Αρχές και μεθοδολογικές παράμετροι

Ανάλογα με το επίπεδο πολυπλοκότητας της προσέγγισης, τα σενάρια μπορούν να έχουν τη μορφή απλών περιγραφών ή πιο λεπτομερών ποσοτικών προβλέψεων.

Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αποφασίσουν να εφαρμόσουν τα ίδια σενάρια σε όλες τις χρηματοοικονομικές οντότητες για λόγους συγκρισιμότητας ή να προσαρμόσουν τα σενάρια σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηματοοικονομικών οντοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη τα προφίλ κινδύνου και τα επιχειρηματικά μοντέλα τους.

Προσέγγιση «από την κορυφή προς τη βάση» έναντι προσέγγισης «από τη βάση προς την κορυφή»

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τα πλεονεκτήματα μιας προσέγγισης «από την κορυφή προς τη βάση» έναντι της προσέγγισης «από τη βάση προς την κορυφή», επιλέγοντας την καταλληλότερη μέθοδο με βάση τους ειδικούς στόχους, την ωριμότητα των χρηματοοικονομικών οντοτήτων στις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ και τη φύση των ανοιγμάτων που καλύπτονται από την αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες παραμέτρους:

• ▪ Μια προσέγγιση «από την κορυφή προς τη βάση», στο πλαίσιο της οποίας οι αρμόδιες αρχές υπολογίζουν κεντρικά τις επιπτώσεις των σεναρίων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, διασφαλίζει έναν ορισμένο βαθμό συγκρισιμότητας μεταξύ των χρηματοοικονομικών οντοτήτων και παρέχει στις αρμόδιες αρχές ισχυρότερο έλεγχο επί της διαδικασίας και της μεθοδολογίας, μειώνοντας την επιβάρυνση για τον κλάδο.
• ▪ Μια προσέγγιση «από τη βάση προς την κορυφή», στο πλαίσιο της οποίας οι χρηματοοικονομικές οντότητες υπολογίζουν τις επιπτώσεις των σεναρίων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων οι ίδιες, προσφέρει υψηλότερο επίπεδο λεπτομέρειας, επιτρέποντας την αποτύπωση ιδιοσυγκρασιακών στοιχείων που αφορούν συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια, αντισυμβαλλομένους και ανοίγματα. Επίσης, προωθεί τη μεγαλύτερη συμμετοχή στη διαδικασία των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων και συμβάλλει στην ενίσχυση της ανάπτυξης ικανοτήτων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Όταν χρησιμοποιούν μια προσέγγιση «από τη βάση προς την κορυφή», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να θεσπίζουν σαφή μεθοδολογικά πλαίσια για να εξασφαλίζουν τη συνοχή και τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων αναλογικότητας όσον αφορά τις προσδοκίες σχετικά με την πολυπλοκότητα του υπολογισμού των επιπτώσεων.

Θα μπορούσε να εξεταστεί μια υβριδική προσέγγιση, η οποία θα αξιοποιεί τα πλεονεκτήματα και των δύο μεθοδολογιών. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αποφασίσουν σχετικά με την κατάλληλη προσέγγιση με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα και την κυριότητα του μοντέλου, λαμβάνοντας υπόψη ότι συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια ή δραστηριότητες, όπως π.χ. ο κίνδυνος ανάληψης ασφαλίσεων, ενδέχεται να απαιτούν πιο λεπτομερή δεδομένα και μοντελοποίηση από ό,τι είναι εφικτό στο πλαίσιο μιας προσέγγισης «από την κορυφή προς τη βάση». Επίπεδο λεπτομέρειας

Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με το επίπεδο λεπτομέρειας, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επιτυγχάνουν κατάλληλη ισορροπία μεταξύ απλότητας και ακρίβειας, λαμβάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα δεδομένα, την ποιότητα και τη μεθοδολογική ωριμότητα. Ενδέχεται να απαιτούνται πιο λεπτομερή δεδομένα για την κατάλληλη αποτύπωση, για παράδειγμα, των επιπτώσεων του κινδύνου μετάβασης σε επίπεδο δραστηριότητας ή οντότητας ή των περιφερειακών/τοπικών επιπτώσεων των φυσικών κινδύνων.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τουλάχιστον τις ακόλουθες διαστάσεις λεπτομέρειας:

• α. Σε επίπεδο χαρτοφυλακίου: Διαφοροποίηση ανά κατηγορία στοιχείων του ενεργητικού (π.χ. εταιρικά δάνεια, ενυπόθηκα δάνεια, έκθεση σε δημόσιο χρέος, μετοχές και εταιρικά ομόλογα).
• β. Σε τομεακό επίπεδο: Ταξινόμηση με βάση τον βιομηχανικό κλάδο (π.χ. βιομηχανίες υψηλών ανθρακούχων εκπομπών, ενέργεια, ακίνητα, γεωργία). Για συγκεκριμένους τομείς μπορεί να διερευνηθεί το ενδεχόμενο μεγαλύτερου βαθμού λεπτομέρειας (π.χ. ηλεκτρική ενέργεια, τομέας που επηρεάζεται από πρωτοποριακή τεχνολογία, κλάδοι που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα). Για τα ακίνητα, μπορεί να εξεταστεί η διάκριση μεταξύ ανοιγμάτων σε εμπορικά ακίνητα και ανοιγμάτων σε οικιστικά ακίνητα.
• γ. Σε γεωγραφικό επίπεδο: Διάκριση ανά περιφέρεια (π.χ. επίπεδο NUTS 3) για την αξιολόγηση της έκθεσης σε κινδύνους ΠΚΔ που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη τοποθεσία, ιδίως φυσικούς κινδύνους.
• δ. Σε επίπεδο αντισυμβαλλομένων: Επίπεδο λεπτομέρειας ανά μεμονωμένο οφειλέτη ή ομάδες οφειλετών όταν οι κίνδυνοι συγκέντρωσης είναι σημαντικοί.
• ε. Κατηγορία κινδύνου: Χωριστός προσδιορισμός των φυσικών κινδύνων (οξείς και χρόνιοι κλιματικοί κίνδυνοι), των κινδύνων μετάβασης (πολιτικές, τεχνολογίες και μεταβολές της αγοράς) και άλλων περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραγόντων, καθώς και παραγόντων διακυβέρνησης (π.χ. απώλεια βιοποικιλότητας, ρύπανση, κοινωνικοί κίνδυνοι και κίνδυνοι διακυβέρνησης).

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αποφασίζουν σχετικά με το κατάλληλο επίπεδο λεπτομέρειας των δεδομένων, ανάλογα με τον τύπο του στοιχείου ενεργητικού/του χαρτοφυλακίου και τον στόχο της άσκησης. Για παράδειγμα, για τα κρατικά ανοίγματα, η ανάλυση σε επίπεδο χώρας μπορεί να αρκεί, ενώ για τα δανειοδοτικά χαρτοφυλάκια ή τα χαρτοφυλάκια ανάληψης ασφαλιστικών κινδύνων, θα πρέπει να εξετάζεται τουλάχιστον η περιφερειακή ανάλυση έως τα δεδομένα γεωγραφικής θέσης, προκειμένου να αξιολογηθεί ο φυσικός κίνδυνος.

Για την ανάλυση των αμοιβαίων κεφαλαίων, οι αρμόδιες αρχές μπορούν, όταν είναι δυνατόν και σύμφωνα με την ισχύουσα τομεακή ρύθμιση, να εξετάσουν το ενδεχόμενο χρήσης μιας αναλυτικής μεθόδου εξέτασης όσον αφορά τη συμμετοχή σε αμοιβαία κεφάλαια.

Παραδοχές ισολογισμού

Για τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αρχίσουν να χρησιμοποιούν μια στατική προσέγγιση του ισολογισμού, η οποία εφαρμόζεται συνήθως στις παραδοσιακές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων. Ωστόσο, μπορούν να λάβουν υπόψη τις διαρθρωτικές επιπτώσεις του σχεδίου μετάβασης των χρηματοοικονομικών οντοτήτων, όπου αυτό είναι εφικτό και εφαρμόσιμο, ανάλογα με τον χρονικό ορίζοντα.

Για ασκήσεις με μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, θα μπορούσε να εφαρμοστεί μια δυναμική προσέγγιση όσον αφορά τον ισολογισμό (με ή χωρίς περιορισμούς) με στόχο τη διασφάλιση μεγαλύτερου ρεαλισμού, εστιάζοντας ενδεχομένως στα κύρια στοιχεία του ισολογισμού, αντικατοπτρίζοντας τις μεταβολές στη σύνθεση του χαρτοφυλακίου (εξελισσόμενα ανοίγματα, ανακατανομές περιουσιακών στοιχείων και δράσεις μετριασμού του κινδύνου ως αντίδραση σε κλυδωνισμούς που σχετίζονται με παράγοντες ΠΚΔ).

Δεδομένων των αβεβαιοτήτων που περιβάλλουν τις τροχιές μετάβασης, τις εξελίξεις στον τομέα της πολιτικής και τις αντιδράσεις της αγοράς, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να απαιτήσουν από τις χρηματοοικονομικές οντότητες την αιτιολόγηση των προγραμματισμένων αντιδράσεών τους, διασφαλίζοντας ότι οι προσαρμογές του ισολογισμού — όπως η ανακατανομή χαρτοφυλακίων, οι αλλαγές στις πολιτικές δανειοδότησης ή ανάληψης ασφαλιστικών κινδύνων ή οι μεταβολές στις δομές χρηματοδότησης — είναι ρεαλιστικές και συνεπείς με τις στρατηγικές μετάβασης που έχουν δημοσιοποιήσει.

Όλα τα μέτρα διαχείρισης που αναγνωρίζονται από τις χρηματοοικονομικές οντότητες θα πρέπει να αξιολογούνται με βάση τη σκοπιμότητα, την έγκαιρη υποβολή και τις πιθανές ακούσιες συνέπειές τους, αποφεύγοντας την υπερβολική εξάρτηση από ευνοϊκές παραδοχές. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι μια δυναμική προσέγγιση του ισολογισμού με περιορισμούς ενισχύει τον ρεαλιστικό και μακρόπνοο χαρακτήρα των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ μέσω της ενσωμάτωσης αξιόπιστων σχεδίων και διαχειριστικών απαντήσεων, διατηρώντας παράλληλα ελάχιστα μέτρα διασφάλισης έναντι της υπερβολικής ευελιξίας των παραδοχών και ενισχύοντας τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων.

Δείγμα χρηματοοικονομικών οντοτήτων

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να καθορίζουν το κατάλληλο δείγμα χρηματοοικονομικών οντοτήτων που θα συμμετέχουν σε προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ και/ή ανάλυση σεναρίων ΠΚΔ, διασφαλίζοντας επαρκή τομεακή κάλυψη/κάλυψη της αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη τους καθορισμένους στόχους και, στην περίπτωση θεματικών αξιολογήσεων, το επίκεντρο της άσκησης. Ο σχεδιασμός της άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων θα πρέπει να προσαρμόζεται, κατά περίπτωση, ώστε να αντικατοπτρίζει τα χαρακτηριστικά των διαφόρων κατηγοριών χρηματοοικονομικών οντοτήτων.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να εξετάζουν το ενδεχόμενο διενέργειας στοχευμένων ασκήσεων σε συγκεκριμένα υποσύνολα οντοτήτων με στόχο την αντιμετώπιση συγκεκριμένων τρωτών σημείων ή εξελισσόμενων τάσεων σε ό,τι αφορά τους κινδύνους ΠΚΔ.

Αναλογικότητα

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εφαρμόζουν τις αρχές της αναλογικότητας, επιτρέποντας μεθοδολογικές απλουστεύσεις ανάλογα με το μέγεθος, τη φύση και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων των χρηματοοικονομικών οντοτήτων, καθώς και τη σημαντικότητα των κινδύνων. Η αρχή της αναλογικότητας θα πρέπει να επεκτείνεται στις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων, στον σχεδιασμό σεναρίων και στις προσδοκίες μοντελοποίησης, διασφαλίζοντας την ενδεδειγμένη ισορροπία ανάμεσα στην αναλυτική αξιοπιστία και την πρακτική σκοπιμότητα.

Δεδομένου του πρώιμου σταδίου ανάπτυξης των μοντέλων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ και των διαθέσιμων δεδομένων, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο περιορισμού του πεδίου εφαρμογής της ανάλυσης, διασφαλίζοντας την κατάλληλη ισορροπία κόστους - οφέλους τόσο για τις αρμόδιες αρχές όσο και για τις χρηματοοικονομικές οντότητες.

Περιορισμοί του μοντέλου

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αναγνωρίζουν ότι όλα τα μοντέλα έχουν εγγενείς περιορισμούς, και αυτό ισχύει ιδίως για τα εξελισσόμενα μοντέλα ΠΚΔ. Στην περίπτωση της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων «από τη βάση προς την κορυφή», προκειμένου να μετριαστούν οι εν λόγω περιορισμοί και να ενισχυθεί η αξιοπιστία και η εγκυρότητα των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ και της ανάλυσης ανθεκτικότητας, οι αρχές θα πρέπει να χρησιμοποιούν συμπληρωματικές αναλύσεις για την αντεπικύρωση των αποτελεσμάτων και τη διασφάλιση της αξιοπιστίας τους, να χρησιμοποιούν τεχνικές συγκριτικής αξιολόγησης και να διενεργούν αντεπικύρωση των αποτελεσμάτων με εναλλακτικές μεθοδολογίες.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι διατίθενται επαρκείς και κατάλληλοι ανθρώπινοι και υλικοί πόροι για τη διαδικασία. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για τη μόνιμη ή ad hoc συμμετοχή προσωπικού με εμπειρογνωσία στην αξιολόγηση κινδύνων ΠΚΔ, στις μεθοδολογίες προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων και στη χρηματοπιστωτική εποπτεία.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διαθέτουν ικανότητες διαχείρισης και συλλογής δεδομένων που υποστηρίζουν την πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας δεδομένα ΠΚΔ. Θα πρέπει επίσης να αναπτύξουν και να συντηρήσουν υποδομή πληροφορικής που να επιτρέπει την αποτελεσματική συλλογή δεδομένων, τον προσδιορισμό κατάλληλων σεναρίων και την ανάλυση των αποτελεσμάτων.

Χρονοδιαγράμματα της άσκησης προσομοίωσης

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να καθορίζουν κατάλληλα χρονοδιαγράμματα για τη διεξαγωγή προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ καθώς και αναλύσεων σεναρίων, με την εξεύρεση ισορροπίας ανάμεσα στην ανάγκη για πληρότητα και ακρίβεια και στις απαιτήσεις της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Οι χρηματοοικονομικές οντότητες θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή χρόνο προετοιμασίας προκειμένου να συγκεντρώσουν τις σχετικές πληροφορίες και να διενεργήσουν τις αξιολογήσεις τους, ενώ παράλληλα θα πρέπει να παρέχεται στις αρμόδιες αρχές η δυνατότητα να διενεργούν ολοκληρωμένη εξέταση και να διασφαλίζουν την ακρίβεια των εκθέσεων.

Η διαδικασία θα πρέπει να είναι δομημένη κατά τρόπο τέτοιον ώστε να διευκολύνει την αποτελεσματική ανάλυση, τη συνεπή κοινοποίηση των πορισμάτων και την ενσωμάτωση στο ευρύτερο εποπτικό πλαίσιο.

Συλλογή στοιχείων

Για τις ασκήσεις προσομοίωσης «από την κορυφή προς τη βάση», οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να βασίζονται, στο μέτρο του δυνατού, στις κανονιστικές γνωστοποιήσεις και να αξιοποιούν τα υφιστάμενα πλαίσια γνωστοποίησης και τους εξωτερικούς πόρους, όπου αυτό είναι σκόπιμο. Μπορούν να θεωρούν τη συλλογή ad hoc στοιχείων ως αναγκαία συμπληρωματική πηγή πληροφοριών. Οι συλλεχθείσες πληροφορίες θα πρέπει να περιορίζονται σε εκείνες που χρησιμοποιούνται για τις αναλύσεις και την επικύρωση.

Όπου υπάρχουν κενά στα δεδομένα, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να προωθούν τη χρήση Ρεαλιστικών προσεγγίσεων, εκτιμήσεων και εμπειρογνωμοσύνης, ενθαρρύνοντας παράλληλα τις χρηματοοικονομικές οντότητες να βελτιώνουν σταδιακά τις εσωτερικές τους δυνατότητες σε ό,τι αφορά τα δεδομένα.

Διαδικασία διασφάλισης ποιότητας

Θα πρέπει να εφαρμόζεται αυστηρή διαδικασία διασφάλισης ποιότητας για την επαλήθευση της ακρίβειας, της συνέπειας και της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να θεσπίζουν μηχανισμούς επανεξέτασης (π.χ. συγκριτική αξιολόγηση ή αξιολογήσεις από ομοτίμους) για την αξιολόγηση της ποιότητας των δεδομένων, της αξιοπιστίας της μεθοδολογίας και, κατά περίπτωση, της επάρκειας των σεναρίων. Όπου είναι απαραίτητο, η γνώμη των εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να συμπληρώνει τα ποσοτικά ευρήματα, προκειμένου να μετριαστούν οι περιορισμοί του μοντέλου.

Αποτελεσματικός διάλογος με τις χρηματοοικονομικές οντότητες

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διατηρούν αποτελεσματικό και δομημένο διάλογο με τις χρηματοοικονομικές οντότητες καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Αυτό περιλαμβάνει την παροχή σαφών οδηγιών σχετικά με τις προσδοκίες, τη διευκόλυνση της συμμετοχής σε βασικά στάδια και τη διασφάλιση ότι οι χρηματοοικονομικές οντότητες έχουν την ευκαιρία να διευκρινίσουν μεθοδολογικά ζητήματα. Η τακτική αλληλεπίδραση θα ενισχύσει την αξιοπιστία της άσκησης και θα βελτιώσει την ικανότητα των χρηματοοικονομικών οντοτήτων να ενσωματώνουν τις παραμέτρους κινδύνων ΠΚΔ στα δικά τους πλαίσια διαχείρισης κινδύνων.

Διασυνοριακός και συστημικός συντονισμός

Όπου είναι σκόπιμο και εφικτό, θα πρέπει να υπάρχει συντονισμός των αρμόδιων αρχών μεταξύ των διαφόρων δικαιοδοσιών, ώστε να καθίσταται δυνατή μια εναρμονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για κινδύνους ΠΚΔ για διασυνοριακούς χρηματοπιστωτικούς ομίλους. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η συνεργασία με άλλες εποπτικές αρχές με στόχο την εναρμόνιση των μεθοδολογιών, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την αποφυγή του κανονιστικού κατακερματισμού.