IRRBB

W ce lu pomiaru i monitorowania IRRBB instytucje powinny stosować co najmniej jedną miarę bazującą na wyniku odsetkowym netto z uwzględnieniem zmian wartości rynkowej i co najmniej jedną metodę pomiaru wartości ekonomicznej, które łącznie uwzględniają wszystkie części składowe IRRBB. Duże instytucje prowadzące działalność transgraniczną, w szczególności instytucje należące do kategorii 1 i 2 określonych w wytycznych w sprawie SREP, oraz instytucje o złożonych lub zaawansowanych modelach biznesowych powinny stoso wać wiele metod pomiarowych dla IRRBB, jak określono szczegółowo w załączniku II.

4.3.3 Scenariusze szokowe stóp procentowych dla bieżąc ego zarządzani a

Instytucje powinny regularnie – co najmniej raz na kwartał lub częściej w okresach większej zmienności stóp procentowych lub wyższych poziomów IRRBB – dokonywać pomiaru swojej ekspozycji na IRRBB w kontekście różnych miar IRRBB w ramach różnych scenariuszy szokowych stóp procentowych od zmian poziomu i kształtu krzywych dochodowości do zmian relacji między różnymi stopami procentowymi (tj. ryzyko bazowe).

Instytucje powinny rozważyć, czy stosować podejście oparte na warunkowym czy bezwarunkowym modelowaniu przepływów pieniężnych. Większe i bardziej złożone instytucje, w szczególności instytucje należące do kategori i 1 i 2 określonych w wytycznych w sprawie SREP, powinny również uwzględnić scenariusze, w których oblicza się różne kształty stóp procentowych i w których niektóre założenia (np. dotyczące zachowania, udziału w ryzyku oraz wielkości i składu sumy bilansowej) same są funkcjami zmieniających się poziomów stóp procentowych.

Instytucje powinny oceniać ekspozycje w każdej walucie, w której posiadają pozycje. W przypadku istotnych ekspozycji walutowych scenariusze szokowe stóp procentowych powinny być właściwe dla danej waluty oraz zgodne ze stosownymi cechami ekonomicznymi. W ramach wewnętrznego systemu pomiaru IRRBB (IMS) scenariusze szokowe stóp procentowych charakterystycznych dla danej waluty powinny być rozważane co najmniej dla każdej waluty, w której wartość księgowa aktywów finansowych lub zobowiązań denominowanych w tej walucie stanowi co najmniej 5% łącznych aktywów finansowych lub zobowiązań w portfelu bankowym albo poniżej 5%, jeżeli suma aktywów lub zobowiązań uwzględnionych w obliczeniach jest niższa niż 90% zaliczanych do portfela bankowego łącznych aktywów finansowych (z wyłączeniem aktywów rzeczowych) lub zobowiązań. Instytucje powinny uwzględniać w swoich wewnętrznych systemach pomiar u możliwość agregowania IRRBB w różnych walutach. W przypadku gdy instytucje korzystają z założeń dotyczących zależności między stopami procentowymi w różnych walutach, powinny posiadać niezbędny poziom umiejętności i doświadczenia w tym zakresie. Instytucje powinny uwzględniać wpływ założeń dotyczących zależności pomiędzy stopami procentowymi w różnych walutach.

Dokonując wyboru scenariuszy szokowych stóp procentowych, instytucje powinny uwzględnić, co następuje:

• (a) ich wewnętrznie opracowane scenariusze szokowe stóp procentowych powinny być propor cjonalne do charakteru, skali i złożoności ich działalności oraz ich profilu ryzyka, z uwzględnieniem nagłych i stopniowych, równoległych i nierównoległych przesunięć i zmian krzywych dochodowości. Scenariusze powinny opierać się na zmianach i zachowaniach stóp procentowych w przeszłości, a także na symulacjach przyszłych stóp procentowych;
• (b) scenariusze stóp procentowych, które odzwierciedlają zmiany w relacjach między najważniejszymi stopami rynkowymi w celu uwzględnienia ryzyka bazowego;
• (c) przewidziane scenariusze szokowe stóp procentowych, o których to scenariuszach mowa w art. 98 ust. 5 dyrektywy 2013/36/UE;
• (d) wszelkie dodatkowe scenariusze szokowe stóp procentowych wymagane przez sprawujących nadzór;
• (e) czy ważność założeń dotyczących dywersyfikacji jest odpowiednio podkreślona; oraz
• (f) w otoczeniu niskich poziomów stóp procentowych instytucje powinny również uwzględniać ujemne scenariusze stopy procentowej oraz możliwość asymetrycznego wpływu ujemnych stóp procentowych na ich instrumenty wrażliwe na zmiany stóp procentowych.

Wyniki scenariuszy szokowych powinny być brane pod uwagę podczas podejmowania decyzji na odpowiednim szczeblu zarządzania. Obejmuje to decyzje strategiczne lub biznesowe, alokację kapitału wewnętrznego oraz decyzje w zakresie zarządzania ryzykiem podejmowane przez organ zarządzający lub jego przedstawicieli. Wyniki należy również wziąć pod uwagę podczas ustalania i dokonywania przeglądu polityki i ograniczeń dotyczących IRRBB.

4.3.4 Scenariusze warunków skrajnych dla ryzyka stopy procentowej

Testy warunków skrajnych dla IRRBB należy uwzględnić w ICAAP, w ramach którego instytucje powinny przeprowadzać rygorystyczne, perspektywiczne testy warunków skrajnych, pozwalające określić potencjalny, niekorzystny wpływ poważnych zmian w arunków rynkowych na ich kapitał lub miary wyniku odsetkowego netto z uwzględnieniem zmian wartości rynkowej. Do celów testów warunków skrajnych dla IRRBB instytucje powinny uwzględnić zmiany w zachowaniu ich bazy klientów. Testy warunków skrajnych dla IRR BB powinny zostać włączone do ogólnych ram testów warunków skrajnych przeprowadzanych przez instytucje, łącznie z odwrotnymi testami warunków skrajnych, oraz powinny być proporcjonalne do charakteru, wielkości i złożoności instytucji oraz ich działalności i ogólnego profilu ryzyka.

Testy warunków skrajnych dla IRRBB powinny być przeprowadzane regularnie, co najmniej raz w roku i częściej w okresach większej zmienności stóp procentowych lub wyższych poziomów IRRBB.

Ramy testów warunków skrajnych dla IRRBB powinny obejmować jasno określone cele, scenariusze dostosowane do działalności i ryzyka instytucji, dobrze udokumentowane założenia i solidne metody.

W ramach testów warunków skrajnych na poziomie całego przedsiębiorstwa należy obliczać interakcje I RRBB z innymi kategoriami ryzyka (ryzykiem kredytowym, ryzykiem płynności, ryzykiem rynkowym itd.) oraz wszelkie istotne skutki wtórne.

Instytucje powinny przeprowadzać odwrotne testy warunków skrajnych w celu

• (i) zidentyfikowania scenariuszy stopy procent owej, które mogą poważnie zagrozić kapitałowi, wartości ekonomicznej i wynikowi odsetkowemu netto z uwzględnieniem zmian wartości rynkowej instytucji; oraz (ii) ujawnić słabości wynikające ze strategii zabezpieczających i potencjalnych reakcji behawioralnych klientów.

Do celów oceny IRRBB, przy testowaniu podatności na zagrożenia w warunkach skrajnych instytucje powinny stosować większe i bardziej ekstremalne przesunięcia i zmiany stóp procentowych niż te stosowane do celów bieżącego zarządzania, w tym co n ajmniej:

• a) istotne zmiany relacji między kluczowymi stopami rynkowymi (ryzyko bazowe);
• b) nagłe i znaczne przesunięcia krzywej dochodowości (równoległe i nierównoległe);
• c) zestawienia kluczowych założeń dotyczących zachowania klas aktywów i zobowiązań;
• d) zmiany pod stawowych założeń dotyczących korelacji stóp procentowych;
• e) istotne zmiany bieżących warunków rynkowych i warunków makroekonomicznych oraz środowiska konkurencyjnego i gospodarczego, a także ich możliwy rozwój; oraz
• f) konkretne scenariusze odnoszące się do in dywidualnego modelu biznesowego i profilu danej instytucji.

Wyniki scenariuszy warunków skrajnych należy brać pod uwagę podczas podejmowania decyzji na odpowiednim szczeblu zarządzania. Obejmuje to decyzje strategiczne lub biznesowe, alokację kapitału wewnętrznego oraz decyzje w zakresie zarządzania ryzykiem podejmowane przez organ zarządzający lub jego przedstawicieli. Wyniki należy również wziąć pod uwagę podczas ustalania i dokonywania przeglądu polityk i limitów IRRBB.

Do celów analizy wrażliwości w ram ach scenariuszy warunków skrajnych instytucje powinny ocenić, w miarach wartości ekonomicznej, ograniczenia związane z założeni em stosowania bilansu odpływów oraz zdolność instytucji do uwzględnienia długoterminowego ryzyka stopy procentowej.

W przypadkac h gdy instrumenty bilansowe mają znaczące ograniczenia dotyczące przeszacowania (np. górne i dolne ograniczenia – ang. caps anf floors), instytucje powinny ostrożnie rozważyć, jeśli jest to istotne, jaki wpływ miałoby odnowienie tych instrumentów w przypad ku zastąpienia ich innymi o porównywalnych cechach, pomimo założenia o stosowaniu bilansu odpływów. Należy to zrobić dla rozsądne go horyzontu czasowego i z uwzględnieniem modelu biznesowego banku. 4.3.5 Założenia pomiaru IRRBB

Dokonując pomiaru IRRBB, instytucje powinny w pełni rozumieć i dokumentować najważniejsze założenia behawioralne i dotyczące modelowania. Założenia te powinny być spójne ze strategiami biznesowymi i powinny być regularnie testowane . Założenia te należy określać w sposób proporcjonalny i w szczególności z uwzględnieniem progów istotności ustanowionych w art. 7 ust. 12, art. 8 ust. 2, art. 9 ust. 4, art. 11 ust. 3 i art. 21 ust. 1 regulacyjnych standardów technicznych przewidzianych w art. 84 ust. 5 CRD.

Oceniając ryzyko wrażliwych na zmiany stóp procentowych produktów powiązanych z inflacją lub innymi czynnikami rynkowymi, należy przyjąć ostrożne założenia. Założenia te mogą opierać się np. na bieżącej/ostatniej obserwowanej wartości, na prognozach renomowanego instytutu badań gospodarczych lub na innych ogólnie przyjętych praktykach rynkowych (w przypadku inflacji np. forwardowych krzywych oczekiwań inflacyjnych).

W pomiarze IRRBB należy uwzględnić zobowiązania emerytalne i aktywa programu emerytaln ego, chyba że ich ryzyko stopy procentowej jest ujęte w innej mierze ryzyka.

Instytucje powinny, w odniesieniu do różnych miar IRRBB, w stosownych przypadkach, wziąć pod uwagę założenia przyjęte na potrzeby kwantyfikacji ryzyka w odniesieniu do co najmniej następujących obszarów:

• a) możliwości wykonania opcji stopy procentowej (automatycznych lub behawioralnych) zarówno przez instytucję, jak i jej klienta, w ramach konkretnych scenariuszy szokowych stóp procentowych i scenariuszy warunków skrajnych;
• b) traktowani e sald i przepływów odsetek wynikających z depozytów NMD;
• c) traktowanie depozytów terminowych z ryzykiem wcześniejszego wy cofania;
• d) traktowanie kredytów o stałym oprocentowaniu i zobowiązań z tytułu kredytów o stałym oprocentowaniu;
• e) traktowanie kapitału własnego w wewnętrznych miar ach wartości ekonomicznej;
• f) skutki stosowania praktyk rachunkowych dla pomiaru IRRBB, w szczególności efektywności rachunkowości zabezpieczeń; oraz
• g) walidację założeń dotyczących dywersyfikacji.

Zważywszy , że warunki rynkowe, otoczenie konkurencyjne i strategie ulegają z czasem zmianom, instytucje powinny dokonywać przeglądu istotnych założeń dotyczących pomiaru co najmniej raz do roku albo częściej w przypadku szybko zmieniających się warunków rynkowych.

• a) Założenia behawioralne dla rachunków z wbudowaną opcjonalnością klienta na potrzeby

Dokonując oceny konsekwencji opcjonalności , instytucje powinny brać pod uwagę :

• (a) potencjalny wpływ scenariusza zmian stóp procentowych, otoczenia ekonomicznego i warunków umownych na bieżące i przyszłe tempo przedterminow ych spłat kredyt ów. Instytucje powinny brać pod uwagę różne aspekty wpływające na wbudowane opcje behawioralne;
• (b) elastyczność dostosowania oprocentowania produktów do zmian rynkowych stóp procentowych;
• (c) migrację sald między rodzaj ami produktów w wyniku zmian ich parametrów i warunków.

Instytucje powinny posiadać polityki regulując e ustalanie i regularną ocenę kluczowych założeń dotyczących traktowania pozycji bilansowych i pozabilansowych, które mają wbudowane opcje, w swoich ramach ryzyka stopy procentowej. Oznacza to, że instytucje powinny:

• (a) identyfikować wszystkie istotne produkty i pozycje z wbudowanymi opcjami, które mogą wpłynąć na naliczane stopy procentowe lub behawioralny termin przeszacowania (w przeciwieństwie do umownego terminu zapadalności) odpowiednich sald;
• (b) posiadać odpowiednie strategie ustalania cen i ograniczania ryzyka (np. wykorzystanie instrumentów pochodnych), aby zarządzać wpływem opcjonalności w ramach apetytu na ryzyko, który może obejmować kary za wcześniejs ze wycofanie pobierane od klienta jako rekompensatę potencjalnych kosztów zerwania (w dopuszczonych przypadkach);
• (c) zapewnić, aby modelowanie kluczowych założeń behawioralnych można było uzasadnić na podstawie danych historycznych oraz hipotez ostrożnościowych;
• (d) być w stanie wykazać, że stosują odpowiednie modelowanie ( przeprowadzona weryfikacja historyczna /back-test);
• (e) prowadzić odpowiednią dokumentację założeń przyjętych w swoich politykach i procedurach oraz posiadać proces poddawania ich prze glądowi;
• (f) rozumieć wrażliwość wyników pomiaru ryzyka instytucji na te założe nia, w tym poprzez przeprowadzanie testów warunków skrajnych dla założeń i uwzględnianie wyników takich testów w decyzjach dotyczących alokacji kapitału wewnętrznego ; oraz
• (g) przeprowa dzać regularną wewnętrzną walidację tych założeń w celu sprawdzenia ich stabilności w czasie i skorygowania ich w razie konieczności.

Depozyty bez terminu zapadalności od klientów finansowych nie powinny podlegać modelowaniu behawioralnemu, z wyjątkiem syt uacji, gdy są to depozyty operacyjne określone w art. 27 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia delegowanego LCR .

Z wyjątkiem oszczędności regulowanych, o których mowa w art. 428f ust. 2 lit. a) CRR, ale bez ograniczenia do części scentralizowanej, oraz dla tych, które mają istotne ograniczenia ekonomiczne lub fiskalne w przypadku wycofania, zakładany behawioralny termin przeszacowania dla depozytów detalicznych i depozytów hurtowych klientów niefinansowych oraz depozytów operacyjnych, o których mowa w pkt 110, bez określonych terminów przeszacowania (depozyty bez terminu zapadalności), powinien być ograniczony do maksymalnego średniego ważonego terminu przeszacowania wynoszącego 5 lat. Pięcioletni limit dotyczy pełnej kwoty (tj. osadu i części niestanowiącej osadu ) zagregowanego portfela tych depozytów, oddzielnie dla każdej waluty.

Ustanawiając założenia behawioralne w zakresie rachunków bez określonych terminów przeszacowania na potrzeby zarządzania ryzykiem stopy procentowej, instytucje powinny:

• (a) być w stanie wskazywać salda stanowiące „osad" , tj. depozyty stabilne, z niskim prawdopodobieństwem przeszacowania nawet w przypadku istotnych zmian stóp procentowych lub depozyty, których ograniczona podatność na zmiany stóp procentowych mogłaby być modelowana przez banki;
• (b) założenia dotyczące modelowania tych depozytów powinny odzwierciedlać charakterystykę deponentów (np. depozyt detaliczny, depozyt hurtowy) i charakterystykę rachunku (np. depozyt transakcyjny, depozyt nietransakcyjny). Szczegółowy opis wyżej wymienionych kategorii znajduje się poniżej:
• i. detaliczne depozyty transakcyjne obejmują nieoprocentowane i inne rachunki detaliczne, których składnik wynagrodzenia nie wpływa na decyzję klienta o posiadaniu środków pieniężnych na rachunku;
• ii. detaliczne depozyty nietransak cyjne obejmują rachunki detaliczne (w tym rachunki regulowane), których składnik wynagrodzenia wpływa na decyzję klienta o posiadaniu środków pieniężnych na rachunku;
• iii. depozyty hurtowe obejmują rachunki założone przez klientów korporacyjnych i innych klient ów hurtowych, z wyłączeniem rachunków międzybankowych lub innych rachunków w pełni wrażliwych na ceny;
• (c) oceniać potencjalną migrację między depozytami bez określonych terminów przeszacowania i innymi depozytami, która to migracja może zmienić – w różnych scenariuszach stopy procentowej – kluczowe założenia behawioralne dotyczące modelowania;
• (d) wziąć pod uwagę ewentualne ograniczenia dotyczące p rzeszacowania depozytów detalicznych w przypadku niskiego lub ujemnego poziomu stóp procentowych oraz wpływ, jaki takie ograniczenia mogą mieć na stabilność depozytów w różnych scenariuszach dotyczących stóp procentowych;
• (e) zapewnić, aby założenia dotyczące zmniejszania sald stanowiących osadu i innych modelowanych sald były ostrożne i odpowiednie do zbilansowania korzyści dla wyniku odsetkowego netto wobec dodatkowego ryzyka dla wartości ekonomicznej związanego z zablokowaniem przyszłego zwrotu stopy procentowej od aktywów finansowanych przez te salda i potencjalnymi utraconymi dochodami w przypadku wzrostu stóp procentowych;
• (f) podkreślając znaczenie metod statystycznych lub ilościowych dla określenia behawioralnych terminów przes zacowania oraz profilu przepływów pieniężnych NMD , określenie odpowiednich założeń dotyczących modelowania w odniesieniu do NMD może wymagać (tj. w ujęciu prognostycznym /forward -looking perspective/) dodatkowego wsparcia różnych ekspertów w ramach instytucji (np. działu ds. zarządzania ryzykiem i kontroli ryzyka, działu sprzedaży i działu finansów);
• (g) posiadać odpowiednią dokumentację dla tych założeń w swoich politykach i procedurach oraz proces poddawania ich przeglądowi;
• (h) rozumieć wpływ założeń na wybrane własne wyniki pomiaru ryzyka instytucji i decyzje dotyczące alokacji kapitału wewnętrznego, w tym poprzez okresowe przeprowadzanie analiz wrażliwości kluczowych parametrów (np. oprocentowania i zapadalności osadu na rachunkach oraz stopy przejścia ( pass-through) oraz dokonywanie pomiarów z zastosowaniem postanowień umownych zamiast założeń behawioralnych, aby wyodrębnić wpływ założeń na różne miary IRRBB;
• (i) przeprowadzać testy warunków skrajnych, aby zrozumieć wpływ wybranych miar ryzyka na zmiany w kluczowy ch założeniach, uwzględniając wyniki tych testów w decyzjach dotyczących alokacji kapitału wewnętrznego.