκεκριμένα είδη στοιχείων ενεργητικού, τα στοιχεία ενεργητικού του αποθέματος ρευστότητας που είναι βεβαρυμένα ή αποτελούν αντικείμενο δανειοδοσίας, καθώς και η αναντιστοιχία μεταξύ του νομίσματος στο οποίο εκφράζονται τα ρευστά στοιχεία ενεργητικού και αυτού στο οποίο εκφράζονται οι ανάγκες ρευστότητας του ιδρύματος. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να εξετάζουν την πιθανή αξία των δεσμευμένων διευκολύνσεων ρευστότητας που ενδέχεται να περιλαμβάνονται στην ικανότητα κάλυψης των αναγκών ρευστότητας.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν (κατά περίπτωση) κατά πόσον οι παραδοχές του ιδρύματος σχετικά με την ικανότητά του να έχει πρόσβαση στις αγορές επαναγοράς (repos) και στη χρηματοδότηση από την κεντρική τράπεζα σε περίοδο ακραίων συνθηκών είναι κατάλληλες, μεταξύ άλλων με γνώμονα την καταλληλότητα και τη διαθεσιμότητα των στοιχείων ενεργητικού που μπορούν να χρησιμεύσουν ως εξασφάλιση. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το κατά πόσον το ίδρυμα δοκιμάζει την πρόσβασή του στην αγορά με πωλήσεις ή συμφωνίες επαναγοράς ανά τακτά χρονικά διαστήματα· Ομοίως, πρέπει να επανεξετάζουν τις παραδοχές των ιδρυμάτων σχετικά με τη χρονική διάσταση της ρευστότητας υπό συνθήκες ακραίων συνθηκών. Εποπτικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων ρευστότητας

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διενεργούν δικές τους προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων ρευστότητας για να αξιολογούν ανεξάρτητα τους βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους κινδύνους ρευστότητας. Τα σενάρια ακραίων καταστάσεων πρέπει να συνδέονται με παραδοχές ακραίων καταστάσεων του δείκτη κάλυψης ρευστότητας (LCR) 30 ημερών, αλλά οι αρμόδιες αρχές μπορούν να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής της αξιολόγησής τους εξετάζοντας κινδύνους για διάστημα έως 30 ημερών, καθώς και πέραν των 30 ημερών, και προσαρμόζοντας τις παραδοχές για τον LCR ώστε να αντικατοπτρίζουν του κινδύνους που δεν καλύπτονται επαρκώς από τον LCR. Τούτο πρέπει να περιλαμβάνει μια εποπτική προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που συνδυάζει ακραίες καταστάσεις που αφορούν ειδικά το ίδρυμα και ακραίες καταστάσεις σε όλο το εύρος της αγοράς.