Tytuł III – Wymogi wobec właściwych organów w przypadku stosowania art. 243 ust. 4 lub art. 244 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i w przypadku stosowania art. 243 ust. 2 lub art. 244 ust.

Ocena istotnej części przenoszonego ryzyka

Właściwe organy powinny ocenić dokumentację i dowody dostarczone przez instytucję inicjującą związane z sekurytyzacją w celu ustalenia, czy dokonano współmiernego przeniesienia ryz yka kredytowego na osoby trzecie, a także zwrócić się o dodatkowe informacje, jeżeli są one niezbędne do przeprowadzenia oceny. Stosownie do przypadku właściwe organy powinny zwracać szczególną uwagę między innymi na następujące czynniki:

• a. kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem, a w stosownych przypadkach kwoty oczekiwanej straty obliczone dla sekurytyzowanych ekspozycji przed sekurytyzacją oraz odpowiednie kwoty dla transz przeniesionych i utrzymanych przez instytucję inicjującą po sekurytyzacji,
• b. w odniesieniu do instytucji inicjujących wykazujących przeniesienie istotnej części ryzyka zgodnie z art. 243 ust. 4 lub 244 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 metody użyte w celu wykazania, że poziom przeniesionego ryzyka kredytowego jest współmierny do potencjalnego obniżenia wymogów w zakresie funduszy własnych,
• c. w przypadku gdy instytucja inicjująca użyła modeli wewnętrznych, by wykazać, że przeniesiono istotną część ryzyka kredytowego, czy modele te są wystarczająco rozbudowane, a gdy użyto modeli zewnętrznych, czy modele te zostały odpowiednio zintegrowane z procesami zwykle używanymi przez instytucję inicjującą i czy instytucja inicjująca ma dostateczną znajomość funkcjonowania modeli oraz ich założeń,
• d. gdy instytucja inicjująca zastosowała określone założenia dotyczące warunków skrajnych bazowej puli aktywów, odpowiedniość tych założeń i jak te założenia oraz straty prognozowane w wyniku ich zastosowania mają się do założeń i strat w ramach testów warunków skrajnych przeprowadzanych przez organ nadzoru lub innych źródeł analogicznych danych empirycznych, takich jak agencje ratingowe.

Właściwe organy powinny stwierdzić, czy instytucja inicjująca posiada dostateczną wiedzę na temat aktywów bazowych, by przeprowadzić odpowiednią analizę przeniesienia ryzyka kredytowego i powinna również zbadać, czy w portfelu występuje niesystematyczne ryzyko, którego nie ujęto w ocenie ryzyka kredytowego instytucji inicjującej lub obliczeniach kapitału. Ryzyko niesystematyczne należy ujmować poprzez przyjęcie ostrożniejszych założeń niż w przypadku scenariusza „bazowego”. Ostrożność ta powinna polegać na ujmowaniu ryzyka niesystematycznego, które może w stosownych przypadkach odpowiadać „scenariuszowi warunków skrajnych”.

W przypadku gdy do określenia swoich wymogów w zakresie funduszy własnych po sekurytyzacji instytucja inicjująca stosuje formułę nadzorczą, właściwe organy powinny ustalić stopień wrażliwości tych wymogów w zakresie funduszy własnych dotyczących utrzymanych pozycji sekurytyzacyjnych instytucji inicjującej na zmiany odpowiednich parametrów IRB. Jeżeli wymogi kapitałowe dotyczące utrzymanych pozycji sekurytyzacyjnych są bardzo wrażliwe na nieznaczne zmiany tych parametrów, przeniesienie współmiernego ryzyka kredytowego jest mniej prawdopodobne.

Ocena cech strukturalnych

Właściwe organy powinny ocenić, czy w danej transakcji występują cechy strukturalne mogące zaburzyć zgłaszane przeniesienie ryzyka kredytowego na osoby trzecie, takie jak opcje odkupu przed terminem lub inne uzgodnienia umowne, które w przypadku sekurytyzacji tradycyjnych zwiększają prawdopodobieństwo, że aktywa ponownie trafią do bilansu instytucji inicjującej lub, w przypadku syntetycznej sekurytyzacji, zwiększają prawdopodobieństwo, że ochrona kredytowa ustanie przed terminem rozliczenia transakcji.

W przypadku tradycyjnej sekurytyzacji wyłącznie następujące opcje kupna przyznane instytucji inicjującej nie powinny być uznawane przez właściwe organy za zaburzające osiągnięcie skutecznego przeniesienia ryzyka kredytowego, o ile te opcje kupna nie przyznają instytucji inicjującej prawa do odkupu od jednostki przejmującej uprzednio przeniesionych ekspozycji w celu realizacji zysków z ich tytułu lub jeżeli instytucja inicjująca jest zobowiązana ponownie przyjąć na siebie przeniesione ryzyko kredytowe:

• a. regulacyjne opcje kupna lub podatkowe opcje kupna, które można realizować wyłącznie w przypadku zmian ram prawnych lub regulacyjnych mających skutek dla stosunku umownego w ramach danej transakcji sekurytyzacyjnej lub mających wpływ na udział dowolnej ze stron transakcji w korzyściach ekonomicznych z tytułu danej transakcji sekurytyzacyjnej,
• b. opcje odkupu końcowego spełniające warunki określone w art. 243 ust. 5 lit. f) rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych.

W przypadku transakcji syntetycznych właściwe organy nie muszą rozpatrywać opcji kupna spełniających kryteria określone w pkt 5(2)(a) lub 5(2)(b).

Ponadto, dla uniknięcia niejasności, w przypadku sekurytyzacji tradycyjnej opcje przyznane inwestorom sekurytyzacyjnym, z wyjątkiem opcji, które mogą być zrealizowane wyłącznie w przypadku naruszeń umownych ze strony instytucji inicjującej, powinny zostać uznane przez właściwe organy za uniemożliwiające jednostce inicjującej skuteczne przeniesienie ryzyka kredytowego.

W przypadku sekurytyzacji syntetycznej opcja przyznana inwestorom sekurytyzacyjnym lub dostawcom ochrony kredytowej, którą można zrealizować tylko w razie naruszenia umownego ze strony innych stron uczestniczących w transakcji, nie powinna być uznawana przez właściwe organy za uniemożliwiającą instytucji inicjującej uzyskania skutecznego przeniesienia ryzyka kredytowego, o ile spełnione są wymogi art. 244 ust. 5 lit. c) rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych. Wszelkie inne opcje przyznane inwestorom sekurytyzacyjnym lub dostawcom ochrony kredytowej powinny zostać ocenione przez właściwe organy, ponieważ mogą skutkować dodatkowymi wymogami w zakresie funduszy własnych w związku z różnicami zapadalności.

Właściwe organy powinny sprawdzić, czy w przeszłości instytucja inicjująca odkupywała transakcje, by chronić inwestorów, i czy przestrzegała przepisów dotyczących ukrytego wsparcia określonych w art. 248 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 w celu zapewnienia skutecznego przeniesienia ryzyka.

Gdy transakcje obejmują okresy uzupełnienia aktywów, aby upewnić się, że ryzyko zostało skutecznie przeniesione, właściwe organy powinny przeanalizować kwalifikowalność aktywów w ramach puli bazowej oraz rozważyć minimalną i maksymalną jakość kredytową aktywów kwalifikowalnych, a także zbadać, czy aktywa te mogą zostać wprowadzone do struktury aktywów w celu ochrony inwestorów przed stratami, przy jednoczesnym zwiększeniu ryzyka kredytowego instytucji inicjującej.

Właściwe organy powinny przeanalizować, czy transakcje nie obejmują żadnego określonego przy zainicjowaniu mechanizmu, który ogranicza kwotę przeniesienia ryzyka kredytowego przez instytucję inicjującą na osoby trzecie w sposób nieproporcjonalny w czasie.

6. Niedopasowanie ochrony kredytowej i aktywów bazowych w przypadku sekurytyzacji syntetycznych

Właściwe organy powinny stwierdzić, czy występują przypadki niedopasowania terminów zapadalności między zapewnioną ochroną a aktywami bazowymi. Analizując zapadalność ochrony, właściwe organy powinny ustalić, czy w praktyce termin zapadalnoś ci ochrony nie może zostać ograniczon y przez opcje odkupu przed terminem lub inne cechy, i jak fakt ten ma się do oczekiwanego czasu niewykonania zobowiązań w ramach puli aktywów.

Właściwe organy powinny ocenić przypadki niedopasowania zapadalności w odniesieniu do transakcji, w ramach których pule aktywów mogą być uzupełniane poprzez zastąpienie przez instytucje inicjujące aktywów aktywami o dłuższym terminie zapadalności pod koniec okresu ochrony, zwiększając niedopasowanie zapadalności.

Właściwe organy powinny ocenić przypadki niedopasowania walutowego dla transakcji, w przypadku których pule aktywów obejmują inny profil walutowy niż zobowiązania. W przypadku takiego niedopasowania właściwe organy powinny zastosować ostrożnościowe obniżenie oczekiwanej ulgi kapitałowej według własnych ustaleń. Takie instrumenty ograniczające ryzyko, jak swapy walutowe należy ocenić pod kątem odpowiedniości kwoty objętej swapami, daty zapadalności samego swapu oraz warunkowych zdarzeń inicjujących.

7. Kwestie ochrony kredytowej odnoszące się do sekurytyzacji syntetycznej

Gdy sekurytyzacja jest realizowana syntetycznie z wykorzystaniem kredytowego instrumentu pochodnego lub gwarancji, właściwe organy powinny dopilnować, by ochrona kredytowa spełniała wszystkie istotne wymogi określone w rozporządzeniu (UE) nr 575/2013 i zapewniała dostateczną pewność płatności, tak by nie zmniejszała przeniesienia ryzyka kredytowego. W przypadku ochrony kredytowej rzeczywistej należy przeanalizować umowy o zabezpieczenie, m. in. sprawdzając, czy spełniają one wszystkie istotne wymogi określone w rozporządzeniu (UE) nr 575/2013 dotyczące ochrony kredytowej rzeczywistej. W przypadku ochrony kredytowej nierzeczywistej właściwe organy powinny ustalić, czy dokonano odpowiednich uzgodnień zapewniających terminowość płatności.

Właściwe organy powinny przeanalizować zdarzenia kredytowe objęte uzyskaną ochroną kredytową (np. czy obejmują one standardowe zdarzenia kredytowe, takie jak upadłość, niewypłacalność lub restrukturyzacja zadłużenia).

Jeżeli premie wypłacane dostawcom ochrony kredytowej nie są wykazywane w rachunku zysków i strat instytucji inicjującej, właściwe organy powinny stwierdzić, czy premie wypłacane dostawcom ochrony kredytowej nie są na tyle wysokie, by zmniejszać przeniesienie istotnej części ryzyka. Można to ocenić na szereg sposobów, np. poprzez porównanie wypłaconej premii do (i) rentowności puli środków lub (ii) strat objętych ochroną lub (iii) godziwych stawek rynkowych lub (iv) różnych kombinacji tych czynników. Właściwe organy powinny również stwierdzić, czy istnieją inne czynniki poza premiami, takie jak opłaty, które skutecznie zwiększają koszty udzielanej ochrony w zakresie ograniczającym przenies ienie ryzyka kredytowego.

Gdy premie są wypłacane z góry lub nie są powiązane ze stratami w ramach chronionej lub w inny sposób gwarantowanej puli aktywów, właściwe organy powinny rozważyć, czy nie ogranicza to zakresu, w jakim przenoszone jest ryzyk o kredytowe.

8. P rzeniesienie istotnej części ryzyka na osoby trzecie

Właściwe organy powinny ocenić, czy istotna część ryzyka jest przenoszona na osoby trzecie, które nie są powiązane z instytucją inicjującą w sposób mogący ograniczyć przeniesienie ryzyka kredytowego. Właściwe organy powinny zbadać wszelkie istotne powiązania między inwestorami lub dostawcami ochrony kredytowej a instytucją inicjującą i stwierdzić, czy przeprowadzając ocenę przeniesienia istotnej części ryzyka instytucja inicjująca nie przekazuje tym osobom trzecim znacznych środków.

9. Ratingi kredytowe

Jeżeli do obliczenia wymogów w zakresie funduszy własnych w odniesieniu do swoich ekspozycji w ramach sekurytyzacji instytucja inicjująca używa metody ratingowej określonej w art. 261 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, właściwe organy powinny ustalić, czy według ich wiedzy wybrana agencja ratingowa posiada odpowiednie doświadczenie i wiedzę fachową w odniesieniu do klasy aktywów będących przedmiotem ratingu.

10. Wewnętrzna polityka oceny przeniesienia ryzyka kredytowego i przeniesienia istotnej części ryzyka

Właściwe organy powinny zbadać, czy instytucja inicjująca stosuje odpowiednią wewnętrzną politykę dokonywania własnej oceny przeniesienia ryzyka kredytowego i przeniesienia istotnej części ryzyka. Polityka ta powinna nie tylko obejmować początkową ocenę transakcji, gdy instytucja inicjująca po raz pierwszy zabiega o wyłączenie sekurytyzowanych ekspozycji z obliczania kwot ekspozycji ważonej ryzykiem, a w stosownych przypadkach, kwot oczekiwanej straty, lecz również bieżącą ocenę przeniesienia istotnej części ryzyka w całym cyklu transakcji.