5.2 Model development in PD estimation

Για τους σκοπούς της ανάπτυξης υποδείγματος, τα ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι το σύνολο των δεδομένων αναφοράς περιέχει τις τιμές των παραγόντων κινδύνου για κατάλληλα χρονικά σημεία. Τα εν λόγω χρονικά σημεία ενδέχεται να διαφοροποιούνται μεταξύ των διαφόρων παραγόντων κινδύνου. Κατά την επιλογή των κατάλληλων χρονικών σημείων, τα ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τόσο τη δυναμική όσο και τη συχνότητα επικαιροποίησης των παραγόντων κινδύνου καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία ο πιστούχος συμπεριλαμβανόταν στο χαρτοφυλάκιο και, σε περίπτωση αθέτησης, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους που προηγήθηκε της αθέτησης.

5.2.2 Παράγοντες κινδύνου και κριτήρια διαβάθμισης

Κατά τη διαδικασία επιλογής των παραγόντων κινδύνου και των κριτηρίων διαβάθμισης, τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν ευρύ φάσμα πληροφοριών σχετικών με το είδος του ανοίγματος που καλύπτεται από το σύστημα διαβάθμισης. Στους δυνητικούς παράγοντες κινδύνου που αναλύονται από τα ιδρύματα θα πρέπει να περιλαμβάνονται ειδικότερα οι εξής:

α ) τα χαρακτηριστικά του πιστούχου, συμπεριλαμβανομένης της γεωγραφικής τοποθεσίας για τις επιχειρήσεις·

β ) χρηματοοικονομικά πληροφοριακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών καταστάσεων ή των λογαριασμών αποτελεσμάτων·

γ ) στοιχεία σχετικά με τις τάσεις μελλοντικών εξελίξεων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης ή της μείωσης των πωλήσεων ή του περιθωρίου κέρδους·

δ ) στοιχεία σχετικά με τη συμπεριφορά, συμπεριλαμβανομένων των καθυστερήσεων και της χρήσης πιστωτικών διευκολύνσεων.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι, για τους σκοπούς της επιλογής των παραγόντων κινδύνου και των κριτηρίων διαβάθμισης, οι επιχειρηματικοί τομείς του ιδρύματος ζητούν τη συμβουλή των αρμόδιων εμπειρογνωμόνων όσον αφορά το επιχειρηματικό σκεπτικό και τη συμμετοχή στην ανάληψη κινδύνου έναντι των υπό εξέταση παραγόντων κινδύνου και των κριτηρίων διαβάθμισης.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να μεριμνούν ώστε η μείωση της αξιοπιστίας της πληροφόρησης με την πάροδο του χρόνου, για παράδειγμα, πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά του πιστούχου που λαμβάνονται κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου, να αντικατοπτρίζεται κατάλληλα στην εκτίμηση της PD. Τα ιδρύματα θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι το υπόδειγμα εκτιμά το κατάλληλο επίπεδο κινδύνου λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των σχετικών, επί του παρόντος διαθέσιμων και πλέον επικαιροποιημένων πληροφοριών και ότι εφαρμόζεται επαρκές περιθώριο ασφαλείας σε περίπτωση που προκύψει υψηλότερος βαθμός αβεβαιότητας λόγω της έλλειψης επικαιροποιημένης πληροφόρησης. Ειδικότερα, το υπόδειγμα ή η διαδικασία ταξινόμησης θα πρέπει να προβλέπει επαρκή και συντηρητική προσαρμογή σε αμφότερες τις ακόλουθες περιπτώσεις:

α ) σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 1 στοιχείο ζ) των ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων σχετικά με τη μεθοδολογία αξιολόγησης της προσέγγισης των εσωτερικών διαβαθμίσεων, στην περίπτωση των οικονομικών καταστάσεων που χρονολογούνται πριν από 24 και πλέον μήνες, εφόσον οι πληροφορίες που προέρχονται από τις εν λόγω οικονομικές καταστάσεις συνιστούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου· β ) στην περίπτωση χρήσης δεδομένων από εταιρίες παροχής δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς (credit bureau) που χρονολογούνται πριν από 24 και πλέον μήνες, εάν εξακολουθούν να είναι συναφείς εκείνη τη δεδομένη χρονική στιγμή, και εφόσον οι εν λόγω πληροφορίες πιστωτικών γραφείων συνιστούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να χρησιμοποιούν τους παράγοντες κινδύνου και τα κριτήρια διαβάθμισης κατά τρόπο συνεπή, ιδίως όσον αφορά τον υπό εξέταση χρονικό ορίζοντα, στο πλαίσιο της ανάπτυξης υποδείγματος, της βαθμονόμησης υποδείγματος και της εφαρμογής του υποδείγματος.

Σε περίπτωση που σημαντικό ποσοστό των πελατών χρησιμοποιούν πολλαπλές πιστοδοτήσεις του ίδιου είδους στο πλαίσιο του υπό εξέταση συστήματος διαβάθμισης λιανικής τραπεζικής, τα ιδρύματα θα πρέπει να αναλύουν το επίπεδο κινδύνου των εν λόγω πελατών σε σύγκριση με τους πελάτες που χρησιμοποιούν μόνο μία πιστοδότηση του αντίστοιχου είδους και, εάν κρίνεται αναγκαίο, να αποτυπώνουν τη διαφορά αυτή στο επίπεδο κινδύνου που περιλαμβάνεται στο υπόδειγμα μέσω κατάλληλων παραγόντων κινδύνου.

5.2.3 Αντιμετώπιση των διαβαθμίσεων τρίτων

Τα ιδρύματα θα πρέπει να διαθέτουν σαφείς πολιτικές που να προσδιορίζουν τις συνθήκες υπό τις οποίες η διαβάθμιση τρίτου που διατηρεί συμβατική ή οργανωτική σχέση με πιστούχο του ιδρύματος μπορεί να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση κινδύνου του υπό εξέταση πιστούχου. Στις πολιτικές αυτές θα πρέπει να συνεκτιμώνται οι πιθανοί τρόποι που παρατίθενται κατωτέρω, με τους οποίους μπορεί να λαμβάνεται υπόψη η διαβάθμιση τρίτου κατά την αξιολόγηση κινδύνου του υπό εξέταση πιστούχου:

α ) η διαβάθμιση του εν λόγω τρίτου μεταφέρεται σε κατάλληλο πιστούχο («μεταφορά διαβάθμισης»), σε περίπτωση που δεν υπάρχει καμία διαφορά ως προς τον κίνδυνο μεταξύ του πιστούχου και του συγκεκριμένου τρίτου, λόγω της ύπαρξης κατάλληλης εγγύησης, και η διαβάθμιση τρίτου ταξινομείται εσωτερικά σύμφωνα με το σύστημα διαβάθμισης για τη χρήση του οποίου το ίδρυμα έχει λάβει άδεια σύμφωνα με το άρθρο 143 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013·

β ) η διαβάθμιση του εν λόγω τρίτου λαμβάνεται υπόψη ως ένδειξη παράκαμψης της ταξινόμησης του κατάλληλου πιστούχου σε βαθμίδα ή ομάδα·

γ ) η διαβάθμιση του εν λόγω τρίτου χρησιμεύει ως στοιχείο το οποίο εισάγεται στο υπόδειγμα PD και αντικατοπτρίζει τη συμβατική υποστήριξη του συγκεκριμένου τρίτου για τον πιστούχο.

Για την ενσωμάτωση εσωτερικών ή εξωτερικών διαβαθμίσεων τρίτου σε υπόδειγμα PD, τα ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι πληρούνται όλα τα ακόλουθα κριτήρια:

α ) η διαβάθμιση τρίτου πληροί όλες τις απαιτήσεις για τους σημαντικούς παράγοντες κινδύνου που καθορίζονται στην ενότητα 5.2.2· β ) άλλα κατάλληλα χαρακτηριστικά κινδύνου του πιστούχου και της συναλλαγής αντικατοπτρίζονται δεόντως στο υπόδειγμα, σύμφωνα με το άρθρο 170 παράγραφος 1 στοιχείο α) και το άρθρο 170 παράγραφος 3 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, και δεν έχουν εισαχθεί σημαντικά συστηματικά σφάλματα λόγω υψηλής στάθμισης των πληροφοριών εσωτερικών ή εξωτερικών διαβαθμίσεων·

γ ) δεν πραγματοποιείται διπλός υπολογισμός των επιπτώσεων τυχόν σχέσεων με τρίτους.

Η μεταφορά διαβάθμισης δεν θα πρέπει να επιφέρει μεταβολές στην ταξινόμηση των ανοιγμάτων σε κατηγορίες ανοιγμάτων, συστήματα διαβάθμισης ή υποδείγματα, αλλά θα πρέπει να επηρεάζει μόνο την ταξινόμηση σε βαθμίδες ή ομάδες με ομοειδή χαρακτηριστικά. Οι μεταφορές των διαβαθμίσεων θα πρέπει να διαμορφώνονται κατά τέτοιον τρόπο ώστε τυχόν μεταβολές στη διαβάθμιση τρίτου που συνιστά σημαντική πληροφορία σχετικά με τον πιστούχο ή το άνοιγμα σε σχέση με το άρθρο 173 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 να αντικατοπτρίζονται εγκαίρως σε όλες τις επηρεαζόμενες διαβαθμίσεις.

Η σημαντική συμβατική υποστήριξη που χορηγεί ένας πιστούχος σε τρίτο θα πρέπει να λογίζεται ως παράμετρος μείωσης της ελεύθερης χρηματοοικονομικής βάσης του πιστούχου που παρέχει την εν λόγω υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής ευρωστίας που επιτρέπει την πλήρη αποπληρωμή όλων των υποχρεώσεων έναντι του ιδρύματος. Αυτό θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στη διαβάθμιση του πιστούχου που παρέχει την υποστήριξη.

5.2.4 Η φιλοσοφία της διαβάθμισης (rating philosophy)

Τα ιδρύματα θα πρέπει να επιλέγουν κατάλληλο σκεπτικό στο οποίο βασίζεται η ταξινόμηση των πιστούχων ή των ανοιγμάτων σε βαθμίδες ή ομάδες («φιλοσοφία της διαβάθμισης»), λαμβάνοντας υπόψη όλες τις ακόλουθες αρχές:

α ) Τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν κατά πόσον η μέθοδος που χρησιμοποιείται για την ποσοτικοποίηση της παραμέτρου κινδύνου είναι κατάλληλη για τη φιλοσοφία της διαβάθμισης και να κατανοούν τα χαρακτηριστικά και τη δυναμική της ταξινόμησης των πιστούχων ή των ανοιγμάτων σε βαθμίδες ή ομάδες με ομοειδή χαρακτηριστικά («ταξινόμηση της διαβάθμισης»), καθώς και των εκτιμήσεων των παραμέτρων κινδύνου που προκύπτουν από την εφαρμοζόμενη μέθοδο.

β ) Τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν την επάρκεια των συνεπαγόμενων χαρακτηριστικών και της δυναμικής της ταξινόμησης της διαβάθμισης και των εκτιμήσεων των παραμέτρων κινδύνου που προκύπτουν από την εφαρμοζόμενη μέθοδο, όσον αφορά τις διάφορες χρήσεις τους, και θα πρέπει να κατανοούν τον αντίκτυπό τους στη δυναμική και στη μεταβλητότητα των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων.

γ ) Η φιλοσοφία της διαβάθμισης θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς των δοκιμαστικών εκ των υστέρων ελέγχων. Στις περιπτώσεις που το σκεπτικό χαρακτηρίζεται από ευαισθησία στις οικονομικές συνθήκες, τείνει να παρέχει εκτιμήσεις τιμών της PD με καλύτερη ικανότητα πρόβλεψης των ποσοστών αθέτησης κάθε έτους. Από την άλλη πλευρά, στις περιπτώσεις που το σκεπτικό εμφανίζει μικρότερη ευαισθησία στις οικονομικές συνθήκες, τείνει να παρέχει εκτιμήσεις της PD που προσεγγίζουν μεν περισσότερο τη μέση PD μεταξύ των διαφόρων καταστάσεων της οικονομίας, αλλά διαφοροποιούνται από τα παρατηρηθέντα ποσοστά αθέτησης σε έτη κατά τα οποία η κατάσταση της οικονομίας είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη από τη μέση τιμή της. Κατά συνέπεια, είναι πιθανότερο να διαπιστώνονται αποκλίσεις μεταξύ των παρατηρηθέντων ποσοστών αθέτησης και του μακροπρόθεσμου μέσου ποσοστού αθέτησης της σχετικής βαθμίδας στα συστήματα διαβάθμισης που είναι λιγότερο ευαίσθητα στις οικονομικές συνθήκες. Αντιθέτως, είναι πιθανότερο να υπάρχουν μεταβολές μεταξύ των βαθμίδων στα συστήματα διαβάθμισης που είναι περισσότερο ευαίσθητα στις οικονομικές συνθήκες. Αυτές οι συνήθεις τάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των δοκιμαστικών εκ των υστέρων ελέγχων και, κατά περίπτωση, της ανάλυσης συγκριτικής αξιολόγησης.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν τη φιλοσοφία της διαβάθμισης που έχουν επιλέξει κατά τρόπο διαχρονικά συνεπή. Τα ιδρύματα θα πρέπει να αναλύουν την καταλληλότητα του σκεπτικού στο οποίο βασίζεται η ταξινόμηση των πιστούχων ή των ανοιγμάτων σε βαθμίδες ή ομάδες («σκεπτικό της διαβάθμισης»), λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ακόλουθα κριτήρια:

α ) σχεδιασμός των παραγόντων κινδύνου·

β ) μεταβολές μεταξύ των βαθμίδων ή των ομάδων·

γ ) μεταβολές των ετήσιων ποσοστών αθέτησης κάθε βαθμίδας ή ομάδας.

Σε περίπτωση που τα ιδρύματα χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα διαβάθμισης τα οποία διέπονται από διαφορετική φιλοσοφία διαβάθμισης, θα πρέπει να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες σχετικά με τις ταξινομήσεις διαβάθμισης ή τις εκτιμήσεις των παραμέτρων κινδύνου με επιφύλαξη, ιδίως όταν κάνουν χρήση των πληροφοριών διαβάθμισης ή των πραγματικών ποσοστών αθέτησης που λαμβάνουν από εξωτερικούς οργανισμούς αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας. Εάν τα ιδρύματα χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα διαβάθμισης με διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως διαφορετική φιλοσοφία ή διαφορετικά επίπεδα αντικειμενικότητας, ακρίβειας, σταθερότητας ή συντηρητικής προσέγγισης, θα πρέπει να μεριμνούν ώστε τα συστήματα διαβάθμισης να διαθέτουν κατάλληλο επίπεδο συνέπειας και οι τυχόν διαφορές μεταξύ τους να καθίστανται επαρκώς κατανοητές. Η εν λόγω κατανόηση θα πρέπει, τουλάχιστον, να δίνει τη δυνατότητα στο ίδρυμα να καθορίζει με κατάλληλο τρόπο συνδυασμού ή συγκεντρωτικής άθροισης των πληροφοριών που προέρχονται από τα διάφορα συστήματα διαβάθμισης όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο σύμφωνα με τις πολιτικές του ιδρύματος. Τα ιδρύματα θα πρέπει να κατανοούν πλήρως τις παραδοχές και τις πιθανές ανακρίβειες που προκύπτουν από τον εν λόγω συνδυασμό ή συγκεντρωτική άθροιση. 5.2.5 Ομοιογένεια των βαθμίδων ή ομάδων πιστούχων με ομοειδή χαρακτηριστικά

Για λόγους συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις του άρθρου 170 παράγραφος 1 και παράγραφος 3 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, καθώς και του άρθρου 38 των ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων σχετικά με τη μεθοδολογία αξιολόγησης της προσέγγισης των εσωτερικών διαβαθμίσεων, τα ιδρύματα θα πρέπει να ελέγχουν την ομοιογένεια των πιστούχων ή των ανοιγμάτων που ταξινομούνται στις ίδιες βαθμίδες ή ομάδες με ομοειδή χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, οι βαθμίδες θα πρέπει να ορίζονται κατά τέτοιον τρόπο ώστε κάθε πιστούχος εντός της ίδιας βαθμίδας ή ομάδας με ομοειδή χαρακτηριστικά να χαρακτηρίζεται από ευλόγως παρόμοιο κίνδυνο αθέτησης και να αποφεύγονται σημαντικές αλληλεπικαλύψεις των κατανομών του κινδύνου αθέτησης μεταξύ βαθμίδων ή ομάδων με ομοειδή χαρακτηριστικά.