5.2 Model development in PD estimation

Model PD może zawierać kilka różnych metod określania stopnia uprzywilejowania dłużnika lub ekspozycji, jak również różne segmenty kalibracji.

W celu opracowania modelu instytucje powinny zapewnić, aby ZDO zawierał wartości czynników ryzyka dla odpowiednich punktów w czasie. Te punkty w czasie mogą być różne dla różnych czynników ryzyka. Przy wyborze odpowiednich punktów w czasie instytucje powinny uwzględnić dynamikę, jak również częstotliwość aktualizowania czynników ryzyka w całym okresie, w którym dłużnik był w portfelu oraz, w przypadku niewykonania zobowiązania, w okresie roku przed niewykonaniem zobowiązania.

5.2.2 Czynniki ryzyka i kryteria ratingowe

W procesie wyboru czynników ryzyka i kryteriów ratingowych instytucje powinny uwzględnić szeroki zakres informacji odpowiednich do rodzaju ekspozycji objętych systemem ratingowym. Potencjalne czynniki ryzyka analizowane przez instytucje powinny obejmować w szczególności:

• (a) charakterystykę dłużnika, w tym sektor i lokalizację geograficzną w przypadku firm;
• (b) informacje finansowe, w tym sprawozdania finansowe lub zestawienia dochodów;
• (c) informacje o tendencjach, w tym rosnącej lub malejącej sprzedaży lub marży zysku;
• (d) informacje o zachowaniu, w tym zaległościach kredytowych i zaciągniętych zobowiązaniach kredytowych.

Instytucje powinny zapewnić, aby w celu dokonania wyboru czynników ryzyka i kryteriów ratingowych prowadzone były konsultacje z odpowiednimi ekspertami z obszarów działalności instytucji w zakresie przesłanek biznesowych i udziału ryzyka w rozważanych czynnikach ryzyka i kryteriach ratingowych.

Instytucje powinny zapewnić, aby zmniejszenie wiarygodności informacji z czasem, na przykład informacji o charakterystyce dłużników uzyskanej w momencie zaciągnięcia kredytu, zostało odpowiednio uwzględnione przy szacowaniu wartości PD. Ponadto instytucje powinny zapewnić, aby model uwzględniał oszacowanie odpowiedniego poziomu ryzyka odnośnie wszystkich stosownych, obecnie dostępnych i najbardziej aktualnych informacji oraz aby stosowany był odpowiedni MO w przypadku istnienia wyższego stopnia niepewności w związku z brakiem aktualnych informacji. W szczególności model lub proces klasyfikacji powinien przewidywać odpowiednią i ostrożnościową korektę w obydwu następujących sytuacjach:

• (a) zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. g) RST dotyczących metod oszacowań IRB w przypadku sprawozdań finansowych starszych niż 24 miesiące, jeśli informacje pochodzące z tych sprawozdań finansowych stanowią istotny czynnik ryzyka;
• (b) w przypadku informacji biur informacji kredytowej, które są starsze niż 24 miesiące, jeśli są nadal aktualne w tym punkcie w czasie, jeśli informacje biura informacji kredytowej stanowią istotny czynnik ryzyka.

Instytucje powinny stale korzystać z czynników ryzyka i kryteriów ratingowych, w szczególności w odniesieniu do rozpatrywanego horyzontu czasowego, przy opracowaniu modelu, kalibracji modelu i stosowaniu modelu.

W przypadku gdy istnieje znaczny odsetek klientów korzystających z różnych instrumentów tego samego rodzaju w ramach rozważanego detalicznego systemu ratingowego, instytucje powinny dokonać analizy poziomu ryzyka takich klientów w porównaniu z klientami korzystającymi tylko z jednego instrumentu określonego rodzaju oraz, w razie konieczności, uwzględnić różnicę w poziomie ryzyka w modelu za pomocą odpowiednich czynników ryzyka.

5.2.3 Traktowanie ratingów osób trzecich

Instytucje powinny posiadać jasną politykę określającą warunki, zgodnie z którymi rating osoby trzeciej, która posiada umowne lub organizacyjne relacje z dłużnikiem instytucji, może zostać uwzględniony w ocenie ryzyka rozważanego dłużnika. Stosując taką politykę należy wziąć pod uwagę następujące możliwe sposoby uwzględniania ratingu takiej osoby trzeciej w ocenie ryzyka rozważanego dłużnika:

• (a) rating takiej osoby trzeciej zostaje przekazany do określonego dłużnika („przekazanie ratingu”), w przypadku gdy nie ma różnicy w ryzyku pomiędzy dłużnikiem a określoną stroną w związku z istnieniem odpowiedniej gwarancji, oraz rating osoby trzeciej zostaje sklasyfikowany wewnętrznie zgodnie z systemem ratingowym, w przypadku którego instytucja otrzymała zezwolenie zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
• (b) rating takiej osoby trzeciej jest brany pod uwagę jako wskazanie do zmiany klasyfikacji określonego dłużnika do klasy lub puli;
• (c) rating takiej osoby trzeciej służy jako parametr wejściowy do modelu PD, uwzględniający umowne wsparcie określonej strony na rzecz dłużnika.

Aby ratingi wewnętrzne lub zewnętrzne osoby trzeciej zostały włączone do modelu PD, instytucje powinny zapewnić łącznie:

• (a) aby rating osoby trzeciej spełniał wszystkie wymogi dla określonych czynników ryzyka wyszczególnionych w części 5.2.2;
• (b) aby inna stosowna charakterystyka ryzyka dłużnika i transakcji została odpowiednio uwzględniona w modelu zgodnie z art. 170 ust. 1 lit. a) oraz ust. 3 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 575/2013 oraz aby nie zostały wprowadzone żadne istotne błędy w związku z przywiązaniem dużej wagi do wewnętrznych i zewnętrznych informacji ratingowych;
• (c) aby efekty relacji z osobami trzecimi nie były liczone podwójnie.

Przekazanie ratingu nie powinno spowodować zmiany klasyfikacji ekspozycji do kategorii ekspozycji, systemów czy modeli ratingowych, ale jedynie wpłynąć na klasyfikację do klas lub pul. Przekazanie ratingu powinno być dokonane w taki sposób, aby wszelkie zmiany ratingu osoby trzeciej stanowiącego istotną informację o dłużniku lub ekspozycji pod względem art. 173 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 575/2013 zostały uwzględnione w odpowiednim terminie we wszystkich ratingach, na które ten rating ma wpływ.

Istotne umowne wsparcie udzielone przez dłużnika osobie trzeciej powinno być traktowane jako osłabienie wolnej kondycji finansowej wspierającego dłużnika, w tym możliwości spłaty instytucji wszystkich zobowiązań w całości. Powinno to zostać uwzględnione w ratingu wspierającego dłużnika.

5.2.4 Filozofia ratingu

Instytucje powinny wybrać odpowiednią filozofię będącą podstawą klasyfikowania dłużników lub ekspozycji do klas i pul („filozofia ratingu”), uwzględniającą następujące zasady:

• (a) Instytucje powinny dokonywać oceny tego, czy metoda stosowana do kwantyfikacji parametru ryzyka jest adekwatna do filozofii ratingu i rozumieć charakterystykę i dynamikę klasyfikowania dłużników lub ekspozycji do klas i pul („klasyfikowanie ratingowe”) oraz oszacowań parametrów ryzyka wynikających ze stosowania metody.
• (b) Instytucje powinny dokonać oceny adekwatności uzyskanej charakterystyki i dynamiki klasyfikowania ratingowego oraz oszacowań parametrów ryzyka wynikających ze stosowanej metody pod względem ich różnych zastosowań oraz powinny rozumieć ich wpływ na dynamikę i zmienność wymogów dotyczących funduszy własnych.
• (c) Filozofia ratingu powinna ponadto być uwzględniania dla celów weryfikacji historycznej. Filozofie wrażliwe na warunki ekonomiczne przejawiają tendencję do szacowania wartości PD, które są lepszymi predyktorami współczynników niewykonania zobowiązania w każdym roku. Z drugiej strony filozofie mniej wrażliwe na warunki ekonomiczne przejawiają tendecję do szacowania wartości PD, które są bliższe średniej wartości PD w różnych stanach gospodarki, ale które różnią się od obserwowanych współczynników niewykonania zobowiązania w latach, w których stan gospodarki utrzymuje się powyższej lub poniżej średniej. Odchylenia pomiędzy obserwowanymi współczynnikami niewykonania zobowiązania a długoterminowym średnim współczynnikiem niewykonania zobowiązania określonej klasy będą dlatego bardziej prawdopodobne w systemach ratingowych mniej wrażliwych na warunki ekonomiczne. Natomiast migracje pomiędzy klasami będą bardziej prawdopodobne w systemach ratingowych, które są bardziej wrażliwe na warunki ekonomiczne. Prawidłowości takie powinny być uwzględniane przy dokonywaniu oceny wyników weryfikacji historycznej oraz, w stosownych przypadkach, analizy porównawczej.

Instytucje powinny konsekwentnie stosować wybraną filozofię ratingu przez dany okres czasu. Instytucje powinny dokonywać analizy stosowności filozofii będącej podstawą klasyfikowania dłużników lub ekspozycji do klas i pul („filozofia ratingu”), uwzględniając:

• (a) strukturę czynników ryzyka;
• (b) migrację w zakresie klas lub pul;
• (c) zmiany rocznych współczynników niewykonania zobowiązania każdej klasy i puli.

W przypadku gdy instytucje korzystają z różnych systemów ratingowych charakteryzujących się różnymi filozofiami ratingowymi, powinny one ostrożnie korzystać z informacji o klasyfikowaniu ratingowym lub oszacowaniach parametrów ryzyka, w szczególności przy wykorzystywaniu informacji ratingowych lub doświadczenia dotyczącego niewykonania zobowiązania uzyskanych od zewnętrznych agencji ratingowych. W przypadku gdy instytucje korzystają z systemów ratingowych o różnej charakterystyce, takiej jak różne filozofie lub różne poziomy obiektywności, dokładności, stabilności czy ostrożności, powinny one zapewnić, aby systemy ratingowe posiadały właściwy poziom zgodności oraz aby wszelkie różnice pomiędzy nimi były dobrze rozumiane. Takie rozumienie powinno co najmniej umożliwić instytucji określenie odpowiedniego sposobu łączenia lub agregowania informacji wytworzonych przez różne systemy ratingowe, jeśli jest to konieczne zgodnie z polityką instytucji. Instytucje powinny mieć pełną wiedzę o założeniach i potencjalnych nieścisłościach wynikających z takiego łączenia lub agregowania.

5.2.5 Jednolitość klas i pul dłużników