8.2. Ocena nieodłącznego ryzyka płynności

Właściwe organy powinny ocenić ryzyko płynności instytucji w perspektywie krótko- i średnioterminowej dla odpowiednich horyzontów czasowych, w tym okresów śróddziennych, w celu upewnienia się, czy instytucja posiada odpowiedni poziom zabezpieczeń przed utratą płynności, zarówno w warunkach normalnych, jak i w warunkach skrajnych. W zakres tej oceny wchodzą następujące elementy:

• a. ocena potrzeb w zakresie płynności w perspektywie krótko- i średnioterminowej;
• b. ocena ryzyka płynności śróddziennej;
• c. ocena zabezpieczenia przed utratą płynności i zdolności do kompensacji niedoborów;
• d. nadzorcze testy warunków skrajnych dotyczące płynności.

W celu oceny potrzeb w zakresie płynności, zabezpieczeń przed utratą płynności i zdolności do kompensacji niedoborów w warunkach normalnych właściwe organy powinny wspomagać się w analizie danymi pochodzącymi z formularzy sprawozdawczych dotyczących dodatkowych wskaźników monitorowania, określonych w wykonawczych standardach technicznych z zakresu sprawozdawczości nadzorczej. Oceniając potrzeby w zakresie płynności w warunkach skrajnych, właściwe organy powinny również uwzględnić działania, jakie instytucje mogą podjąć w celu zachowania swojej reputacji. Należy w tym kontekście uwzględnić skutki dla reputacji dużych kontrahentów hurtowych i detalicznych, w tym skutki potencjalne wywołane przez media społecznościowe lub inne kanały. Właściwe organy mogą przeprowadzać mniej szczegółową ocenę ryzyka płynności śróddziennej i testy warunków skrajnych w zakresie płynności, jeżeli jest to uzasadnione mniejszą istotnością tych źródeł ryzyka, zwłaszcza w przypadku instytucji kategorii 3 i 4, oraz z uwzględnieniem wyników ILAAP.

Ocena potrzeb w zakresie płynności w perspektywie krótko- i średnioterminowej;

Właściwe organy powinny ocenić potrzeby w zakresie płynności w perspektywie krótko- i średnioterminowej zarówno w warunkach normalnych, jak i w warunkach skrajnych. Powinny one uwzględnić wpływ na potrzeby instytucji w zakresie płynności w sytuacjach skrajnych przed upływem 30 dni, na przykład w okresie od 30 dni do 3 miesięcy oraz po 3–12 miesiącach od wystąpienia dotkliwych, lecz prawdopodobnych sytuacji skrajnych, obejmujących wstrząsy specyficzne dla danej instytucji, ogólnorynkowe oraz ich kombinacje. Właściwe organy powinny również przeanalizować wielkość, lokalizację i walutę potrzeb w zakresie płynności oraz odrębny wpływ wstrząsów w poszczególnych istotnych walutach, tak aby uwzględnić ryzyko związane z wymienialnością walut oraz ryzyko ewentualnych zakłóceń w dostępie do rynków walutowych (w tym specyficzne czynniki, takie jak utrata dostępu do rachunku bankowego w bankowości korespondenckiej denominowanego w walucie obcej).

Właściwe organy powinny wspierać ocenę krótkoterminowego ryzyka płynności poprzez analizę wskaźnika pokrycia wypływów netto (LCR), zgodnie z przepisami rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/61, w tym poprzez sprawdzenie, czy LCR jest prawidłowo mierzony i raportowany oraz czy w odpowiedni sposób pokrywa potrzeby płynnościowe instytucji w zakresie płynności. Właściwe organy powinny również ocenić, czy instytucje okresowo testują swoją zdolność do codziennego zgłaszania LCR, w celu upewnienia się, że w razie potrzeby instytucje będą w stanie dostarczyć wiarygodne dane zgodnie z art. 414 rozporządzenia (UE) nr 575/2013.

Oceniając wpływ wstrząsów na potrzeby instytucji w zakresie płynności, właściwe organy powinny uwzględniać wszystkie istotne źródła ryzyka płynności zagrażającego instytucji, w szczególności:

• a. ewentualność, że dowolne z mających zastosowanie wymogów regulacyjnych UE może nie zapewnić dostatecznej identyfikacji potrzeb w zakresie płynności instytucji w razie ziszczenia się scenariusza warunków skrajnych użytego dla danego wymogu, w tym gdy terminy zapadalności są krótsze niż 30 dni;
• b. ryzyka dotyczące kontrahentów hurtowych z tytułu pozycji bilansowych i koncentracji finansowania. Właściwe organy powinny mieć na uwadze zmienność finansowania zapewnianego przez kontrahentów należących do najważniejszych obsługiwanych sektorów oraz potencjalne ryzyko zarażenia. W związku z tym szczególną uwagę należy zwrócić na finansowanie pozyskiwane za pośrednictwem nowych linii biznesowych i kanałów dystrybucji, a także od klientów prowadzących działalność o podwyższonym poziomie ryzyka (emitentów kryptoaktywów i dostawców usług w zakresie kryptoaktywów);
• c. ryzyka z tytułu warunkowych przepływów pieniężnych/pozycji pozabilansowych (np. linii kredytowych, depozytów zabezpieczających) i działań (np. wspierania płynności nieskonsolidowanych spółek celowych na poziomie wykraczającym poza zobowiązania umowne);
• d. wpływy i wypływy w ujęciu brutto i netto: w przypadku występowania bardzo dużych wpływów i wypływów, właściwe organy powinny zwracać szczególną uwagę na ryzyko, na jakie narażona jest instytucja w przypadku nieotrzymania wpływów w przewidywanym terminie, nawet jeżeli ryzyko wypływów netto jest ograniczone;
• e. ryzyka dotyczące kontrahentów detalicznych, w tym koncentracja źródeł finansowania. W tym celu właściwe organy powinny stosować metodykę przypisywania (klasyfikacji) depozytów detalicznych do różnych koszyków ryzyka, zgodnie z art. 24 i 25 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/61;
• f. ryzyko, że nadmierne ryzyka średnio- do długoterminowego profilu finansowania niekorzystnie wpłyną na zachowanie kontrahentów istotne z perspektywy krótkoterminowego poziomu płynności;
• g. ryzyko powstające w kontekście depozytów powierniczych⁴⁵ .

⁴⁵ Najlepsze praktyki są dostępne w sprawozdaniu EUNB: Monitorowanie wdrażania wskaźnika pokrycia wypływów netto w UE – drugie sprawozdanie (EBA/REP/2021/07).

Właściwe organy powinny zadbać o to, by w ocenie krótkoterminowych potrzeb instytucji w zakresie płynności uwzględnić wpływ cyfryzacji (w tym na przykład płatności natychmiastowych) oraz potencjał rozpowszechniania informacji w mediach społecznościowych, który może przyspieszyć tempo wypłat w sytuacji kryzysowej.

Ocena ryzyka płynności śróddziennej

Właściwe organy powinny ocenić ekspozycję instytucji na ryzyko płynności śróddziennej dla wybranego horyzontu czasowego. Ocena ta powinna obejmować co najmniej ocenę płynności śróddziennej dostępnej lub osiągalnej w normalnych warunkach, a także w warunkach skrajnych finansowych lub operacyjnych (np. awarie systemów informatycznych, ograniczenia prawne dotyczące transferu środków, zawieszenie/zakończenie dostępu do usług bankowości korespondencyjnej lub usług rozliczeniowych dla walut, towarów lub instrumentów istotnych dla instytucji). Należy w szczególności wziąć pod uwagę, w jaki sposób w okresach warunków skrajnych zwiększone potrzeby instytucji w zakresie zabezpieczeń śróddziennych mogą ograniczyć jej zdolność do wykorzystania zabezpieczenia przed utratą płynności w celu pokrycia wypływów środków w sytuacjach warunków skrajnych, gdy zajdzie taka potrzeba.

W przypadku jurysdykcji, w których raportowanie w zakresie ryzyka płynności śróddziennej nie jest jeszcze dostępne, właściwe organy mogą opierać się na własnych analizach ryzyka płynności śróddziennej.

Ocena zabezpieczenia przed utratą płynności i zdolności do kompensacji niedoborów

Właściwe organy powinny ocenić adekwatność bufora płynności i zdolność do kompensacji niedoborów instytucji do cech aktywów rozpatrywanych w różnych scenariuszach warunków skrajnych w perspektywie miesiąca oraz w różnych horyzontach czasowych, potencjalnie do jednego roku, w tym w ujęciu overnight. Ocena powinna obejmować analizę klasyfikacji i jakości aktywów płynnych (zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2015/61), ich zgodności z ogólnymi i operacyjnymi wymogami dotyczącymi aktywów płynnych wysokiej jakości, a także tego, czy zabezpieczenie przed utratą płynności i zdolność do kompensacji niedoborów są zgodne z apetytem na ryzyko danej instytucji.

Właściwe organy powinny uwzględnić czynniki, które mogą ograniczyć zdolność instytucji do terminowego spieniężenia jej aktywów płynnych w okresie występowania warunków skrajnych, między innymi wysoką koncentrację w odniesieniu do poszczególnych kontrahentów lub rodzajów aktywów, aktywa w zabezpieczeniu obciążone zastawem lub pożyczone, a także fakt, że aktywa płynne są denominowane w walucie innej niż waluta, w której instytucja ma potrzeby w zakresie płynności. Właściwe organy powinny również wziąć pod uwagę prawdopodobną wartość przyznanych instrumentów wsparcia płynności, które mogą zostać włączone do zdolności do kompensacji niedoborów.

Właściwe organy powinny dokonać przeglądu (w stosownych przypadkach) zasadności założeń instytucji dotyczących jej zdolności do uzyskania dostępu do rynków transakcji repo i finansowania z banku centralnego w okresie występowania warunków skrajnych, w tym dotyczących odpowiedniości i dostępności aktywów służących jako zabezpieczenie. Powinny one wziąć pod uwagę, czy instytucja testuje swój dostęp do rynku poprzez wykonywanie okresowych transakcji sprzedaży lub repo. Powinny również przeprowadzić przegląd założeń instytucji dotyczących czasu wymaganego do uzyskania płynności w warunkach skrajnych.

Nadzorcze testy warunków skrajnych w zakresie płynności

Właściwe organy powinny przeprowadzać własne testy warunków skrajnych w zakresie płynności w celu zapewnienia niezależnej oceny ryzyk płynności w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Scenariusze warunków skrajnych powinny mieć zaczepienie w założeniach 30-dniowych warunków skrajnych dla LCR, przy czym właściwe organy mogą rozszerzyć zakres swojej oceny, badając ryzyka w okresie 30 dni i po upływie 30 dni oraz zmieniając założenia dotyczące LCR w celu uwzględnienia ryzyk niepokrytych dostatecznie przez LCR. Zakres działań powinien obejmować nadzorczy test warunków skrajnych obejmujący warunki skrajne dotyczące danej instytucji i jednocześnie warunki ogólnorynkowe.