Testy warunków skrajnych w zakresie płynności i finansowania instytucji

Właściwe organy powinny ocenić, czy dana instytucja przeprowadziła odpowiednie testy warunków skrajnych w zakresie płynności, zgodnie z wytycznymi EUNB dotyczącymi testów warunków skrajnych przeprowadzanych przez instytucje⁴⁶ , aby:

• a. uzyskać wiedzę o wpływie niekorzystnych zdarzeń na ekspozycję na ryzyko oraz być w stanie ocenić adekwatność aktywów płynnych, zdolność do kompensacji niedoborów i strukturę finansowania;
• b. zabezpieczyć się przed ryzykiem, które może się ujawnić w różnych scenariuszach warunków skrajnych lub aby przeciwdziałać ryzyku wynikającemu z niedociągnięć w kontroli, zarządzaniu lub w innych obszarach.

⁴⁶ EBA/GL/2018/04

Właściwe organy powinny wziąć pod uwagę, czy ramy pozwalają instytucji:

• a. określić horyzont przetrwania instytucji, mając na uwadze jej istniejące zabezpieczenie przed utratą płynności i stabilne źródła finansowania oraz apetyt na ryzyko w okresie dotkliwych, lecz prawdopodobnych warunków skrajnych;
• b. przeanalizować wpływ scenariuszy warunków skrajnych na jej skonsolidowany, obejmujący całą grupę poziom płynności oraz na poziom płynności indywidualnych podmiotów i linii biznesowych;
• c. zrozumieć, gdzie mogą pojawić się ryzyka, niezależnie od struktury organizacyjnej i stopnia scentralizowanego zarządzania ryzykiem płynności instytucji.

Właściwe organy powinny dopilnować, by instytucja przekazała informacje o modelowanym wpływie różnych rodzajów scenariuszy warunków skrajnych (jak wyjaśniono w wytycznych EUNB dotyczących testów warunków skrajnych), a także wyniki szeregu testów wrażliwości (z uwzględnieniem zasady proporcjonalności). Symulowane scenariusze warunków skrajnych i wstrząsy nie powinny opierać się wyłącznie na danych historycznych, ale powinny również uwzględniać hipotetyczne scenariusze warunków skrajnych oparte na opiniach ekspertów. Właściwe organy powinny zbadać, czy uwzględniane są co najmniej następujące scenariusze:

• a. warunków skrajnych krótkoterminowych i utrzymujących się w czasie;
• b. warunków skrajnych specyficznych dla instytucji i ogólnorynkowych (występujących jednocześnie na wielu rynkach);
• c. połączenie a) i b).

Ważnym aspektem, który powinny uwzględniać właściwe organy w ocenie ram testów warunków skrajnych przeprowadzanych przez instytucje, jest modelowanie przez instytucję wpływu hipotetycznych scenariuszy warunków skrajnych na przepływy pieniężne instytucji i jej zdolność do kompensacji niedoborów oraz horyzont przetrwania, a także to, czy modelowanie odzwierciedla poszczególne skutki, jakie warunki skrajne w gospodarce mogą mieć zarówno dla aktywów instytucji, jak i jej dla wpływów i wypływów.

Właściwe organy powinny również ocenić, czy podczas ustalania założeń warunków skrajnych instytucja stosuje podejście ostrożnościowe. W zależności od rodzaju i dotkliwości scenariusza właściwe organy powinny rozważyć, odpowiednio do przypadku, odpowiedniość szeregu założeń, zwłaszcza dotyczących:

• a. odpływu finansowania detalicznego;
• b. ograniczenia poziomu finansowania hurtowego zabezpieczonego i niezabezpieczonego;
• c. korelacji między rynkami finansowania a dywersyfikacją pomiędzy różnymi rynkami;
• d. dodatkowych zagrożonych ekspozycji pozabilansowych;
• e. okresów zapadalności finansowania (np. w przypadku gdy dostawca finansowania dysponuje opcjami wcześniejszego wykupu);
• f. skutków pogorszenia się ratingu kredytowego instytucji;
• g. wymienialności walutowej i dostępu do rynków walutowych i rachunków bankowych korespondencyjnych;
• h. możliwości transferu płynności między podmiotami, sektorami i krajami;
• i. szacunkowego przyszłego wzrostu sumy bilansowej;
• j. w związku z ryzykiem utraty reputacji, domniemanego wymogu rolowania aktywów i odnowienia lub utrzymania innych form wsparcia płynności.

Właściwe organy powinny ocenić, czy ramy zarządzania testami warunków skrajnych w zakresie płynności są odpowiednie i czy są odpowiednio zintegrowane z ogólną strategią zarządzania ryzykiem. Właściwe organy powinny uwzględniać, czy:

• a. zakres i częstotliwość testów warunków skrajnych są odpowiednie w świetle charakteru i złożoności instytucji, jej ekspozycji na ryzyko płynności i jej relatywnego znaczenia dla systemu finansowego;
• b. wyniki testów warunków skrajnych są zintegrowane z procesem planowania strategicznego w zakresie płynności i finansowania instytucji oraz czy są używane do zwiększenia efektywności zarządzania płynnością w przypadku wystąpienia kryzysu, w tym na podstawie planu awaryjnego dotyczącego płynności i planu naprawy płynności instytucji;
• c. instytucja posiada wystarczający proces identyfikacji odpowiednich czynników ryzyka na potrzeby testów warunków skrajnych, uwzględniający wszystkie istotne zagrożenia mogące pogorszyć poziom płynności tej instytucji;
• d. założenia i scenariusze są weryfikowane i aktualizowane z wystarczającą częstotliwością;
• e. gdy ocena zarządzania płynnością dotyczy grupy, czy instytucja przywiązuje dostateczną wagę do wszelkich potencjalnych przeszkód dla przenoszenia płynności w ramach grupy.

Ramy kontroli wewnętrznej ryzyk płynności i finansowania

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja stosuje solidne i kompleksowe ramy limitów wewnętrznych i kontroli wewnętrznej oraz prawidłowe mechanizmy bezpieczeństwa ograniczające lub łagodzące ryzyko płynności i finansowania stosownie do jej apetytu na ryzyko oraz zapewniające dostępność zróżnicowanej struktury finansowania. Właściwe organy powinny wziąć pod uwagę, czy ramy limitów i kontroli są odpowiednie w świetle złożoności, wielkości i modelu biznesowego instytucji, a także czy odzwierciedlają różne istotne czynniki ryzyka płynności oraz wyniki testów warunków skrajnych w zakresie płynności.

Właściwe organy powinny rozważyć, czy instytucja posiada limity mające na celu zapewnienie spójności między denominacją waluty jej aktywów płynnych a rozkładem wypływów płynności netto według waluty zgodnie z art. 8 ust. 6 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/61.

Właściwe organy powinny ocenić, czy limity zostały zatwierdzone i są regularnie weryfikowane przez właściwe organy instytucji, a informacja o nich jest przekazywana pracownikom wszystkich istotnych linii biznesowych. Proces ten, wraz ze sposobem monitorowania przez instytucję przestrzegania limitów oraz procedurą eskalacji w przypadku ich naruszenia, powinien być jasno udokumentowany w procedurach instytucji.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja wdrożyła odpowiedni system ustalania cen transferowych jako część ram kontroli ryzyka płynności, uwzględniający wszystkie istotne koszty, korzyści i ryzyka związane z płynnością. Właściwe organy powinny wziąć pod uwagę, czy mechanizm ustalania cen transferowych umożliwia kadrze kierowniczej stosowanie odpowiednich zachęt do zarządzania ryzykiem płynności oraz czy system i jego kalibracja są odpowiednio weryfikowane i aktualizowane z uwzględnieniem wielkości i złożoności instytucji. Ponadto właściwe organy powinny ocenić, czy polityka instytucji w zakresie zintegrowania metod ustalania cen transferowych z ramami wyceny wewnętrznej jest używana w procesie oceny i podejmowania decyzji dotyczących transakcji z klientami (dotyczy to obu stron bilansu, np. udzielania kredytów i przyjmowania depozytów).

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada odpowiednie mechanizmy kontroli dotyczące zabezpieczenia przed utratą aktywów płynnych, w tym limity koncentracji i odpowiednie mechanizmy bieżącego monitorowania adekwatności tego zabezpieczenia i zmian warunków rynkowych, które mogłyby wpłynąć na zdolność instytucji do szybkiego upłynnienia jej aktywów.

Plany awaryjne dotyczące płynności

Właściwe organy powinny ocenić, czy plan awaryjny instytucji dotyczący płynności w dostatecznym stopniu określa zasady polityki, procedury i plany działania dotyczące przeciwdziałania dotkliwym potencjalnym zakłóceniom zdolności instytucji do zaspokojenia jej potrzeb w zakresie płynności i samofinansowania. Powinny one uwzględniać przedmiot i zakres awaryjnych środków finansowania określonych w planie awaryjnym dotyczącym płynności, a zwłaszcza takie czynniki jak:

• a. to, czy plan w sposób dostateczny określa zasady zarządzania jego wprowadzeniem w życie i realizacją;
• b. to, czy plan awaryjny dotyczący płynności odpowiednio odzwierciedla profil ryzyka instytucji, zarówno w zakresie płynności i finansowania, jak i w szerszym ujęciu;
• c. czy instytucja dysponuje systemem wskaźników wczesnego ostrzegania o płynności, obejmującym między innymi wskaźniki płynności określone w wytycznych EUNB w sprawie wskaźników planu naprawy, które mogą skutecznie pomóc instytucji w terminowym rozpoznaniu pogarszającej się sytuacji rynkowej i w szybkim ustaleniu, jakie działania należy podjąć;
• d. czy w planie awaryjnym dotyczącym płynności wyraźnie opisano, że bufor płynnościowy wskaźnika pokrycia wypływów netto (LCR) ma być stosowany w przypadku warunków skrajnych, nawet jeżeli prowadzi to do wartości LCR poniżej 100 %, w tym czy jest to część oczekiwanego zarządzania ryzykiem płynności w warunkach skrajnych, że późniejsze przekazywanie informacji kadrze kierowniczej wyższego szczebla odbywa się w przypadku osiągnięcia ustalonych niższych wartości LCR. Plan ten powinien jasno odzwierciedlać i opisywać sposób zarządzania ryzykiem płynności w warunkach skrajnych, aby jak najdokładniej ukierunkować się na docelowe poziomy LCR;
• e. czy w planie wyszczególniono wszystkie istotne (potencjalne) źródła finansowania, w tym szacunkowe kwoty dostępne w ramach poszczególnych źródeł płynności i szacowany czas niezbędny instytucji do pozyskania środków z tych źródeł;
• f. czy środki odpowiadają ogólnej strategii w zakresie ryzyka i apetytowi instytucji na ryzyko płynności;
• g. odpowiedniość założeń dotyczących roli finansowania pochodzącego od banku centralnego w planie awaryjnym dotyczącym płynności. Właściwe organy mogą między innymi uwzględnić własne poglądy dotyczące:

I. bieżącej i przyszłej dostępności potencjalnych alternatywnych źródeł finansowania w ramach programów kredytowych banku centralnego; II. rodzajów instrumentów kredytowych, dopuszczalnego zabezpieczenia i procedur operacyjnych służących ocenie finansowania ze środków banku centralnego; III. okoliczności, w jakich finansowanie banku centralnego byłoby potrzebne, wymaganej kwoty oraz okresu, w jakim korzystanie ze środków banku centralnego byłoby najprawdopodobniej niezbędne.

Właściwe organy powinny ocenić, czy działania opisane w planie awaryjnym dotyczącym płynności są wykonalne w świetle scenariuszy warunków skrajnych, w których mają zostać realizowane. Powinny uwzględnić takie czynniki jak:

• a. stopień spójności i wzajemnego powiązania między testami warunków skrajnych instytucji w zakresie płynności, jej planem awaryjnym dotyczącym płynności i jej wskaźnikami wczesnego ostrzegania w zakresie płynności oraz, w stosownych przypadkach, planem naprawy dotyczącym płynności;
• b. czy działania określone w planie awaryjnym dotyczącym płynności umożliwiają instytucji odpowiednie reagowanie na szereg możliwych scenariuszy dotkliwych warunków skrajnych dotyczących płynności, w tym warunków skrajnych specyficznych dla instytucji i warunków skrajnych obejmujących cały rynek, a także na potencjalne interakcje między nimi; oraz czy działania określone w planie awaryjnym dotyczącym płynności są kwantyfikowane ostrożnościowo pod względem zdolności do wygenerowania płynności w warunkach skrajnych i czasu niezbędnego do ich realizacji, z uwzględnieniem wymogów operacyjnych, takich jak zdeponowanie zabezpieczenia w banku centralnym.

Właściwe organy powinny ocenić odpowiedniość ram zarządzania instytucji w kontekście jej planu awaryjnego dotyczącego płynności. Powinny uwzględnić takie czynniki jak:

• a. odpowiedniość procedur eskalacji i hierarchizacji działań regulujących to, w jakich okolicznościach i w jakim trybie każde z działań może i powinno być uruchamiane;
• b. czy instytucja posiada odpowiednie zasady polityki i procedury dotyczące komunikacji wewnątrz instytucji i ze stronami zewnętrznymi;
• c. stopień spójności między planem awaryjnym dotyczącym płynności⁴⁷ a planami ciągłości działania instytucji.

Plany finansowania

⁴⁷ W przypadku gdy plan awaryjny dotyczący płynności jest w pełni zintegrowany z planem naprawy, zostanie on uwzględniony w ocenie ogólnej możliwości odzyskania płynności. W przypadku gdy plan awaryjny dotyczący płynności nie jest częścią planu naprawy i są to odrębne dokumenty, plan awaryjny dotyczący płynności należy poddać odrębnej analizie.

Właściwe organy powinny ocenić, czy plan finansowania jest wykonalny i odpowiedni w świetle charakteru, skali i złożoności działalności instytucji, jej bieżącej i prognozowanej działalności oraz płynności i profilu finansowania. Powinny uwzględnić takie czynniki jak:

• a. czy plan finansowania uwzględnia alternatywne scenariusze. Właściwe organy powinny zwrócić szczególną uwagę na solidność planu wspierania działalności gospodarczej prognozowanej w scenariuszach pesymistycznych;
• b. oczekiwana zmiana profilu finansowania instytucji wynikająca z realizacji planu finansowania i to, czy jest to właściwe zważywszy na działalność i model biznesowy instytucji;
• c. czy plan finansowania przyczynia się do zapewnienia wymaganej lub pożądanej poprawy profilu finansowania instytucji;
• d. własny pogląd dotyczący (zmian w zakresie) działalności rynkowej planowanych przez instytucje w obrębie ich jurysdykcji w ujęciu łącznym, a także wpływu tych zmian na wykonalność indywidualnych planów finansowania; oraz
• e. czy plan finansowania jest:

I. zintegrowany z ogólnym planem strategicznym instytucji;

II. spójny z jej modelem biznesowym;

III. spójny z jej apetytem na ryzyko płynności;

Dodatkowo właściwe organy mogą rozważyć:

• a. czy instytucja właściwie analizuje odpowiedniość i adekwatność planu finansowania i jest ich świadoma, zważywszy na bieżące pozycje płynności i finansowania instytucji oraz ich prognozowane kształtowanie się; W ramach tej analizy właściwe organy powinny uwzględnić to, czy kadra kierownicza wyższego szczebla instytucji jest w stanie wyjaśnić, dlaczego plan finansowania jest wykonalny i jakie są jego słabe punkty;
• b. politykę stosowaną przez instytucję w celu określania, które wymiary finansowania i które rynki są dla niej istotne (i czy polityka ta jest wystarczająca);
• c. horyzont czasowy przewidywany przez instytucję na migrację do innego profilu finansowania, o ile będzie ona wymagana lub pożądana, mając na uwadze możliwość wystąpienia ryzyka w przypadku, gdy migracja do stanu docelowego będzie zbyt prędka albo zbyt powolna;
• d. czy plan finansowania przewiduje różne strategie i jasne procedury zarządzania na potrzeby terminowego wprowadzenia zmian strategii.

Właściwe organy powinny ocenić, czy plan finansowania instytucji jest odpowiednio realizowany. Właściwe organy powinny co najmniej uwzględnić:

• a. czy plan finansowania jest właściwie udokumentowany, a jego treść przekazywana wszystkim właściwym pracownikom;
• b. czy plan finansowania jest stosowany w bieżącej działalności instytucji, w szczególności w ramach procesu podejmowania decyzji.

Dodatkowo właściwe organy mogą uwzględnić to, czy instytucja jest w stanie wykazać spójność planu finansowania z danymi przekazywanymi właściwym organom we wzorze planu finansowania.

Właściwe organy powinny uwzględnić jakość procesów monitorowania realizacji planu finansowania stosowanych przez instytucję i zdolność planu do terminowego reagowania na odchylenia. W ramach tej oceny właściwe organy powinny uwzględnić takie czynniki jak:

• a. jakość informacji przekazywanych kadrze kierowniczej (wyższego szczebla) dotyczących bieżącego stanu realizacji planu finansowania;
• b. to, czy plan finansowania przewiduje wdrożenie alternatywnych działań rezerwowych w przypadku zmiany warunków na rynku; oraz
• c. polityka i praktyka instytucji w zakresie regularnego przeglądu, weryfikacji historycznej i aktualizacji planu finansowania, gdy wysokość rzeczywiście pozyskanego finansowania znacząco odbiega od planu.