4.2 Εντοπισμός και διαχείριση του IRRBB

Τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν το σύνολο των ευαίσθητων στις μεταβολές επιτοκίου μέσων στο τραπεζικό χαρτοφυλάκιο στο πλαίσιο της αξιολόγησης και της διαχείρισης της έκθεσης σε IRRBB, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, των παραγώγων επιτοκίου, των μη παραγώγων επιτοκίου που παραπέμπουν σε επιτόκιο αναφοράς και λοιπών εκτός ισολογισμού στοιχείων (όπως δανειακές υποχρεώσεις).

Τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα⁶ (χωρίς τις προβλέψεις) ως μέσα ευαίσθητα σε μεταβολές επιτοκίου που αντικατοπτρίζουν τις αναμενόμενες ταμειακές ροές και τη χρονική στιγμή τους.

⁶ Μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα όπως ορίζονται στο παράρτημα V του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 680/2014.

Με την επιφύλαξη της παραγράφου 10, συμπεριλαμβάνονται οι μικρές δραστηριότητες του χαρτοφυλακίου συναλλαγών, όπως ορίζονται από το άρθρο 94 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 575/2013, εκτός εάν ο κίνδυνος επιτοκίου τους αποτυπώνεται σε άλλη μέτρηση κινδύνου.

4.2.2 Εντοπισμός, υπολογισμός και κατανομή κεφαλαίου για τους σκοπούς του IRRBB

Κατά την εκτίμηση του ύψους, της σύνθεσης και της κατανομής των εσωτερικών κεφαλαίων σύμφωνα με το άρθρο 73 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ, τα ιδρύματα θα πρέπει να βασίζουν τη συνεισφορά του IRRBB στη συνολική εκτίμηση του εσωτερικού κεφαλαίου στα αποτελέσματα των εσωτερικών συστημάτων μέτρησης του ιδρύματος, λαμβάνοντας υπόψη κύριες παραδοχές και όρια κινδύνου. Το συνολικό επίπεδο του κεφαλαίου θα πρέπει να αντιστοιχεί τόσο στο πραγματικό μετρούμενο επίπεδο κινδύνου (συμπεριλαμβανομένου του IRRBB) και στη διάθεση ανάληψης κινδύνου του ιδρύματος, και να τεκμηριώνεται δεόντως στην έκθεση της διαδικασίας αξιολόγησης της επάρκειας του εσωτερικού κεφαλαίου (έκθεση ΔΑΕΕΚ) του ιδρύματος.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι το εσωτερικό τους κεφάλαιο αντιστοιχεί με το επίπεδο του IRRBB, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρουν στο εσωτερικό κεφάλαιο δυνητικές μεταβολές στην οικονομική αξία και στις μελλοντικές μετρήσεις καθαρών εσόδων από τόκους του ιδρύματος συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία ως αποτέλεσμα μεταβολής των επιτοκίων. Τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν τις μετρήσεις κινδύνου για τον IRRBB στον καθορισμό του εσωτερικού τους κεφαλαίου, επισημαίνοντας ιδίως ότι οι μετρήσεις του IRRBB αποτυπώνουν τον κίνδυνο με συμπληρωματικό τρόπο (π.χ. εξετάζοντας τον IRRBB από διαφορετικό χρονικό ορίζοντα). Τα ιδρύματα δεν αναμένεται να προσμετρούν διπλά στον υπολογισμό του εσωτερικού κεφαλαίου τους για τη μέτρηση της ΟΑ και και των μετρήσεων καθαρών εσόδων από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία. Εντούτοις, η μεθοδολογία κατανομής του εσωτερικού κεφαλαίου θα πρέπει να συνεκτιμά αμφότερες τις μετρήσεις κινδύνου για τον IRRBB και να εκτιμά ρητώς τις δυνητικές επιπτώσεις τους στο εσωτερικό κεφάλαιο.

Στην ανάλυση ΔΑΕΕΚ για το ποσό εσωτερικού κεφαλαίου που απαιτείται για τον IRRBB, τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν:

• (α) το εσωτερικό κεφάλαιο που τηρείται για κινδύνους στην οικονομική αξία που θα μπορούσαν να προκύψουν από δυσμενείς διακυμάνσεις των επιτοκίων· και
• (β) τις ανάγκες εσωτερικού κεφαλαίου που προκύπτουν από τις επιπτώσεις των μεταβολών επιτοκίων στη μελλοντική ικανότητα καθαρών εσόδων από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία, καθώς και τις συνακόλουθες συνέπειες για το επίπεδο των αποθεμάτων ασφαλείας του εσωτερικού κεφαλαίου.

Τα ιδρύματα δεν θα πρέπει να βασίζονται μόνο στις εποπτικές αξιολογήσεις κεφαλαιακής επάρκειας για τον IRRBB ή στην εποπτική δοκιμή ακραίων τιμών, αλλά θα πρέπει να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν δικές τους μεθόδους για την κατανομή κεφαλαίου, με βάση τη διάθεση ανάληψης κινδύνου, το επίπεδο κινδύνου και τις πολιτικές διαχείρισης κινδύνου του εκάστοτε ιδρύματος. Κατά τον καθορισμό του κατάλληλου επιπέδου κεφαλαίου, τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν τόσο το ύψος όσο και την ποιότητα του απαιτούμενου κεφαλαίου.

Οι αξιολογήσεις κεφαλαιακής επάρκειας για τον IRRBB θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα εξής:

• (α) το μέγεθος και την υπολειπόμενη διάρκεια των εσωτερικών ορίων στην έκθεση σε IRRBB και εάν τα όρια αυτά καλύπτονται στο σημείο του υπολογισμού του κεφαλαίου·
• (β) το αναμενόμενο κόστος αντιστάθμισης ανοιχτών θέσεων που αποσκοπούν στην αποκόμιση οφέλους από τις εσωτερικές προσδοκίες όσον αφορά το μελλοντικό ύψος των επιτοκίων·
• (γ) την ευαισθησία των εσωτερικών μετρήσεων του IRRBB σε βασικές ή ατελείς παραδοχές μοντελοποίησης·
• (δ) τις επιπτώσεις σεναρίων αιφνίδιων ή ακραίων καταστάσεων σε θέσεις που τιμολογούνται με διαφορετικούς δείκτες επιτοκίων (κίνδυνος βάσης)·
• (ε) τις επιπτώσεις που θα έχουν στην οικονομική αξία και τα καθαρά έσοδα από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία οι θέσεις αναντιστοιχίας σε διαφορετικά νομίσματα·
• (στ) τις επιπτώσεις των ενσωματωμένων ζημίων και κερδών·
• (ζ) την κατανομή κεφαλαίου που σχετίζεται με κινδύνους μεταξύ νομικών οντοτήτων που συμπεριλαμβάνονται στην εποπτική περίμετρο ενοποίησης του ομίλου, πέραν της επάρκειας του συνολικού κεφαλαίου σε ενοποιημένη βάση·
• (η) τους παράγοντες του υποκείμενου κινδύνου· και
• (θ) τις συνθήκες υπό τις οποίες ο κίνδυνος μπορεί να υλοποιηθεί.

Τα αποτελέσματα της κεφαλαιακής επάρκειας για τον IRRBB θα πρέπει να εξετάζονται σε ΔΑΕΕΚ του ιδρύματος και να καταλήγουν στις αξιολογήσεις του κεφαλαίου που σχετίζονται με επιχειρηματικούς τομείς.

Για τη διαμόρφωση του ύψους εσωτερικού κεφαλαίου που τηρείται για τον IRRBB, τα ιδρύματα θα πρέπει να χρησιμοποιούν συστήματα μέτρησης και ένα εύρος σεναρίων ακραίων μεταβολών των επιτοκίων ή ακραίων καταστάσεων, τα οποία προσαρμόζονται στο προφίλ κινδύνου του ιδρύματος για την ποσοτικοποίηση της δυνητικής κλίμακας των συνεπειών του IRRBB υπό δυσμενείς συνθήκες.

Τα ιδρύματα που εφαρμόζουν μοντέλα εσωτερικού κεφαλαίου θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η κατανομή εσωτερικού κεφαλαίου για τον IRRBB λαμβάνεται σωστά υπόψη στην κατανομή του συνολικού εσωτερικού κεφαλαίου και ότι τυχόν παραδοχές σχετικά με τη διαφοροποίηση τεκμηριώνονται και επαληθεύεται τόσο η αξιοπιστία όσο και η σταθερότητά τους, χρησιμοποιώντας ιστορικά δεδομένα κατάλληλα για το κάθε ίδρυμα και τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται. Το κόστος του εσωτερικού κεφαλαίου δύναται να κατανεμηθεί εκ νέου στις επιχειρηματικές μονάδες και στα προϊόντα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το συνολικό κόστος των υποκείμενων δραστηριοτήτων μονάδων ή προϊόντων είναι πλήρως κατανοητό στους υπεύθυνους για τη διαχείρισή του.

Για να εξακριβωθεί κατά πόσον θα πρέπει να γίνει κατανομή εσωτερικού κεφαλαίου όσον αφορά τον IRRBB στα καθαρά έσοδα από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία, τα ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ακόλουθα:

• (α) τη σχετική σημασία των καθαρών εσόδων από τόκους ως προς τα συνολικά καθαρά έσοδα, και κατ’ επέκταση τις επιπτώσεις σημαντικών διακυμάνσεων στα καθαρά έσοδα από τόκους από έτος σε έτος·
• (β) τα πραγματικά επίπεδα καθαρών εσόδων από τόκους που είναι δυνατόν να επιτευχθούν στο πλαίσιο διαφορετικών σεναρίων (δηλαδή, τον βαθμό στον οποίο το εύρος των περιθωρίων επαρκεί για την απορρόφηση της μεταβλητότητας που προκύπτει από θέσεις σε επιτόκια και μεταβολές στο κόστος στοιχείων παθητικού)·
• (γ) το ενδεχόμενο να υποστούν πραγματικές ζημίες σε συνθήκες ακραίων καταστάσεων ή ως αποτέλεσμα μόνιμων μεταβολών στο περιβάλλον της αγοράς — για παράδειγμα, όπου ενδέχεται να καταστεί αναγκαίο να ρευστοποιήσουν θέσεις οι οποίες χρησίμευαν ως μακροπρόθεσμη επένδυση για σταθεροποίηση μετρήσεων καθαρών εσόδων από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία·
• (δ) τη σχετική σημασία των ευαίσθητων σε μεταβολές επιτοκίου μέσων (συμπεριλαμβανομένων των παραγώγων επιτοκίων) εκτός του χαρτοφυλακίου συναλλαγών, με δυνητικές επιπτώσεις που εμφανίζονται είτε στον λογαριασμό αποτελεσμάτων είτε απευθείας στις μετοχές (π.χ. μέσω λοιπών συνολικών εσόδων)· και
• (ε) τη διακύμανση των μετρήσεων καθαρών εσόδων από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία, την ισχύ και τη σταθερότητα των ροών μετρήσεων καθαρών εσόδων από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία και το επίπεδο εσόδων που απαιτείται για τη δημιουργία και τη διατήρηση των συνήθων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Ιδρύματα με υψηλό επίπεδο IRRBB που θα μπορούσε, με βάση ένα εύλογο εύρος σεναρίων της αγοράς, να οδηγήσει σε απώλειες, στη μείωση της κανονικής διανομής μερισμάτων ή σε μείωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για να αντεπεξέλθουν στις δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των σεναρίων.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο προσαρμογής των αποθεμάτων ασφαλείας εσωτερικού κεφαλαίου όταν από τα αποτελέσματα των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που εφαρμόζουν αναδεικνύεται η πιθανότητα μείωσης των μετρήσεων καθαρών εσόδων από τόκους συν τις μεταβολές στην αγοραία αξία (και κατ’ επέκταση μείωσης της ικανότητας παραγωγής κεφαλαίου) σε σενάρια ακραίων καταστάσεων.

4.2.3 Στρατηγική διακυβέρνησης όσον αφορά τον IRRBB

Η στρατηγική IRRBB του ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης ανάληψης κινδύνου IRRBB και μετριασμού IRRBB, θα πρέπει να αποτελεί μέρος της συνολικής στρατηγικής, ειδικότερα των στρατηγικών στόχων και των στόχων κινδύνου, που πρέπει να εγκριθεί από το διοικητικό όργανο όπως ορίζεται στο άρθρο 88 παράγραφος 1 στοιχείο α) δεύτερο εδάφιο της οδηγίας 2013/36/EΕ.

Η διάθεση ανάληψης κινδύνου IRRBB του ιδρύματος θα πρέπει να εκφράζεται σε σχέση με τις αποδεκτές επιπτώσεις των μεταβαλλόμενων επιτοκίων και στις δύο μετρήσεις IRRBB, και να αποτυπώνεται με όρια. Τα ιδρύματα που έχουν σημαντικά ανοίγματα σε κίνδυνο διαφορών, κίνδυνο βάσης ή κίνδυνο δικαιώματος προαίρεσης θα πρέπει να καθορίζουν τη διάθεση ανάληψης κινδύνου σε σχέση με καθεμία από αυτές τις ουσιώδεις υποκατηγορίες του IRRBB.

Η συνολική στρατηγική για τον IRRBB θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει την απόφαση σχετικά με τον βαθμό στον οποίο το επιχειρηματικό μοντέλο βασίζεται στην παραγωγή καθαρών εσόδων από τόκους μέσω της τεχνικής «riding the yield curve», δηλαδή με τη χρηματοδότηση στοιχείων ενεργητικού που έχουν σχετικά μακροχρόνια περίοδο ανατιμολόγησης μέσω στοιχείων παθητικού που έχουν σχετικά βραχυχρόνια περίοδο ανατιμολόγησης. Όταν το επιχειρηματικό μοντέλο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτήν την πηγή καθαρών εσόδων από τόκους, το διοικητικό όργανο θα πρέπει να εξηγεί τη στρατηγική του για τον IRRBB και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζει να επιβιώσει σε περιόδους επίπεδων ή ανεστραμμένων καμπυλών απόδοσης.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογούν δεόντως τις προτάσεις για χρήση νέων προϊόντων ή για συμμετοχή σε νέες δραστηριότητες, στρατηγικές ανάληψης κινδύνου ή αντιστάθμισης κινδύνου, πριν από την απόκτηση ή την εφαρμογή τους, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι έχουν προσδιοριστεί οι πόροι που απαιτούνται για την ορθή και αποτελεσματική διαχείριση του προϊόντος ή της δραστηριότητας όσον αφορά τον IRRBB, ότι οι προτεινόμενες δραστηριότητες συνάδουν με τη γενική διάθεση ανάληψης κινδύνου του ιδρύματος και ότι έχουν καθιερωθεί διαδικασίες για τον προσδιορισμό, τη μέτρηση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο των κινδύνων του προτεινόμενου προϊόντος ή δραστηριότητας. Θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα χαρακτηριστικά IRRBB των εν λόγω νέων προϊόντων και δραστηριοτήτων είναι επαρκώς κατανοητά.

Τα ιδρύματα που χρησιμοποιούν παράγωγα μέσα για τον μετριασμό της έκθεσης σε IRRBB θα πρέπει να κατέχουν την απαραίτητη γνώση και εμπειρογνωμοσύνη. Κάθε ίδρυμα θα πρέπει να αποδεικνύει ότι κατανοεί τις συνέπειες της αντιστάθμισης μέσω παραγώγων επιτοκίου.

Τα ιδρύματα που χρησιμοποιούν μοντέλα συμπεριφοράς των πελατών ως στοιχεία για τη μέτρηση του IRRBB θα πρέπει να διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και εμπειρογνωμοσύνη. Κάθε ίδρυμα θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδεικνύει ότι κατανοεί τις συνέπειες της μοντελοποίησης της συμπεριφοράς της πελατειακής του βάσης.

Κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με δραστηριότητες αντιστάθμισης, τα ιδρύματα θα πρέπει να έχουν επίγνωση των επιπτώσεων των λογιστικών πολιτικών, αλλά η λογιστική αντιμετώπιση δεν θα πρέπει να καθοδηγεί την προσέγγισή τους για τη διαχείριση του κινδύνου.

Τα ιδρύματα που ενοποιούνται θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι ρυθμίσεις και οι διαδικασίες εσωτερικής διακυβέρνησης για τη διαχείριση του IRRBB είναι συνεπείς και καλά ενσωματωμένες σε ενοποιημένη και υποενοποιημένη βάση.

4.2.4 Πλαίσιο και αρμοδιότητες διαχείρισης κινδύνου IRRBB

Με σκοπό την ύπαρξη ρυθμίσεων εσωτερικής διακυβέρνησης σύμφωνα με τα άρθρα 74 και 88 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ, τα ιδρύματα θα πρέπει, σε σχέση με τον IRRBB, να διασφαλίζουν τα ακόλουθα:

• (α) ότι το διοικητικό τους όργανο φέρει την τελική ευθύνη για την εποπτεία του πλαισίου διαχείρισης του IRRBB, του πλαισίου της διάθεσης ανάληψης κινδύνου του ιδρύματος και του ύψους, της σύνθεσης και της κατανομής των εσωτερικών κεφαλαίων για την επαρκή κάλυψη των κινδύνων. Το διοικητικό όργανο θα πρέπει να καθορίζει τη συνολική στρατηγική IRRBB του ιδρύματος και να εγκρίνει τις αντίστοιχες πολιτικές και διαδικασίες. Το διοικητικό όργανο, ωστόσο, μπορεί να αναθέσει την παρακολούθηση και τη διαχείριση του IRRBB σε ανώτερα διοικητικά στελέχη, σε εμπειρογνώμονες ή σε επιτροπή διαχείρισης ενεργητικού – παθητικού, υπό τους όρους που διευκρινίζονται περαιτέρω στην παράγραφο 42.
• (β) ότι έχουν θεσπίσει ένα πλαίσιο διαχείρισης IRRBB που καθορίζει σαφώς τις αρμοδιότητες και αποτελείται από ένα σύστημα οριοθέτησης, πολιτικές, διαδικασίες και εσωτερικούς ελέγχους, συμπεριλαμβανομένων των τακτικών ανεξάρτητων επανεξετάσεων και αξιολογήσεων της αποτελεσματικότητας του πλαισίου.
• (γ) ότι οι ρυθμίσεις, οι διαδικασίες και οι μηχανισμοί που αποτελούν σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση του IRRBB είναι πλήρεις και αναλογικοί προς τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των εγγενών κινδύνων του επιχειρηματικού μοντέλου και των δραστηριοτήτων του ιδρύματος.

Το διοικητικό όργανο πρέπει, ειδικότερα, να είναι αρμόδιο για τα ακόλουθα:

• (α) Να κατανοεί τη φύση και το επίπεδο της έκθεσης σε IRRBB. Το διοικητικό όργανο θα πρέπει να διασφαλίσει ότι υπάρχουν σαφείς οδηγίες σχετικά με την διάθεση ανάληψης κινδύνου για το IRRBB όσον αφορά τις επιχειρηματικές στρατηγικές του ιδρύματος.
• (β) Να διαπιστώνει τη λήψη των κατάλληλων μέτρων για τον εντοπισμό, τη μέτρηση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του IRRBB, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες στρατηγικές και πολιτικές. Στο πλαίσιο αυτό, το διοικητικό όργανο ή οι αντιπρόσωποί του είναι υπεύθυνοι για τον καθορισμό:
• i. κατάλληλων ορίων για τον IRRBB, συμπεριλαμβανομένου του ορισμού των ειδικών διαδικασιών και εγκρίσεων που απαιτούνται για εξαιρέσεις, και την εξασφάλιση της τήρησης των εν λόγω ορίων·
• ii. συστημάτων και προτύπων για τη μέτρηση του IRRBB, την αξιολόγηση των θέσεων και την αξιολόγηση των επιδόσεων, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών επικαιροποίησης των σεναρίων ακραίων μεταβολών των επιτοκίων ή ακραίων καταστάσεων και των βασικών υποκείμενων παραδοχών που καθοδηγούν την ανάλυση IRRBB του ιδρύματος·
• iii. ολοκληρωμένης διαδικασίας υποβολής αναφορών και ελέγχου IRRBB· και
• iv. αποτελεσματικών εσωτερικών ελέγχων και συστημάτων διοικητικής πληροφόρησης (ΣΔΠ).
• (γ) Να εγκρίνει σημαντικές πρωτοβουλίες αντιστάθμισης ή ανάληψης κινδύνων πριν από την εφαρμογή. Οι θέσεις που σχετίζονται με τις εσωτερικές μεταβιβάσεις κινδύνων μεταξύ εκτός και εντός του χαρτοφυλακίου συναλλαγών θα πρέπει να τεκμηριώνονται δεόντως.
• (δ) Να εποπτεύει την έγκριση, την εφαρμογή και την αναθεώρηση των πολιτικών, διαδικασιών και ορίων διαχείρισης του IRRBB. Το επίπεδο και οι μεταβολές στην έκθεση του ιδρύματος στον IRRBB θα πρέπει να παρέχονται τακτικά στο διοικητικό όργανο (τουλάχιστον ανά τρίμηνο).
• (ε) Να διασφαλίζει ότι η επικύρωση των μεθόδων μέτρησης IRRBB και η αξιολόγηση του αντίστοιχου κινδύνου υποδείγματος περιλαμβάνονται σε επίσημη διαδικασία πολιτικής η οποία θα πρέπει να αναθεωρείται και να εγκρίνεται από το διοικητικό όργανο ή τους εκπροσώπους του.
• (στ) Να κατανοεί και να αξιολογεί την εκτέλεση των καθηκόντων των εκπροσώπων του όσον αφορά την παρακολούθηση και τον έλεγχο του IRRBB, σύμφωνα με τις πολιτικές που έχουν εγκριθεί από το διοικητικό όργανο, με βάση τακτική επισκόπηση έγκαιρων και επαρκώς λεπτομερών πληροφοριών.
• (ζ) Να κατανοεί τις συνέπειες των στρατηγικών IRRBB του ιδρύματος και των πιθανών συνδέσεών τους με τους κινδύνους αγοράς, ρευστότητας, πίστωσης και λειτουργίας, χωρίς ωστόσο να απαιτείται από όλα τα μέλη του διοικητικού οργάνου να είναι εμπειρογνώμονες στον τομέα. Ορισμένα μέλη θα πρέπει να έχουν επαρκείς τεχνικές γνώσεις προκειμένου να παρουσιάζουν ζητήματα και προκλήσεις όσον αφορά τις εκθέσεις που υποβάλλονται στο διοικητικό όργανο. Το ίδρυμα θα πρέπει να ορίσει ότι τα μέλη του διοικητικού οργάνου είναι υπεύθυνα να διασφαλίζουν ότι η ανώτερη διοίκηση έχει την ικανότητα να κατανοεί το IRRBB και ότι η διαχείριση του IRRBB διαθέτει επαρκείς πόρους.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να διαθέτουν ρυθμίσεις και διαδικασίες ανάθεσης για οποιαδήποτε ανάθεση εκ μέρους του διοικητικού οργάνου όσον αφορά την παρακολούθηση ή διαχείριση του IRRBB, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των ακόλουθων:

• (α) Πρόσωπα ή επιτροπές στις οποίες έχουν ανατεθεί καθήκοντα του διοικητικού οργάνου για την ανάπτυξη πολιτικών και πρακτικών IRRBB, όπως ανώτερα διοικητικά στελέχη, εμπειρογνώμονες ή επιτροπή διαχείρισης ενεργητικού – παθητικού, θα πρέπει να προσδιορίζονται και να έχουν σαφώς καθορισμένους στόχους από το διοικητικό όργανο.
• (β) Το διοικητικό όργανο θα πρέπει να διασφαλίζει ότι υπάρχει επαρκής διαχωρισμός αρμοδιοτήτων στη διαδικασία διαχείρισης κινδύνου για τον IRRBB. Οι λειτουργίες προσδιορισμού, μέτρησης, παρακολούθησης και ελέγχου του IRRBB θα πρέπει να έχουν σαφώς προσδιορισμένες αρμοδιότητες, να είναι ανεξάρτητες από τις λειτουργίες ανάληψης κινδύνου στον IRRBB και να αναφέρουν περιπτώσεις έκθεσης στον IRRBB απευθείας στο διοικητικό όργανο ή τους εκπροσώπους του.
• (γ) Το ίδρυμα θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι εκπρόσωποι του διοικητικού οργάνου έχουν σαφείς αρμοδιότητες σχετικά με τις μονάδες που είναι υπεύθυνες για την ανάληψη κινδύνου στον IRRBB. Ο δίαυλος επικοινωνίας για τη διαβίβαση των οδηγιών των εκπροσώπων στις εν λόγω μονάδες γραμμής θα πρέπει να είναι σαφής.
• (δ) Το διοικητικό όργανο θα πρέπει να διαπιστώνει ότι η δομή του ιδρύματος επιτρέπει στους εκπροσώπους του να εκτελούν τα καθήκοντά τους και διευκολύνει την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων και τη διακυβέρνηση. Στο πλαίσιο αυτό, η επιτροπή διαχείρισης ενεργητικού – παθητικού, ή ισοδύναμη αυτής, θα πρέπει να συνεδριάζει τακτικά και η σύνθεσή της θα πρέπει να αντικατοπτρίζει κάθε σημαντικό τμήμα που συνδέεται με τον IRRBB. Το διοικητικό όργανο θα πρέπει να ενθαρρύνει τη συζήτηση σχετικά με τη διαδικασία διαχείρισης του IRRBB, τόσο μεταξύ των μελών και των εκπροσώπων του, όσο και μεταξύ των εκπροσώπων του και άλλων μελών του ιδρύματος. Το διοικητικό όργανο θα πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι η τακτική επικοινωνία μεταξύ των τομέων διαχείρισης κινδύνου και στρατηγικού σχεδιασμού διευκολύνει την παρακολούθηση του κινδύνου που προκύπτει από τις μελλοντικές δραστηριότητες.

4.2.5 Όρια διάθεσης ανάληψης κινδύνου και πολιτικής σχετικά με τον IRRBB

Τα ιδρύματα θα πρέπει να διατυπώνουν τη διάθεσή τους για ανάληψη κινδύνου σχετικά με τον IRRBB όσον αφορά τον κίνδυνο για τις μετρήσεις IRRBB. Ειδικότερα:

• (α) Τα ιδρύματα θα πρέπει να διαθέτουν ρητές δηλώσεις διάθεσης ανάληψης κινδύνου, οι οποίες εγκρίνονται από το διοικητικό τους όργανο και εφαρμόζονται μέσω ολοκληρωμένων πλαισίων διάθεσης ανάληψης κινδύνου — δηλαδή πολιτικές και διαδικασίες για τον περιορισμό και τον έλεγχο του IRRBB.
• (β) Τα πλαίσια διάθεσης ανάληψης κινδύνου των ιδρυμάτων θα πρέπει:
• a. να περιγράφουν τις κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιότητες, την κατανομή των αρμοδιοτήτων και τη λογοδοσία σχετικά με τις αποφάσεις διαχείρισης του IRRBB, και
• b. να απαριθμούν τα μέσα, τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου και τις δυνατότητες ανάληψης κινδύνου που έχουν εγκριθεί για τον IRRBB.
• (γ) Κατά τον καθορισμό της διάθεσης ανάληψης κινδύνου, το ίδρυμα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους των καθαρών εσόδων από τόκους που ενδέχεται να προκύψουν ως αποτέλεσμα της λογιστικής αντιμετώπισης των συναλλαγών εκτός του χαρτοφυλακίου συναλλαγών. Ο κίνδυνος μπορεί να μην περιορίζεται σε έσοδα και έξοδα από τόκους: οι επιπτώσεις των μεταβολών των επιτοκίων στην αγοραία αξία μέσων που, ανάλογα με τη λογιστική αντιμετώπιση, αντανακλώνται είτε μέσω του λογαριασμού αποτελεσμάτων χρήσης είτε απευθείας στις μετοχές (π.χ. μέσω λοιπών συνολικών εσόδων), θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ξεχωριστά. Τα ιδρύματα θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη τις επιπτώσεις που σχετίζονται με ενσωματωμένα δικαιώματα προαίρεσης στα μέσα εύλογης αξίας υπό διαρκείς ακραίες διακυμάνσεις επιτοκίων και σενάρια ακραίων καταστάσεων. Τα ιδρύματα θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις δυνητικές επιπτώσεις των παραγώγων επιτοκίων αντιστάθμισης κινδύνου στους λογαριασμούς αποτελεσμάτων χρήσεως εάν η αποτελεσματικότητά τους παρεμποδίζεται από τις μεταβολές των επιτοκίων.

Τα ιδρύματα θα πρέπει να εφαρμόζουν όρια που αποσκοπούν στη διατήρηση των εκθέσεων σε IRRBB και συνάδουν με τη διάθεση ανάληψης κινδύνου και τη συνολική προσέγγισή τους για τη μέτρηση του IRRBB, και ειδικότερα τα ακόλουθα:

• (α) Συγκεντρωτικά όρια κινδύνου που διατυπώνουν σαφώς το ποσό του IRRBB που είναι αποδεκτό από το διοικητικό όργανο θα πρέπει να εφαρμόζονται σε ενοποιημένη βάση και, ανάλογα με την περίπτωση, σε επίπεδο επιμέρους συνδεμένων επιχειρήσεων.
• (β) Τα όρια ενδέχεται να συνδέονται με συγκεκριμένα σενάρια μεταβολών στα επιτόκια και τη διαχρονική διάρθρωση, όπως η αύξηση ή η μείωσή τους ή η μεταβολή του σχήματος της καμπύλης αποδόσεων. Οι διακυμάνσεις των επιτοκίων που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη αυτών των ορίων θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν επαρκώς δυσμενείς αιφνίδιες και ακραίες καταστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική μεταβλητότητα των επιτοκίων και τον χρόνο που απαιτείται από τη διοίκηση για τον μετριασμό αυτών των εκθέσεων σε κίνδυνο.
• (γ) Τα όρια πολιτικής θα πρέπει να είναι κατάλληλα όσον αφορά τη φύση, το μέγεθος, την πολυπλοκότητα και την κεφαλαιακή επάρκεια του ιδρύματος, καθώς και την ικανότητά του να μετρά και να διαχειρίζεται τους κινδύνους.
• (δ) Ανάλογα με τη φύση των δραστηριοτήτων του ιδρύματος και του επιχειρηματικού μοντέλου, μπορούν επίσης να προσδιοριστούν επιμέρους όρια για μεμονωμένες επιχειρηματικές μονάδες, χαρτοφυλάκια, τύπους μέσων, ειδικά μέσα ή ουσιώδεις υποκατηγορίες του IRRBB, όπως ο κίνδυνος διαφορών, ο κίνδυνος βάσης και ο κίνδυνος δικαιώματος προαίρεσης.
• (ε) Θα πρέπει να υπάρχουν συστήματα που θα εξασφαλίζουν ότι οι θέσεις που υπερβαίνουν ή ενδέχεται να υπερβούν τα όρια που καθορίζονται από το διοικητικό όργανο ή τους εκπροσώπους του, λαμβάνουν άμεση προσοχή από τη διοίκηση και κλιμακώνονται χωρίς καθυστέρηση. Θα πρέπει να υπάρχει σαφής πολιτική σχετικά με το ποιος θα ενημερώνεται, τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιείται η επικοινωνία και τις ενέργειες που θα ληφθούν ως απάντηση.
• (στ) Η αναφορά μετρήσεων κινδύνου στο διοικητικό όργανο ή στους εκπροσώπους του θα πρέπει να έχει τουλάχιστον τριμηνιαία συχνότητα και να συγκρίνει το τρέχον άνοιγμα με τα όρια πολιτικής.

Θα πρέπει να θεσπιστεί ένα πλαίσιο με σκοπό την παρακολούθηση της εξέλιξης των στρατηγικών αντιστάθμισης κινδύνου που βασίζονται σε μέσα όπως τα παράγωγα, και για τον έλεγχο των κινδύνων που αφορούν τρέχουσες τιμές της αγοράς σε μέσα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία. 4.2.6 Πολιτικές, διαδικασίες και έλεγχοι κινδύνου για τον IRRBB

Πολιτικές και διαδικασίες κινδύνου

Εσωτερικοί έλεγχοι

Σύστημα πληροφορικής και ποιότητα δεδομένων για τον IRRB B

Εσωτερικές αναφορές

Διακυβέρνηση μοντέλου