Tástáil struis na hinstitiúide a bhaineann go sonrach le leachtacht agus cistiú

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil tástáil struis leordhóthanach atá sonrach maidir le leachtacht curtha i bhfeidhm ag institiúid, i gcomhréir le Treoirlínte ÚBE maidir le tástáil struis institiúidí⁴⁶ :

• a. chun tuiscint a fháil ar thionchar na dteagmhas díobhálach ar a neamhchosaint ar riosca agus a bheith in ann leordhóthanacht a shócmhainní leachtacha, a acmhainn frithchothromaithe agus a struchtúr cistiúcháin a mheas;
• b. chun rioscaí a chlúdach a d’fhéadfadh criostalú le linn cineálacha éagsúla cásanna struis agus/nó chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí a bhaineann le rialú, rialachas nó easnaimh eile.

⁴⁶ ÚBE/GL/2019/04

Ba cheart d’údaráis inniúla a chur san áireamh cibé an gceadaíonn nó nach gceadaíonn an creat don institiúid an méid seo a leanas a dhéanamh:

• a. tréimhse mharthanas na hinstitiúide a chinneadh i bhfianaise a maolán leachtachta atá ann cheana agus a foinsí cobhsaí cistiúcháin, agus inghlacthacht riosca na hinstitiúide á cur san áireamh, le linn tréimhse struis leachtachta atá dian ach inchreidte;
• b. anailís a dhéanamh ar thionchar cásanna struis ar a sheasamh leachtachta comhdhlúite ar fud an ghrúpa agus ar sheasamh leachtachta na n-eintiteas aonair agus na línte gnó;
• c. tuiscint a fháil ar na háiteanna ina bhféadfadh rioscaí teacht chun cinn, beag beann ar a struchtúr eagraíochtúil agus ar mhéid na bainistíochta riosca leachtachta láraithe.

Ba cheart d’údaráis inniúla a áirithiú go soláthraíonn an institiúid tionchar samhaltaithe na gcineálacha éagsúla cásanna struis (mar a mhínítear i dTreoirlíne ÚBE ar thástáil struis institiúidí), chomh maith le roinnt tástálacha íogaireachta (ar bhonn na comhréireachta). Níor cheart go mbeadh na cásanna struis agus na turraingí a ionsamhlaítear iontu bunaithe ar an am atá thart amháin, ach ba cheart go mbainfidís úsáid freisin as cásanna struis hipitéiseacha bunaithe ar bhreithiúnas saineolaithe. Ba cheart d’údaráis inniúla anailís a dhéanamh cibé acu atá nó nach bhfuil na cásanna seo a leanas ar a laghad san áireamh:

• a. gearrthéarmach agus fadtréimhseach;
• b. institiúid-shonrach agus ar fud an mhargaidh (a tharlaíonn go comhuaineach i margaí éagsúla);
• c. teaglaim de (a) agus (b).

Gné thábhachtach ar cheart d'údaráis inniúla a mheas agus creat tástála struis na hinstitiúide á measúnú acu is ea samhaltú thionchar an cháis nó na gcásanna hipitéiseacha struis ar shreafaí airgid na hinstitiúide agus ar a cumas frithchothromaithe agus a thréimhse mharthanais, agus cibé acu an léiríonn nó nach léiríonn an samhaltú na tionchair dhifriúla a d’fhéadfadh a bheith ag strus eacnamaíoch ar shócmhainní institiúide agus ar a hin-sreafaí agus ar a heis-sreafaí.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú freisin cibé acu atá nó nach bhfuil cur chuige coimeádach ag an institiúid maidir le toimhdí tástála struis a shocrú. Ag brath ar chineál agus ar dhéine an cháis, ba cheart d'údaráis inniúla a mheas, de réir mar is ábhartha, oiriúnacht roinnt toimhdí, go háirithe:

• a. éag an chistithe mhiondíola;
• b. laghdú ar chistiú mórdhíola urraithe agus neamhurraithe;
• c. an comhghaol idir margaí cistiúcháin agus éagsúlú ar fud margaí éagsúla;
• d. neamhchosaintí teagmhasacha breise lasmuigh den chlár comhardaithe;
• e. aibíochtaí cistiúcháin (e.g. i gcás ina bhfuil roghanna glao amach ag an soláthraí cistiúcháin);
• f. tionchar aon mheathlaithe ar rátáil chreidmheasa na hinstitiúide;
• g. inmhalartacht FX agus rochtain ar mhargaí malairte eachtraí agus ar chuntais bhaincéireachta comhfhreagracha;
• h. an cumas leachtacht a aistriú thar aonáin, earnálacha agus tíortha;
• i. meastacháin ar fhás an chláir chomhardaithe amach anseo;
• j. mar gheall ar rioscaí do chlú, ceanglas intuigthe ar an institiúid sócmhainní a thar-rolladh agus cineálacha eile tacaíochta leachtachta a leathnú nó a choinneáil.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil creat bainistíochta tástála struis a bhaineann go sonrach le leachtacht na hinstitiúide iomchuí agus an bhfuil sé lánpháirtithe i gceart sa straitéis iomlán um bainistiú riosca. Ba cheart dóibh an méid seo a leanas seo a chur san áireamh:

• a. cibé acu atá nó nach bhfuil méid agus minicíocht na dtástálacha struis iomchuí do chineál agus do chastacht na hinstitiúide, dá neamhchosaintí ar riosca leachtachta agus dá tábhacht choibhneasta sa chóras airgeadais;
• b. cibé an ndéantar nó nach ndéantar torthaí na tástála struis a chomhtháthú i bpróiseas pleanála straitéisí na hinstitiúide maidir le leachtacht agus cistiú agus an úsáidtear iad chun éifeachtúlacht na bainistíochta leachtachta a mhéadú i gcás géarchéime, lena n-áirítear i bplean teagmhasach leachtachta agus téarnaimh na hinstitiúide;
• c. cibé an bhfuil próiseas leordhóthanach ag an institiúid chun fachtóirí riosca oiriúnacha a shainaithint chun tástálacha struis a dhéanamh, ag féachaint do na leochaileachtaí ábhartha uile ar féidir leo an bonn a bhaint de sheasamh leachtachta na hinstitiúide i dtrácht;
• d. cibé acu an ndéantar nach ndéantar athbhreithniú agus nuashonrú sách minic ar thoimhdí agus cásanna;
• e. i gcás ina bhfuil measúnú á dhéanamh ar bhainistíocht leachtachta grúpa, cibé acu an dtugann nó nach dtugann an institiúid aird leordhóthanach ar aon bhaic a d’fhéadfadh a bheith ann ar aistriú leachtachta laistigh den ghrúpa.

Creat rialaithe inmheánaigh riosca leachtachta agus cistiúcháin

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas an cibé acu atá nó nach bhfuil creat láidir cuimsitheach teorann agus rialaithe inmheánaigh ag an institiúid, agus coimircí fónta chun a riosca leachtachta agus cistiúcháin a mhaolú i gcomhréir lena hinghlacthacht riosca agus chun infhaighteacht struchtúir cistiúcháin éagsúlaithe a áirithiú. Ba cheart dóibh cibé acu atá nó nach bhfuil an creat teorannaithe agus rialaithe cuí d' chastacht, do mhéid agus do shamhail ghnó na hinstitiúide a chur san áireamh agus cibé acu an léiríonn nó nach léiríonn sé na tiománaithe ábhartha éagsúla a bhaineann le riosca leachtachta agus torthaí na dtástálacha struis leachtachta.

Ba cheart do gcuirfeadh údaráis áitiúla san áireamh cibé acu atá nó nach bhfuil teorainneacha i bhfeidhm ag an institiúid chun comhsheasmhacht a áirithiú idir ainmníocht airgeadra a sócmhainní leachtacha agus dáileadh a glan-eis-sreafaí leachtachta de réir airgeadra i gcomhréir le hAirteagal 8(6) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/61 ón gCoimisiún.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu an ndéanann nó nach ndéanann comhlachtaí inniúla na hinstitiúide na teorainneacha a fhormheas agus a athbhreithniú go rialta agus a chur in iúl do gach líne ghnó ábhartha. Ba cheart an próiseas seo, mar aon leis an gcaoi a ndéanann an institiúid faireachán ar chomhlíonadh na dteorainneacha agus an próiseas géaraithe i gcás sáruithe, a dhoiciméadú go soiléir ina nósanna imeachta.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil córas praghsála aistrithe leordhóthanach curtha i bhfeidhm ag an institiúid mar chuid den chreat rialaithe riosca leachtachta, ina n-ionchorpraítear gach costas, sochar agus riosca ábhartha leachtachta, Ba cheart d’údaráis inniúla a chur san áireamh cibé an gceadaíonn nó nach gceadaíonn an sásra praghsála aistrithe don bhainistíocht dreasachtaí iomchuí a thabhairt chun riosca leachtachta a bhainistiú, agus cibé acu an ndéantar nó nach ndéantar an córas agus a chalabrú a athbhreithniú agus a thabhairt cothrom le dáta go cuí i bhfianaise mhéid agus chastacht na hinstitiúide. Ina theannta sin, ba cheart d'údaráis inniúla a mheasúnú cibé an úsáidtear nó nach n-úsáidtear beartas na hinstitiúide maidir le modheolaíocht na praghsála aistrithe cistí (FTP) a ionchorprú sa chreat praghsála inmheánach chun idirbhearta le custaiméirí a mheasúnú agus a chinneadh (áirítear leis seo an dá thaobh den chlár comhardaithe, e.g. iasachtaí a dheonú agus taiscí a ghlacadh).

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil rialuithe leordhóthanacha ag an institiúid maidir leis an maolán sócmhainní leachtacha, lena n-áirítear teorainneacha comhchruinnithe agus faireacháin leanúnach iomchuí ar leordhóthanacht an mhaoláin agus maidir le hathruithe ar dhálaí an mhargaidh a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do chumas na hinstitiúide a sócmhainní a leachtú go tapa.

Pleananna teagmhasacha leachtachta

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu an sainítear nó nach sainítear go leormhaith i bplean teagmhasach leachtachta (LCP) na hinstitiúide na beartais, na nósanna imeachta agus na pleananna gníomhaíochta chun freagairt do mhórchur isteach féideartha ar chumas na hinstitiúide í féin a chistiú. Ba cheart go gcuirfí san áireamh leo ábhar agus raon feidhme na mbeart cistiúcháin teagmhasach atá san áireamh sa LCP, agus go háirithe fachtóirí amhail:

• a. cibé an dtugann nó nach dtugann an LCP míniú leordhóthanach ar na socruithe rialachais maidir lena ngníomhachtú agus lena gcoinneáil;
• b. cibé an léiríonn nó nach léiríonn an LCP próifíl riosca ginearálta leachtachta agus cistiúcháin na hinstitiúide go sonrach agus i gcoitinne;
• c. cibé acu atá nó nach bhfuil creat de tháscairí réamhrabhaidh leachtachta ag an institiúid, lena n-áirítear i measc táscairí eile iad sin a bunaíodh mar tháscairí leachtachta in ÚBE GL maidir le táscairí plean téarnaimh ar dóigh dóibh a bheith éifeachtach chun cur ar chumas na hinstitiúide imthosca margaidh atá ag dul in olcas a shainaithint go tráthúil agus a chinneadh go tapa cad iad na gníomhartha is gá a dhéanamh;
• d. cibé an dtugtar nó nach dtugtar san LCP cur síos soiléir go bhfuil an maolán leachtachta LCR deartha le húsáid i gcás struis, fiú má bhíonn luachanna LCR faoi bhun 100 % mar thoradh air sin, lena n-áirítear go bhfuil sé mar chuid den bhainistiú riosca leachtachta faoi strus a bhfuiltear ag súil leis go ndéantar cumarsáid ina dhiaidh sin leis an ardbhainistíocht má shroichtear luachanna LCR bunaithe níos ísle. Ba cheart go ndéanfaí an tslí ar cheart an riosca leachtachta a bhainistiú faoi strus a léiriú agus a thuairisciú go soiléir sa LCP chun é a stiúradh chomh gar agus is féidir do spriocleibhéil LCR.
• e. cibé an gcuireann nó nach gcuireann an LCP na foinsí cistiúcháin ábhartha (féideartha) go léir in iúl go soiléir, lena n-áirítear na méideanna measta atá ar fáil do na foinsí éagsúla leachtachta agus an t-am measta is gá chun cistí a fháil uathu;
• f. cibé an bhfuil nó nach bhfuil na bearta i gcomhréir le straitéis riosca fhoriomlán na hinstitiúide agus lena hinghlacthacht riosca leachtachta;
• g. oiriúnacht na dtoimhdí maidir le ról cistiúcháin an bhainc cheannais i LCP na hinstitiúide. D’fhéadfadh tuairimí na hinstitiúide maidir leis an méid seo a leanas a bheith san áireamh i samplaí de na fachtóirí a fhéadfaidh na húdaráis inniúla a mheas: I. infhaighteacht reatha agus sa todhchaí foinsí malartacha cistiúcháin féideartha a bhaineann le cláir iasachtaí bainc cheannais; II. na cineálacha saoráidí iasachtaithe, an chomhthaobhacht inghlactha agus na nósanna imeachta oibríochtúla chun rochtain a fháil ar chistí bainc cheannais; III. na himthosca faoina mbeadh gá le cistiú ón mbanc ceannais, an méid a bheadh ag teastáil agus an tréimhse ar dócha go mbeadh gá lena leithéid de chistiú ón mbanc ceannais.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil na gníomhaíochtaí a bhfuil tuairisc orthu sa LCP indéanta i ndáil leis na cásanna struis ina bhfuil sé i gceist iad a dhéanamh. Ba cheart go gcuirfí san áireamh fachtóirí amhail:

• a. an leibhéal comhsheasmhachta agus idirghníomhaíochta idir tástálacha struis na hinstitiúide a bhaineann le leachtacht, a LCP, a táscairí luathrabhaidh leachtachta agus, i gcás inarb infheidhme, a plean téarnaimh a bhaineann le leachtacht;
• b. cibé acu an ndealraíonn sé nó nach ndealraíonn sé go gcuirfidh na gníomhaíochtaí a shainítear sa LCP ar chumas na hinstitiúide freagairt go leordhóthanach do raon cásanna féideartha de strus tromchúiseach leachtachta, lena n-áirítear strus a bhaineann go sonrach leis an institiúid agus strus ar fud an mhargaidh, chomh maith leis an idirghníomhaíocht a d’fhéadfadh a bheith ann eatarthu; agus cibé acu an ndéantar nó nach ndéantar na gníomhartha a shainítear sa LCP a chainníochtú go stuama i dtéarmaí acmhainne giniúna leachtachta faoi choinníollacha struis agus an t-am is gá chun iad a fhorghníomhú, agus ceanglais oibríochtúla amhail comhthaobhacht a ghealladh ag banc ceannais á gcur san áireamh.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht chreat rialachais na hinstitiúide maidir lena LCP. Ba cheart go gcuirfí san áireamh fachtóirí amhail:

• a. oiriúnacht nósanna imeachta formhéadaithe agus tosaíochta ina sonraítear cathain agus conas is féidir agus ba chóir gach ceann de na gníomhaíochtaí a chur i ngníomh;
• b. cibé acú atá nó nach bhfuil beartais agus nósanna imeachta leordhóthanacha ag an institiúid maidir le cumarsáid laistigh den institiúid agus le páirtithe seachtracha;
• c. leibhéal na comhsheasmhachta idir an LCP⁴⁷ agus pleananna leanúnachais gnó na hinstitiúide.

Pleananna cistiúcháin

⁴⁷ Sa chás go bhfuil an LCP lán-chomhtháite leis an bplean téarnaimh, cuirfear é seo san áireamh sa scór ORC leachtachta. I gcás nach bhfuil an LCP ionchorpraithe sa phlean téarnaimh agus go bhfuil an dá dhoiciméad ar leithligh, ní mór anailís ar leithligh a dhéanamh ar an LCP.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil an plean cistiúcháin indéanta agus iomchuí i ndáil le cineál, scála agus castacht na hinstitiúide, a gníomhaíochtaí reatha agus réamh-mheasta agus a próifíl leachtachta agus cistiúcháin. Ba cheart dóibh cuntas a thógáil d'fhachtóirí amhail:

• a. cibé acu an dtugtar nó nach dtugtar aghaidh sa phlean cistiúcháin ar chásanna malartacha. Ba cheart d’údaráis inniúla aird ar leith a thabhairt ar stóinseacht an phlean chun tacú leis na gníomhaíochtaí gnó réamh-mheasta i gcásanna díobhálacha;
• b. an t-athrú a bhfuiltear ag súil leis ar phróifíl cistiúcháin na hinstitiúide a eascraíonn as cur i bhfeidhm an phlean cistiúcháin agus cibé acu atá nó nach bhfuil sé sin oiriúnach i bhfianaise ghníomhaíochtaí agus shamhail ghnó na hinstitiúide;
• c. cibé acu an dtacaíonn nó nach dtacaíonn an plean cistiúcháin le haon fheabhsuithe riachtanacha nó inmhianaithe ar phróifíl chistiúcháin na hinstitiúide;
• d. a ndearcadh féin ar (athruithe ar) ghníomhaíocht an mhargaidh arna beartú ag institiúidí ina ndlínse ar leibhéal comhiomlánaithe, agus cad a chiallaíonn sé sin d’indéantacht na bpleananna cistiúcháin aonair; agus
• e. cibé acu atá nó nach bhfuil an plean cistiúcháin:

I. comhtháite le plean straitéiseach foriomlán na hinstitiúide;

II. comhsheasmhach lena shamhail ghnó;

III. comhsheasmhach lena hinghlacthacht riosca leachtachta;

Ina theannta sin, féadfaidh údaráis inniúla an méid seo a leanas seo a leanas a bhreithniú:

• a. cibé acu an ndéanann nó nach ndéanann an institiúid anailís leordhóthanach agus an bhfuil sé ar an eolas faoi oiriúnacht agus leordhóthanacht an phlean cistiúcháin i bhfianaise staid leachtachta agus cistiúcháin reatha na hinstitiúide agus an fhorbairt atá beartaithe dóibh. Mar chuid de sin, féadfaidh údaráis inniúla a mheas cibé acu an féidir nó nach féidir le hardbhainistíocht na hinstitiúide an fáth a bhfuil an plean cistiúcháin indéanta agus cá bhfuil na laigí ann a mhíniú;
• b. beartas na hinstitiúide lena gcinntear cad iad na toisí cistiúcháin agus cad iad na margaí atá suntasach don institiúid (agus cibé acu atá nó nach bhfuil siad leordhóthanach);
• c. an tréimhse ama atá beartaithe ag an institiúid maidir le haistriú chuig próifíl chistiúcháin eile, más gá nó más mian leis, ag cur san áireamh go bhféadfadh rioscaí a bheith i gceist má tá ascnamh chuig an stát deiridh ró-ghasta nó ró-mhall;
• d. cibé acu atá nó nach bhfuil straitéisí éagsúla agus nósanna imeachta soiléire bainistíochta sa phlean cistiúcháin chun athruithe straitéise a chur i bhfeidhm go tráthúil.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil plean cistiúcháin na hinstitiúide curtha i bhfeidhm go hiomchuí. Ar a laghad, ba cheart dóibh an méid seo a leanas a chur san áireamh:

• a. cibé acu atá nó nach bhfuil an plean cistiúcháin doiciméadaithe i gceart agus curtha in iúl don fhoireann ábhartha ar fad;
• b. cibé acu atá nó nach bhfuil an plean cistiúcháin fite fuaite le hoibríochtaí laethúla na hinstitiúide, go háirithe sa phróiseas cinnteoireachta cistiúcháin.

Ina theannta sin, féadfaidh údaráis inniúla a chur san áireamh cibé acu atá nó nach bhfuil an institiúid in ann an plean cistiúcháin a réiteach leis na sonraí a chuirtear ar fáil d’údaráis inniúla sa teimpléad plean cistiúcháin.

Ba cheart d’údaráis inniúla cáilíocht phróisis na hinstitiúide chun faireachán a dhéanamh ar chur i gcrích an phlean cistiúcháin agus ar a cumas freagairt do chlaontaí uaidh go tráthúil a bhreithniú. Maidir leis an measúnú seo, ba cheart d’údaráis inniúla fachtóirí amhail na nithe seo a leanas a chur san áireamh:

• a. cáilíocht na nuashonruithe don (ard)bhainistíocht maidir le stádas reatha chur i gcrích an phlean chistiúcháin;
• b. cibé acu atá nó nach bhfuil sé beartaithe sa phlean cistiúcháin bearta malartacha cúlchiste a chur i bhfeidhm má thagann athruithe ar dhálaí an mhargaidh; agus
• c. beartas agus cleachtas na hinstitiúide maidir le hathbhreithniú agus nuashonrú rialta ar an bplean cistiúcháin nuair a bhíonn difríocht shuntasach idir an cistiú iarbhír maoiniú a cruinníodh agus an plean cistiúcháin.