4.3 Governance

De IRRBB-strategie van de instelling, met inbegrip van de risicobereidheid voor IRRBB en de beperking van IRRBB, zijn onderdeel van de algehele strategie, in het bijzonder de strategische doelstellingen en risicodoelstellingen, die het leidinggevend orgaan moet goedkeuren zoals is vastgelegd in artikel 88, lid 1, tweede alinea, onder a), van Richtlijn 2013/36/EU.

De risicobereidheid van de instelling voor IRRBB wordt uitgedrukt in termen van de aanvaardbare impact van fluctuerende rentetarieven op zowel de inkomsten als de economische waarde en wordt weerspiegeld in limieten. Instellingen met significante blootstellingen aan gaprisico, basisrisico of optierisico bepalen hun risicobereidheid ten aanzien van elk van deze materiële IRRBB-subtypes.

De algehele IRRBB-strategie omvat ook het besluit over de mate waarin het bedrijfsmodel is gebaseerd op het genereren van inkomsten door ‘op de rendementscurve te rijden’, d.w.z. het financieren van activa die een relatief lange renteherzieningsperiode hebben, met passiva die een relatief korte renteherzieningsperiode hebben. Wanneer het bedrijfsmodel voor een belangrijk deel afhankelijk is van deze inkomstenbron, geeft het leidinggevend orgaan uitleg over zijn IRRBB-strategie en de manier waarop het periodes met een vlakke of omgekeerde rendementscurve denkt te overleven.

Instellingen voeren naar behoren een beoordeling uit van voorstellen voor het gebruik van nieuwe producten of het starten van nieuwe activiteiten, het aangaan van nieuwe risico's of het hanteren van nieuwe afdekkingsstrategieën, voordat zij overgaan tot verwerving of tenuitvoerlegging hiervan. Op deze wijze streven zij ernaar te waarborgen dat de vereiste middelen voor goed en doeltreffend IRRBB-beheer van het product of de activiteit zijn vastgesteld, dat de voorgestelde activiteiten in lijn zijn met de totale risicobereidheid van de instelling, en dat procedures voor de vaststelling, meting, bewaking en controle van de risico's van het voorgestelde product of de voorgestelde activiteit zijn vastgesteld. Instellingen waarborgen dat er een goed inzicht is in de IRRBB-kenmerken van deze nieuwe producten en activiteiten.

Instellingen die derivaten gebruiken om blootstellingen aan IRRBB te beperken, beschikken over de hiervoor noodzakelijke kennis en deskundigheid. Elke instelling kan aantonen dat zij inzicht heeft in de gevolgen van afdekking met rentederivaten.

Instellingen die modellen van cliëntengedrag gebruiken als input voor de meting van hun IRRBB, zorgen ervoor dat zij over de daarvoor noodzakelijke kennis en deskundigheid beschikken. Elke instelling kan aantonen dat zij inzicht heeft in de gevolgen van het modelleren van het gedrag van haar cliënten.

Instellingen zijn zich bij het nemen van besluiten over afdekkingsactiviteiten bewust van de effecten van de grondslagen van de financiële verslaglegging, maar de boekhoudkundige verwerking is geen bepalende factor voor hun risicobeheersaanpak. Het beheer van economische risico's heeft prioriteit; de gevolgen van de boekhoudkundige verwerking worden beheerd als een secundair punt van zorg.

Consoliderende instellingen zorgen ervoor dat interne governanceregelingen en processen voor het beheer van IRRBB consistent zijn en goed zijn geïntegreerd op geconsolideerde en gesubconsolideerde basis.

4.3.2 Risicobeheerkader en verantwoordelijkheden

Met het oog op interne governanceregelingen uit hoofde van artikel 74 en 88 van Richtlijn 2013/36/EU zorgen instellingen er met betrekking tot IRRBB voor:

• (a) dat hun leidinggevend orgaan de eindverantwoordelijkheid draagt voor het toezicht op het IRRBB-beheerkader, het risicobereidheidskader van de instelling en de hoeveelheden, soorten en verdeling van intern kapitaal om de risico's naar behoren te dekken. Het leidinggevend orgaan bepaalt de algehele IRRBB-strategie van de instelling en keurt het overeenkomstige beleid en de overeenkomstige processen goed. Het leidinggevend orgaan mag de bewaking en het beheer van IRRBB echter delegeren aan het hoger leidinggevend personeel, aan individuele experts of aan een asset and liability management committee (ALCO), onder de voorwaarden die verder worden gespecificeerd in punt 41.
• (b) dat zij beschikken over een IRRBB-beheerkader waarin duidelijke verantwoordelijkheden zijn vastgelegd en dat bestaat uit een limietenstelsel, beleid, processen en interne controles, waaronder regelmatige onafhankelijke toetsingen en evaluaties van de doeltreffendheid van het kader.

Het leidinggevend orgaan is met name verantwoordelijk voor het volgende:

• (a) inzicht in de aard en het niveau van de IRRBB-blootstelling. Het leidinggevend orgaan zorgt ervoor dat er een duidelijke leidraad is wat betreft de risicobereidheid voor IRRBB ten aanzien van de bedrijfsstrategieën van de instelling.
• (b) Het leidinggevende orgaan zorgt ervoor dat de passende acties worden ondernomen om IRRBB vast te stellen, te meten, te bewaken en te controleren, in overeenstemming met de goedgekeurde strategieën en het goedgekeurde beleid. In dit opzicht zijn het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden verantwoordelijk voor het bepalen van:
• i. passende limieten voor IRRBB, waaronder het vaststellen van specifieke procedures en goedkeuringen die vereist zijn voor uitzonderingen, en het waarborgen dat deze limieten worden nageleefd;
• ii. systemen en standaarden voor het meten van IRRBB, het waarderen van posities en het beoordelen van prestaties, met inbegrip van procedures voor het bijwerken van renteschok- en stress-scenario’s en belangrijke onderliggende aannames die ten grondslag liggen aan de IRRBB-analyse van de instelling;
• iii. een volledig IRRBB-verslagleggings- en toetsingsproces; en
• iv. doeltreffende interne controles en managementinformatiesystemen (MIS).
• (c) Het leidinggevend orgaan keurt belangrijke afdekkingsinitiatieven of initiatieven voor het aangaan van risico's goed voordat deze worden uitgevoerd. Posities die verband houden met interne risico-overdrachten tussen de niet-handelsportefeuille en de handelsportefeuille worden naar behoren gedocumenteerd.
• (d) Het leidinggevend orgaan oefent toezicht uit op de goedkeuring, tenuitvoerlegging en toetsing van beleid, procedures en limieten betreffende IRRBB-beheer. Het niveau van en veranderingen in de IRRBB-blootstelling van de instelling wordt regelmatig aan het leidinggevend orgaan verstrekt (ten minste eenmaal per kwartaal).
• (e) Het leidinggevend orgaan waarborgt dat de validering van IRRBB-meetmethoden en de beoordeling van het overeenkomstige modelrisico zijn opgenomen in een formeel beleidsproces dat wordt getoetst en goedgekeurd door het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden.
• (f) Het leidinggevend orgaan begrijpt en beoordeelt het functioneren van zijn gedelegeerden bij het bewaken en controleren van IRRBB, in overeenstemming met beleid dat is goedgekeurd door het leidinggevend orgaan, op basis van regelmatige toetsingen van tijdige en voldoende gedetailleerde informatie.
• (g) Het leidinggevend orgaan heeft inzicht in de implicaties van de IRRBB-strategieën van de instelling en de mogelijke verbanden die deze hebben met markt, liquiditeit, krediet en operationeel risico, zonder dat alle leden van het leidinggevend orgaan deskundig hoeven te zijn op dat gebied. Er zijn enkele leden die over voldoende technische kennis beschikken om de aan het leidinggevend orgaan verstrekte rapporten kritisch te beoordelen en hier vragen over te stellen. De instelling bepaalt dat leden van het leidinggevend orgaan er verantwoordelijk voor zijn te waarborgen dat het hoger leidinggevend personeel over de competentie beschikt om IRRBB te begrijpen en dat het IRRBB-management over toereikende middelen beschikt.

Instellingen beschikken over regelingen en procedures voor alle delegeringen door het leidinggevend orgaan van de bewaking of het beheer van IRRBB. Deze omvatten in ieder geval het volgende:

• (a) Personen of comités waaraan taken van het leidinggevend orgaan zijn gedelegeerd voor de uitwerking van IRRBB-beleid en -praktijken, zoals hoger leidinggevend personeel, individuele experts of een asset and liability management committee (ALCO), worden geïdentificeerd en hun doelstellingen worden duidelijk vastgelegd door het leidinggevend orgaan.
• (b) Het leidinggevend orgaan zorgt ervoor dat verantwoordelijkheden in het risicobeheerproces voor IRRBB voldoende van elkaar zijn gescheiden. De functies voor de identificatie, meting, bewaking en controle van IRRBB dienen duidelijk gedefinieerde verantwoordelijkheden te hebben, onafhankelijk te zijn van functies die IRRBB-risico's aangaan en blootstellingen aan IRRBB onmiddellijk te melden aan het leidinggevend orgaan of de gedelegeerden van het leidinggevend orgaan.
• (c) De instelling waarborgt dat de gedelegeerden van het leidinggevend orgaan duidelijk gezag hebben over de eenheden die verantwoordelijk zijn voor het aangaan van IRRBB-risico's. Het communicatiekanaal voor het overbrengen van de instructies van de gedelegeerden aan deze lijneenheden dienen duidelijk te zijn.
• (d) Het leidinggevend orgaan zorgt ervoor dat de structuur van de instelling zijn gedelegeerden in staat stelt hun taken te vervullen en doeltreffende besluitvorming en governance vergemakkelijkt. Hiertoe komt regelmatig een ALCO bijeen en is hierin elke belangrijke afdeling die met IRRBB te maken heeft, vertegenwoordigd. Het leidinggevend orgaan bevordert discussie over het IRRBB-beheerproces, zowel tussen zijn leden en gedelegeerden als tussen zijn gedelegeerden en anderen binnen de instelling. Het leidinggevend orgaan zorgt er ook voor dat regelmatige communicatie tussen de gebieden risicobeheer en strategische planning de bewaking van het risico dat voortvloeit uit toekomstige activiteiten, vergemakkelijkt.

4.3.3 Risicobereidheid en beleidslimieten

Instellingen formuleren hun risicobereidheid voor IRRBB in termen van het risico voor zowel de economische waarde als de inkomsten. Daarbij geldt met name het volgende:

• (a) Instellingen beschikken over duidelijk gedefinieerde risicobereidheidsverklaringen die zijn goedgekeurd door hun leidinggevend orgaan en ten uitvoer worden gelegd door middel van uitgebreide risicobereidheidskaders, dat wil zeggen beleid en procedures voor het beperken en controleren van IRRBB.
• (b) In hun risicobereidheidskaders worden gedelegeerde bevoegdheden, verantwoordelijkheden en verantwoordingsplichten betreffende IRRBB-beheerbesluiten afgebakend, worden de voor IRRBB toegestane instrumenten en afdekkingsstrategieën vastgelegd, en wordt aangegeven welke kansen die IRRBB-risico met zich meebrengen, mogen worden benut.
• (c) Instellingen houden bij het bepalen van hun risicobereidheid rekening met de risico's voor inkomsten die kunnen voortvloeien uit de boekhoudkundige verwerking van transacties buiten de handelsportefeuille. Het risico voor de inkomsten wordt niet beperkt tot rentebaten en -lasten: er wordt apart rekening gehouden met de effecten van renteveranderingen op de marktwaarde van instrumenten die, afhankelijk van de boekhoudkundige verwerking, ofwel tot uitdrukking komen in de winst- en verliesrekening ofwel rechtstreeks in het eigen vermogen (via de niet-gerealiseerde resultaten). Instellingen houden met name rekening met de impact op de inkomsten van ingebedde opties in reëlewaarde-instrumenten tijdens doorlopende renteschokken en stress-scenario's. Instellingen houden ook rekening met de potentiële impact op de winst- en verliesrekening van voor afdekking gebruikte rentederivaten als de doeltreffendheid daarvan is belemmerd door renteveranderingen.

Instellingen leggen limieten ten uitvoer die erop gericht zijn te zorgen dat IRRBB-blootstellingen in overeenstemming blijven met hun risicobereidheid en met hun algemene aanpak van het meten van IRRBB. Daarbij geldt met name het volgende:

• (a) Er worden geaggregeerde risicolimieten waarin duidelijk de hoeveelheid IRRBB wordt vastgesteld die aanvaardbaar is voor het leidinggevend orgaan, toegepast op geconsolideerde basis en waar passend op het niveau van individuele dochterondernemingen.
• (b) Limieten kunnen zijn gekoppeld aan specifieke scenario's van veranderingen in rentetarieven en looptijden, zoals de toename of afname daarvan of een verandering in de vorm van de rendementscurve. De rentebewegingen die worden gebruikt bij de uitwerking van deze limieten, komen overeen met voldoende ongunstige schok- en stress-situaties, rekening houdend met de historische volatiliteit van de rente en de tijd die het management nodig heeft om die risicoblootstellingen te beperken.
• (c) Beleidslimieten zijn passend voor de aard, de omvang, de complexiteit en de kapitaaltoereikendheid van de instelling, en voor het vermogen van de instelling om haar risico's te meten en te beheren.
• (d) Afhankelijk van de aard van de activiteiten en het bedrijfsmodel van een instelling kunnen ook sublimieten worden vastgesteld voor individuele bedrijfseenheden, portefeuilles, soorten instrumenten, specifieke instrumenten of materiële subtypen IRRBB-risico. zoals gaprisico, basisrisico en optierisico.
• (e) Er zijn mechanismen aanwezig die waarborgen dat posities die door het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden vastgestelde limieten overschrijden of waarschijnlijk zullen overschrijden, onmiddellijke aandacht van het management krijgen en zonder uitstel worden geëscaleerd. Er is een duidelijk beleid voor wie wordt geïnformeerd, hoe de communicatie zal plaatsvinden en met welke maatregelen zal worden gereageerd.
• (f) De risicometingen worden ten minste elk kwartaal gerapporteerd aan het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden en bevatten een vergelijking van de actuele blootstelling met de beleidslimieten.

Er is een kader aanwezig voor het bewaken van de ontwikkeling van afdekkingsstrategieën die gebaseerd zijn op instrumenten als derivaten, en voor het controleren van mark-to-marktrisico's in instrumenten die tegen marktwaarde worden verwerkt.

4.3.4 Risicobeleid, -processen en -controles

• a. Risicobeleid en -processen

Het leidinggevend orgaan keurt op basis van zijn algehele IRRBB-strategie een robuust risicobeleid en robuuste risicoprocessen en -systemen goed die waarborgen dat:

• (a) procedures worden opgesteld voor het bijwerken van scenario's voor het meten en beoordelen van het IRRBB;
• (b) de meetbenadering en de bijbehorende aannames voor het meten en beoordelen van het IRRBB, met inbegrip van de toewijzing van intern kapitaal aan IRRBB-risico's, passend en evenredig zijn;
• (c) de aannames van de gebruikte modellen regelmatig worden getoetst en waar nodig aangepast;
• (d) normen voor de beoordeling van posities en het meten van prestaties worden vastgesteld;
• (e) er passende documentatie en controlemiddelen zijn met betrekking tot toegestane afdekkingsstrategieën en afdekkingsinstrumenten; en
• (f) de gezags- en verantwoordelijkheidslijnen voor het beheer van IRRBB-blootstellingen worden vastgesteld.

Het beleid is goed onderbouwd, robuust en gedocumenteerd en richt zich op alle componenten van IRRBB die belangrijk zijn voor de specifieke situatie van de instelling. Het IRRBB-beleid omvat, onverminderd het evenredigheidsbeginsel, het volgende:

• (a) de toepassing van de grens tussen de 'niet-handelsportefeuille' en de 'handelsportefeuille’. Interne risico-overdrachten tussen de bankportefeuille en de handelsportefeuille dienen naar behoren te worden gedocumenteerd en bewaakt binnen de bredere bewaking van het IRRBB dat voortvloeit uit rentederivaten;
• (b) een gedetailleerdere definitie van economische waarde en de overeenstemming daarvan met de methode die wordt gebruikt om activa en passiva te waarderen (bijv. op basis van de actuele waarde van toekomstige kasstromen en van de actuele waarde van toekomstige winsten) zoals goedgekeurd voor intern gebruik;
• (c) een gedetailleerdere definitie van inkomstenrisico en de overeenstemming daarvan met de aanpak van de instelling van het ontwikkelen van financiële plannen en financiële prognoses zoals goedgekeurd voor intern gebruik;
• (d) de omvang en de vorm van de verschillende renteschokken die worden gebruikt voor interne IRRBB-berekeningen;
• (e) het gebruik van voorwaardelijke of onvoorwaardelijke kasstroommodelleringsbenaderingen;
• (f) de behandeling van ‘pijplijntransacties’⁷ (met inbegrip van eventuele gerelateerde afdekking).
• (g) de aggregatie van renteblootstellingen in verschillende valuta's;
• (h) het meten en beheren van uit verschillende rente-indexen voortvloeiend basisrisico;
• (i) de vraag of niet-rentedragende activa en passiva buiten de handelsportefeuille (met inbegrip van kapitaal en reserves) worden opgenomen in berekeningen voor het meten van het IRRBB voor het ICAAP;
• (j) de verwerking van gedragsaspecten bij lopende rekeningen en spaarrekeningen (d.w.z. de veronderstelde looptijd voor passiva met een korte contractuele looptijd maar een lange door gedrag tot stand komende looptijd);
• (k) de meting van IRRBB-effecten als gevolg van gedrags- en automatische opties in activa en passiva, waaronder convexiteitseffecten en niet-lineaire aflossingsprofielen;
• (l) de mate van granulariteit die wordt gehanteerd in meetberekeningen (bijv. het gebruik van tijdsintervallen);
• (m) de interne definitie van commerciële marges en een toereikende methode voor de interne behandeling van commerciële marges.

⁷ Pijplijnblootstellingen (bijv. wanneer een lening is overeengekomen en de cliënt kan kiezen of hij deze al of niet opneemt) bieden de cliënt effectief een optie die hoogst waarschijnlijk zal worden uitgeoefend wanneer de marktomstandigheden het ongunstigst zijn voor de instelling (negatieve convexiteit). Voor het beheer van pijplijnblootstellingen zijn precieze gegevens over ontvangen aanvragen en modellen van verwachte opnamen nodig.

Al het IRRBB-beleid wordt regelmatig en ten minste ieder jaar opnieuw getoetst en waar nodig herzien.

Om te waarborgen dat het beleid en de procedures van de instelling voor IRRBB-beheer passend en deugdelijk blijven, toetsen het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden het beleid en de procedures voor IRRBB-beheer in het licht van de uitkomsten van regelmatige rapporten.

Het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden zorgen ervoor dat analyse- en risicobeheeractiviteiten in verband met IRRBB worden uitgevoerd door voldoende medewerkers met technische kennis en ervaring, passend bij de aard en de reikwijdte van de activiteiten van de instelling.

• b. Interne controles

Met betrekking tot beleid en procedures voor de controle van IRRBB beschikken instellingen over passende goedkeuringsprocessen, blootstellingslimieten, toetsingen en andere mechanismen die erop gericht zijn een redelijke zekerheid te verschaffen dat risicobeheerdoelstellingen worden bereikt.

Instellingen verrichten regelmatig toetsingen en evaluaties van hun interne controlesystemen en risicobeheerprocessen teneinde zekerheid te verkrijgen dat medewerkers vastgesteld beleid en vastgestelde procedures naleven. Deze toetsingen richten zich ook op eventuele significante veranderingen die de doeltreffendheid van controles kunnen beïnvloeden, waaronder veranderingen in marktomstandigheden, personeel, technologie en structuren voor de naleving van blootstellingslimieten, en waarborgen dat er passende escalatieprocedures zijn voor eventuele limietoverschrijdingen. De toetsingen en evaluaties worden regelmatig uitgevoerd door personen of eenheden die onafhankelijk zijn van de getoetste functie. Wanneer herzieningen of verbeteringen van de interne controles nodig zijn, is er een intern toetsingsmechanisme om te waarborgen dat deze tijdig worden doorgevoerd.

Instellingen laten hun processen voor het identificeren, meten, bewaken en controleren van IRRBB regelmatig toetsen door een onafhankelijke auditfunctie; dit kan een interne of een externe auditor zijn. In dergelijke gevallen worden rapporten van interne of externe auditors of andere gelijkwaardige externe partijen ter beschikking gesteld van relevante bevoegde autoriteiten.

• c. IT-systeem en gegevenskwaliteit in verband met IRRBB

De IT-systemen en applicaties die de instelling gebruikt voor het uitvoeren, verwerken en vastleggen van transacties, voor het vaststellen, meten en aggregeren van IRRBB-blootstellingen en voor het genereren van rapporten, zijn in staat het IRRBB-beheer tijdig en op accurate wijze te ondersteunen. In het bijzonder:

• (a) registreren de systemen renterisicogegevens over alle materiële IRRBB-blootstellingen, met inbegrip van blootstellingen aan gap-, basis- en optierisico. Dit helpt het meetsysteem van de instelling om de belangrijkste bronnen van IRRBB-blootstellingen vast te stellen, te meten en te aggregeren;
• (b) zijn de systemen in staat alle door de instelling verrichte transacties volledig en duidelijk vast te leggen, rekening houdend met de IRRBB-kenmerken hiervan;
• (c) zijn de systemen afgestemd op het aantal transacties dat tot IRRBB leidt en de complexiteit daarvan;
• (d) bieden de systemen voldoende flexibiliteit om een redelijk aantal verschillende schok- en stress-scenario's en eventuele nieuwe scenario's aan te kunnen.
• (e) stellen de systemen de instelling in staat de bijdrage van afzonderlijke transacties aan hun totale blootstelling volledig te meten, te beoordelen en te bewaken;
• (f) zijn de systemen in staat IRRBB-metingen op basis van economische waarde en op basis van inkomsten te berekenen, evenals andere metingen van IRRBB die zijn voorgeschreven door hun bevoegde autoriteiten, op basis van de renteschok- en stress-scenario's die zijn vastgelegd in de paragrafen 4.4.3 en 4.4.4;
• (g) zijn de systemen flexibel genoeg om door de toezichthouder opgelegde voorwaarden voor aannames van de interne risicoparameters van de instelling op te nemen.

Het IT-systeem en het transactiesysteem zijn in staat het renteherzieningsprofiel, de rentekenmerken (inclusief de spread) en de optiekenmerken van de producten vast te leggen zodat het mogelijk is het gaprisico, het basisrisico en het optierisico te meten. In het bijzonder is het transactiesysteem in staat gedetailleerde informatie te verzamelen over de renteherzieningsdatum of -data van een gegeven transactie, het soort rente of de rente-index, eventuele opties (met inbegrip van vervroegde aflossing) en de vergoedingen in verband met de uitoefening van deze opties.

De systemen die worden gebruikt om het IRRBB te meten, zijn in staat de IRRBB-kenmerken van alle producten te registreren. De systemen bieden ook de mogelijkheid om de impact van afzonderlijke instrumenten en portefeuilles met IRRBB op het risiconiveau van de niet-handelsportefeuille op te splitsen.

Met name voor complexe, gestructureerde producten is het transactiesysteem in staat informatie te verzamelen over de afzonderlijke delen van het product en de IRRBB-kenmerken hiervan te registreren (bijv. activa en passiva gegroepeerd op bepaalde kenmerken, zoals renteherzieningsdata of opties). De instelling draagt er zorg voor dat het IT-systeem in staat is om te gaan met geïntroduceerde nieuwe producten.

Er zijn adequate organisatorische controles van IT-systemen om te voorkomen dat gegevens die worden gebruikt door IRRBB-computersystemen en -applicaties corrupt raken en om controle uit te oefenen op veranderingen in de codering van deze applicaties, met name om te waarborgen:

• (a) dat de als input gebruikte gegevens betrouwbaar zijn en dat de integriteit van verwerkingssystemen voor IRRBB-modellen in stand blijft;
• (b) dat de waarschijnlijkheid van het optreden van fouten in het IT-systeem, met inbegrip van fouten die optreden tijdens het verwerken en aggregeren van gegevens, tot een minimum wordt beperkt; en
• (c) dat toereikende maatregelen worden genomen in het geval van verstoringen van de markt of perioden van neergang.

Risicomaatregelen worden gebaseerd op betrouwbare markt- en interne gegevens. Instellingen onderzoeken zorgvuldig de kwaliteit van externe informatiebronnen die worden gebruikt om de historische databases van rentetarieven samen te stellen, evenals de frequentie waarmee databases worden bijgewerkt.

Teneinde een hoge gegevenskwaliteit te waarborgen leggen instellingen passende processen ten uitvoer om te waarborgen dat de in het IT-systeem ingevoerde gegevens correct zijn. Gegevensinputs worden zoveel mogelijk geautomatiseerd om administratieve fouten te voorkomen, en de datamapping wordt periodiek getoetst en getest aan de hand van een goedgekeurde modelversie. Bovendien zijn de belangrijkste gegevensbronnen die worden gebruikt in het risicometingsproces van de instelling, voldoende gedocumenteerd. Instellingen stellen ook passende mechanismen in om de juistheid van het aggregatieproces en de betrouwbaarheid van de resultaten van het model te verifiëren. Deze mechanismen bevestigen de juistheid en betrouwbaarheid van gegevens.

Wanneer instellingen kasstromen in verschillende tijdsintervallen plaatsen (bijv. voor gapanalyses) of de kasstromen toewijzen aan verschillende vertexpunten om de verschillende looptijden van de rentecurve te weerspiegelen, zijn de plaatsingscriteria stabiel in de tijd om de risicocijfers voor verschillende perioden op zinvolle wijze te kunnen vergelijken.

Instellingen identificeren potentiële redenen voor discrepanties en onregelmatigheden die kunnen ontstaan ten tijde van de gegevensverwerking. Instellingen beschikken over procedures voor het omgaan met die discrepanties en onregelmatigheden, met inbegrip van procedures voor de wederzijdse afstemming van posities om deze discrepanties en onregelmatigheden weg te nemen.

Instellingen ontwikkelen passende processen om te waarborgen dat de gegevens die worden gebruikt als input voor modellen waarmee het IRRBB van de hele groep wordt gemeten - bijv. voor het simuleren van inkomsten - in overeenstemming zijn met de gegevens die worden gebruikt voor de financiële planning.

• d. Interne rapportage

Systemen van instellingen voor de interne rapportage van risico's geven tijdige, juiste en complete informatie over de IRRBB-blootstellingen van die instellingen. Interne rapporten worden ten minste elk kwartaal opgesteld.

De interne rapporten worden verstrekt aan het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden en bevatten informatie op relevante aggregatieniveaus (naar consolidatieniveau en valuta) en worden regelmatig getoetst. De rapporten bevatten een informatieniveau dat is afgestemd op het specifieke managementniveau (bijv. leidinggevend orgaan, hoger leidinggevend personeel) en op de specifieke situatie van de instelling en het economische klimaat.

De IRRBB-rapporten bevatten naast geaggregeerde informatie voldoende ondersteunende details om het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden in staat te stellen te beoordelen hoe gevoelig de instelling is voor veranderingen in de marktomstandigheden en andere belangrijke risicofactoren. De inhoud van de rapporten weerspiegelt veranderingen in het risicoprofiel van de instelling en in het economische klimaat en vergelijkt de actuele blootstelling met de beleidslimieten.

De IRRBB-rapporten bevatten regelmatig de uitkomsten van de toetsingen en audits van modellen, evenals vergelijkingen van prognoses uit het verleden of risicoramingen met werkelijke resultaten om informatie te geven over mogelijke tekortkomingen van modellen. Instellingen beoordelen met name de gemodelleerde verliezen door vervroegde aflossing aan de hand van historische gerealiseerde verliezen. Portefeuilles die onderhevig kunnen zijn aan significante mark-to-marketverschuivingen, worden duidelijk geïdentificeerd en de impact wordt bewaakt binnen het MIS van de instelling; er wordt op dezelfde wijze toezicht op uitgeoefend als op andere portefeuilles die blootstaan aan marktrisico.

Hoewel de soorten rapporten die worden opgesteld voor het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden, variëren afhankelijk van de samenstelling van de portefeuille van de instelling, omvatten ze, rekening houdend met punt 65, het volgende:

• (a) samenvattingen van de geaggregeerde IRRBB-blootstellingen van de instelling, waaronder informatie over blootstellingen aan gap-, basis- en optierisico. Activa, passiva, kasstromen en strategieën die bepalend zijn voor het niveau en de richting van IRRBB worden geïdentificeerd en uitgelegd;
• (b) rapporten die aantonen dat de instelling zich aan haar beleid en limieten houdt;
• (c) essentiële modelleringsaannames, zoals kenmerken van deposito's zonder vaste looptijd, vervroegde aflossingen op leningen met een vaste rente, vroegtijdige opnamen van deposito's met een vaste looptijd, het opnemen van toegezegde leningen, de aggregatie van valuta's en de behandeling van commerciële marges;
• (d) details van de impact van essentiële modelleringsaannames over de meting van IRRBB, zowel in termen van economische waarde als in termen van inkomsten, met inbegrip van veranderingen in de aannames bij diverse rentescenario's;
• (e) details van de impact van rentederivaten op de meting van IRRBB, zowel in termen van economische waarde als in termen van inkomsten;
• (f) details van de impact van reëlewaarde-instrumenten, waaronder activa en passiva van niveau 3, op de meting van IRRBB, zowel in termen van economische waarde als in termen van inkomsten;
• (g) uitkomsten van stresstests als bedoeld in paragraaf 4.4.4, de schokken als bedoeld in paragraaf 4.4.3, de uitbijtertest van de toezichthouder als bedoeld in paragraaf 4.5 en beoordelingen van de gevoeligheid voor essentiële aannames en parameters; en
• (h) samenvattingen van de toetsingen van IRRBB-beleid en -procedures en de toereikendheid van de meetsystemen, met inbegrip van eventuele bevindingen van interne en externe auditors of andere gelijkwaardige externe partijen (bijv. adviseurs).

Het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden zijn in staat op basis van deze rapporten te beoordelen hoe gevoelig de instelling is voor veranderingen in de marktomstandigheden en andere belangrijke risicofactoren, met speciale verwijzing naar portefeuilles die mogelijk onderhevig zijn aan significante mark-to-marketverschuivingen.

Het interne meetsysteem genereert zodanige rapporten dat deze gemakkelijk te begrijpen zijn voor de verschillende managementniveaus van de instelling en dat tijdig passende besluiten kunnen worden genomen. De rapporten vormen de basis voor regelmatige monitoring van de vraag of de instelling al of niet handelt in overeenstemming met haar strategie en de renterisicolimieten die zij heeft aangenomen.

• e. Governance ten aanzien van modellen

Instellingen zorgen ervoor dat de validering van IRRBB-meetmethoden — die onafhankelijk van hun uitwerking moeten worden getoetst en gevalideerd — en de beoordeling van het overeenkomstige modelrisico worden opgenomen in een formeel beleidsproces dat wordt getoetst en goedgekeurd door het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden. Het beleid is geïntegreerd in de governanceprocessen voor modelrisicobeheer en specificeert:

• (a) de beheerrollen en wie verantwoordelijk is voor de ontwikkeling, de validering, de documentatie, de tenuitvoerlegging en het gebruik van modellen; en
• (b) de verantwoordelijkheden voor het toezicht op het model en het beleid, met inbegrip van de ontwikkeling van initiële en lopende valideringsprocedures, beoordeling van resultaten, goedkeuring, versiecontrole, uitzonderingen, escalatie, wijziging en buitenbedrijfstelling.

Het valideringskader omvat de volgende vier kernonderdelen:

• (a) beoordeling van conceptuele en methodologische deugdelijkheid, waaronder bewijzen betreffende de ontwikkeling;
• (b) continue bewaking van modellen, met inbegrip van verificatie en benchmarking van het proces;
• (c) analyse van uitkomsten, met inbegrip van het back-testen van essentiële interne parameters (bijv. stabiliteit van deposito's, tarieven van vervroegde terugbetaling van leningen, vervroegde aflossingen van deposito's, prijsbepaling van instrumenten; en
• (d) grondige beoordeling van adviezen en oordelen van experts die in interne modellen worden gebruikt.

Het beleid stelt ten aanzien van de verwachte initiële en continue valideringsactiviteiten een hiërarchisch proces vast voor de bepaling van de deugdelijkheid van het modelrisico op basis van zowel kwantitatieve als kwalitatieve dimensies, zoals omvang, impact, prestaties in het verleden en deskundigheid van het personeel op het gebied van de gehanteerde modelleringstechniek.

Bij het beheer van het modelrisico voor de meting van IRRBB wordt een holistische benadering gehanteerd die begint met motivering, ontwikkeling en tenuitvoerlegging door eigenaren en gebruikers van modellen. Het proces voor het bepalen van de inputs, aannames, modelleringstechnieken en outputs van modellen wordt onafhankelijk van de ontwikkeling van IRRBB-modellen getoetst en gevalideerd voordat interne goedkeuring wordt gegeven voor het gebruik ervan.

De uitkomsten van toetsingen en valideringen, evenals eventuele aanbevelingen voor het gebruik van modellen, worden voorgelegd aan en goedgekeurd door het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden. Na goedkeuring wordt het model continu onderworpen aan toetsing, procesverificatie en validering, met een frequentie die in overeenstemming is met het niveau van modelrisico dat door de instelling is vastgesteld en goedgekeurd.

In het proces voor continue toetsing wordt een set gebeurtenissen vastgelegd die tot een uitzondering leiden en waarbij degenen die het model toetsen verplicht zijn het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden tijdig op de hoogte te stellen, zodat het corrigerende maatregelen en beperkingen van het gebruik van het model kan bepalen. Waar passend worden duidelijke machtigingen voor versiecontrole toegewezen aan eigenaren van modellen.

Een goedgekeurd model kan worden gewijzigd of ingetrokken op basis van waarnemingen en nieuwe informatie die in de loop van de tijd beschikbaar komen. Instellingen formuleren beleid voor modeltransitie, met inbegrip van machtigingen voor veranderings- en versiecontrole en documentatie.

Instellingen kunnen gebruik maken van IRRBB-modellen van derden voor het beheer en de controle van IRRBB, mits deze modellen voldoende op de instelling zijn afgestemd en de specifieke kenmerken daarvan correct weerspiegelen. Van instellingen wordt verwacht dat zij een volledig inzicht hebben in de onderliggende analyses, aannames en methoden van de modellen van derden en dat zij zich ervan vergewissen dat deze op toereikende wijze zijn geïntegreerd in hun algehele risicobeheersystemen en -processen. Wanneer derden input leveren voor marktgegevens, gedragsaannames of modelinstellingen, beschikt de instelling over een proces om te bepalen of die inputs redelijk zijn voor haar activiteiten en de risicokenmerken daarvan. Instellingen waarborgen dat er voldoende documentatie is van hun gebruik van modellen van derden, met inbegrip van eventuele specifieke aanpassingen daarvan.

Modelinputs of -aannames, ongeacht of deze afkomstig zijn van interne modelprocessen of van derden, worden opgenomen in het valideringsproces. De instelling documenteert en verklaart keuzes betreffende de modelspecificaties als onderdeel van het valideringsproces.