1 Ρόλος και ευθύνες του διοικητικού οργάνου

Το διοικητικό όργανο πρέπει να έχει την τελική και συνολική ευθύνη για την επιχείρηση επενδύσεων και να ορίζει, να επιβλέπει και να λογοδοτεί για την εφαρμογή του πλαισίου διακυβέρνησης, όπως αναφέρεται ιδίως στα άρθρα 26, 28 και 29 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034, εντός της επιχείρησης επενδύσεων που διασφαλίζει την αποτελεσματική και συνετή διαχείριση της επιχείρησης επενδύσεων.

Τα καθήκοντα του διοικητικού οργάνου θα πρέπει να καθορίζονται με σαφήνεια, ούτως ώστε να γίνεται διάκριση μεταξύ των διοικητικών (εκτελεστικών) και των εποπτικών (μη εκτελεστικών) αρμοδιοτήτων. Η περιγραφή των ευθυνών και των καθηκόντων του διοικητικού οργάνου θα πρέπει να τεκμηριώνεται εγγράφως και να εγκρίνεται δεόντως από το διοικητικό όργανο. Όλα τα μέλη του διοικητικού οργάνου θα πρέπει να έχουν πλήρη επίγνωση της δομής και των ευθυνών του διοικητικού οργάνου, καθώς και του καταμερισμού των καθηκόντων μεταξύ των διαφορετικών υπηρεσιών του διοικητικού οργάνου και των επιτροπών του, ανάλογα με την περίπτωση.

Θα πρέπει να διασφαλίζεται η αποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ των εποπτικών και των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων του διοικητικού οργάνου. Καθεμία από τις εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να παρέχει στην άλλη επαρκείς πληροφορίες, ώστε να έχουν αμφότερες τη δυνατότητα να επιτελούν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Για την εξασφάλιση κατάλληλου συστήματος ελέγχων και εξισορροπήσεων, στη διαδικασία λήψης αποφάσεων του διοικητικού οργάνου δεν θα πρέπει να κατέχει δεσπόζουσα θέση ένα μόνο μέλος ή ένα μικρό υποσύνολο των μελών του.

Με την επιφύλαξη των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στο διοικητικό όργανο βάσει της οδηγίας (ΕΕ) 2014/65, οι αρμοδιότητες του διοικητικού οργάνου θα πρέπει να περιλαμβάνουν τον καθορισμό, την έγκριση και την επίβλεψη της εφαρμογής:

• α. της συνολικής επιχειρηματικής στρατηγικής και των βασικών πολιτικών της επιχείρησης επενδύσεων με συνέπεια προς το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργεί, λαμβάνοντας υπόψη τα μακροπρόθεσμα χρηματοοικονομικά συμφέροντα και τη φερεγγυότητα της επιχείρησης επενδύσεων,
• β. της συνολικής στρατηγικής κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης ανάληψης κινδύνου της επιχείρησης επενδύσεων και του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου της, συμπεριλαμβανομένων των κατάλληλων πολιτικών και διαδικασιών, λαμβάνοντας υπόψη το μακροοικονομικό περιβάλλον και τον κύκλο οικονομικής δραστηριότητας της επιχείρησης επενδύσεων καθώς και τα μέτρα που διασφαλίζουν ότι το διοικητικό όργανο αφιερώνει επαρκή χρόνο σε ζητήματα διαχείρισης κινδύνου. Θα πρέπει να υπάρχει ένα επαρκές και αποτελεσματικό πλαίσιο εσωτερικής διακυβέρνησης και εσωτερικού ελέγχου με σαφή οργανωτική δομή και εύρυθμους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου. Αυτοί οι μηχανισμοί θα πρέπει να περιλαμβάνουν ένα μόνιμο και αποτελεσματικό τμήμα συμμόρφωσης και, όπου ενδείκνυται και αναλογικά σύμφωνα με τον Τίτλο I, εσωτερικές μονάδες διαχείρισης κινδύνου και ελέγχου με επαρκείς εξουσίες, κύρος και πόρους για να εκτελούν τα καθήκοντά τους ανεξάρτητα και να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τις ισχύουσες κανονιστικές απαιτήσεις στα πλαίσια της πρόληψης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Επίσης, θα πρέπει να τίθενται στόχοι αναφορικά με τη διαχείριση της ρευστότητας της επιχείρησης επενδύσεων.
• γ. μιας πολιτικής αποδοχών η οποία συνάδει με τις αρχές περί αποδοχών που καθορίζονται στα άρθρα 26 και 30 έως 33 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034 και στις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με τις ορθές πολιτικές αποδοχών δυνάμει της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034⁷ ,
• δ. των ρυθμίσεων που αποσκοπούν να διασφαλίσουν την αποτελεσματική διενέργεια των αξιολογήσεων της καταλληλότητας σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, την καταλληλότητα της σύνθεσης και του σχεδιασμού διαδοχής του διοικητικού οργάνου, καθώς και την αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων του διοικητικού οργάνου⁸ ·
• ε. μιας διαδικασίας επιλογής και αξιολόγησης της καταλληλότητας των προσώπων που κατέχουν καίριες θέσεις⁹ ·

στ. των ρυθμίσεων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της εσωτερικής λειτουργίας καθεμίας από τις επιτροπές του διοικητικού οργάνου, εφόσον έχουν συσταθεί, με λεπτομερή περιγραφή των εξής:

• ζ. μιας νοοτροπίας αντιμετώπισης των κινδύνων, σύμφωνα με την ενότητα 8 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, η οποία καλύπτει την επίγνωση κινδύνου και τη συμπεριφορά ανάληψης κινδύνου εκ μέρους της επιχείρησης επενδύσεων,
• η. μιας εταιρικής νοοτροπίας και εταιρικών αξιών, σύμφωνα με την ενότητα 9, που

ενός κώδικα δεοντολογίας ή παρόμοιου μέσου,

• θ. μιας πολιτικής σύγκρουσης συμφερόντων σε επίπεδο επιχειρήσεων επενδύσεων, σύμφωνα με την ενότητα 10, και για το προσωπικό, σύμφωνα με την ενότητα 11·και
• ι. ρυθμίσεων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της αρτιότητας των συστημάτων λογιστικής και χρηματοοικονομικής αναφοράς, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών και επιχειρησιακών ελέγχων και της συμμόρφωσης με τον νόμο και τα συναφή πρότυπα.

⁷ Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με τις ορθές πολιτικές αποδοχών σύμφωνα με την IFD (Investment Firm Directive/Οδηγία για τις επιχειρήσεις επενδύσεων)

⁸ Βλ. επίσης τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές της ESMA και της ΕΑΤ σχετικά με την αξιολόγηση της καταλληλότητας των μελών του διοικητικού οργάνου και των προσώπων που κατέχουν καίριες θέσεις.

⁹ Βλ. επίσης τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές της ESMA και της ΕΑΤ σχετικά με την αξιολόγηση της καταλληλότητας των μελών του διοικητικού οργάνου και των προσώπων που κατέχουν καίριες θέσεις.

Κατά τη δημιουργία, την έγκριση και την επίβλεψη της εφαρμογής των πτυχών που αναφέρονται στην παράγραφο 25, το διοικητικό όργανο θα πρέπει να στοχεύει στη διασφάλιση ενός επιχειρηματικού μοντέλου και πλαισίων διακυβέρνησης – συμπεριλαμβανομένου ενός πλαισίου διαχείρισης κινδύνου – που λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν οι επιχειρήσεις επενδύσεων ή τους κινδύνους τους οποίους ενέχουν ή θα μπορούσαν να ενέχουν για τρίτους¹⁰ . Όταν λαμβάνονται υπόψη όλοι οι κίνδυνοι, οι επιχειρήσεις επενδύσεων θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνων για το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση. Οι επιχειρήσεις επενδύσεων θα πρέπει να λάβουν υπόψη ότι οι τελευταίοι ενδέχεται να ωθήσουν τους εποπτικούς τους κινδύνους¹¹ . Στους εν λόγω παράγοντες κινδύνου ΠΚΔ περιλαμβάνονται, π.χ. νομικοί κίνδυνοι στον τομέα του συμβατικού ή εργασιακού δικαίου, κίνδυνοι που σχετίζονται με πιθανές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή άλλοι παράγοντες κινδύνου ΠΚΔ που ενδέχεται να επηρεάσουν τη χώρα όπου βρίσκεται ένας πάροχος υπηρεσιών και την ικανότητά του να παρέχει τα συμφωνημένα επίπεδα υπηρεσιών.

¹⁰ Βλ. άρθρο 26 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034.

¹¹ Βλ. έγγραφο προβληματισμού της ΕΑΤ σχετικά με τη διαχείριση ΠΚΔ κινδύνου και την εποπτεία που δημοσιεύτηκε σύμφωνα με την ΟΚΑ, άρθρο 98 παράγραφος 8 για την περιγραφή της κατανόησης της ΕΑΤ σχετικά με τους ΠΚΔ κινδύνους, τους διαύλους μετάδοσης και τις συστάσεις για ρυθμίσεις, διαδικασίες, μηχανισμούς και στρατηγικές που πρέπει να εφαρμόσουν τα ιδρύματα για τον εντοπισμό, την αξιολόγηση και τη διαχείριση των ΠΚΔ κινδύνων.

Το διοικητικό όργανο πρέπει να επιβλέπει τη διαδικασία δημοσιοποίησης και τις ανακοινώσεις προς τα εξωτερικά ενδιαφερόμενα μέρη και τις αρμόδιες αρχές.

Όλα τα μέλη του διοικητικού οργάνου θα πρέπει να ενημερώνονται για τη συνολική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική κατάσταση και την κατάσταση κινδύνου της επιχείρησης επενδύσεων, λαμβανομένου υπόψη του οικονομικού περιβάλλοντος, καθώς και για τις αποφάσεις που λαμβάνονται και έχουν μείζονα αντίκτυπο στην επιχειρηματική δραστηριότητα της επιχείρησης επενδύσεων.

Ένα μέλος του διοικητικού οργάνου μπορεί να είναι αρμόδιο για κάποιο τμήμα εσωτερικού ελέγχου, όπως αναφέρεται στον Τίτλο V ενότητα 18.1, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν ανατεθεί στο εν λόγω μέλος άλλες εντολές που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις δραστηριότητες εσωτερικού ελέγχου του μέλους αυτού και την ανεξαρτησία του τμήματος εσωτερικού ελέγχου.

Το διοικητικό όργανο θα πρέπει να παρακολουθεί, να επανεξετάζει σε περιοδική βάση και να αντιμετωπίζει τυχόν αδυναμίες που εντοπίζονται όσον αφορά την εφαρμογή των διεργασιών, των στρατηγικών και των πολιτικών οι οποίες συνδέονται με τις ευθύνες που απαριθμούνται στις παραγράφους 25 και 26. Το πλαίσιο εσωτερικής διακυβέρνησης και η εφαρμογή του θα πρέπει να επανεξετάζονται και να επικαιροποιούνται σε περιοδική βάση, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της αναλογικότητας, όπως επεξηγείται περαιτέρω στον Τίτλο I. Σε περίπτωση σημαντικών αλλαγών που επηρεάζουν την επιχείρηση επενδύσεων, θα πρέπει να διενεργείται διεξοδικότερη επανεξέταση.

Όταν οι επιχειρήσεις επενδύσεων είναι νομικά πρόσωπα τα οποία διοικούνται από ένα μεμονωμένο φυσικό πρόσωπο σύμφωνα με το καταστατικό τους και την εθνική νομοθεσία, οι αναφορές σε αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές ως προς ένα διοικητικό όργανο θα πρέπει να ερμηνεύονται ως ισχύουσες για το μεμονωμένο πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για την εφαρμογή εναλλακτικών ρυθμίσεων για τη διασφάλιση της χρηστής και συνετής διαχείρισης μιας τέτοιας επιχείρησης επενδύσεων και την επαρκή συνεκτίμηση του πλαισίου εσωτερικής διακυβέρνησης.