5.1 Activiteiten waarvoor een vergunning moet worden aangevraagd

Overeenkomstig Richtlijn 2013/36/EU vereist de bescherming van spaargelden en van financiële stabiliteit dat de uitoefening van de activiteit van kredietinstelling onderworpen is aan een voorafgaande vergunning van de bevoegde autoriteit, die alleen mag worden toegekend na een positieve beoordeling van de door de aanvragende kredietinstelling ingediende aanvraag.

De bevoegde autoriteiten moeten beoordelen of de aanvrager voldoet aan alle elementen van de in artikel 4, lid 1, punt 1, a), van de CRR opgenomen definitie van een kredietinstelling: “een onderneming waarvan de werkzaamheden bestaan in het bij het publiek aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden en het verlenen van kredieten voor eigen rekening”. Zij moeten met name tot het oordeel komen dat de aanvragende kredietinstelling zowel de activiteit van “het bij het publiek aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden” als de activiteit van “het verlenen van kredieten voor eigen rekening” zal uitoefenen.

Dit onverminderd de mogelijkheid voor een kredietinstelling om de in bijlage I bij de CRD genoemde activiteiten uit te oefenen, overeenkomstig de nationale wetgeving. De beoordeling van het bedrijfsplan door de bevoegde autoriteiten moet derhalve betrekking hebben op alle door de aanvragende kredietinstelling in het programma van werkzaamheden voorgenomen activiteiten, waaronder ook die welke verder gaan dan het bij het publiek aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden en het verlenen van kredieten voor eigen rekening, ongeacht of deze in bijlage I bij de CRD zijn vermeld, of verdere activiteiten overeenkomstig de nationale wetgeving. De bevoegde autoriteiten moeten nagaan of de voorgenomen activiteiten en de interne organisatie van de aanvrager qua samenhang en overeenkomst op elkaar aansluiten en of er geen elementen zijn die een belemmering kunnen vormen voor de effectieve uitoefening van hun toezichthoudende taken. In die zin moeten de bevoegde autoriteiten duidelijk aangeven dat de aanvragende kredietinstelling na verlening van de vergunning wordt onderworpen aan een alomvattende controle van alle activiteiten die door de kredietinstelling worden uitgeoefend, zulks uitsluitend ter bepaling van het effect van al deze activiteiten op de prudentiële vereisten voor en het prudentiële toezicht op de kredietinstelling als geheel.

Indien de bevoegde autoriteiten van oordeel zijn dat het bedrijfsmodel van de aanvragende kredietinstelling niet voldoet aan alle elementen van de in artikel 4, lid 1, punt 1, a), van de CRR opgenomen definitie van een kredietinstelling, weigeren zij de vergunning toe te kennen.

Bij gebrek aan een gemeenschappelijke EU-opvatting van de bestanddelen die de in artikel 4, lid 1, punt 1, a), van de CRR vervatte definitie van een kredietinstelling vormen, wordt in deze richtsnoeren aan de bevoegde autoriteiten aangegeven welke de kernaspecten van deze bestanddelen zijn en aan welke gebieden zij bijzondere aandacht moeten besteden bij de beoordeling van de aanvraag.

Bij de beoordeling van de vraag of aan de uitdrukking “waarvan de werkzaamheden” is voldaan, moeten de bevoegde autoriteiten nagaan of de combinatie van beide activiteiten, namelijk “het bij het publiek aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden” en “het verlenen van kredieten voor eigen rekening”, regelmatig en systematisch zal worden verricht.

Overeenkomstig het algemene beginsel van de bescherming van spaargelden moeten de bevoegde autoriteiten, wanneer zij beoordelen of aan de uitdrukking “bij het publiek ‘aantrekken’ van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden” is voldaan, onder meer kunnen vaststellen dat in het bedrijfsmodel van de aanvragende kredietinstelling (en dus de financieringsstructuur van de instelling) is voorzien in het aantrekken en/of aanhouden van dergelijke deposito’s en andere terugbetaalbare gelden totdat deze volledig zijn terugbetaald. De volledige terugbetaling heeft betrekking op de hoofdsom en de eventueel opgebouwde rente.

Bij de beoordeling van de vraag of aan het begrip “deposito’s” is voldaan, moeten de bevoegde autoriteiten er op zijn minst op toezien dat zij:

• a. bestaan uit een som fiatgeld in welke vorm dan ook (zoals munten, biljetten, giraal geld, enz.);
• b. op verzoek of op een contractueel overeengekomen tijdstip terugbetaalbaar zijn, met of zonder rente of premie;
• c. zijn ontvangen van derden (rechtspersonen of natuurlijke personen);
• d. zijn ontvangen in het kader van de uitoefening van de bedrijfsactiviteit.

Ook moeten de bevoegde autoriteiten er rekening mee houden dat deposito’s verschillende vormen kunnen aannemen. Het kan gaan om overdraagbare deposito’s of andere deposito’s, waaronder spaardeposito’s, deposito’s met vaste looptijd of niet-verhandelbare depositocertificaten.

Ook moeten de bevoegde autoriteiten er naast andere zaken voor zorgen dat de bepalingen voor niet in aanmerking komende deposito’s en uitsluiting van de terugbetalingsverplichting door een depositogarantiestelsel in artikel 5, lid 1, van Richtlijn 2014/49/EU inzake de depositogarantiestelsels geen gevolgen hebben voor het begrip “deposito’s” in het kader van de verlening van de vergunning als kredietinstelling.

Bij de beoordeling of aan de specifieke uitdrukking “andere terugbetaalbare gelden” is voldaan, moeten de bevoegde autoriteiten uitgaan van “financiële instrumenten die de intrinsieke eigenschap hebben terugbetaalbaar te zijn”, alsook naar “instrumenten die deze intrinsieke eigenschap missen, doch ten aanzien waarvan de terugbetaling van de ingelegde gelden contractueel is overeengekomen”⁷ . Zij moeten er tevens rekening mee houden dat een dergelijk begrip ook obligaties en andere vergelijkbare waardepapieren, zoals verhandelbare depositocertificaten (niet op naam), moet omvatten, mits deze doorlopend door de kredietinstelling worden uitgegeven⁸ .

⁷ Hof van Justitie, 12 februari 1999, C-366/97, Romanelli.

⁸ Overweging 14 van de CRD luidt als volgt: “Het toepassingsgebied van deze maatregelen moet derhalve zo ruim mogelijk zijn en alle instellingen bestrijken die terugbetaalbare gelden van het publiek in ontvangst nemen, in de vorm van deposito’s of in andere vormen, zoals de permanente uitgifte van obligaties en andere vergelijkbare stukken [...]” (cursivering toegevoegd).

Bij de beoordeling of de deposito’s of andere terugbetaalbare gelden “van het publiek” worden ontvangen, moeten de bevoegde autoriteiten zich met name richten op de vraag of “deposito’s of andere terugbetaalbare gelden” als bedrijf worden ontvangen van andere rechtspersonen of natuurlijke personen dan de kredietinstelling.

Bij de beoordeling van de vraag of aan de uitdrukking “het verlenen van kredieten” is voldaan, moeten de bevoegde autoriteiten zich met name richten op de vraag of de aanvragende kredietinstelling overeenkomsten zal sluiten voor de verstrekking van een geldsom voor een bepaald of onbepaald doel, voor een overeen te komen periode, en terug te betalen volgens overeengekomen voorwaarden, waarbij gewoonlijk in een vergoeding wordt voorzien. Wat meer bepaald de uitdrukking “voor eigen rekening” betreft, moeten de bevoegde autoriteiten nagaan of de aanvragende kredietinstelling voornemens is de schuldeiser van de toegekende financiering te zijn.

Als onderdeel van de beoordeling voor het verlenen van de vergunning als kredietinstelling moeten de bevoegde autoriteiten ook nagaan of het toekennen van een vergunning als kredietinstelling, gezien de onderliggende situatie en de huidige omstandigheden van de aanvragende kredietinstelling, is vereist. Zij moeten de adequaatheid en noodzaak van de vergunning als kredietinstelling beoordelen in het licht van de activiteiten die de aanvragende kredietinstelling voornemens is uit te oefenen.

Wanneer het op grond van de bij de aanvraag ingediende informatie niet geheel duidelijk is dat de aanvragende kredietinstelling daadwerkelijk voornemens is werkzaamheden als kredietinstelling uit te oefenen, moeten de bevoegde autoriteiten de aanvraag aan een strenger onderzoek onderwerpen. Dit is met name het geval wanneer zij constateren dat aan de afzonderlijke onderdelen van de definitie van een kredietinstelling beperkt of slechts in formele zin wordt voldaan. In dergelijke omstandigheden moeten de bevoegde autoriteiten de mogelijke aanvullende zakelijke motieven van de aanvragende kredietinstelling voor de indiening van de aanvraag onderzoeken, zoals de voordelen die voortvloeien uit de status van kredietinstelling in termen van reputatie, toegang tot betalings- en afwikkelingssystemen en goedkopere financiering. De bevoegde autoriteiten moeten onder meer in het bijzonder letten op het risiconiveau van de voorgenomen activiteiten en de levensvatbaarheid van het bedrijfsmodel, waarbij zij onder meer ook rekening moeten houden met de mogelijke negatieve gevolgen voor de depositogarantiestelsels en het bedrag en de kwaliteit van de bij de centrale banken in bewaring gegeven zekerheden.