4.2 Αρχές σχετικά με τις πρακτικές διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου και τη λογιστική καταγραφή των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών

Το διοικητικό όργανο του πιστωτικού ιδρύματος θα πρέπει να είναι αρμόδιο για την έγκριση και την τακτική επανεξέταση τόσο της στρατηγικής διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου του πιστωτικού ιδρύματος όσο και των κυριότερων πολιτικών και διαδικασιών για τον προσδιορισμό, τη μέτρηση, την αξιολόγηση, την παρακολούθηση, την αναφορά και τον μετριασμό του πιστωτικού κινδύνου σύμφωνα με την εγκεκριμένη πολιτική ανάληψης κινδύνων που έχει καθορίσει το διοικητικό όργανο. Επιπλέον, προκειμένου να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος που ενέχουν τα ανοίγματα δανεισμού για τους καταθέτες και, γενικότερα, για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, το διοικητικό όργανο του πιστωτικού ιδρύματος θα πρέπει να απαιτεί από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη να εγκρίνουν και να τηρούν αξιόπιστες πρακτικές αναδοχής⁸ .

Για την άσκηση αυτών των αρμοδιοτήτων, το διοικητικό όργανο θα πρέπει να παρέχει οδηγίες στα ανώτερα διοικητικά στελέχη ώστε:

α ) να αναπτύσσουν και να διατηρούν κατάλληλες διαδικασίες, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζονται συστηματικά και με συνέπεια, με σκοπό τον προσδιορισμό επαρκών προβλέψεων σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο· β ) να καθορίζουν και να εφαρμόζουν αποτελεσματικό σύστημα εσωτερικού ελέγχου για την αξιολόγηση και τη μέτρηση του πιστωτικού κινδύνου· να υποβάλλουν τακτικές αναφορές σχετικά με τα αποτελέσματα των διαδικασιών αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων για τις σχετικές προβλέψεις ΑΠΖ·

γ ) να εκπονούν, να εφαρμόζουν και, όπου κρίνεται αναγκαίο, να επικαιροποιούν κατάλληλες πολιτικές και διαδικασίες για την εσωτερική κοινοποίηση της διαδικασίας αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου σε όλα τα μέλη του αρμόδιου προσωπικού του ιδρύματος, ιδίως στους υπαλλήλους που συμμετέχουν στη συγκεκριμένη διαδικασία.

Τα ανώτερα διοικητικά στελέχη θα πρέπει να είναι αρμόδια τόσο για την εφαρμογή της στρατηγικής πιστωτικού κινδύνου που έχει εγκριθεί από το διοικητικό όργανο όσο και για την ανάπτυξη των προαναφερόμενων πολιτικών και διαδικασιών.

Ένα αποτελεσματικό σύστημα εσωτερικού ελέγχου για την αξιολόγηση και μέτρηση του πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να περιλαμβάνει:

α ) μέτρα για την τήρηση των εφαρμοστέων νόμων, κανονισμών, εσωτερικών πολιτικών και διαδικασιών·

β ) μέτρα με τα οποία εξασφαλίζεται η επίβλεψη της ακεραιότητας των πληροφοριών που χρησιμοποιούνται και διασφαλίζεται ευλόγως ότι οι προβλέψεις που αποτυπώνονται στις οικονομικές καταστάσεις και στις χρηματοοικονομικές αναφορές του πιστωτικού ιδρύματος, όπως υποβάλλονται στην αρμόδια αρχή, καταρτίζονται σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο και τις σχετικές εποπτικές απαιτήσεις·

γ ) άρτια καθορισμένες διαδικασίες αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου που είναι ανεξάρτητες από (αλλά λαμβάνουν δεόντως υπόψη) τη δανειοδοτική δραστηριότητα και περιλαμβάνουν:

• i. ένα αποτελεσματικό σύστημα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου που εφαρμόζεται συστηματικά,εξασφαλίζει επακριβή ταξινόμηση σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου, εντοπίζει εγκαίρως μεταβολές του πιστωτικού κινδύνου και προάγει τη λήψη κατάλληλων μέτρων,
• ii. μια αποτελεσματική διαδικασία ώστε να διασφαλίζεται ότι όλες οι συναφείς, λογικές και βάσιμες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των προορατικών πληροφοριών, λαμβάνονται δεόντως υπόψη κατά την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και την επιμέτρηση της ΑΠΖ. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να τηρούνται κατάλληλες καταστάσεις και αναλυτικά στοιχεία για τις διαδικασίες επανεξέτασης που έχουν διενεργηθεί, ενώ θα πρέπει επίσης να προσδιορίζονται και να περιγράφονται οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες του εμπλεκόμενου προσωπικού,
• iii. μια πολιτική αξιολόγησης που διασφαλίζει ότι η επιμέτρηση της ΑΠΖ διενεργείται τόσο σε επίπεδο μεμονωμένων ανοιγμάτων δανεισμού όσο και σε επίπεδο συλλογικού χαρτοφυλακίου –όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο για τη δέουσα επιμέτρηση της ΑΠΖ σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο– μέσω της ομαδοποίησης των ανοιγμάτων βάσει διαπιστωθέντων κοινών χαρακτηριστικών πιστωτικού κινδύνου,
• iv. μια αποτελεσματική διαδικασία επικύρωσης υποδειγμάτων ώστε να διασφαλίζεται ότι τα υποδείγματα αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου μπορούν να παράγουν ακριβείς, συνεπείς και αμερόληπτες προγνωστικές εκτιμήσεις σε διαρκή βάση. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τη θέσπιση πολιτικών και διαδικασιών που καθορίζουν τη δομή λογοδοσίας και υποβολής αναφορών της διαδικασίας επικύρωσης υποδειγμάτων, εσωτερικούς κανόνες για την αξιολόγηση και την έγκριση τροποποιήσεων των υποδειγμάτων, καθώς και την υποβολή αναφορών σχετικά με το αποτέλεσμα της επικύρωσης του υποδείγματος,
• v. σαφή επίσημη επικοινωνία και συντονισμό μεταξύ του προσωπικού του πιστωτικού ιδρύματος που είναι αρμόδιο για τον πιστωτικό κίνδυνο, του προσωπικού που είναι αρμόδιο για την υποβολή χρηματοοικονομικών αναφορών, των ανώτερων διοικητικών στελεχών, του διοικητικού οργάνου και άλλων μερών που συμμετέχουν στη διαδικασία αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου και επιμέτρησης της ΑΠΖ. Η επικοινωνία αυτή θα πρέπει να αποδεικνύεται με γραπτές πολιτικές και διαδικασίες, εκθέσεις διαχείρισης και πρακτικά των εμπλεκόμενων επιτροπών, όπως οι επιτροπές του διοικητικού οργάνου ή των ανώτερων διοικητικών στελεχών· και

δ ) μονάδα εσωτερικού ελέγχου⁹ η οποία:

• i. διενεργεί ανεξάρτητη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων και διαδικασιών αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου του πιστωτικού ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου· και
• ii. διατυπώνει συστάσεις για την αντιμετώπιση τυχόν αδυναμιών που εντοπίζονται κατά τη διάρκεια της εν λόγω αξιολόγησης.

4.2.2 Αρχή 2 – Αξιόπιστες μέθοδοι ΑΠΖ

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εγκρίνουν, να τεκμηριώνουν και να τηρούν πολιτικές που περιλαμβάνουν αξιόπιστου χαρακτήρα μεθόδους, διαδικασίες και ελέγχους για την αξιολόγηση και τη μέτρηση του πιστωτικού κινδύνου σε όλα τα ανοίγματα δανεισμού. Η επιμέτρηση των προβλέψεων θα πρέπει να βασίζεται σε αυτές τις μεθόδους και να οδηγεί στην κατάλληλη και έγκαιρη αναγνώριση της ΑΠΖ σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πρότυπο.

⁹ Άρθρο 74 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ και κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με την εσωτερική διακυβέρνηση (GL 44).

Από τη διαδικασία αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να προκύπτουν οι πληροφορίες που χρειάζονται τα ανώτερα διοικητικά στελέχη ώστε να είναι σε θέση, αφενός, να λαμβάνουν αποφάσεις με βάση την εμπειρία τους όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο των ανοιγμάτων δανεισμού και, αφετέρου, να προβαίνουν στη σχετική εκτίμηση της ΑΠΖ.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να κινητοποιούν και να ενσωματώνουν, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, κοινές διαδικασίες, συστήματα, εργαλεία και δεδομένα που χρησιμοποιούνται εντός του πιστωτικού ιδρύματος ώστε να καθορίζουν αν, πότε και υπό ποιους όρους θα πρέπει να χορηγούνται πιστώσεις· να παρακολουθούν τον πιστωτικό κίνδυνο· και να επιμετρούν τις προβλέψεις για τους σκοπούς τόσο της λογιστικής καταγραφής όσο και της κεφαλαιακής επάρκειας.

Οι μέθοδοι προβλέψεων του πιστωτικού ιδρύματος θα πρέπει να τεκμηριώνουν με σαφήνεια τους ορισμούς βασικών όρων που συνδέονται με την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και την επιμέτρηση της ΑΠΖ (όπως ποσοστά ζημίας και μεταβολής, ζημιογόνα γεγονότα και αθέτηση). Σε περίπτωση χρήσης διαφορετικών όρων, πληροφοριών ή παραδοχών στους διάφορους λειτουργικούς τομείς (όπως λογιστική καταγραφή, κεφαλαιακή επάρκεια και διαχείριση πιστωτικού κινδύνου), το σκεπτικό βάσει του οποίου χρησιμοποιούνται αυτά τα διαφορετικά στοιχεία θα πρέπει να τεκμηριώνεται και να εγκρίνεται από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη. Οι πληροφορίες και οι παραδοχές που χρησιμοποιούνται για τις εκτιμήσεις της ΑΠΖ θα πρέπει να επανεξετάζονται και να επικαιροποιούνται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ισχύοντος λογιστικού πλαισίου.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να μεριμνούν για την εφαρμογή επαρκών διαδικασιών και συστημάτων ώστε να είναι σε θέση να προσδιορίζουν, να μετρούν, να αξιολογούν, να παρακολουθούν, να αναφέρουν και να μετριάζουν το επίπεδο πιστωτικού κινδύνου με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Κατά τη διάρκεια της μετάβασης στο λογιστικό υπόδειγμα ΑΠΖ, οι υφιστάμενες διαδικασίες και τα υφιστάμενα συστήματα θα πρέπει να αξιολογούνται και, εάν χρειάζεται, να τροποποιούνται ώστε να συλλέγονται και να αναλύονται οι συναφείς πληροφορίες που επηρεάζουν την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και την επιμέτρηση της ΑΠΖ.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να θεσπίζουν και να τηρούν γραπτές πολιτικές και διαδικασίες για την αναλυτική περιγραφή των συστημάτων και των ελέγχων πιστωτικού κινδύνου που χρησιμοποιούν στις οικείες μεθόδους πιστωτικού κινδύνου, καθώς και των χωριστών ρόλων και αρμοδιοτήτων του διοικητικού οργάνου και των ανώτερων διοικητικών στελεχών του πιστωτικού ιδρύματος.

Στο πλαίσιο των εν λόγω αξιόπιστων μεθόδων αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου και της επιμέτρησης του επιπέδου προβλέψεων (ανάλογα με το είδος ανοίγματος, για παράδειγμα λιανικής ή χονδρικής τραπεζικής) θα πρέπει ειδικότερα:

α ) να περιλαμβάνεται άρτια διαδικασία ειδικά σχεδιασμένη ώστε το πιστωτικό ίδρυμα να είναι σε θέση να προσδιορίζει το επίπεδο, τη φύση και τους παράγοντες πιστωτικού κινδύνου κατά την αρχική αναγνώριση του ανοίγματος δανεισμού προκειμένου να διασφαλίζεται ο καθορισμός και ο ποσοτικός προσδιορισμός μεταγενέστερων μεταβολών του πιστωτικού κινδύνου·

β ) να περιλαμβάνονται κριτήρια ώστε να λαμβάνεται δεόντως υπόψη ο αντίκτυπος των προορατικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων. Ανεξάρτητα από το αν η αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου διενεργείται σε συλλογική ή μεμονωμένη βάση, το πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει ότι η εκτίμηση αυτή πραγματοποιήθηκε ώστε να μην καθυστερήσει η αναγνώριση της ΑΠΖ. Με βάση τα εν λόγω κριτήρια, θα πρέπει να προσδιορίζονται οι παράγοντες που επηρεάζουν την αποπληρωμή, είτε αυτοί συνδέονται με κίνητρα του δανειολήπτη και την προθυμία ή ικανότητα εκπλήρωσης των συμβατικών του υποχρεώσεων είτε με τους όρους και τις προϋποθέσεις των ανοιγμάτων δανεισμού. Οι οικονομικοί παράγοντες που εξετάζονται (όπως τα ποσοστά ανεργίας ή οι συντελεστές κάλυψης θέσεων) θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση και, ανάλογα με τις περιστάσεις, η αξιολόγηση μπορεί να διενεργείται σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο·

γ ) να περιλαμβάνεται, εάν πρόκειται για ανοίγματα που αξιολογούνται συλλογικά, περιγραφή της βάσης για τη δημιουργία ομάδων χαρτοφυλακίων ανοιγμάτων με κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου·

δ ) να προσδιορίζονται και να τεκμηριώνονται οι μέθοδοι αξιολόγησης και επιμέτρησης της ΑΠΖ [όπως η μέθοδος ποσοστού ζημίας, η μέθοδος πιθανότητας αθέτησης/ζημίας σε περίπτωση αθέτησης (PD/LGD) ή άλλη μέθοδος] που πρέπει να εφαρμόζονται σε κάθε άνοιγμα ή χαρτοφυλάκιο·

ε ) να τεκμηριώνονται οι λόγοι για τους οποίους η επιλεγμένη μέθοδος είναι κατάλληλη, ιδίως εάν εφαρμόζονται διαφορετικές μέθοδοι επιμέτρησης της ΑΠΖ σε διαφορετικά χαρτοφυλάκια και είδη μεμονωμένων ανοιγμάτων. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να είναι σε θέση να εξηγούν στις αρμόδιες αρχές τόσο το σκεπτικό οποιασδήποτε μεταβολής που επέρχεται στη προσέγγιση μέτρησης (για παράδειγμα, η μετάβαση από τη μέθοδο ποσοστού ζημίας στη μέθοδο PD/LGD) όσο και τις ποσοτικές επιπτώσεις αυτών των μεταβολών· στ ) να τεκμηριώνονται:

• i. οι παράμετροι, τα δεδομένα και οι παραδοχές που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία εκτίμησης των προβλέψεων, όπως τα ιστορικά ποσοστά ζημίας, οι εκτιμήσεις PD/LGD και οι οικονομικές προβλέψεις·
• ii. ο τρόπος καθορισμού της διάρκειας ζωής ενός ανοίγματος ή ενός χαρτοφυλακίου (μεταξύ άλλων, ο τρόπος με τον οποίο έχουν εξεταστεί οι αναμενόμενες προκαταβολές και αθετήσεις)·
• iii. η χρονική περίοδος κατά την οποία αξιολογείται το ιστορικό των ζημιών·
• iv. τυχόν προσαρμογές που κρίνονται αναγκαίες για την εκτίμηση της ΑΠΖ σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο. Για παράδειγμα, εάν οι τρέχουσες και προβλεπόμενες οικονομικές συνθήκες είναι διαφορετικές από τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη διάρκεια της ιστορικής περιόδου εκτιμήσεων που χρησιμοποιείται, θα πρέπει να πραγματοποιούνται προσαρμογές που συμβαδίζουν επακριβώς με τις εν λόγω διαφορές. Επιπλέον, ένα πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να έχει υποστεί ελάχιστες ή μηδενικές πραγματικές ζημίες κατά την ιστορική περίοδο που αναλύθηκε· ωστόσο, οι τρέχουσες ή μελλοντικές συνθήκες μπορούν να διαφέρουν από τις συνθήκες της ιστορικής περιόδου και ο αντίκτυπος αυτών των μεταβολών στην ΑΠΖ θα πρέπει να αξιολογείται και να μετράται·

ζ ) να περιλαμβάνεται διαδικασία αξιολόγησης της καταλληλότητας των σημαντικών παραμέτρων και παραδοχών στη μέθοδο επιμέτρησης της ΑΠΖ που έχει επιλεγεί. Κατά γενικό κανόνα, η βάση των παραμέτρων και παραδοχών που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία της εκτίμησης των προβλέψεων θα πρέπει να είναι σταθερή από περίοδο σε περίοδο. Όταν οι παράμετροι και οι παραδοχές ή η βάση αυτών μεταβάλλεται, θα πρέπει να τεκμηριώνεται το σκεπτικό της μεταβολής·

η ) να προσδιορίζονται οι καταστάσεις που οδηγούν κατά γενικό κανόνα σε μεταβολές των μεθόδων, παραμέτρων ή παραδοχών επιμέτρησης της ΑΠΖ από περίοδο σε περίοδο (για παράδειγμα, ένα πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να αναφέρει ότι δάνειο που έχει ήδη αξιολογηθεί σε συλλογικό επίπεδο με τη χρήση της μεθόδου PD/LGD μπορεί να καταργηθεί και να αξιολογηθεί σε μεμονωμένη βάση με τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών σε περίπτωση που προκύψουν νέες πληροφορίες που αφορούν ειδικά τον δανειολήπτη, όπως η απώλεια θέσης απασχόλησης)·

θ ) να εξετάζονται οι σχετικοί εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν τις εκτιμήσεις της ΑΠΖ, όπως τα πρότυπα αναδοχής που εφαρμόζονται σε ένα άνοιγμα δανεισμού κατά τη δημιουργία και πιθανές μεταβολές σε κλαδικούς, γεωγραφικούς, οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες·

ι ) να εξετάζεται ο τρόπος προσδιορισμού των εκτιμήσεων της ΑΠΖ (για παράδειγμα ανάλυση των ιστορικών ποσοστών ζημίας ή μεταβολής ως σημείο αφετηρίας, η οποία έχει προσαρμοστεί κατάλληλα για τις πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες και τις προβλεπόμενες συνθήκες). Ένα πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να διαμορφώνει αμερόληπτη άποψη για την αβεβαιότητα και τους κινδύνους που ενέχουν οι δραστηριότητες δανεισμού του κατά την εκτίμηση της ΑΠΖ·

ια ) να προσδιορίζονται οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη όταν καθορίζονται κατάλληλες ιστορικές χρονικές περίοδοι κατά τη διάρκεια των οποίων αξιολογείται το ιστορικό των ζημιών. Ένα πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να τηρεί επαρκή ιστορικά δεδομένα για τις ζημίες ώστε να προβαίνει σε ουσιαστική ανάλυση των πιστωτικών ζημιών του, η οποία χρησιμοποιείται ως σημείο αφετηρίας κατά την εκτίμηση του επιπέδου των προβλέψεων σε συλλογική ή μεμονωμένη βάση·

ιβ ) να καθορίζεται κατά πόσον η αξία της εξασφάλισης και άλλοι παράγοντες μείωσης του πιστωτικού κινδύνου επηρεάζουν την ΑΠΖ·

ιγ ) να καθορίζονται οι πολιτικές και διαδικασίες του πιστωτικού ιδρύματος σχετικά με τις διαγραφές και τις ανακτήσεις·

ιδ ) να επιβάλλεται η υποχρέωση οι αναλύσεις, εκτιμήσεις, αναθεωρήσεις και άλλα καθήκοντα/διαδικασίες που αποτελούν παραμέτρους ή αποτελέσματα της διαδικασίας αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου να διενεργούνται από αρμόδιο και άρτια καταρτισμένο προσωπικό και να επικυρώνονται από προσωπικό που δεν συμμετέχει στις δραστηριότητες δανεισμού του πιστωτικού ιδρύματος. Οι εν λόγω παράμετροι και τα αποτελέσματα αυτών των διαδικασιών πρέπει να είναι καλά τεκμιριωμένα και η τεκμηρίωση θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς επεξηγήσεις προς επίρρωση των αναλύσεων, των εκτιμήσεων και των αναθεωρήσεων·

ιε ) να τεκμηριώνονται οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την επικύρωση των υποδειγμάτων επιμέτρησης της ΑΠΖ (για παράδειγμα δοκιμαστικοί εκ των υστέρων έλεγχοι)·

ιστ ) να διασφαλίζεται ότι οι εκτιμήσεις για την ΑΠΖ ενσωματώνουν επαρκώς προορατικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, οι οποίες δεν έχουν συνυπολογιστεί ακόμα στις προβλέψεις που έχουν μετρηθεί σε επίπεδο μεμονωμένων ανοιγμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, η διοίκηση θα πρέπει ενδεχομένως να αξιοποιεί την κρίση που διαθέτει βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας της προκειμένου να εξετάζει τις ευρύτερες τάσεις ολόκληρου του χαρτοφυλακίου δανεισμού, τις μεταβολές στο επιχειρηματικό μοντέλο του πιστωτικού ιδρύματος, τους μακροοικονομικούς παράγοντες κ.λπ.· και

ιζ ) να θεσπιστεί υποχρεωτική διαδικασία για την αξιολόγηση της συνολικής καταλληλότητας των προβλέψεων σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της τακτικής επανεξέτασης των υποδειγμάτων ΑΠΖ.

Κατά τη διαδικασία προσδιορισμού του πιστωτικού κινδύνου του πιστωτικού ιδρύματος θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι παράγοντες που επηρεάζουν τις μεταβολές του πιστωτικού κινδύνου και τις εκτιμήσεις της ΑΠΖ προσδιορίζονται δεόντως σε τακτική βάση. Επιπλέον, η εξέταση του πιστωτικού κινδύνου που είναι άμεσα συνυφασμένος με νέα προϊόντα και νέες δραστηριότητες θα πρέπει να αποτελεί βασικό μέρος της διαδικασίας προσδιορισμού του πιστωτικού κινδύνου, της αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου και της επιμέτρησης της ΑΠΖ.

Τα ανώτερα διοικητικά στελέχη θα πρέπει να εξετάζουν συναφή γεγονότα και περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των προορατικών πληροφοριών, που είναι πολύ πιθανό να έχουν ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση της ΑΠΖ από την ιστορική εμπειρία και που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον πιστωτικό κίνδυνο και την πλήρη εισπραξιμότητα των ταμειακών ροών.

Όσον αφορά τους παράγοντες που συνδέονται με τον χαρακτήρα, την ικανότητα και το κεφάλαιο των δανειοληπτών, τους όρους των ανοιγμάτων δανεισμού και την αξία των στοιχείων ενεργητικού που έχει προσκομιστεί ως εξασφαλίσεις, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες μείωσης του πιστωτικού κινδύνου που ενδέχεται να επηρεάσουν την πλήρη εισπραξιμότητα των ταμειακών ροών, ένα πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει (ανάλογα με τον τύπο του ανοίγματος) να εξετάζει:

α ) τις πολιτικές και διαδικασίες δανεισμού, συμπεριλαμβανομένων των προτύπων αναδοχής και των όρων δανεισμού, που ίσχυαν κατά την αρχική αναγνώριση του ανοίγματος δανεισμού του δανειολήπτη, καθώς και αν το άνοιγμα δανεισμού δημιουργήθηκε ως εξαίρεση της υπό εξέταση πολιτικής. Η πολιτική δανεισμού ενός πιστωτικού ιδρύματος θα πρέπει να περιλαμβάνει λεπτομερή στοιχεία των προτύπων αναδοχής του, καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές και διαδικασίες που διέπουν τη διαδικασία έγκρισης δανεισμού του πιστωτικού ιδρύματος·

β ) τις πηγές σταθερού εισοδήματος του δανειολήπτη που είναι διαθέσιμες για την προγραμματισμένη καταβολή των δόσεων·

γ ) την ικανότητα του δανειολήπτη όσον αφορά τη δημιουργία επαρκών ταμειακών ροών κατά τη διάρκεια ισχύος του χρηματοοικονομικού μέσου·

δ ) το συνολικό επίπεδο μόχλευσης του δανειολήπτη και τις αναμενόμενες μεταβολές στο επίπεδο μόχλευσης·

ε ) τα κίνητρα ή την προθυμία των δανειοληπτών να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους·

στ ) τα μη βεβαρημένα στοιχεία ενεργητικού¹⁰ που μπορεί να προσκομίσει ο δανειολήπτης ως εξασφαλίσεις είτε στην αγορά είτε διμερώς προκειμένου να αντλήσει κεφάλαια και να καλλιεργήσει προσδοκίες για τη μεταβολή της αξίας των συγκεκριμένων στοιχείων ενεργητικού· ζ ) ευλόγως πιθανά έκτακτα γεγονότα και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα του δανειολήπτη να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις· και

η ) έγκαιρες αποτιμήσεις της αξίας εξασφάλισης και συνυπολογισμό των παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μελλοντική αξία εξασφάλισης (λαμβανομένου υπόψη ότι οι αξίες εξασφάλισης έχουν άμεση επίδραση στις εκτιμήσεις της ΑΠΖ).

¹⁰ Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2015/79 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2014, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 680/2014 της Επιτροπής, της 16ης Απριλίου 2014, για τη θέσπιση εκτελεστικών τεχνικών προτύπων όσον αφορά την υποβολή εποπτικών αναφορών από τα ιδρύματα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με τη σύσταση βαρών, το ενιαίο μοντέλο σημείων δεδομένων και τους κανόνες επικύρωσης.

Σε περίπτωση που ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα του πιστωτικού ιδρύματος να ανακτήσει οφειλόμενα ποσά, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν παράγοντες που συνδέονται με το επιχειρηματικό μοντέλο του πιστωτικού ιδρύματος και τις τρέχουσες και προβλεπόμενες μακροοικονομικές συνθήκες, μεταξύ των οποίων και οι ακόλουθοι:

α ) ο ανταγωνισμός και οι απαιτήσεις νομικού και κανονιστικού χαρακτήρα·

β ) οι τάσεις στον συνολικό όγκο πιστώσεων του ιδρύματος·

γ ) το προφίλ του συνολικού πιστωτικού κινδύνου των ανοιγμάτων δανεισμού του πιστωτικού ιδρύματος και οι αναμενόμενες μεταβολές του·

δ ) οι συγκεντρώσεις πιστωτικών ανοιγμάτων σε δανειολήπτες ή ανά τύπο προϊόντος, τμήμα ή γεωγραφική αγορά·

ε ) οι προσδοκίες όσον αφορά τις πρακτικές είσπραξης, διαγραφής και ανάκτησης·

στ ) η ποιότητα του συστήματος επανεξέτασης του πιστωτικού κινδύνου του πιστωτικού ιδρύματος και ο βαθμό εποπτείας από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη και το διοικητικό όργανο του πιστωτικού ιδρύματος·

ζ ) άλλοι παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν την ΑΠΖ, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά, των αναμενόμενων μεταβολών των ποσοστών ανεργίας, του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, των επιτοκίων αναφοράς, του πληθωρισμού, των συνθηκών ρευστότητας ή της τεχνολογίας.

Οι αξιόπιστες μέθοδοι πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη διαφορετικά πιθανά σενάρια και δεν θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά και μόνο σε υποκειμενικές, μεροληπτικές ή υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να αναπτύσσουν και να τεκμηριώνουν τις διαδικασίες τους, ώστε να είναι σε θέση να δημιουργούν σχετικά σενάρια που θα χρησιμοποιούνται κατά την εξέταση της ΑΠΖ. Ειδικότερα:

α ) τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να καταδεικνύουν και να τεκμηριώνουν τον τρόπο μεταβολής των εκτιμήσεων ΑΠΖ λόγω αλλαγών των σεναρίων, συμπεριλαμβανομένων των μεταβολών σχετικών εξωτερικών συνθηκών που μπορούν να επηρεάσουν τις εκτιμήσεις ΑΠΖ ή παραμέτρους του υπολογισμού της ΑΠΖ (όπως οι παράμετροι PD και LGD)· β ) τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένη διαδικασία για τον προσδιορισμό του χρονικού ορίζοντα των σεναρίων και, ανάλογα με την περίπτωση, τον τρόπο εκτίμησης της ΑΠΖ για ανοίγματα των οποίων η διάρκεια ζωής υπερβαίνει την περίοδο που καλύπτεται από την(τις) οικονομική(-ές) πρόβλεψη(-εις) που χρησιμοποιείται(-ούνται)·

γ ) είναι δυνατή η κατάρτιση σεναρίων σε εσωτερικό επίπεδο ή η ανάθεσή της σε εξωτερικούς συνεργάτες. Όσον αφορά τα σενάρια που καταρτίζονται σε εσωτερικό επίπεδο, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους ευρύ φάσμα εμπειρογνωμόνων, όπως εμπειρογνώμονες κινδύνου, οικονομολόγους, διευθυντικά στελέχη επιχειρήσεων και ανώτερα διοικητικά στελέχη, οι οποίοι βοηθούν στην επιλογή σεναρίων που αφορούν το προφίλ των ανοιγμάτων πιστωτικού κινδύνου των πιστωτικών ιδρυμάτων. Όσον αφορά τα σενάρια που ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι ο εξωτερικός πάροχος υπηρεσιών προσαρμόζει τα σενάρια κατά τρόπο ώστε να αντανακλούν την επιχειρηματική δραστηριότητα και το προφίλ των ανοιγμάτων πιστωτικού κινδύνου των πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς τα πιστωτικά ιδρύματα εξακολουθούν να είναι υπεύθυνα για τα εν λόγω σενάρια·

δ ) θα πρέπει να διενεργείται εκ των υστέρων έλεγχος ώστε να διασφαλίζεται ότι οι σημαντικότεροι οικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη δυνατότητα κάλυψης και τον πιστωτικό κίνδυνο εξετάζονται και ενσωματώνονται στις εκτιμήσεις της ΑΠΖ· και

ε ) όταν υπάρχουν διαθέσιμοι δείκτες αγοράς (περιθώρια συμφωνιών ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης («CDS»), τα ανώτερα διοικητικά στελέχη μπορούν να τους θεωρούν έγκυρο κριτήριο αναφοράς βάσει του οποίου ελέγχεται η συνέπεια των αποφάσεών τους.

Μολονότι ένα πιστωτικό ίδρυμα δεν χρειάζεται να προσδιορίσει ή να αναπτύξει υποδείγματα για κάθε πιθανό σενάριο μέσω προσομοιώσεων σεναρίων, θα πρέπει να εξετάζει όλες τις λογικές και βάσιμες πληροφορίες που αφορούν το προϊόν, τον δανειολήπτη, το επιχειρηματικό μοντέλο ή το οικονομικό και κανονιστικό περιβάλλον κατά τη διαμόρφωση εκτιμήσεων της ΑΠΖ. Κατά τη διενέργεια των εν λόγω εκτιμήσεων για τους σκοπούς της υποβολής χρηματοοικονομικών αναφορών, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την εμπειρία και τα διδάγματα από παρόμοιες διαδικασίες που έχουν εκτελέσει για κανονιστικούς σκοπούς (παρά το γεγονός ότι τα σενάρια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται απευθείας για λογιστικούς σκοπούς). Οι προορατικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών προβλέψεων και των σχετικών παραγόντων πιστωτικού κινδύνου που χρησιμοποιούνται για εκτιμήσεις της ΑΠΖ, θα πρέπει να συμφωνούν με παραμέτρους άλλων συναφών εκτιμήσεων που περιλαμβάνονται στις οικονομικές καταστάσεις, στους προϋπολογισμούς, στα στρατηγικά σχέδια και στα σχέδια ανακεφαλαιοποίησης, καθώς και με άλλες πληροφορίες που χρησιμοποιούνται στη διαχείριση και την υποβολή αναφορών εντός ενός πιστωτικού ιδρύματος.

Τα ανώτερα διοικητικά στελέχη θα πρέπει να μπορούν να αποδεικνύουν ότι κατανοούν και λαμβάνουν δεόντως υπόψη τυχόν εγγενείς κινδύνους κατά την αποτίμηση ανοιγμάτων δανεισμού. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαιτέρως υπόψη τη δομή γεγονότων που παρατίθενται κατωτέρω, τα οποία μπορεί να είναι ενδεικτικά ανεπαρκών εκτιμήσεων της ΑΠΖ:

α ) τη χορήγηση πιστώσεων σε δανειολήπτες που βασίζονται σε επισφαλείς ροές εσόδων (οι οποίες θα μπορούσαν να καταστούν μη επαναλαμβανόμενες σε περίοδο ύφεσης) ή που συνοδεύονται από έγγραφα τα οποία δεν τεκμηριώνουν ή τεκμηριώνουν ανεπαρκώς τις πηγές εισοδήματος του δανειολήπτη·

β ) υψηλές απαιτήσεις εξυπηρέτησης χρέους που συνδέονται με τις καθαρές διαθέσιμες αναμενόμενες ταμειακές ροές του δανειολήπτη·

γ ) ευέλικτα χρονοδιαγράμματα αποπληρωμής, τα οποία περιλαμβάνουν διακοπές πληρωμών, καταβολή μόνο των τόκων και χαρακτηριστικά αρνητικής απόσβεσης·

δ ) εάν πρόκειται για χρηματοδότηση ακινήτου ή άλλου περιουσιακού στοιχείου, τον δανεισμό ποσών που είναι ίσα ή υπερβαίνουν την αξία της χρηματοδοτούμενης ιδιοκτησίας ή που δεν παρέχουν διαφορετικά επαρκές περιθώριο προστασίας εξασφάλισης·

ε ) αδικαιολόγητες αυξήσεις των τροποποιήσεων των ανοιγμάτων δανεισμού λόγω οικονομικών δυσχερειών που αντιμετωπίζει ο δανειολήπτης¹¹ ή επαναδιαπραγματεύσεις/τροποποιήσεις των ανοιγμάτων δανεισμού για άλλους λόγους (όπως πιέσεις που υφίστανται τα πιστωτικά ιδρύματα στο πλαίσιο του ανταγωνισμού)·

στ ) παράκαμψη των απαιτήσεων ταξινόμησης και διαβάθμισης, συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής χρονοδιαγράμματος, της αναχρηματοδότησης ή της επαναταξινόμησης των ανοιγμάτων δανεισμού·

ζ ) αδικαιολόγητες αυξήσεις στον συνολικό όγκο πιστώσεων, ιδίως σε σχέση με την αύξηση του όγκου των πιστώσεων άλλων δανειοληπτών στην ίδια αγορά· και

η ) αυξανόμενος όγκος και σοβαρότητα των δανείων που βρίσκονται σε καθυστέρηση, παρουσιάζουν χαμηλή ποιότητα και είναι απομειωμένης πιστωτικής αξίας.

¹¹ Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2015/227 της Επιτροπής, της 9ης Ιανουαρίου 2015, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 680/2014 της Επιτροπής για τη θέσπιση εκτελεστικών τεχνικών προτύπων όσον αφορά την υποβολή εποπτικών αναφορών από τα ιδρύματα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 41 της 20.2.2015, σ. 1), ο οποίος προβλέπει ειδικούς ορισμούς για την ανοχή και τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα.

Οι πολιτικές λογιστικής καταγραφής των πιστωτικών ιδρυμάτων θα πρέπει να καλύπτουν, και η μεθοδολογία για τις προβλέψεις τους θα πρέπει να περιλαμβάνει, κριτήρια για α) επαναδιαπραγματεύσεις/τροποποιήσεις των ανοιγμάτων δανεισμού λόγω οικονομικών δυσχερειών ή για άλλους λόγους, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τους ειδικούς ορισμούς της ανοχής που προβλέπονται στο παράρτημα V μέρος 2 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 680/2014 της Επιτροπής και β) τη μεταχείριση αποκτημένων ή δημιουργημένων ανοιγμάτων δανεισμού απομειωμένης πιστωτικής αξίας, όπως ορίζονται βάσει του ισχύοντος λογιστικού πλαισίου:

α ) Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια σχετικά με τις επαναδιαπραγματεύσεις/τροποποιήσεις των ανοιγμάτων δανεισμού:

• i. Η μέθοδος προβλέψεων θα πρέπει να παρέχει τη δυνατότητα στα πιστωτικά ιδρύματα να διενεργούν αξιόπιστες αξιολογήσεις του πιστωτικού κινδύνου και μετρήσεις της ΑΠΖ, ώστε το επίπεδο προβλέψεων να εξακολουθεί να αντανακλά τη δυνατότητα κάλυψης της ουσίας του ανοίγματος που υπόκειται σε επαναδιαπραγμάτευση/τροποποίηση, ανεξάρτητα από το αν το αρχικό στοιχείο ενεργητικού έχει παύσει πλέον να αναγνωρίζεται βάσει του ισχύοντος λογιστικού πλαισίου.
• ii. Οι επαναδιαπραγματεύσεις/τροποποιήσεις δεν θα πρέπει να οδηγούν αυτομάτως στο συμπέρασμα ότι υπήρξε άμεση μείωση του πιστωτικού κινδύνου του ανοίγματος. Οποιαδήποτε μείωση στο αναφερόμενο επίπεδο προβλέψεων λόγω βελτίωσης του πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να τεκμηριώνεται με αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία. Οι πελάτες θα πρέπει να επιδεικνύουν συστηματικά και για εύλογο χρονικό διάστημα ικανοποιητικές επιδόσεις όσον αφορά την αποπληρωμή του δανείου πριν θεωρηθεί ότι ο πιστωτικός κίνδυνος έχει μειωθεί, λαμβανομένων επίσης υπόψη των σχετικών απαιτήσεων για τα ανοίγματα κατά την περίοδο αναστολής, όπως ορίζεται στο παράρτημα V μέρος 2 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 680/2014 της Επιτροπής.
• iii. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά αν η είσπραξη του αρχικού κεφαλαίου του δανείου είναι επαρκώς εγγυημένη όταν οι επιδόσεις αποπληρωμής λαμβάνουν τη μορφή μόνο της αποπληρωμής τόκων, ως αποτέλεσμα επαναδιαπραγμάτευσης ή τροποποίησης. Επιπλέον, περαιτέρω αναμενόμενες καθυστερήσεις στην πληρωμή των εν λόγω ταμειακών ροών ενδέχεται να αποδεικνύουν ότι ο πιστωτικός κίνδυνος δεν έχει βελτιωθεί και, ως εκ τούτου, το επίπεδο της ΑΠΖ θα πρέπει να επαναξιολογηθεί προσεκτικά.
• iv. Στο πλαίσιο των μεθόδων, τα μέλη του προσωπικού χορήγησης δανείων θα πρέπει επίσης να ειδοποιούν άμεσα τη λογιστική υπηρεσία του ιδρύματος όταν τα ανοίγματα υπόκεινται σε επαναδιαπραγμάτευση ή τροποποίηση, ώστε να διασφαλίζεται η επαρκής λογιστική καταγραφή της μεταβολής. Σε περίπτωση πιο σύνθετων επαναδιαπραγματεύσεων και τροποποιήσεων, θα πρέπει να υπάρχει τακτική επικοινωνία μεταξύ των μελών του προσωπικού χορήγησης δανείων και της λογιστικής υπηρεσίας. β ) Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια σχετικά με τα αποκτημένα ή δημιουργημένα ανοίγματα δανεισμού απομειωμένης πιστωτικής αξίας:
• i. Η μέθοδος θα πρέπει να επιτρέπει τη δέουσα ταυτοποίηση και λογιστική καταγραφή των αποκτημένων ή δημιουργημένων δανείων απομειωμένης πιστωτικής αξίας.
• ii. Οι εκτιμήσεις όσον αφορά τις ταμειακές ροές των εν λόγω ανοιγμάτων δανεισμού θα πρέπει να επανεξετάζονται σε κάθε περίοδο αναφοράς και να επικαιροποιούνται όποτε κρίνεται αναγκαίο. Οι εν λόγω επικαιροποιήσεις θα πρέπει να υποστηρίζονται και να τεκμηριώνονται επαρκώς, και να εγκρίνονται από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη.

4.2.3 Αρχή 3 — Διαδικασία διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου και ομαδοποίηση

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν διαδικασία διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου, ώστε να ομαδοποιούν κατάλληλα τα ανοίγματα δανεισμού με βάση κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου.

Διαδικασία διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου

Στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν ολοκληρωμένες διαδικασίες και συστήματα πληροφοριών για την παρακολούθηση της ποιότητας των ανοιγμάτων δανεισμού τους. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να εφαρμόζουν αποτελεσματική διαδικασία διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου για την καταγραφή των διαφόρων επιπέδων, χαρακτηριστικών και παραγόντων πιστωτικού κινδύνου που ενδέχεται να εκδηλωθούν σε βάθος χρόνου, ώστε να διασφαλίζεται ευλόγως η ενδεδειγμένη παρακολούθηση όλων των ανοιγμάτων δανεισμού και η δέουσα επιμέτρηση των προβλέψεων ΑΠΖ.

Η διαδικασία διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να περιλαμβάνει ανεξάρτητο όργανο επανεξέτασης. Η αρχική απόδοση βαθμίδων πιστωτικού κινδύνου στα ανοίγματα και η συνεχής επικαιροποίησή τους από μέλη του προσωπικού που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της χορήγησης δανείων θα πρέπει να υπόκειται σε επανεξέταση από το ανεξάρτητο όργανο επανεξέτασης.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη μια σειρά κριτηρίων κατά την απόδοση της βαθμίδας πιστωτικού κινδύνου κατά την αρχική αναγνώριση του ανοίγματος δανεισμού, συμπεριλαμβανομένου, στον βαθμό που απαιτείται, του τύπου του προϊόντος, των όρων και των προϋποθέσεων, του είδους και του ποσού της εξασφάλισης, των χαρακτηριστικών και της γεωγραφικής θέσης του δανειολήπτη ή συνδυασμού όλων των προαναφερομένων.

Όταν αλλάζουν οι υφιστάμενες βαθμίδες πιστωτικού κινδύνου που έχουν αποδοθεί, είτε σε επίπεδο χαρτοφυλακίου είτε σε μεμονωμένη βάση, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και άλλους σχετικούς παράγοντες, όπως, ενδεικτικά, τις μεταβολές στις προοπτικές του κλάδου, τους ρυθμούς ανάπτυξης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, το αίσθημα των καταναλωτών και τις μεταβολές στις οικονομικές προβλέψεις (όπως επιτόκια, ποσοστά ανεργίας και τιμές βασικών εμπορευμάτων), καθώς και τις αδυναμίες στην αναδοχή δανείων που εντοπίζονται μετά την αρχική αναγνώριση.

Το σύστημα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα ανοίγματα δανεισμού κατά την αξιολόγηση του αντικτύπου των μεταβολών του πιστωτικού κινδύνου, και όχι μόνο τα ανοίγματα που ενδέχεται να έχουν παρουσιάσει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου, να έχουν υποστεί ζημίες ή να χαρακτηρίζονται για άλλους λόγους από απομειωμένη πιστωτική αξία. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η κατάλληλη διαφοροποίηση του πιστωτικού κινδύνου και η ομαδοποίηση των ανοιγμάτων δανεισμού στο πλαίσιο του συστήματος διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου, ενώ αντανακλάται παράλληλα ο κίνδυνος μεμονωμένων ανοιγμάτων, καθώς και το επίπεδο του πιστωτικού κινδύνου στο σύνολο του χαρτοφυλακίου, αφού ομαδοποιηθεί σε όλα τα ανοίγματα. Στο πλαίσιο αυτό, ένα αποτελεσματικό σύστημα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να επιτρέπει στα πιστωτικά ιδρύματα να προσδιορίζουν τόσο τη μετατόπιση του πιστωτικού κινδύνου όσο και σημαντικές μεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να περιγράφουν τα στοιχεία του οικείου συστήματος διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου, ορίζοντας με σαφήνεια κάθε βαθμίδα πιστωτικού κινδύνου και υποδεικνύοντας το προσωπικό που είναι αρμόδιο για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή, τη λειτουργία και τις επιδόσεις του συστήματος, καθώς και τους αρμόδιους για τις τακτικές διαδικασίες δοκιμών και επικύρωσης (εν προκειμένω, το ανεξάρτητο όργανο επανεξέτασης).

Οι βαθμίδες πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να επανεξετάζονται όποτε λαμβάνονται συναφείς νέες πληροφορίες ή όποτε τροποποιείται η προσδοκία πιστωτικού κινδύνου ενός πιστωτικού ιδρύματος. Οι βαθμίδες πιστωτικού κινδύνου που έχουν αποδοθεί θα πρέπει να υπόκεινται σε τακτική επίσημη επανεξέταση (για παράδειγμα, τουλάχιστον σε ετήσια βάση ή συχνότερα, εάν είναι υποχρεωτικό σε συγκεκριμένη δικαιοδοσία) προκειμένου να διασφαλίζεται ευλόγως ότι οι εν λόγω βαθμίδες είναι ακριβείς και επικαιροποιημένες. Οι βαθμίδες πιστωτικού κινδύνου για ανοίγματα δανεισμού που αξιολογούνται σε μεμονωμένη βάση και παρουσιάζουν υψηλότερο κίνδυνο ή απομειωμένη πιστωτική αξία θα πρέπει να επανεξετάζονται με μεγαλύτερη συχνότητα από ό,τι σε ετήσια βάση. Οι εκτιμήσεις της ΑΠΖ θα πρέπει να επικαιροποιούνται εγκαίρως ώστε να αντανακλούν τις μεταβολές στις βαθμίδες πιστωτικού κινδύνου, είτε πρόκειται για ομάδες ανοιγμάτων είτε για μεμονωμένα ανοίγματα.

Ομαδοποίηση βάσει κοινών χαρακτηριστικών πιστωτικού κινδύνου

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να ομαδοποιούν ανοίγματα που έχουν κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου με επαρκή βαθμό ανάλυσης, ώστε να είναι δυνατή η εύλογη αξιολόγηση των μεταβολών του πιστωτικού κινδύνου και, κατ’ επέκταση, του αντικτύπου στην εκτίμηση της ΑΠΖ για τις εν λόγω ομάδες.

Η μέθοδος ομαδοποίησης των ανοιγμάτων ενός πιστωτικού ιδρύματος για την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου (όπως ανά είδος χρηματοοικονομικού μέσου, ανά όρους και προϋποθέσεις προϊόντος, ανά τμήμα κλάδου/αγοράς, ανά γεωγραφική τοποθεσία ή ανά ημερομηνίες έκδοσης) θα πρέπει να τεκμηριώνεται και να υπόκειται σε κατάλληλη επανεξέταση και εσωτερική έγκριση από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη.

Τα ανοίγματα δανεισμού θα πρέπει να ομαδοποιούνται με βάση τα κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου ώστε οι μεταβολές του επιπέδου πιστωτικού κινδύνου να ανταποκρίνονται στις επιπτώσεις των μεταβαλλόμενων συνθηκών σε ένα κοινό φάσμα παραγόντων πιστωτικού κινδύνου. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται οι επιπτώσεις στον πιστωτικό κίνδυνο της ομάδας ως αποτέλεσμα των μεταβολών των προορατικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων. Η βάση της ομαδοποίησης θα πρέπει να επανεξετάζεται από ανώτερα διοικητικά στελέχη ώστε να διασφαλίζεται ότι τα ανοίγματα εντός της ομάδας εξακολουθούν να είναι ομοιογενή όσο αφορά τον τρόπο μεταβολής τους έναντι των παραγόντων πιστωτικού κινδύνου και ότι τα σχετικά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου και ο αντίκτυπός τους στο επίπεδο πιστωτικού κινδύνου για την ομάδα δεν έχουν μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου.

Τα ανοίγματα θα πρέπει να ομαδοποιούνται με τέτοιον τρόπο ώστε η αύξηση του πιστωτικού κινδύνου συγκεκριμένων ανοιγμάτων να μην επισκιάζεται από τις επιδόσεις της ομάδας συνολικά.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν άρτια διαδικασία για τη διασφάλιση κατάλληλης αρχικής ομαδοποίησης των ανοιγμάτων δανεισμού τους. Στη συνέχεια, η ομαδοποίηση των ανοιγμάτων θα πρέπει να επαναξιολογείται και τα ανοίγματα θα πρέπει να υπόκεινται σε νέα κατηγοριοποίηση εάν ληφθούν νέες σχετικές πληροφορίες ή εάν οι μεταβληθείσες προσδοκίες ενός πιστωτικού ιδρύματος όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο υποδηλώνουν ότι δικαιολογείται η μόνιμη προσαρμογή. Εάν ένα πιστωτικό ίδρυμα δεν μπορεί να προβεί εγκαίρως σε νέα κατηγοριοποίηση των ανοιγμάτων, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η προσωρινή προσαρμογή.

Χρήση προσωρινών προσαρμογών

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να χρησιμοποιούν τις προσωρινές προσαρμογές σε προβλέψεις αποκλειστικά και μόνον ως προσωρινή λύση, ιδίως σε μεταβατικές περιστάσεις ή όταν δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για την ορθή ενσωμάτωση των συναφών νέων πληροφοριών στην υφιστάμενη διαβάθμιση πιστωτικού κινδύνου και στη διαδικασία ανάπτυξης υποδειγμάτων, ή με σκοπό τη νέα κατηγοριοποίηση των υφιστάμενων ομάδων ανοιγμάτων δανεισμού ή όταν τα ανοίγματα δανεισμού εντός μιας ομάδας ανοιγμάτων δανεισμού αντιδρούν σε παράγοντες ή γεγονότα με διαφορετικό τρόπο από ό,τι αναμενόταν αρχικά.

Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, οι εν λόγω προσαρμογές δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται συνεχώς για μη μεταβατικό παράγοντα κινδύνου. Εάν ο λόγος της προσαρμογής δεν αναμένεται να είναι προσωρινός, όπως η εμφάνιση νέου παράγοντα κινδύνου που δεν έχει ενσωματωθεί ακόμη στη μέθοδο προβλέψεων του ιδρύματος, η εν λόγω μέθοδος θα πρέπει να επικαιροποιείται βραχυπρόθεσμα προκειμένου να ενσωματωθεί ο παράγοντας που αναμένεται να έχει διαρκή αντίκτυπο στην επιμέτρηση της ΑΠΖ.

Η χρήση προσωρινών προσαρμογών προϋποθέτει την αξιοποίηση της κριτικής ικανότητας των ενδιαφερομένων και αφήνει περιθώρια πιθανής μεροληψίας. Προς αποφυγή της ενδεχόμενης εισαγωγής μεροληπτικών στοιχείων, οι προσωρινές προσαρμογές θα πρέπει να συμβαδίζουν επακριβώς με τις προορατικές προβλέψεις, να υποστηρίζονται από κατάλληλα έγγραφα τεκμηρίωσης και να υπόκεινται σε κατάλληλες διαδικασίες διακυβέρνησης.

4.2.4 Αρχή 4 – Επάρκεια της πρόβλεψης

Το συνολικό ποσό των προβλέψεων του πιστωτικού ιδρύματος, ανεξάρτητα από το αν οι προβλέψεις προσδιορίζονται σε συλλογική ή μεμονωμένη βάση, θα πρέπει να είναι επαρκές και να συνάδει με τους στόχους του ισχύοντος λογιστικού πλαισίου.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστες μεθόδους πιστωτικού κινδύνου ώστε το συνολικό υπόλοιπο της πρόβλεψης για την ΑΠΖ να διαμορφώνεται σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο και να αντανακλά δεόντως την ΑΠΖ εντός του εν λόγω πλαισίου.

Όταν αξιολογούν την επάρκεια των προβλέψεων, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη σχετικούς παράγοντες και προσδοκίες κατά την ημερομηνία αναφοράς που ενδέχεται να επηρεάσουν την εισπραξιμότητα των υπόλοιπων ταμειακών ροών κατά τη διάρκεια ζωής μιας ομάδας ανοιγμάτων δανεισμού ή ενός μεμονωμένου ανοίγματος δανεισμού. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν πληροφορίες που δεν περιορίζονται στα ιστορικά και τρέχοντα δεδομένα και να λαμβάνουν υπόψη λογικές και βάσιμες προορατικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, που είναι συναφείς με το άνοιγμα ή τα ανοίγματα που αξιολογούνται (π.χ. λιανική ή χονδρική τραπεζική) σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο.

Ανάλογα με την ικανότητα ενσωμάτωσης προορατικών πληροφοριών στην εκτίμηση της ΑΠΖ, τα πιστωτικά ιδρύματα μπορούν να εφαρμόζουν μεμονωμένες ή συλλογικές προσεγγίσεις όσον αφορά την αξιολόγηση· ανεξαρτήτως της προσέγγισης που εφαρμόζουν ως προς την αξιολόγηση, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις συναφείς λογιστικές απαιτήσεις ώστε να μην προκύπτουν σημαντικές αποκλίσεις στις μετρήσεις προβλέψεων. Οι μεμονωμένες και συλλογικές αξιολογήσεις αποτελούν από κοινού τη βάση για την πρόβλεψη της ΑΠΖ.

Η προσέγγιση που εφαρμόζεται όσον αφορά την αξιολόγηση της ΑΠΖ θα πρέπει να είναι κατάλληλη για τις εκάστοτε περιστάσεις, ενώ θα πρέπει επίσης να εναρμονίζεται, κατά γενικό κανόνα, με τον τρόπο διαχείρισης του ανοίγματος δανεισμού από το πιστωτικό ίδρυμα. Για παράδειγμα, η συλλογική αξιολόγηση χρησιμοποιείται συχνά για μεγάλες ομάδες ομοιογενών ανοιγμάτων δανεισμού με κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου, όπως τα χαρτοφυλάκια λιανικής τραπεζικής. Μεμονωμένες αξιολογήσεις διενεργούνται συχνά για σημαντικά ανοίγματα ή όταν έχουν προσδιοριστεί πιστωτικές ανησυχίες σε επίπεδο μεμονωμένων δανείων, όπως κατάλογοι επιτήρησης και δάνεια που βρίσκονται σε καθυστέρηση.

Ανεξάρτητα από την εφαρμοζόμενη προσέγγιση κατά την αξιολόγηση (σε μεμονωμένη ή συλλογική βάση), το πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να διασφαλίζει ότι η προσέγγιση δεν συνεπάγεται καθυστερημένη αναγνώριση της ΑΠΖ.

Όταν τα πιστωτικά ιδρύματα χρησιμοποιούν μεμονωμένες αξιολογήσεις, η εκτίμηση της ΑΠΖ θα πρέπει πάντα να ενσωματώνει τον αναμενόμενο αντίκτυπο όλων των λογικών και βάσιμων προορατικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, που επηρεάζουν τη δυνατότητα κάλυψης του δανείου και τον πιστωτικό κίνδυνο. Όταν εφαρμόζεται μεμονωμένη προσέγγιση κατά την αξιολόγηση, όπως ακριβώς και κατά τη συλλογική αξιολόγηση, τα έγγραφα τεκμηρίωσης του πιστωτικού ιδρύματος θα πρέπει να καταδεικνύουν με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο οι προορατικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, έχουν αποτυπωθεί στη μεμονωμένη αξιολόγηση.

Όταν στις μεμονωμένες αξιολογήσεις των ανοιγμάτων ενός πιστωτικού ιδρύματος δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη προορατικές πληροφορίες, και προκειμένου να καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός των σχέσεων μεταξύ των προορατικών πληροφοριών και των εκτιμήσεων της ΑΠΖ που μπορεί να μην είναι εμφανείς σε μεμονωμένη βάση, το ίδρυμα θα πρέπει να ομαδοποιεί τα ανοίγματα δανεισμού με κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου, ώστε να προβαίνει σε εκτίμηση του αντικτύπου των προορατικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων. Αντιθέτως, όταν τα πιστωτικά ιδρύματα ορίζουν ότι όλες οι λογικές και βάσιμες προορατικές πληροφορίες έχουν ενσωματωθεί στη μεμονωμένη αξιολόγηση της ΑΠΖ, δεν θα πρέπει να διενεργείται πρόσθετη προορατική αξιολόγηση σε συλλογική βάση εάν η αξιολόγηση αυτή ενδέχεται να συνεπάγεται διπλό υπολογισμό.

4.2.5 Αρχή 5 – Επικύρωση υποδείγματος ΑΠΖ

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν πολιτικές και διαδικασίες για τη δέουσα επικύρωση των υποδειγμάτων που χρησιμοποιούνται για την επιμέτρηση της ΑΠΖ.

Κατά τη διαδικασία αξιολόγησης και επιμέτρησης της ΑΠΖ, τα πιστωτικά ιδρύματα μπορούν να χρησιμοποιούν υποδείγματα και εκτιμήσεις που βασίζονται σε παραδοχές για τον προσδιορισμό και τη μέτρηση του κινδύνου, τόσο σε επίπεδο μεμονωμένων ανοιγμάτων δανεισμού όσο και σε επίπεδο συλλογικών χαρτοφυλακίων, εστιάζοντας μεταξύ άλλων, στην πιστωτική διαβάθμιση, στον προσδιορισμό του πιστωτικού κινδύνου, στην επιμέτρηση των προβλέψεων ΑΠΖ για λογιστικούς σκοπούς, σε ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων και στην κατανομή κεφαλαίων. Στα υποδείγματα που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία αξιολόγησης και επιμέτρηση της ΑΠΖ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις των μεταβολών του δανειολήπτη και οι μεταβλητές που συνδέονται με τον πιστωτικό κίνδυνο, όπως οι μεταβολές στις μεθόδους PD, LGD, στα ποσά των ανοιγμάτων και στις αξίες εξασφάλισης, η μεταβολή των πιθανοτήτων αθέτησης και των βαθμίδων εσωτερικού πιστωτικού κινδύνου του δανειολήπτη με βάση ιστορικές, τρέχουσες και λογικές και βάσιμες μελλοντικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν άρτιες πολιτικές και διαδικασίες για τη δέουσα επικύρωση της ακρίβειας και της συνέπειας των υποδειγμάτων που χρησιμοποιούν κατά την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και την επιμέτρηση της ΑΠΖ, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων και των διαδικασιών διαβάθμισης του πιστωτικού κινδύνου βάσει υποδειγμάτων και της εκτίμησης όλων των σχετικών συνιστωσών του κινδύνου, τόσο κατά την έναρξη της χρήσης του υποδείγματος όσο και σε διαρκή βάση. Ουσιαστικό ρόλο στις εν λόγω πολιτικές και διαδικασίες θα πρέπει να διαδραματίζει η επαγγελματική κρίση.

Η επικύρωση των υποδειγμάτων θα πρέπει να διενεργείται κατά την αρχική ανάπτυξη των υποδειγμάτων ΑΠΖ και όταν πραγματοποιούνται σημαντικές μεταβολές στα υποδείγματα, ενώ θα πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι τα υποδείγματα είναι κατάλληλα για την προτεινόμενη χρήση τους σε διαρκή βάση.

Σε ένα άρτιο πλαίσιο επικύρωσης υποδειγμάτων θα πρέπει να περιλαμβάνονται, ενδεικτικά, τα ακόλουθα στοιχεία:

α ) Σαφείς ρόλοι και αρμοδιότητες για την επικύρωση υποδειγμάτων, με επαρκές επίπεδο ανεξαρτησίας και ικανοτήτων. Η επικύρωση υποδειγμάτων θα πρέπει να διενεργείται ανεξάρτητα από τη διαδικασία ανάπτυξης υποδειγμάτων και από μέλη του προσωπικού που διαθέτουν την απαραίτητη πείρα και εμπειρογνωμοσύνη. Οι διαπιστώσεις και τα αποτελέσματα της επικύρωσης υποδειγμάτων θα πρέπει να αναφέρονται άμεσα και εγκαίρως στο αντίστοιχο επίπεδο αρχής. Όταν ένα πιστωτικό ίδρυμα αναθέτει τη διαδικασία επικύρωσης σε εξωτερική ομάδα, το πιστωτικό ίδρυμα εξακολουθεί να είναι υπεύθυνο για την αποτελεσματικότητα των συνολικών εργασιών επικύρωσης των υποδειγμάτων και θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι εργασίες της εξωτερικής ομάδας ανταποκρίνονται στα στοιχεία του άρτιου πλαισίου επικύρωσης των υποδειγμάτων σε διαρκή βάση.

β ) Το κατάλληλο πεδίο εφαρμογής και η ενδεδειγμένη μεθοδολογία για την επικύρωση υποδειγμάτων θα πρέπει να περιλαμβάνουν συστηματική διαδικασία αξιολόγησης της αρτιότητας, της συνέπειας και της ακρίβειας του υποδείγματος, καθώς και της συνεχούς συνάφειας με το υποκείμενο μεμονωμένο άνοιγμα δανεισμού ή χαρτοφυλάκιο. Μια αποτελεσματική διαδικασία επικύρωσης υποδειγμάτων θα πρέπει επίσης να επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό και την έγκαιρη εξάλειψη των πιθανών περιορισμών ενός υποδείγματος. Το πεδίο εφαρμογής της επικύρωσης θα πρέπει να περιλαμβάνει την επανεξέταση των παραμέτρων του υποδείγματος, του σχεδιασμό του υποδείγματος και των αποτελεσμάτων/επιδόσεων του υποδείγματος.

• • Παράμετροι υποδείγματος: Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να έχουν καθορίσει σε εσωτερικό επίπεδο πρότυπα ποιότητας και αξιοπιστίας σχετικά με τα δεδομένα (ιστορικές, τρέχουσες και προορατικές πληροφορίες) που χρησιμοποιούνται ως παράμετροι του υποδείγματος. Τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση των προβλέψεων της ΑΠΖ θα πρέπει να είναι συναφή με τα χαρτοφυλάκια των πιστωτικών ιδρυμάτων και, στο μέτρο του δυνατού, ακριβή, αξιόπιστα και πλήρη (δηλαδή χωρίς αποκλεισμούς που θα μπορούσαν να στρεβλώσουν τις εκτιμήσεις της ΑΠΖ). Στο πλαίσιο της επικύρωσης θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται πληρούν τα εν λόγω πρότυπα.
• • Σχεδιασμός υποδειγμάτων: Όσον αφορά τον σχεδιασμό υποδειγμάτων, στην επικύρωση θα πρέπει να αξιολογείται κατά πόσον η βασική θεωρία του υποδείγματος είναι εννοιολογικά άρτια, αναγνωρισμένη και γενικώς αποδεκτή για τον σκοπό για τον οποίον προορίζεται το υπόδειγμα. Από προορατική σκοπιά, κατά την επικύρωση θα πρέπει επίσης να αξιολογείται κατά πόσον στο υπόδειγμα, στο επίπεδο του συνολικού υποδείγματος και του μεμονωμένου παράγοντα κινδύνου, μπορούν να λαμβάνονται υπόψη μεταβολές που επέρχονται στο οικονομικό ή πιστωτικό περιβάλλον, καθώς επίσης και μεταβολές στο επιχειρηματικό προφίλ ή στη στρατηγική του χαρτοφυλακίου, χωρίς να περιορίζεται σημαντικά η αρτιότητα του υποδείγματος.
• • Αποτελέσματα/επιδόσεις υποδειγμάτων: Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να έχουν καθορίσει σε εσωτερικό επίπεδο πρότυπα για τις ικανοποιητικές επιδόσεις των υποδειγμάτων. Όταν τα επίπεδα των επιδόσεων είναι πολύ χαμηλότερα από τα αναμενόμενα, θα πρέπει να λαμβάνονται επανορθωτικά μέτρα τα οποία μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και στην εκ νέου διαβάθμιση ή στον επανασχεδιασμό του υποδείγματος.

γ ) Ολοκληρωμένη τεκμηρίωση του πλαισίου και της διαδικασίας επικύρωσης των υποδειγμάτων. Εν προκειμένω, θα πρέπει να περιλαμβάνει έγγραφα τεκμηρίωσης των διαδικασιών επικύρωσης που έχουν ολοκληρωθεί, τυχόν αλλαγές στη μεθοδολογία και στα εργαλεία επικύρωσης, το εύρος των δεδομένων που έχουν χρησιμοποιηθεί, τα αποτελέσματα της επικύρωσης και τυχόν επανορθωτικά μέτρα που έχουν ληφθεί όπου κρίθηκε αναγκαίο. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα έγγραφα τεκμηρίωσης επανεξετάζονται και επικαιροποιούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

δ ) Επανεξέταση της διαδικασίας επικύρωσης των υποδειγμάτων από ανεξάρτητα μέρη (π.χ. εσωτερικά ή εξωτερικά μέρη) προκειμένου να αξιολογείται η συνολική αποτελεσματικότητα της διαδικασίας επικύρωσης υποδειγμάτων και η ανεξαρτησία της από τη διαδικασία ανάπτυξης υποδειγμάτων. Οι διαπιστώσεις της επανεξέτασης θα πρέπει να κοινοποιούνται άμεσα και εγκαίρως στο αντίστοιχο επίπεδο αρχής (π.χ. ανώτερα διοικητικά στελέχη, επιτροπή ελέγχου). 4.2.6 Αρχή 6 — Κρίση βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας

Η αξιοποίηση της κρίσης του πιστωτικού ιδρύματος βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας του, ιδίως κατά την εξέταση λογικών και βάσιμων προορατικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, είναι καίριας σημασίας για την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και την επιμέτρηση της ΑΠΖ.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία ώστε να διασφαλίζεται η ακριβής εκτίμηση και η έγκαιρη αναγνώριση της ΑΠΖ. Δεδομένου ότι οι πληροφορίες για το ιστορικό των ζημιών ή τον αντίκτυπο των τρεχουσών συνθηκών ενδέχεται να μην αντανακλούν πλήρως τον πιστωτικό κίνδυνο των ανοιγμάτων δανεισμού, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να αξιοποιούν την κρίση που διαθέτουν βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας τους ώστε να ενσωματώνουν πλήρως τον αναμενόμενο αντίκτυπο όλων των λογικών και βάσιμων προορατικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, στην εκτίμηση της ΑΠΖ. Η αξιοποίηση της κρίσης του πιστωτικού ιδρύματος βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας του θα πρέπει να τεκμηριώνεται στη μεθοδολογία του πιστωτικού κινδύνου του πιστωτικού ιδρύματος και να υπόκειται σε κατάλληλη εποπτεία.

Οι ιστορικές πληροφορίες αποτελούν χρήσιμη βάση κατά τον προσδιορισμό των τάσεων και των συσχετίσεων που απαιτείται για τον εντοπισμό παραγόντων πιστωτικού κινδύνου των ανοιγμάτων δανεισμού. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις της ΑΠΖ δεν πρέπει να παραβλέπουν τον αντίκτυπο των (προορατικών) γεγονότων και συνθηκών στους εν λόγω παράγοντες. Η εκτίμηση θα πρέπει να αντανακλά τις αναμενόμενες μελλοντικές υστερήσεις των ταμειακών ροών που θα προκύψουν από τον εν λόγω αντίκτυπο.

Η εξέταση των προορατικών πληροφοριών δεν θα πρέπει να αποφεύγεται επειδή το πιστωτικό ίδρυμα θεωρεί ότι το κόστος της ενσωμάτωσης των εν λόγω προορατικών πληροφοριών είναι πολύ υψηλό ή περιττό ή λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί σε σχέση με την κατάρτιση προορατικών σεναρίων, εκτός εάν το επιπλέον κόστος και ο επιχειρησιακός φόρτος που θα προκύψουν δεν συμβάλλουν στην ποιοτική εφαρμογή του πλαισίου λογιστικής καταγραφής της ΑΠΖ.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να μπορούν να αποδεικνύουν ότι οι προορατικές πληροφορίες που συνυπολογίζονται στη διαδικασία εκτίμησης της ΑΠΖ συνδέονται με τους παράγοντες πιστωτικού κινδύνου για συγκεκριμένα ανοίγματα ή χαρτοφυλάκια. Δεδομένου ότι μπορεί να μην είναι δυνατόν να αποδειχθεί ισχυρή σύνδεση σε επίσημο στατιστικό επίπεδο μεταξύ, αφενός, ορισμένων ειδών πληροφοριών, ή ακόμη και του συνόλου των πληροφοριών, και, αφετέρου, των παραγόντων πιστωτικού κινδύνου, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να αξιοποιούν την κρίση βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας που διαθέτουν για τον καθορισμό κατάλληλου επιπέδου όσον αφορά τις μεμονωμένες ή συλλογικές προβλέψεις. Όταν ένας προορατική παράγοντας που έχει χαρακτηριστεί ως συναφής δεν ενσωματώνεται στη μεμονωμένη ή συλλογική αξιολόγηση, ενδέχεται να είναι απαραίτητη η εφαρμογή προσωρινών προσαρμογών.

Σε όλα τα χαρτοφυλάκια θα πρέπει να εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο μακροοικονομικές προβλέψεις και άλλες συναφείς πληροφορίες σε περίπτωση που οι παράγοντες πιστωτικού κινδύνου των χαρτοφυλακίων επηρεάζονται από αυτές τις προβλέψεις/παραδοχές με τον ίδιο τρόπο. Επιπλέον, κατά τη διαμόρφωση εκτιμήσεων της ΑΠΖ, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να αξιοποιούν την κρίση που διαθέτουν βάσει της πιστοδοτικής τους εμπειρίας, ώστε να εξετάζουν τη θέση τους στον κύκλο της πίστωσης, η οποία ενδέχεται να διαφοροποιείται μεταξύ των δικαιοδοσιών στις οποίες διαθέτουν ανοίγματα δανεισμού.

Τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να προσδιορίζουν με προσοχή το επίπεδο των προβλέψεων της ΑΠΖ που πρέπει να αναγνωρίζεται για σκοπούς λογιστικής καταγραφής, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εκτιμήσεις που προκύπτουν είναι κατάλληλες (δηλαδή συμμορφούμενες με την αρχή της ουδετερότητας και χωρίς στοιχεία υποτίμησης ή υπερεκτίμησης).

Επιπλέον, κατά τη διενέργεια της εκτίμησής τους για την ΑΠΖ, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να αξιοποιούν το ευρύ φάσμα πληροφοριών που προκύπτουν από τη διαδικασία διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών προορατικού χαρακτήρα για τους σκοπούς της διαχείρισης του κινδύνου και της κεφαλαιακής επάρκειας.

4.2.7 Αρχή 7 — Κοινές διαδικασίες, συστήματα, εργαλεία και δεδομένα

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διαθέτουν άρτια διαδικασία αξιολόγησης και μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου, η οποία διαμορφώνει μια ισχυρή βάση κοινών διαδικασιών, συστημάτων, εργαλείων και δεδομένων για την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και τη λογιστική καταγραφή των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να μεριμνούν, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, για τη χρήση κοινών διαδικασιών, συστημάτων, εργαλείων και δεδομένων για την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου, την επιμέτρηση της ΑΠΖ για λογιστικούς σκοπούς και τον προσδιορισμό των αναμενόμενων ζημιών για σκοπούς κεφαλαιακής επάρκειας, ώστε να ενισχύουν την αξιοπιστία και τη συνέπεια των συνεπαγόμενων εκτιμήσεων της ΑΠΖ, να αυξάνουν τη διαφάνεια και να παρέχουν, μέσω της πειθαρχίας στην αγορά, κίνητρα για την άσκηση άρτιων πρακτικών όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο.

Οι πρακτικές πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να επανεξετάζονται τακτικά ώστε να διασφαλίζεται η καταγραφή των σχετικών δεδομένων που είναι διαθέσιμα σε όλα τα επίπεδα οργάνωσης ενός πιστωτικού ιδρύματος και η επικαιροποίηση των συστημάτων στον βαθμό που οι πρακτικές αναδοχής ή οι επιχειρηματικές πρακτικές του πιστωτικού ιδρύματος εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου. Θα πρέπει να δημιουργούνται κυκλώματα ανατροφοδότησης προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες για τις εκτιμήσεις της ΑΠΖ, οι μεταβολές του πιστωτικού κινδύνου και οι πραγματικές ζημίες που καταγράφονται στα ανοίγματα δανεισμού γνωστοποιούνται στους εμπειρογνώμονες πιστωτικού κινδύνου, στους λογιστές και στα μέλη του προσωπικού που είναι αρμόδια για την υποβολή αναφορών βάσει λογιστικών και κανονιστικών υποχρεώσεων, και ιδίως στα μέλη του προσωπικού που είναι υπεύθυνα για την αναδοχή δανείων.

Στις κοινές διαδικασίες και στα κοινά συστήματα, εργαλεία και δεδομένα που αναφέρονται ανωτέρω θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται συστήματα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου, εκτιμήσεις PD (υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται οι κατάλληλες προσαρμογές), η κατάσταση ληξιπρόθεσμων οφειλών, οι δείκτες δανείου/αξίας, τα ιστορικά ποσοστά ζημίας, ο τύπος προϊόντων, το χρονοδιάγραμμα απόσβεσης, οι απαιτήσεις προκαταβολής, το τμήμα αγοράς, η γεωγραφική τοποθεσία, η ημερομηνία έκδοσης (δηλαδή η ημερομηνία δημιουργίας) και το είδος εξασφάλισης.

4.2.8 Αρχή 8 — Δημοσιοποίηση

Οι δημοσιοποιήσεις ενός ιδρύματος θα πρέπει να προάγουν τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα μέσω της παροχής έγκαιρων, συναφών και χρήσιμων πληροφοριών για τη λήψη απόφασης.

Σκοπός των δημοσιοποιήσεων είναι να παρέχονται χρήσιμες για τη λήψη αποφάσεων πληροφορίες σχετικά τόσο με τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τις επιδόσεις του πιστωτικού ιδρύματος όσο και με τις εκάστοτε μεταβολές, και τούτο σε ευρύ φάσμα χρηστών κατά τρόπο σαφή και εύληπτο. Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να επιδιώκουν να παρέχουν πληροφορίες συναφείς και συγκρίσιμες, ώστε οι χρήστες να λαμβάνουν έγκαιρες, τεκμηριωμένες αποφάσεις και να είναι σε θέση να αξιολογούν την επιστασία του διοικητικού οργάνου και των ανώτερων διοικητικών στελεχών.

Οι δημοσιοποιήσεις για τη δημοσιονομική διαχείριση και τη διαχείριση κινδύνου θα πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά και εποπτικά πλαίσια¹² . Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να δημοσιοποιούν τα απαιτούμενα στοιχεία για την ακριβή περιγραφή του ανοίγματος ενός πιστωτικού ιδρύματος σε πιστωτικό κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων της ΑΠΖ, καθώς και για την παροχή συναφών πληροφοριών σχετικά με τις πρακτικές αναδοχής ενός πιστωτικού ιδρύματος.

¹² Σύμφωνα με το όγδοο μέρος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, τις κατευθυντήριες γραμμές EBA GL/2016/11 της ΕΑΤ σχετικά με τις απαιτήσεις δημοσιοποίησης βάσει του όγδοου μέρους του κανονισμού (EΕ) αριθ. 573/2013 και τις κατευθυντήριες γραμμές EBA GL/2014/14 της ΕΑΤ σχετικά με τον ουσιώδη, αποκλειστικό και εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών και τη συχνότητα δημοσιοποίησης βάσει του άρθρου 432 παράγραφοι 1 και 2 και του άρθρου 433 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013.

Κατ' εφαρμογή των ισχυόντων λογιστικών προτύπων και κανονισμών, τα ανώτερα διοικητικά στελέχη των πιστωτικών ιδρυμάτων θα πρέπει να αξιοποιούν την κρίση τους, αφενός, για τον προσδιορισμό του κατάλληλου επιπέδου ομαδοποίησης και διαχωρισμού των δεδομένων που δημοσιοποιούνται ώστε τα δεδομένα αυτά να εξακολουθούν να πληρούν τις λογιστικές απαιτήσεις και, αφετέρου, για την παροχή στοιχείων σχετικά με το άνοιγμα ενός πιστωτικού ιδρύματος σε πιστωτικό κίνδυνο και σε ΑΠΖ ώστε να παρέχεται στους χρήστες η δυνατότητα διενέργειας αναλύσεων για μεμονωμένα ιδρύματα, καθώς και η δυνατότητα συγκρίσεων με την αντίστοιχη ομάδα αναφοράς.

Τα ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία που δημοσιοποιούνται θα πρέπει να περιλαμβάνουν συνολικά τις κυριότερες παραδοχές/παραμέτρους που χρησιμοποιούνται για τη διαμόρφωση των εκτιμήσεων της ΑΠΖ. Στις δημοσιοποιήσεις θα πρέπει να επισημαίνονται πολιτικές και ορισμοί που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκτίμησης της ΑΠΖ (όπως η βάση ενός πιστωτικού ιδρύματος για την ομαδοποίηση των ανοιγμάτων δανεισμού σε χαρτοφυλάκια με παρόμοια χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου και ο ορισμός του για την αθέτηση¹³ ), παράγοντες που επιφέρουν μεταβολές στις εκτιμήσεις της ΑΠΖ, καθώς και ο τρόπος με τον οποίον έχει ενσωματωθεί η κρίση των ανώτερων διοικητικών στελεχών βάσει της πιστοδοτικής εμπειρίας τους. Κατά τη δημοσιοποίηση σημαντικών πολιτικών θα πρέπει να επισημαίνεται ο τρόπος με τον οποίο οι εν λόγω πολιτικές έχουν εφαρμοστεί στο συγκεκριμένο πλαίσιο του πιστωτικού ιδρύματος.

¹³ Για περαιτέρω καθοδήγηση σχετικά με τον ορισμό της αθέτησης, βλέπε παραγράφους 89 και 90 της επόμενης ενότητας.

Τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να δημοσιοποιούν ποιοτικά στοιχεία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προορατικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων, έχουν ενσωματωθεί στη διαδικασία εκτίμησης της ΑΠΖ, σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο, και ιδίως όταν η αξιολόγηση διενεργείται σε μεμονωμένη βάση.

Οι δημοσιοποιήσεις που αφορούν τη βάση για την ομαδοποίηση των ανοιγμάτων δανεισμού θα πρέπει να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα ανώτερα διοικητικά στελέχη διασφαλίζουν την κατάλληλη ομαδοποίηση των ανοιγμάτων δανεισμού, ώστε οι εν λόγω ομάδες να εξακολουθούν να παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου.

Για τη βελτίωση της ποιότητας και της χρησιμότητας των πληροφοριών που δημοσιοποιούνται για τις εκτιμήσεις της ΑΠΖ, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να επεξηγούν τις σημαντικές μεταβολές που σημειώνονται στην εκτίμηση της ΑΠΖ από περίοδο σε περίοδο. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν συναφή ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία κατά τρόπο ώστε οι ενδιαφερόμενοι να κατανοούν καλύτερα τις μεταβολές που έχουν επέλθει στις εκτιμήσεις της ΑΠΖ.

Το διοικητικό όργανο των πιστωτικών ιδρυμάτων θα πρέπει να επανεξετάζει τακτικά τις πολιτικές του για τη δημοσιοποίηση, μεριμνώντας ώστε οι πληροφορίες που δημοσιοποιούνται να εξακολουθούν να είναι συναφείς με το προφίλ κινδύνου του πιστωτικού ιδρύματος, τις συγκεντρώσεις προϊόντων, τους κανόνες του κλάδου και τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. Για τον σκοπό αυτό, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να δημοσιοποιούν στοιχεία που διευκολύνουν τις συγκρίσεις με τις ομάδες αναφοράς ιδρυμάτων, παρέχοντας στους χρήστες τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις μεταβολές που επέρχονται στις εκτιμήσεις του πιστωτικού ιδρύματος σχετικά με την ΑΠΖ από περίοδο σε περίοδο και να διενεργούν χρήσιμες αναλύσεις για όλες τις εθνικές και διεθνείς ομάδες αναφοράς ιδρυμάτων.