4.6 Soorten stresstesten

Het specifieke opzet, de complexiteit en het detailniveau van de stresstestmethodes moeten afgestemd zijn op de aard, schaal en omvang van de instelling, en de complexiteit en risicovolheid van haar bedrijfsactiviteiten. Deze dienen rekening te houden met de strategie en het bedrijfsmodel en met de portefeuillekenmerken van de instelling.

Instellingen moeten rekening houden met de fase binnen de economische cyclus bij het ontwikkelen van stresstestmethodes, inclusief het scenario en de behoefte aan eventuele bestuursmaatregelen.

Instellingen dienen gepaste, zinvolle en solide mechanismen te identificeren voor het omzetten van risicofactoren in relevante interne risicoparameters (wanbetalingspercentages (probability of default, PD), verlies bij wanbetaling (loss given default, LGD), afschrijvingen, reducties reële waarde, enz.) die een beeld van risico’s op het niveau van de instelling en op groepsniveau geven.

Het verband tussen gestreste risicofactoren en de risicoparameters mag niet enkel gebaseerd worden op ervaring uit het verleden van de instelling en analyse, maar dient, waar beschikbaar en gepast, ook aangevuld worden door benchmarks van externe bronnen en, waar mogelijk, richtsnoeren inzake toezicht.

Wegens de complexiteit van het modelleren van hypothetische en op macro-economische elementen gebaseerde risicofactoren/scenario’s, dienen instellingen zich bewust te zijn van het daaraan gekoppelde modelrisico en moeten ze ervoor zorgen dat het volgende is uitgevoerd bij het bepalen van die factoren/scenario’s:

• a) een regelmatige en voldoende voorzichtige beoordeling door deskundigen van de veronderstellingen en mechanismen van het model is uitgevoerd en een conservatieve modelleringsaanpak om het modelrisico weer te geven is gevolgd;
• b) een voldoende niveau van conservatisme is op passende wijze toegepast bij het doen van veronderstellingen die moeilijk op kwantitatieve wijze te meten zijn (bijvoorbeeld diversificatie, projectie exponentiële groei, projectie vergoedingen, toekomstgerichte conclusies door het management), maar die een impact kunnen hebben op de resultaten van het model (bijvoorbeeld de resultaten van modellen voor netto-inkomsten vóór voorzieningen moeten gebaseerd zijn op voldoende statistische ondersteuning en op bedrijfsoverwegingen); en
• c) de afhankelijkheden en gevoeligheden van de resultaten op de veronderstellingen zijn erkend en hun impact wordt regelmatig beoordeeld.

Er moet een inzicht zijn in tekortkomingen van modellen en mechanismen die risicofactoren koppelen aan verliezen of hogere risicoparameters en deze moeten duidelijk gecommuniceerd worden, en in overwegingen genomen worden bij het interpreteren van resultaten. Modellen moeten rekening houden met de wisselwerking tussen solvabiliteit en financieringsliquiditeit en financieringskosten om niet systematisch en op significante wijze te leiden tot een onderschatting van de impact van een schok. Waar mogelijk moeten resultaten voor verschillende modelbenaderingen vergeleken worden (bijvoorbeeld voor modellen voor netto-inkomsten vóór voorzieningen moet een vergelijking tussen het gehanteerde model en andere mogelijke benaderingen en de redenering achter hun verwerping beschikbaar zijn). Deze verbanden moeten gebaseerd zijn op solide statistische modellen. Indien echter de beschikbaarheid van gegevens of structurele onderbrekingen van historische gegevens geen zinvolle schattingen toelaten (bijvoorbeeld voor modellen voor netto-inkomsten vóór voorzieningen, is het noodzakelijk te beschikken over historische gegevens over een rentecyclus en een bedrijfscyclus, en over informatie over wijzigingen van bedrijfsstrategie en organisatiestructuur), dan moeten kwantitatieve analyses ondersteund worden door kwalitatieve oordelen van deskundigen. Zelfs bij een solide onderliggend modelleringsproces dienen deskundige oordelen een rol te spelen bij het evalueren van de resultaten van modellen.

Instellingen moeten mogelijke niet-lineaire wisselwerking tussen risicofactoren en gestreste risicoparameters beoordelen.

4.6.2 Gevoeligheidsanalyse

Instellingen moeten gevoeligheidsanalyses uitvoeren op het niveau van individuele blootstelling, portefeuilles of divisies, binnen de hele instelling, en voor specifieke soorten risico’s, in verhouding tot hun complexiteit. Instellingen moeten beoordelen op welk aggregatieniveau gevoeligheidsanalyses zinvol of zelfs haalbaar zijn. Het gebruik van oordelen van deskundigen moet waar van toepassing in detail worden verduidelijkt.

Instellingen moeten relevante risicofactoren op verschillende toepassingsniveaus van prudentiële vereisten en over verschillende portefeuilles, divisies en geografische locaties identificeren. Instellingen moeten ervoor zorgen dat alle relevante soorten risicofactoren aan bod komen, met inbegrip van macro-economische en macrofinanciële variabelen, statistische aspecten van risicoparameters (zoals de volatiliteit van PD-parameters) en idiosyncratische factoren zoals operationele risico's.

Instellingen moeten de risicofactoren geïdentificeerd aan de hand van verschillende niveaus van ernst definiëren als een belangrijke stap in hun analyse om niet-lineariteiten en drempeleffecten, d.w.z. kritieke waarden van risicofactoren waarboven stressreacties versnellen, bloot te leggen.

Bij onzekerheden over de soliditeit van de geschatte afhankelijkheid tussen macro-economische/macrofinanciële risicofactoren en risicoparameters, of wanneer de resultaten van meer uitgebreide scenario-analyses moeten bevestigd worden, moeten instellingen ervoor zorgen dat ook gevoeligheidsanalyses worden uitgevoerd door het benadrukken van statistische aspecten van parameters voor portefeuillerisico in overeenstemming met distributies uit het verleden aangevuld met hypothetische veronderstellingen (bijvoorbeeld met betrekking tot toekomstige volatiliteit).

Analyses van afzonderlijke risicofactoren moeten worden aangevuld door analyses van eenvoudige multiriskfactoren indien ervan wordt uitgegaan dat beide zich voordoen, zonder dat noodzakelijkerwijs een scenario moet worden uitgewerkt.

Instellingen moeten een lijst van geïdentificeerde risicofactoren bijhouden.

4.6.3 Scenarioanalyse

Instellingen moeten ervoor zorgen dat scenarioanalyses een kernonderdeel vormen van hun programma's voor stresstesten.

Het uitwerken van de stresstestscenario’s mag niet enkel gebaseerd worden op historische gebeurtenissen, maar moet ook rekening houden met hypothetische scenario’s op grond van niet-historische gebeurtenissen. Instellingen moeten ervoor zorgen dat uitgewerkte scenario’s toekomstgericht zijn en rekening houden met systematische en instellingsspecifieke wijzigingen in het heden en in de nabije toekomst. Daartoe moeten instellingen ernaar streven om een beroep te kunnen doen op externe gegevens van een gelijkaardige risicocontext die relevant is voor instellingen met gelijkaardige bedrijfsmodellen. Instellingen moeten gebruikmaken van gegevens die relevant en beschikbaar zijn. Relevante gegevens kunnen intern en/of extern zijn en benchmarking en richtsnoeren inzake toezicht omvatten.

Er moet rekening worden gehouden met een reeks van scenario’s om waar zinvol en haalbaar verschillende gebeurtenissen en niveaus van ernst te omvatten.

Instellingen moeten ervoor zorgen dat hun stresstestscenario’s ten minste voldoen aan de volgende vereisten:

• a) de belangrijkste risicofactoren aanpakken waaraan de instelling kan blootgesteld worden. In dit opzicht moeten de resultaten van analyses van op zichzelf staande risicofactoren, die bedoeld zijn om informatie te verschaffen over de gevoeligheid voor op zichzelf staande risicofactoren, gebruikt worden om scenario’s te identificeren die een stresstest van een gecombineerde set van zeer aanneembare risicofactoren omvatten; geen enkele materiële risicofactor mag buiten de stresstest of buiten beschouwing worden gelaten;
• b) belangrijke instellingsspecifieke kwetsbaarheden aanpakken, die voortvloeien uit de regionale en sectorale kenmerken van een instellingen, evenals haar specifieke blootstelling van producten of divisies en financieringsbeleid: concentratie- en correlatierisico’s, zowel intra- als inter-risico, moeten bij voorbaat geïdentificeerd worden;
• c) een coherente beschrijving voor het scenario toevoegen, waarin alle belangrijkste risicofactoren en hun (toekomstgerichte) ontwikkeling op grond van meerdere trigger events (d.w.z. ontwikkelingen op het vlak van monetair beleid, binnen de financiële sector, grondstofprijzen, politieke gebeurtenissen en natuurrampen) aan bod komen; instellingen moeten ervoor zorgen dat de scenariobeschrijving aanneembaar en niet-contradictorisch is bij het veronderstellen van de parallelle schommeling van risicofactoren en de overeenstemmende reactie van marktspelers; en, indien bepaalde risicofactoren worden uitgesloten uit de beschrijving van het scenario, dan moeten instellingen ervoor zorgen dat deze uitsluiting volledig gerechtvaardigd en gedocumenteerd is;
• d) intern coherent zijn, om ervoor te zorgen dat de geïdentificeerde risicofactoren zich consequent gedragen met andere risicofactoren in een stressgebeurtenis en dat ze expliciete schattingen en veronderstellingen over de afhankelijkheidsstructuur tussen de belangrijkste onderliggende risicofactoren bevatten. Belangrijk: parallelle schommelingen van risicofactoren die contradictorisch kunnen lijken moeten worden verkend om nieuwe gevoeligheden te identificeren;
• e) rekening houden met innovatie en meer specifiek technologische ontwikkelingen of gesofisticeerde financiële producten zonder voorbij te gaan aan hun wisselwerking met meer traditionele producten; en
• f) ervoor zorgen dat gestreste risicofactoren vertaald worden in intern consequente risicoparameters.

Instellingen moeten de tijdshorizon van stresstesten bepalen in overeenstemming met het doel van de oefening, de kenmerken van de portefeuille van de instelling, zoals, indien toepasselijk, de looptijd en de liquiditeit van de gestreste posities en het risicoprofiel. Stresstesten voor solvabiliteit en stresstesten voor liquiditeit vereisen een verschillende tijdshorizon en verschillende scenario’s.

Instellingen moeten ervoor zorgen dat:

• a) stresstesten uitdrukkelijk rekening houden met dynamische onderlinge afhankelijkheden, bijvoorbeeld tussen economische regio’s en tussen economische sectoren, waaronder de financiële sector;
• b) het algemeen scenario houdt rekening met een systeembrede dynamiek, bijvoorbeeld sluiting van bepaalde markten, en met risicoconcentraties binnen een volledige activaklasse (bijvoorbeeld hypotheken); en
• c) ongunstige feedback, veroorzaakt door factoren zoals wisselwerking tussen waarderingen, verliezen en margevereisten, wordt gedekt.

Instellingen moeten waar nodig een kwalitatieve beoordeling doen van tweede ronde of feedbackeffecten van stress op het individuele niveau en in het bijzonder indien geen solide kwantitatieve schattingen kunnen gedaan worden. Een individuele instelling kan bijvoorbeeld een aantal prijs- of volume-aanpassingen creëren om rekening te houden met sommige strategische effecten (bijvoorbeeld het niveau van kredietverschaffingsstrategie) en om op endogene wijze te reageren op het scenario.

4.6.4 Strengheid van scenario’s

Instellingen moeten ervoor zorgen dat stresstesten gebaseerd zijn op strenge, maar aanneembare scenario’s en de mate van strengheid dient het doel van de stresstest te weerspiegelen. Daarvoor moeten stresstesten:

• a) zinvol zijn wat betreft het aanpakken van relevante risico’s voor de instelling met het oog op het stimuleren van de stabiliteit van de instelling in ongunstige omstandigheden en, in het geval van systemisch belangrijke banken, ook het financiële systeem op alle punten van de economische cyclus en doorheen marktschommelingen inclusief financieringsmarkten; en
• b) consequent worden toegepast binnen de hele instelling, met de erkenning dat de impact van identieke scenario’s niet noodzakelijk streng is voor alle divisies.

Instellingen moeten ervoor zorgen dat met diverse niveaus van strengheid wordt rekening gehouden voor zowel gevoeligheidsanalyse als stresstestscenario’s met ten minste één ernstige economische vertraging voor de beoordeling van toereikendheid van kapitaal en met het oog op kapitaalplanning.

Instellingen moeten ervoor zorgen dat de strengheid wordt bepaald rekening houdend met de specifieke kwetsbaarheden van elke instelling voor een bepaald scenario op grond van haar bedrijfsmodel (bijvoorbeeld blootgesteld aan internationale markten). Instellingen moeten hun eigen scenario’s ontwikkelen en mogen niet afhankelijk zijn van scenario’s van de toezichthouders. Bij het beoordelen van de strengheid van een scenario dient de instelling zich bewust te zijn van de dynamiek van de risicocontext en van ervaringen van instellingen met gelijkaardige bedrijfsmodellen.

Instellingen moeten ervoor zorgen dat hun scenario’s absolute en relatieve wijzigingen van risicofactoren beoordelen. Binnen een absoluut scenario dient de mate van strengheid een directe wijziging te zijn van de risicofactor en niet afhankelijk te zijn van het huidige niveau. Binnen een relatief scenario moet de mate van strengheid afhangen van het actuele niveau en economische situatie (bijvoorbeeld daling groei bbp met 2%, d.w.z. een relatieve wijziging ten opzichte van het absolute niveau). Zo zal bijvoorbeeld een negatieve relatieve wijziging van het bbp met 2% ten opzichte van een beginpunt met een aanzienlijke positieve output gap (d.w.z. actueel bbp ligt aanzienlijk boven structureel bbp) niet noodzakelijk leiden tot een ernstig stresseffect op bbp in absolute/niveautermen. Eveneens geldt hoe slechter de huidige economische situatie bij het begin, hoe ernstiger de stress van een relatief scenario. Instellingen dienen ervoor te zorgen dat hun keuze van het scenario voldoende streng is in zowel relatieve en absolute termen. Zowel de keuze als de impact hiervan op de mate van strengheid moeten gerechtvaardigd en gedocumenteerd zijn.

Voor het beoordelen van het gepaste niveau van strengheid van scenario’s moeten instellingen deze ook vergelijken met de scenario’s die worden uiteengezet in hun omgekeerde stresstesten, rekening houdend met specifieke implicaties van het opzet van de omgekeerde stresstest op de aanneembaarheid van het scenario.

4.6.5 Omgekeerde stresstesten

Vereisten

Instellingen moeten adequate omgekeerde stresstesten uitvoeren als onderdeel van het programma voor stresstesten, met dezelfde governance, een effectieve infrastructuur en kwaliteitsnormen, en als aanvulling bij andere soorten stresstesten, rekening houdend met de aard, omvang, schaal en complexiteit van hun bedrijfsactiviteiten en risico’s. Kleine en minder complexe instellingen kunnen meer de nadruk leggen op de kwalitatieve aspecten van omgekeerde stresstesten terwijl meer gesofisticeerde technieken voor omgekeerde stresstesten vereist zijn voor groteren of meer complexe instellingen. De omgekeerde stresstesten moeten duidelijk gedefinieerd worden in termen van verantwoordelijkheden en toegekende middelen en moeten ondersteund worden door een infrastructuur die geschikt en flexibel is en door een schriftelijk beleid en procedures. Omgekeerde stresstesten moeten regelmatig worden uitgevoerd door alle soorten instellingen en op hetzelfde toepassingsniveau als ICAAP en ILAAP (d.w.z. binnen de hele instelling en voor alle relevante soorten risico’s).

Instellingen moeten scenario’s opnemen die worden geïdentificeerd door de omgekeerde stresstesten als aanvulling op de reeks van stresstestscenario’s die ze uitvoeren en, met het oog op vergelijking, om de algemene ernst te beoordelen, de identificatie van ernstige, maar nog steeds aannemelijke scenario’s toelatend. Omgekeerde stresstesten moeten nuttig zijn voor het beoordelen van de ernst van scenario’s voor ICAAP en ILAAP stresstesten. De strengheid van omgekeerde stresstestscenario’s kan ook worden beoordeeld door deze onder meer te vergelijken met historische of andere toezichthoudende en publiekelijk beschikbare scenario’s.

Bij het uitvoeren van hun omgekeerde stresstesten moeten instellingen ook overwegen of faillissement van een of meer van hun belangrijke tegenpartijen of een significante marktverstoring als gevolg van faillissement van een belangrijke marktspeler (afzonderlijk of gecombineerd) zou leiden tot het vooraf bepaalde resultaat.

Gebruik van omgekeerde stresstesten

Instellingen moeten omgekeerde stresstesten gebruiken als een gebruikelijke managementtool om zich meer bewust te worden van hun actuele en potentiële kwetsbaarheden, en toegevoegde waarde te creëren voor hun risicobeheer. Het evenredigheidsbeginsel is van toepassing op alle aspecten van het gebruik van omgekeerde stresstesten. Instellingen moeten er ook rekening mee houden dat het vooraf bepaalde resultaat van omgekeerde stresstesten kan verkregen worden door andere omstandigheden dan de omstandigheden die worden geanalyseerd tijdens de stresstest.

Als onderdeel van hun bedrijfsplanning en risicobeheer moeten instellingen omgekeerde stresstesten gebruiken om inzicht te krijgen in de haalbaarheid en duurzaamheid van hun bedrijfsmodellen en strategieën, en om omstandigheden te identificeren waarin ze failliet zouden gaan, of waarschijnlijk failliet zouden gaan in de zin van artikel 32 van Richtlijn 2014/59/EU. Het is belangrijk dat instellingen indicatoren identificeren die een waarschuwing geven wanneer een scenario werkelijkheid wordt. Daarom moeten instellingen:

• a) het vooraf bepaalde resultaat dat moet getest worden, identificeren (bijvoorbeeld een bedrijfsmodel dat onrendabel wordt);
• b) mogelijke ongunstige omstandigheden identificeren die hen zouden blootstellen aan ernstige kwetsbaarheden en die tot het vooraf bepaalde resultaat zouden leiden;
• c) (afhankelijk van de omvang van de instelling, en van de aard, schaal, complexiteit en risicogehalte van haar bedrijfsactiviteiten) de waarschijnlijkheid beoordelen van gebeurtenissen opgenomen in de scenario’s die leiden tot het vooraf bepaalde resultaat; en
• d) efficiënte regelingen, processen, systemen of andere maatregelen toepassen om geïdentificeerde risico’s en kwetsbaarheden te voorkomen of te verzachten.

Instellingen moeten omgekeerde stresstesten gebruiken in planning en besluitvorming en hun bedrijfsmodellen en strategieën evalueren om te identificeren en te analyseren waardoor hun bedrijfsmodellen onrendabel zouden kunnen worden, zoals de beoordeling van zowel de mogelijkheid om de volgende maanden rendement te genereren als de duurzaamheid van de strategie om rendement te genereren over een langere periode op grond van strategische plannen en financiële prognoses. De betrokkenheid van het bestuursorgaan en van het senior management tijdens het hele proces wordt verwacht.

Indien omgekeerde stresstesten aantonen dat het risico van mislukking van het bedrijfsmodel van een instelling onaanvaardbaar hoog en niet in overeenstemming is met haar risicobereidheid is, dan moet de instelling maatregelen plannen om dat risico te voorkomen of te beperken, rekening houdend met de tijd die de instelling zou hebben om te reageren op deze gebeurtenissen en om die maatregelen in te voeren. In het kader van deze maatregelen dient de instelling na te gaan of wijzigingen aan haar bedrijfsmodel vereist zijn. Deze maatregelen als gevolg van omgekeerde stresstesten, met inbegrip van wijzigingen aan het bedrijfsplan van de instelling, moeten uitvoerig gedocumenteerd worden in de ICAAP-documentatie van de instelling.

Instellingen met specifieke bedrijfsmodellen, zoals beleggingsmaatschappijen, moeten omgekeerde stresstesten gebruiken om hun kwetsbaarheden voor extreme gebeurtenissen te verkennen, in het bijzonder wanneer hun risico’s niet voldoende aan bod komen in meer traditionele stressscenario’s (bijvoorbeeld solvabiliteit en liquiditeit) op grond van macro-economische schokken.

Instellingen die interne modellen gebruiken voor kredietrisico, tegenpartijrisico en marktrisico bij het uitvoeren van omgekeerde stresstesten in overeenstemming met artikelen 177, 290(8) en 368(1)(g) van Verordening (EU) nr. 575/2013 moeten ernaar streven om ernstige, maar aanneembare scenario’s te identificeren die kunnen leiden tot significante ongunstige resultaten en die de algemene rendabiliteit van een instelling potentieel in gevaar zouden brengen. Instellingen moeten deze stresstesten beschouwen als een essentiële aanvulling op hun interne modellen voor het berekenen van kapitaalvereisten en als een gebruikelijke tool voor risicobeheer om de mogelijke gebreken van deze interne modellen bloot te leggen. In ernstige stressscenario’s zal het modelrisico, ook al dient dit niet noodzakelijk te worden beschouwd als een aanwijzing dat de modellen voor input in de IRB-formule ontoereikend zijn, toenemen en mogelijk leiden tot een mislukking van de voorspelbaarheid van het model.

Instellingen dienen kwalitatieve analyses uit te voeren bij de ontwikkeling van een duidelijke beschrijving van de omgekeerde stresstesten en bij het verkrijgen van een duidelijk inzicht in de feedback en niet-lineaire effecten, rekening houdend met de risicodynamiek, en combinaties en wisselwerkingen tussen en doorheen soorten risico’s. Bij de ontwikkeling van een duidelijke beschrijving dient een instelling rekening te houden met externe exogene gebeurtenissen zoals economische gebeurtenissen, een instorting van een sector, politieke gebeurtenissen, geschillen en natuurverschijnselen, en met risicofactoren zoals operationele risico’s, concentraties en correlaties, reputatierisico en verlies van vertrouwen, en combinaties van deze gebeurtenissen en factoren. De eigen betrokkenheid van het bestuursorgaan van de instelling bij de besprekingen van de beschrijving is van fundamenteel belang, rekening houdend met mogelijke specifieke kwetsbaarheden en de impact op de volledige instelling.

Instellingen moeten kwantitatieve en meer gesofisticeerde analyses uitvoeren, rekening houdend met de omvang van de instelling en met de aard, schaal, complexiteit en risicovolheid van haar bedrijfsactiviteiten, bij het vooropstellen van specifieke verliesniveaus of andere negatieve impact op haar kapitaal (bijvoorbeeld toegang tot financiering, in het bijzonder tot stijgingen van financieringskosten) of algemene financiële toestand. Instellingen moeten op een kwantitatieve manier achteruit werken om de risicofactoren, en de vereiste omvang van wijzigingen die zouden kunnen leiden tot een dergelijk verlies of negatieve impact op te sporen (bijvoorbeeld het gepaste verliesniveau of een andere maatstaf die van balans is op de balans van de financiële instelling zoals kapitaalratio’s of financieringsmiddelen definiëren). Instellingen moeten inzicht verwerven in, en uitvoerige documentatie voorzien bij de risicodrijvers (bijvoorbeeld door output van de exacte factoren die de meeste impact hadden op het staartgebied van de portefeuille), de belangrijkste divisies en een duidelijke en consistente beschrijving rond zwakke punten en de overeenstemmende scenario’s (bijvoorbeeld over de onderliggende veronderstellingen en gevoeligheid van de resultaten voor die veronderstellingen doorheen de tijd) die leiden tot de vooraf bepaalde resultaten en de keten van gebeurtenissen en de waarschijnlijke doorstroom (bijvoorbeeld de belangrijkste factoren kunnen worden toegewezen aan macro-economische variabelen in overeenstemming met de combinaties voor een bepaald doel verlies/kapitaal in een portefeuille), waarbij verborgen kwetsbaarheden (bijvoorbeeld verborgen correlaties en concentraties) en overlappende effecten geïdentificeerd worden.

Instellingen moeten eventueel gebruikmaken van gevoeligheidsanalyses als een uitgangspunt voor omgekeerde stresstesten, bijvoorbeeld verschuiving van een of meer relevante parameters naar enkele extreme te behalen vooraf bepaalde resultaten. Een instelling moet rekening houden met diverse omgekeerde gevoeligheidsanalyses voor kredietrisico (bijvoorbeeld hoeveel grote klanten zouden failliet moeten gaan voordat het verlies absorberende kapitaal verloren is), marktrisico, liquiditeitsrisico (bijvoorbeeld stress op deposito’s in de retailsector en omstandigheden die de liquiditeitsreserves van de instelling zouden uitputten) en operationeel risico, onder andere risico’s, en een gecombineerde analyse waar alle risico’s tegelijk aan bod komen. Een instelling dient echter niet voornamelijk gebruik te maken van een gevoeligheidsanalyse en eenvoudige parameters om een scenario te identificeren dat relevant is voor de omgekeerde stresstest. De kwalitatieve analyse zou moeten leiden tot de identificatie van het relevante scenario, in een combinatie van deskundig oordeel vanuit verschillende bedrijfssegmenten aangezien denken de meest efficiënte manier zou kunnen zijn om het mislukken van een bedrijfsmodel te voorkomen. Een gezamenlijke stressen van alle relevante parameters die gebruikmaken van statistische aspecten (bijvoorbeeld volatiliteit van risicofactoren die consistent zijn met historische waarnemingen aangevuld met hypothetische, maar aanneembare veronderstellingen) moet worden ontwikkeld. De aanneembaarheid van de parameterverschuivingen die vereist zijn om het vooraf bepaalde resultaat te behalen geeft een eerste idee over mogelijke kwetsbaarheden in de instelling. Om de aanneembaarheid te beoordelen moeten onder meer historische (meervoudige) kansverdelingen - waar nodig volgens deskundig oordeel aangepast - worden toegepast. Kwalitatieve analyses en beoordelingen, in een combinatie van deskundige oordelen vanuit verschillende bedrijfssegmenten, moeten een richtsnoer vormen voor de identificatie van relevante scenario’s.

Instellingen moeten gebruikmaken van omgekeerde stresstesten als een middel om inzicht te verwerven in scenario’s die gepaard gaan met combinaties van stresstesten voor solvabiliteit en liquiditeit, waar traditionele modellen er mogelijk niet in slagen om complexe aspecten van echte situaties te vatten. Instellingen moeten gebruikmaken van omgekeerde stresstesten om hun kapitaalplannen en liquiditeitsplannen te evalueren. Waar nodig moeten instellingen situaties identificeren en analyseren die een stresstest voor liquiditeit zouden kunnen verergeren en omvormen tot een stresstest voor solvabiliteit, en omgekeerd, en uiteindelijk tot een faillissement. Instellingen moeten ernaar streven om omgekeerde stresstesten op een geïntegreerde manier te gebruiken voor kapitaal- of liquiditeitsrisico’s vanuit het oogpunt van een beter inzicht in, en beheer van daaraan gekoppelde risico’s in extreme situaties.

Herstelmaatregelen en herstelplanning

Instellingen moeten scenario’s ontwikkelen van ernstige macro-economische en financiële tegenspoed met verschillende graden van ernst (met inbegrip van systeembrede gebeurtenissen, stress specifiek voor juridische entiteit en stress voor de hele groep), die ze gebruiken in herstelplannen in overeenstemming met Artikel 5 (6) van de Richtlijn betreffende het herstel en de afwikkeling van banken (BRRD) en EBA/GL/2014/06, en ze moeten specifieke omgekeerde stresstesten gebruiken om ‘near-default’ scenario’s te ontwikkelen (instellingen die dichtbij een faillissement staan, maar ook niet verder) en als input als informatie en voor het testen van de efficiëntie en doeltreffendheid van hun herstelmaatregelen en hun herstelplanning, en om gevoeligheden te testen ten aanzien van overeenstemmende veronderstellingen. Dergelijke ‘near-default’ scenario’s zouden zorgen voor identificatie en een beschrijving van het punt dat ervoor zou zorgen dat het bedrijfsmodel van een instelling of een groep onrendabel wordt tenzij de herstelmaatregelen met succes werden ingevoerd. De scenario’s zouden toelaten om de resultaten en de geschiktheid van alle beschikbare herstelopties te schatten. De terminologie die gebruikt wordt voor de beschrijving van herstelscenario’s moet helpen te bepalen welke herstelopties getest werden onder specifieke stressscenario’s. De beschrijving moet voldoende gedetailleerd zijn door middel van zowel een set kwantitatieve veronderstellingen en een kwalitatieve beschrijving om te bepalen of het scenario al dan niet relevant is voor de instelling en hoe ernstig het is. De gebeurtenissen moeten in een logische volgorde beschreven worden en de veronderstellingen achter de belangrijkste drivers (zoals netto-inkomsten, risicogewogen activa, kapitaal) moeten zeer duidelijk worden omschreven. De scenario’s moeten ook rekening houden met een mogelijke schatting van de kruiseffecten van de uitvoering van verschillende herstelplanopties binnen hetzelfde stressscenario. De scenario’s moeten ook inzicht verschaffen in de manier waarop de gebeurtenissen zich ontwikkelen door een geschikte tijdlijn te geven die verduidelijkt op welk tijdstip bepaalde maatregelen zullen ontwikkeld worden (met gevolgen voor hun geloofwaardigheid en haalbaarheid). Het doel van deze oefening is om de efficiëntie te testen van de herstelopties van de instelling voor het herstellen van de financiële kracht en rendabiliteit wanneer de instelling onder dergelijke ernstige druk komt te staan.

Omwille van de verschillende doelstellingen van de twee sets van omgekeerde stresstesten, mogen de stresstesten voor ICAAP en ILAAP doeleinden en herstelplanning niet onderling gekoppeld zijn, maar moeten deze wel onderling vergeleken worden.

Instellingen moeten omgekeerde stresstesten gebruiken als ondersteuning van de ontwikkeling, beoordeling en kalibrering van de ‘near-default’ scenario’s die gebruikt worden voor herstelplanning.

Instellingen moeten omgekeerde stresstesten gebruiken om de risicofactoren te identificeren en om meer inzicht te verwerven in, en een beschrijving te geven van de scenario’s die zouden leiden tot ‘near-default’, door effectieve herstelmaatregelen te beoordelen die op geloofwaardige wijze kunnen geïmplementeerd worden, hetzij vooraf of wanneer de risicofactoren of scenario’s zich ontwikkelen.

Omgekeerde stresstesten moeten bijdragen tot de herstelplanscenario’s door gebruik te maken van een dynamische en kwantitatieve beschrijving van het scenario, dat moet omvatten:

• a) de hersteltriggers (d.w.z. op welk punt zou de instelling herstelmaatregelen ten uitvoer brengen in het hypothetisch scenario);
• b) de vereiste herstelmaatregelen en hun verwachte doeltreffendheid, met inbegrip van de methode om die doeltreffendheid te beoordelen (d.w.z. indicatoren die moeten opgevolgd worden om te besluiten dat geen verdere actie vereist is);
• c) de gepaste timing en proces die vereist zijn voor die herstelmaatregelen; en
• d) in het geval van verdere stress, punten (b) en (c) voor de eventuele bijkomende herstelmaatregelen die vereist zijn om de resterende risico’s aan te pakken.