5.1 Działalność wymagająca złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia

Zgodnie z dyrektywą 2013/36/UE ochrona oszczędności i stabilności finansowej wymaga, aby prowadzenie działalności instytucji kredytowej było uzależnione od uzyskania uprzedniego ze zwolenia właściwego organu, które może być udzielone wyłącznie po pozytywnej ocenie wniosku złożonego przez wnioskującą instytucję kredytową.

Właściwe organy powinny ocenić, czy wnioskodawca spełnia wszystkie elementy definicji instytucji kredytowej określ onej w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) CRR – „przedsiębiorstwo, którego działalność polega na przyjmowaniu depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów oraz na udzielaniu kredytów na swój własny rachunek”. W szczególności powinny one ocenić, czy wnioskująca instytucja kredytowa będzie prowadziła zarówno działalność polegającą na „przyjmowaniu depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów”, jak i działalność polegającą na „udzielaniu kredytów na swój własny rachunek”.

Pozos taje to bez uszczerbku dla możliwości prowadzenia przez instytucję kredytową działalności określonej w załączniku I do CRD i zgodnie z prawem krajowym. Ocena biznesplanu dokonywana przez właściwe organy powinna zatem obejmować wszystkie rodzaje działalnośc i przewidziane przez wnioskującą instytucję kredytową w programie działalności, w tym te, które wykraczają poza przyjmowanie depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów oraz udzielanie kredytów na swój własny rachunek, niezależnie od tego, czy są one określone w załączniku I do CRD, oraz inne rodzaje działalności zgodnie z prawem krajowym. Właściwe organy powinny zbadać spójność i zgodność między planowaną działalnością a wewnętrzną organizacją wnioskodawcy oraz stwierdzić, czy istnieją elementy, które mogłyby uniemożliwić skuteczne wykonywanie funkcji nadzorczych. W związku z tym właściwe organy powinny wyjaśnić, że po uzyskaniu zezwolenia wnioskująca instytucja kredytowa będzie podlegać kompleksowej kontroli wszystkich rodzajów działalności prowadzonej przez instytucję kredytową wyłącznie w celu określenia wpływu wszystkich tych rodzajów działalności na regulację ostrożnościową i nadzór nad instytucją kredytową jako całością.

Jeżeli właściwe organy uznają, że model biznesowy wnioskujące j instytucji kredytowej nie spełnia wszystkich elementów definicji instytucji kredytowej określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) CRR, odmawiają udzielenia zezwolenia.

Wobec braku wspólnego dla całej UE pojęcia elementów składających się na definicję insty tucji kredytowej określoną w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) CRR niniejsze wytyczne wskazują właściwym organom podstawowe aspekty tych elementów, jak również obszary wymagające szczególnej uwagi właściwych organów przy ocenie wniosku.

Oceniając, czy spełniony jest warunek wynikający z wyrażenia „którego działalność polega na”, właściwe organy powinny ocenić, czy połączenie obu rodzajów działalności „przyjmowanie depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów” oraz „udzielanie kredytó w na swój własny rachunek” będzie prowadzone w sposób regularny i systematyczny.

Zgodnie z ogólną zasadą ochrony oszczędności, oceniając, czy spełniony jest warunek wynikający z wyrażenia „przyjmowanie” depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi, właściwe organy powinny upewnić się między innymi, że model biznesowy wnioskującej instytucji kredytowej (a tym samym jej struktura finansowania) obejmuje przyjmowanie lub przechowywanie takich depozytów i innych funduszy podlegających zwrotowi do czasu i ch całkowitej spłaty. Spłata w całości dotyczy kwoty głównej wraz z ewentualnymi naliczonymi odsetkami.

Oceniając, czy spełniony jest warunek wynikający z wyrażenia „depozyty”, właściwe organy powinny przynajmniej upewnić się, że depozyty:

• a) stanowią pieniądz fiducjarny w dowolnej formie (takiej jak monety, banknoty, pieniądz skrypturalny itp.);
• b) spłacane są na żądanie lub w umownie uzgodnionym terminie, z odsetkami lub premią lub bez nich;
• c) pochodzą od stron trzecich (osób prawnych lub fizycznych);
• d) wpłacane są w ramach prowadzenia działalności gospodarczej.

Właściwe organy powinny również mieć na względzie fakt, że depozyty mogą przybierać różne formy, mogą być zbywalne lub inne, w tym w formie depozytów oszczędnościowych, depozytów terminowych lub niezbywalnych certyfikatów depozytowych.

Właściwe organy powinny także zapewnić między innymi, aby wyłączenia z zakresu pojęcia kwalifikującego się depozytu i z obowiązku wypłaty przez systemy gwarancji depozytów, określone w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2014/49/UE w sprawie systemów gwarancji depozytów, nie miały wpływu na pojęcie „depozytów” do celów udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności jako instytucja kredytowa.

Oceniając, czy spełniony jest warunek wynikający ze szczególnego sformułowania „inne fundu sze podlegające zwrotowi”, właściwe organy powinny odnieść się do „instrumentów finansowych posiadających nieodłączną cechę zwrotności”, a także „do tych, które, chociaż nie posiadają tej cechy, podlegają umownemu postanowieniu o zwrocie zapłaconych środkó w”⁷ . Powinny one również wziąć pod uwagę, że pojęcie to powinno obejmować obligacje i inne porównywalne papiery wartościowe, takie jak zbywalne certyfikaty depozytowe (nieimienne), pod warunkiem że są one stale emitowane przez instytucję kredytową⁸ .

⁷ Trybunał Sprawiedliwości, 12 lutego 1999 r., C -366 /97, Romanelli .

⁸ Zgodnie z motywem 14 CRD „[d]latego też zakres środków powinien być jak najszerszy, obejmując wszystkie instytucje, których działalność polega na przyjmowaniu od ludności środków finansowych podlegających zwrotowi, zarówno w postaci depozytów, jak i w innej postaci, na przykład poprzez ciągłą emisję obligacji i innych porównywa lnych papierów wartościowych [...]” (kursywa dodana).

Oceniając, czy depozyty lub inne fundusze podlegające zwrotowi są przyjmowane „od ludności”, właściwe organy powinny skupić się w szczególności na tym, czy „depozyty lub inne fundusze podlegające zwrotowi” są przyjmowane w ramach działalności gospodarczej od osób prawnych lub fizycznych innych niż instytucja kredytowa.

Oceniając, czy spełniony jest warunek wynikający z wyrażenia „udzielanie kredytów”, właściwe organy powinny w szczególności skupić się na tym, czy wnioskująca instytucja kredytowa będzie zawi erać umowy o dostarczenie sumy pieniężnej na określony lub nieokreślony cel, na uzgodniony okres czasu, która będzie spłacana zgodnie z uzgodnionymi warunkami, zwykle przewidującymi wynagrodzenie. W szczególności w odniesieniu do wyrażenia „na swój własny rachunek” właściwe organy powinny ocenić, czy wnioskująca instytucja kredytowa przewiduje, że będzie wierzycielem przyznanego finansowania.

W ramach oceny dotyczącej udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności jako instytucja kredytowa właściwe organy powinny również rozważyć, czy udzielenie takiego zezwolenia jest wymagane ze względu na aktualną sytuację i bieżące okoliczności, w jakich znajduje się wnioskująca instytucja kredytowa. Właściwe organy powinny ocenić adekwatność i konieczność zezwolenia na prowadzenie działalności jako instytucja kredytowa, biorąc pod uwagę rodzaje działalności, które wnioskująca instytucja kredytowa zamierza prowadzić.

Jeżeli na podstawie informacji przedłożonych wraz z wnioskiem nie jest całkowicie jasne, że prowadzenie działalności jako instytucja kredytowa jest rzeczywistym zamiarem biznesowym wnioskującej instytucji kredytowej, właściwe organy powinny zwiększyć poziom kontroli wniosku. Dotyczy to w szczególności przypadków, w których organy wykrywają ograniczoną lub f ormalną zgodność z poszczególnymi elementami definicji instytucji kredytowej.

W takich okolicznościach właściwe organy powinny zbadać ewentualne dodatkowe motywy biznesowe, którymi kieruje się wnioskująca instytucja kredytowa przy składaniu wniosku, takie jak korzyści wynikające ze statusu instytucji kredytowej w zakresie reputacji, dostępu do systemów płatniczych i rozliczeniowych oraz tańszego finansowania. Właściwe organy powinny między innymi zwrócić szczególną uwagę na poziom ryzyka związanego z planow aną działalnością oraz rentowność modelu biznesowego, uwzględniając również m.in. potencjalne negatywne skutki dla systemów gwarancji depozytów oraz kwotę i jakość zabezpieczeń przechowywanych w bankach centralnych.