6.1 Δραστηριότητες που απαιτούν την αίτηση χορήγησης άδειας λειτουργίας

Σύμφωνα με την οδηγία 2013/36/ΕΕ, για την προστασία των αποταμιεύσεων και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, απαιτείται η άσκηση της δραστηριότητας ως πιστωτικού ιδρύματος να υπόκειται σε προηγούμενη έγκριση από την αρμόδια αρχή, η οποία μπορεί να χορηγηθεί μόνο κατόπιν θετικής αξιολόγησης της αίτησης που υποβάλλεται από το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν ότι ο αιτών πληροί όλα τα στοιχεία του ορισμού του πιστωτικού ιδρύματος που ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 1 στοιχείο α) του ΚΚΑ - «η επιχείρηση της οποίας η δραστηριότητα συνίσταται στην αποδοχή από το κοινό καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων και στη χορήγηση πιστώσεων για ίδιο λογαριασμό». Ειδικότερα, θα πρέπει να αξιολογήσουν ότι τόσο η δραστηριότητα της «αποδοχής καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων από το κοινό» όσο και της «χορήγησης πιστώσεων για ίδιο λογαριασμό» θα ασκείται από το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα.

Αυτό δεν επηρεάζει τη δυνατότητα ενός πιστωτικού ιδρύματος να ασκεί δραστηριότητες που ορίζονται στο παράρτημα I της ΟΚΑ και σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία. Συνεπώς, η αξιολόγηση του επιχειρηματικού σχεδίου από τις αρμόδιες αρχές θα πρέπει να καλύπτει όλες τις δραστηριότητες που προβλέπει το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα στο πρόγραμμα δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εκτείνονται πέρα από την αποδοχή καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων από το κοινό και τη χορήγηση πιστώσεων για ίδιο λογαριασμό, ανεξαρτήτως εάν αναφέρονται στο παράρτημα I της ΟΚΑ, ή αποτελούν περαιτέρω δραστηριότητες σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εξετάζουν τη συνοχή και την αντιστοιχία μεταξύ των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων και της εσωτερικής οργάνωσης του αιτούντος, καθώς και την απουσία στοιχείων που θα μπορούσαν να εμποδίσουν την αποτελεσματική άσκηση των εποπτικών τους καθηκόντων. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διευκρινίσουν ότι, μόλις λάβει άδεια λειτουργίας, το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα θα υπόκειται σε διεξοδικό έλεγχο όλων των δραστηριοτήτων που διεξάγει το πιστωτικό ίδρυμα αποκλειστικά για τους σκοπούς του προσδιορισμού του αντίκτυπου όλων των εν λόγω δραστηριοτήτων στην προληπτική ρύθμιση και εποπτεία του πιστωτικού ιδρύματος συνολικά.

Όταν οι αρμόδιες αρχές κρίνουν ότι το επιχειρηματικό μοντέλο του αιτούντος πιστωτικού ιδρύματος δεν πληροί όλα τα στοιχεία του ορισμού του πιστωτικού ιδρύματος που ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) του ΚΚΑ, αρνούνται να χορηγήσουν την άδεια λειτουργίας.

Ελλείψει κοινής ενωσιακής αντίληψης των στοιχείων που συνθέτουν τον ορισμό του πιστωτικού ιδρύματος που ορίζεται στο σημείο 1 στοιχείο α) του άρθρου 4 παράγραφος 1 του ΚΚΑ, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές υποδεικνύουν στις αρμόδιες αρχές βασικές πτυχές των στοιχείων αυτών, καθώς και τομείς που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής από τις αρμόδιες αρχές κατά την αξιολόγηση της αίτησης.

Κατά την αξιολόγηση του εάν πληρούται η έκφραση «της οποίας η δραστηριότητα», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εκτιμήσουν ότι ο συνδυασμός και των δύο δραστηριοτήτων «αποδοχή από το κοινό καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων» και «χορήγηση πιστώσεων για ίδιο λογαριασμό» επιτελείται σε τακτική και συστηματική βάση.

Σύμφωνα με τη γενική αρχή της προστασίας των αποταμιεύσεων, κατά την αξιολόγηση του εάν πληρούται η έκφραση «“αποδοχή” από το κοινό καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν, μεταξύ άλλων, ότι το επιχειρηματικό μοντέλο του αιτούντος πιστωτικού ιδρύματος (και επομένως η δομή χρηματοδότησής του) καλύπτει τη λήψη ή/και τη διατήρηση των εν λόγω καταθέσεων και άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων έως ότου εξοφληθούν πλήρως. Η πλήρης εξόφληση αφορά το αρχικό ποσό συν τυχόν δεδουλευμένους τόκους, εάν υπάρχουν.

Κατά την αξιολόγηση του εάν πληρούται η έκφραση «καταθέσεις», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εστιάσουν την προσοχή τους τουλάχιστον στο να διασφαλίσουν ότι:

• α. αποτελούν ένα άθροισμα παραστατικού νομίσματος σε οποιαδήποτε μορφή (όπως κέρματα, χαρτονομίσματα, λογιστικό χρήμα κ.λπ.)·
• β. είναι επιστρεπτέες κατόπιν ζήτησης ή σε συμβατικά συμφωνημένη χρονική στιγμή και με ή χωρίς τόκο ή ασφάλιστρο·
• γ. λαμβάνονται από τρίτους (νομικά ή φυσικά πρόσωπα)·
• δ. λαμβάνονται κατά τη διάρκεια της άσκησης της δραστηριότητας στο πλαίσιο της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν ότι οι καταθέσεις μπορεί να έχουν διάφορες μορφές, μπορεί να είναι μεταβιβάσιμες ή άλλες καταθέσεις, συμπεριλαμβανομένων καταθέσεων ταμιευτηρίου, καταθέσεων ορισμένης διάρκειας ή μη διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών καταθέσεων.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν, μεταξύ άλλων, ότι οι εξαιρέσεις από την έννοια της επιλέξιμης κατάθεσης και της υποχρέωσης καταβολής αποζημιώσεων από το σύστημα εγγύησης καταθέσεων, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/49/ΕΕ για τα συστήματα εγγύησης καταθέσεων («οδηγία ΣΕΚ») δεν επηρεάζουν την έννοια των «καταθέσεων» για τους σκοπούς της χορήγησης της άδειας λειτουργίας πιστωτικού ιδρύματος.

Κατά την αξιολόγηση του εάν πληρούται η συγκεκριμένη έκφραση «άλλα επιστρεπτέα κεφάλαια», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αναφέρονται σε «χρηματοπιστωτικά μέσα που διαθέτουν το χαρακτηριστικό γνώρισμα της υποχρέωσης επιστροφής τους» καθώς και σε «εκείνα τα οποία, μολονότι δεν διαθέτουν αυτό το χαρακτηριστικό γνώρισμα, αποτελούν αντικείμενο συμφωνίας που προβλέπει την επιστροφή των καταβληθέντων κεφαλαίων »⁷ . Θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη ότι μια τέτοια έννοια θα πρέπει να περιλαμβάνει ομόλογα και άλλους συγκρίσιμους τίτλους, όπως διαπραγματεύσιμα πιστοποιητικά (όχι ονομαστικά) καταθέσεων, υπό την προϋπόθεση ότι εκδίδονται συνεχώς από το πιστωτικό ίδρυμα⁸ .

⁷ Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12 Φεβρουαρίου 1999, C -366/97, Romanelli .

⁸ Η αιτιολογική σκέψη 14 της ΟΚΑ αναφέρει: «Θα πρέπει, συνεπώς, το πεδίο εφαρμογής των μέτρων να είναι όσο το δυνατόν ευρύτερο και να καλύπτει όλα τα ιδρύματα των οποίων η δραστηριότητα συνίσταται στη συγκέντρωση από το κοινό επιστρεπτέων κεφαλαίων, τόσο υπό τη μορφή καταθέσεων, όσο και υπό άλλες μορφές, όπως είναι η διαρκής έκδοση ομολόγων και άλλων παρόμοιων τίτλων […]» (υπογράμμιση δική μας).

Κατά την αξιολόγηση του εάν οι καταθέσεις ή άλλα επιστρεπτέα κεφάλαια λαμβάνονται «από το «κοινό», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εστιάζουν ιδίως στο εάν οι «καταθέσεις ή άλλα επιστρεπτέα κεφάλαια» λαμβάνονται ως επιχειρηματική δραστηριότητα από νομικά ή φυσικά πρόσωπα εκτός του πιστωτικού ιδρύματος.

Κατά την αξιολόγηση του εάν πληρούται η έκφραση «χορήγηση πιστώσεων», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επικεντρωθούν ιδίως στο εάν το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα θα συνάπτει συμφωνίες για την παροχή χρηματικού ποσού για καθορισμένο ή απροσδιόριστο σκοπό, για χρονικό διάστημα που θα συμφωνηθεί, και το οποίο θα επιστραφεί σύμφωνα με τους συμφωνημένους όρους, που συνήθως προβλέπουν αμοιβή. Όσον αφορά συγκεκριμένα την έκφραση «για ίδιο λογαριασμό», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν εάν το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα σκοπεύει να είναι ο πιστωτής της χορηγούμενης χρηματοδότησης.

Στο πλαίσιο της αξιολόγησης για τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας πιστωτικού ιδρύματος, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να εξετάσουν εάν η χορήγηση άδειας λειτουργίας πιστωτικού ιδρύματος απαιτείται από την υποκείμενη κατάσταση και τις τρέχουσες συνθήκες του αιτούντος πιστωτικού ιδρύματος. Θα πρέπει να αξιολογούν την επάρκεια και την αναγκαιότητα της άδειας λειτουργίας πιστωτικού ιδρύματος, λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες που προτίθεται να ασκήσει το αιτούν πιστωτικό ίδρυμα.

Όταν, με βάση τις πληροφορίες που υποβάλλονται με την αίτηση, δεν είναι απολύτως σαφές ότι η άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας ως πιστωτικό ίδρυμα είναι η πραγματική επιχειρηματική πρόθεση του αιτούντος πιστωτικού ιδρύματος, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αυξήσουν το επίπεδο ελέγχου της αίτησης. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν εντοπίζουν περιορισμένη ή τυπική συμμόρφωση με τα επιμέρους στοιχεία του ορισμού του πιστωτικού ιδρύματος.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εξετάζουν τα πιθανά πρόσθετα επιχειρηματικά κίνητρα του αιτούντος πιστωτικού ιδρύματος που υποστηρίζουν την υποβολή της αίτησης, όπως τα οφέλη που απορρέουν από το καθεστώς του πιστωτικού ιδρύματος όσον αφορά τη φήμη, την πρόσβαση σε συστήματα πληρωμών και διακανονισμού και τη φθηνότερη χρηματοδότηση. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στο επίπεδο κινδύνου των επιδιωκόμενων δραστηριοτήτων και στη βιωσιμότητα του επιχειρηματικού μοντέλου, λαμβάνοντας επίσης υπόψη, μεταξύ άλλων, τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στα συστήματα εγγύησης καταθέσεων και στο ύψος και την ποιότητα των εξασφαλίσεων που τηρούνται στις κεντρικές τράπεζες.