8.4. Αξιολόγηση πλαισίου διαχείρισης και ελέγχου του κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης

Προκειμένου να αποκτήσουν πλήρη εικόνα για το προφίλ κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης του ιδρύματος και το επίπεδο διασύνδεσής τους, οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να εξετάζουν το πλαίσιο διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνων στο οποίο υπόκεινται οι κίνδυνοι ρευστότητας και χρηματοδότησης του ιδρύματος. Για τον σκοπό αυτό, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν:

• α. τη στρατηγική κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης, καθώς και τη διάθεση για ανάληψη κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης·
• β. το οργανωτικό πλαίσιο, τις πολιτικές και τις διαδικασίες·
• γ. τον εντοπισμό, τη μέτρηση, τη διαχείριση, την παρακολούθηση και την αναφορά κινδύνων
• δ. τις ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του ιδρύματος που αφορούν ειδικά τη ρευστότητα/τη χρηματοδότηση·
• ε. το πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου για τη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας και του κινδύνου χρηματοδότησης· στ. τα σχέδια έκτακτης ανάγκης του ιδρύματος για τον κίνδυνο ρευστότητας και τα σχέδια ανάκαμψης·
• ζ. τα σχέδια χρηματοδότησης του ιδρύματος.

Στρατηγική κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης και διάθεση για ανάληψη κινδύνου

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν κατά πόσο το ίδρυμα διαθέτει άρτια, σαφώς διατυπωμένη και τεκμηριωμένη στρατηγική κινδύνου ρευστότητας/χρηματοδότησης, η οποία έχει εγκριθεί από το διοικητικό όργανο. Για την αξιολόγηση αυτή, μεταξύ άλλων παραγόντων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον ρόλο του διοικητικού οργάνου στον καθορισμό, την έγκριση και την επανεξέταση της στρατηγικής και της διάθεσης για ανάληψη κινδύνου ρευστότητας/χρηματοδότησης (συμπεριλαμβανομένων των βασικών παραδοχών στις οποίες στηρίζεται), την ορθή εφαρμογή της στρατηγικής αυτής από το διοικητικό όργανο, καθώς και την καταλληλότητά της για το ίδρυμα, λαμβάνοντας υπόψη το επιχειρηματικό του μοντέλο, τη συνολική ανοχή κινδύνου, τον ρόλο του ιδρύματος στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τη χρηματοοικονομική του κατάσταση και την ικανότητα χρηματοδότησής του.

Οργανωτικό πλαίσιο, πολιτικές και διαδικασίες

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν το ίδρυμα διαθέτει κατάλληλο οργανωτικό πλαίσιο και ρυθμίσεις διακυβέρνησης για τη διαχείριση κινδύνων ρευστότητας και χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένου ενός άρτιου πλαισίου ΔΑΕΕΡ σύμφωνα με την παράγραφο 91 του τίτλου 5 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν το ίδρυμα διαθέτει κατάλληλες μονάδες μέτρησης και ελέγχου, με επαρκείς ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους για την ανάπτυξη και λειτουργία των εν λόγω μονάδων και την εκτέλεση των απαραίτητων καθηκόντων παρακολούθησης. Ο έλεγχος κινδύνου ρευστότητας και η παρακολούθηση των συστημάτων και των διαδικασιών πρέπει να διενεργούνται από ανεξάρτητη μονάδα.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν κατά πόσον το ίδρυμα διαθέτει κατάλληλες πολιτικές και διαδικασίες για τη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης και κατά πόσον αυτές συνάδουν με τη διάθεση για ανάληψη κινδύνου ρευστότητας του ιδρύματος. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η αξιολόγηση του κατά πόσον οι πολιτικές και οι διαδικασίες καθορίζονται δεόντως, τυποποιούνται και κοινοποιούνται αποτελεσματικά σε ολόκληρο το ίδρυμα. Το διοικητικό όργανο πρέπει να εγκρίνει και να επανεξετάζει ανά τακτά χρονικά διαστήματα τις πολιτικές και τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζουν τα ανώτερα διοικητικά στελέχη.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν την επάρκεια της προσέγγισης του ιδρύματος για τη διατήρηση πρόσβασης στην αγορά στις σημαντικές αγορές χρηματοδότησής του, μεταξύ άλλων τις τυχόν ασκήσεις προσομοίωσης της πρόσβασης στην αγορά που έχουν πραγματοποιηθεί, της προσέγγισης του ιδρύματος για τη διατήρηση συνεχούς παρουσίας στις αγορές (όσον αφορά συγκεκριμένα μικρά ιδρύματα ή εξειδικευμένα επιχειρηματικά μοντέλα, η προσομοίωση της πρόσβασης στις αγορές ενδέχεται να μην είναι συναφής), της προσέγγισης του ιδρύματος για την ανάπτυξη ισχυρών σχέσεων με παρόχους χρηματοδότησης, καθώς και τυχόν στοιχείων που αποδεικνύουν ότι το ίδρυμα θα εξακολουθήσει να έχει συνεχή πρόσβαση στην αγορά σε περιόδους ακραίων συνθηκών.

Εντοπισμός, μέτρηση, διαχείριση, παρακολούθηση και αναφορά κινδύνων

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν αν το ίδρυμα διαθέτει κατάλληλο πλαίσιο και συστήματα ΤΠ για τον εντοπισμό και τη μέτρηση του κινδύνου ρευστότητας και χρηματοδότησης, ανάλογα με το μέγεθος του ιδρύματος, την πολυπλοκότητα, τη διάθεση για ανάληψη κινδύνου και την ικανότητα ανάληψης κινδύνων. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους παρακάτω παράγοντες:

• α. αν το ίδρυμα έχει εφαρμόσει κατάλληλες μεθόδους για την μελλοντική εκτίμηση των ταμειακών ροών του στη διάρκεια ενός κατάλληλου συνόλου χρονικών οριζόντων, με παραδοχές που να βασίζονται στην υφιστάμενη κατάσταση αλλά και σε ακραίες καταστάσεις, και συνολικά για όλους τους παράγοντες σημαντικού κινδύνου·
• β. αν το ίδρυμα χρησιμοποιεί κατάλληλες βασικές παραδοχές και μεθοδολογίες, οι οποίες αναθεωρούνται τακτικά, αναγνωρίζοντας την αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων κινδύνων (πιστωτικός κίνδυνος, κίνδυνος αγοράς, IRRBB κ.λπ.) όπως προκύπτει από στοιχεία εντός και εκτός ισολογισμού·
• γ. αν το ίδρυμα κατανοεί την ικανότητα πρόσβασής του σε χρηματοοικονομικά μέσα οπουδήποτε και αν διατηρούνται, λαμβάνοντας υπόψη τυχόν νομικούς, κανονιστικούς και λειτουργικούς περιορισμούς στη χρήση τους, συμπεριλαμβανομένης, ενδεικτικά, της μη πρόσβασης σε περιουσιακά στοιχεία λόγω δέσμευσης κατά τη διάρκεια διαφόρων χρονικών οριζόντων.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν κατά πόσον τα ιδρύματα διαθέτουν κατάλληλο πλαίσιο υποβολής αναφορών για τον κίνδυνο ρευστότητας και χρηματοδότησης, το οποίο έχει εγκριθεί από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ποιότητα των συστημάτων πληροφοριών και των εσωτερικών ροών πληροφοριών που χρησιμοποιούνται για τη σύνταξη των αναφορών, καθώς και το κατά πόσον οι αναφορές αυτές είναι κατανοητές από το κοινό στο οποίο απευθύνονται, ακριβείς και εύχρηστες (π.χ. κατά πόσον είναι έγκαιρες, δεν είναι υπερβολικά πολύπλοκες και εμπίπτουν στο ορθό πεδίο εφαρμογής). Οι αναφορές πρέπει να υποβάλλονται ανά τακτά διαστήματα στους κατάλληλους αποδέκτες (όπως είναι το διοικητικό όργανο, τα ανώτερα διοικητικά στελέχη ή η επιτροπή διαχείρισης ενεργητικού-παθητικού).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν την επάρκεια της διαδικασίας μέτρησης του κινδύνου ενδοημερήσιας ρευστότητας, και ιδίως για τα ιδρύματα τα οποία συμμετέχουν σε συστήματα πληρωμών, διακανονισμού και εκκαθάρισης. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη κατά πόσον το ίδρυμα παρακολουθεί και ελέγχει επαρκώς τις ταμειακές ροές και τους πόρους ρευστότητας που είναι διαθέσιμοι για την εκπλήρωση ενδοημερήσιων απαιτήσεων και προβλέψεων όταν προκύπτουν ταμειακές ροές κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς και αν το ίδρυμα διενεργεί επαρκείς ειδικές ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για τις ενδοημερήσιες λειτουργίες, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις επιχειρηματικές εξελίξεις (π.χ. τη δυνατότητα για άμεσες πληρωμές).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αξιολογούν κατά πόσον το ίδρυμα διαθέτει επαρκές σύνολο δεικτών ρευστότητας και χρηματοδότησης. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη:

• α. αν οι δείκτες αντικατοπτρίζουν επαρκώς το προφίλ κινδύνου ρευστότητας του ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένου του βαθμού διαφοροποίησης των στοιχείων ενεργητικού στο απόθεμα ρευστότητας και της συνοχής μεταξύ του νομίσματος στο οποίο εκφράζονται τα ρευστά στοιχεία ενεργητικού του και της κατανομής των εκροών ρευστότητάς του ανά νόμισμα·
• β. αν οι δείκτες καλύπτουν επαρκώς βασικές πτυχές κινδύνου ρευστότητας που σχετίζονται με πιθανούς κινδύνους «κατακρήμνισης», όπως η συγκέντρωση ληκτοτήτων εκροών (λαμβάνοντας επίσης υπόψη τυχόν πιθανή πρόωρη ανάληψη υποχρεώσεων) και τα προγράμματα στήριξης από τις κεντρικές τράπεζες·
• γ. αν οι δείκτες επιτρέπουν τον προσδιορισμό τρωτών σημείων της διαρθρωτικής χρηματοδότησης του ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένων τυχόν συγκεντρώσεων σε συγκεκριμένες αγορές, νομίσματα, αντισυμβαλλομένους και ληκτότητες·
• δ. αν οι δείκτες παρέχουν μια εικόνα του «δεσμευτικού χαρακτήρα» της χρηματοδότησης των ιδρυμάτων (ανεξαρτήτως των παραδοχών του δείκτη κάλυψης ρευστότητας (LCR) ή του δείκτη καθαρής σταθερής χρηματοδότησης (NSFR)), συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης σε ομοιογενείς κατηγορίες σύμφωνα με τις ιδιότητές τους ως προς τον κίνδυνο, και του ποσοστού των καταθέσεων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής ενός προγράμματος εγγύησης/ασφάλισης καταθέσεων.

Τα ιδρύματα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι οι δείκτες τεκμηριώνονται επαρκώς, αναθεωρούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, χρησιμοποιούνται ως πηγή πληροφόρησης για τον καθορισμό της διάθεσης για ανάληψη κινδύνου του ιδρύματος, αποτελούν μέρος της υποβολής αναφορών διαχείρισης και χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό λειτουργικών ορίων.