5.1 Gníomhaíochtaí lena bhfuil gá le hiarratas ar údarú

De bhun Threoir 2013/36/AE, éilíonn cosaint coigiltis agus cobhsaíochta airgeadais go mbeidh an ghníomhaíocht mar institiúid chreidmheasa faoi réir údarú roimh ré ón údarás inniúil nach féidir a dheonú ach tar éis measúnú dearfach a bheith déanta ar an iarratas arna chur isteach ag an institiúid creidmheasa iarrthach.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas go gcomhlíonann an t-iarratasóir gach gné den sainmhíniú ar institiúid creidmheasa a leagtar amach i bpointe (1), litir (a) d’Airteagal 4 (1) de CRR - ‘gnóthas a bhfuil sé i gceist aige taiscí a thógáil nó cistí inaisíoctha eile ón bpobal agus creidmheas a dheonú dá chuntas féin’. Ba cheart dóibh a mheas go háirithe go bhfeidhmeoidh an institiúid creidmheasa iarrthach na gníomhaíochtaí de ‘thaiscí nó cistí inaisíoctha eile ón bpobal a thógáil’ agus de ‘chreidmheas a dheonú dá chuntas féin’ araon.

Tá sé seo gan dochar don fhéidearthacht go ndéanfadh institiúid creidmheasa gníomhaíochtaí a leagtar amach in Iarscríbhinn I CRD agus de réir an dlí náisiúnta. Ba cheart, dá bhrí sin, go gclúdófaí i measúnú na n-údarás inniúil ar an bplean gnó na gníomhaíochtaí go léir atá beartaithe ag an institiúid creidmheasa iarrthach sa chlár oibríochtaí, lena n-áirítear iad siúd a théann níos faide ná taiscí nó cistí inaisíoctha eile a thógáil ón bpobal agus creidmheas a dheonú dá chuntas féin, is cuma cibé an bhfuil siad leagtha amach in Iarscríbhinn I CRD, nó gníomhaíochtaí breise de bhun an dlí náisiúnta. Ba cheart d’údaráis inniúla scrúdú a dhéanamh ar chomhsheasmhacht agus ar chomhfhreagras idir na gníomhaíochtaí atá beartaithe agus eagrú inmheánach an iarratasóra, agus easpa eilimintí a d’fhéadfadh cosc a chur ar fheidhmiú éifeachtach a bhfeidhmeanna maoirseachta. Ar an gcuma chéanna, ba cheart d’údaráis inniúla a shoiléiriú go mbeidh an institiúid creidmheasa iarrthach, nuair a bheidh sí údaraithe, faoi réir grinnscrúdú cuimsitheach ar na gníomhaíochtaí go léir a dhéanann an institiúid creidmheasa go heisiach chun críocha tionchar gach gníomhaíochta den sórt sin ar an rialáil stuamachta a chinneadh agus maoirseacht ar an institiúid creidmheasa ina hiomláine.

I gcás ina ndéanann údaráis inniúla measúnú nach gcomhlíonann samhail ghnó na hinstitiúide creidmheasa iarrthaí gach gné den sainmhíniú ar institiúid creidmheasa a leagtar amach i bpointe (1), litir (a) d’Airteagal 4 (1) CRR, diúltóidh siad an t-údarú a dheonú.

In éagmais tuairim choiteann AE de na heilimintí a chomhdhéanann an sainmhíniú ar institiúid creidmheasa a leagtar amach i bpointe (1), litir (a) d’Airteagal 4 (1) de CRR, léiríonn na Treoirlínte seo gnéithe lárnacha d’eilimintí den sórt sin do na húdaráis inniúla chomh maith le réimsí a dteastaíonn aird speisialta ó údaráis inniúla orthu nuair a dhéantar an t-iarratas a mheas.

Agus measúnú á dhéanamh ar cibé a ndéantar nó nach ndéantar an nath ‘a ghnó’ a chomhlíonadh, ba cheart d’údaráis inniúla a mheas go ndéanfar an teaglaim den dá ghníomhaíocht idir ‘taiscí nó cistí inaisíoctha eile a thógáil ón bpobal’ agus ‘creidmheas a dheonú dá chuntas féin’ ar bhonn rialta agus córasach.

De bhun an phrionsabail ghinearálta maidir le coigilteas a chosaint, agus measúnú á dhéanamh ar cibé an gcomhlíontar an nath ‘taiscí nó cistí inaisíoctha eile a “thógáil” ón bpobal’, ba cheart d’údaráis inniúla a chinntiú, i measc rudaí eile, go gcumhdaítear le samhail ghnó na hinstitiúide creidmheasa iarrthaí (agus mar sin a struchtúr maoinithe) taiscí den sórt sin agus cistí in-aisíoctha eile a fháil agus/nó a shealbhú go dtí go n-aisíocfar go hiomlán iad. Baineann aisíocaíocht ina hiomláine leis an bpríomhshuim le haon leasanna fabhraithe, más ann dóibh.

Agus measúnú á dhéanamh ar cibé an gcomhlíontar an nath ‘taiscí’, ba cheart d’údaráis inniúla a n-aird a dhíriú ar a laghad ar a chinntiú:

• a. gur suim airgeadra fiat i cibé foirm (amhail boinn, nótaí, airgead scrioptúrtha, etc.) iad;
• b. go bhfuil siad inaisíoctha ar éileamh nó ag pointe ama a comhaontaíodh go conarthach agus le hús nó préimh nó gan é;
• c. go bhfuil siad á bhfáil ó thríú páirtithe (daoine dlítheanacha nó nádúrtha);
• d. go bhfuil siad á bhfáil le linn an ghníomhaíocht a sheoladh trí bhíthin an ghnó.

Ba cheart d’údaráis inniúla a thabhairt faoi deara go bhféadfadh taiscí a bheith i bhfoirmeacha éagsúla, d’fhéadfadh siad a bheith inaistrithe, nó d’fhéadfadh gur taiscí eile iad, lena n-áirítear taiscí coigiltis, taiscí téarma shocraithe nó deimhnithe doshannta taisce.

Ba cheart d’údaráis inniúla a chinntiú freisin, i measc nithe eile, nach ndéanfaidh na heisiaimh don choincheap maidir le taisce incháilithe agus an oibleagáid aisíocaíochta leis an scéim ráthaíochta taisce mar atá leagtha amach in Airteagal 5 (1) de Threoir 2014/49/AE maidir le scéimeanna ráthaíochta taisce (‘DGSD’) difear don choincheap ‘taiscí’ chun críocha an t-údarú mar institiúid creidmheasa a dheonú.

Agus measúnú á dhéanamh ar cibé an gcomhlíontar nó nach gcomhlíontar an nath sonrach ‘cistí inaisíoctha eile’, ba cheart d’údaráis inniúla tagairt a dhéanamh do ‘ionstraimí airgeadais a bhfuil tréith intreach in-aisíocthachta acu’ chomh maith leo siúd ‘cé nach bhfuil an tréith sin acu, atá faoi réir comhaontú conarthach na cistí a íocadh a aisíoc’⁷ . Ba cheart dóibh a chur san áireamh freisin gur cheart go mbeadh bannaí agus urrúis inchomparáide eile amhail deimhnithe doshannta (ní ainmniúil) taisce san áireamh i gcoincheap den sórt sin, ar choinníoll go n-eisíonn an institiúid creidmheasa iad seo go leanúnach⁸ .

⁷ An Chúirt Bhreithiúnais, 12 Feabhra 1999, C-366/97, Romanelli .

⁸ In Aithris 14 CRD luaitear ‘Ba cheart, dá bhrí sin, raon feidhme na mbeart a bheith chomh leathan agus is féidir, ag cumhdach gach institiúid arb é a gnó cistí inaisíoctha a fháil ón bpobal, cibé acu i bhfoirm taiscí nó i bhfoirmeacha eile amhail eisiúint leanúnach bannaí agus urrús inchomparáide eile […]’ (béim curtha leis).

Agus measúnú á dhéanamh ar cibé an dtógtar na taiscí nó cistí inaisíoctha eile ‘ón‘ bpobal’, ba cheart d’údaráis inniúla díriú go háirithe ar cibé an bhfaightear ‘taiscí nó cistí inaisíoctha eile’ mar ghnó ó dhaoine dlítheanacha nó nádúrtha seachas ón institiúid creidmheasa.

Agus measúnú á dhéanamh ar cibé an gcomhlíontar an nath ‘creidmheas a dheonú’, ba cheart d’údaráis inniúla díriú go háirithe ar cibé an dtabharfaidh an institiúid creidmheasa iarrthach comhaontuithe i gcrích d’fhonn suim airgid a sholáthar chun críche sonraithe nó neamhshonraithe, go ceann tréimhse ama le bheith aontaithe, agus le haisíoc de réir coinníollacha comhaontaithe, ag soláthar de ghnáth le haghaidh luach saothair. Agus aird ar leith á tabhairt ar an nath ‘dá chuntas féin’, ba cheart d’údaráis inniúla a mheas an bhfuil sé beartaithe ag an institiúid creidmheasa iarrthach a bheith ina creidiúnaí don mhaoiniú deonaithe.

Mar chuid den mheasúnú ar dheonú an údaraithe mar institiúid creidmheasa, ba cheart d’údaráis inniúla a mheas freisin an gá údarú mar institiúid creidmheasa a dheonú de réir staid bhunúsach agus chúinsí reatha na hinstitiúide creidmheasa iarrthaí. Ba cheart dóibh leordhóthanacht agus riachtanas an údaraithe mar institiúid creidmheasa a mheas, ag féachaint do na gníomhaíochtaí atá beartaithe ag an institiúid creidmheasa iarrthach a dhéanamh.

I gcás, bunaithe ar an bhfaisnéis a cuireadh isteach leis an iarratas, nach bhfuil sé soiléir go hiomlán gurb é gnó a sheoladh mar institiúid creidmheasa rún gnó iarbhír na hinstitiúide creidmheasa iarrthaí, ba cheart d’údaráis inniúla leibhéal grinnscrúdaithe an iarratais a mhéadú. Is amhlaidh atá, go háirithe, nuair a bhraitheann siad comhlíonadh teoranta nó foirmiúil le comhpháirteanna aonair an tsainmhínithe ar institiúid creidmheasa.

In imthosca den sórt sin, ba cheart d’údaráis inniúla scrúdú a dhéanamh ar na cúiseanna gnó breise a d’fhéadfadh a bheith ag an institiúid creidmheasa iarrthach a thacaíonn le hiarratas a chur isteach, amhail na tairbhí a thagann as stádas institiúide creidmheasa i dtéarmaí dea-cháil, rochtain ar chórais íocaíochta agus socraíochta agus maoiniú níos saoire. Ba cheart d’údaráis inniúla, i measc nithe eile, béim ar leith a chur ar leibhéal riosca na ngníomhaíochtaí atá beartaithe agus ar inmharthanacht na samhla gnó, agus aird á tabhairt acu, i measc nithe eile, ar na héifeachtaí diúltacha a d’fhéadfadh a bheith ar na scéimeanna ráthaíochta taiscí agus méid agus cáilíocht na comhthaobhachta atá stóráilte ag na bainc cheannais.