5.3 PD calibration

Aby spełnić wymogi art. 170 ust. 1 i ust. 3 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 575/2013 oraz art. 38 RST dotyczących metod oceny IRB, instytucje powinny sprawdzić jednolitość dłużników lub ekspozycji zaklasyfikowanych do tych samych klas lub pul. W szczególności klasy powinny być określone w taki sposób, aby każdy dłużnik w każdej klasie lub puli cechował się stosunkowo podobnym ryzykiem niewykonania zobowiązania oraz aby uniknąć znaczącego pokrywania się rozkładu ryzyka niewykonania zobowiązania pomiędzy klasami lub pulami.

Do celów obliczenia jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania określonego w art. 4 ust. 1 pkt. 78 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, instytucje powinny zapewnić kompletność danych ilościowych i jakościowych oraz innych informacji odnoszących się do mianownika i licznika określonych w ust. 73 i ust. 74, wykorzystywanych do obliczenia obserwowanego średniego współczynnika niewykonania zobowiązania. W szczególności instytucje powinny zapewnić odpowiednie przechowywanie i dostępność co najmniej następujących danych w stosownym okresie obserwacji, o którym mowa w ust. od 82 do 83:

• (a) kryteriów identyfikacji określonego rodzaju ekspozycji objętych rozpatrywanym modelem PD;
• (b) kryteriów identyfikacji segmentów kalibracji;
• (c) czynników ryzyka wykorzystywanych w celu różnicowania ryzyka; w przypadku gdy ujęte zostaje w modelu nowe, mające znaczenie ryzyko, dla którego nie ma dostępnych żadnych danych historycznych, instytucje powinny dokonać starań, aby zminimalizować ilość brakujących danych dotyczących czynników ryzyka przez okres czasu określony w ust. 51 ppkt. (a) oraz dokonać odpowiedniej korekty i zastosować odpowiedni MO zgodnie z sekcją 4.4;
• (d) wszystkich numerów identyfikacyjnych dłużników i ekspozycji istotnych dla wyliczenia współczynnika niewykonania zobowiązania, uwzględniając sytuację, w których numer identyfikacyjny zmieniał się w czasie, w tym zmiany spowodowane restrukturyzacją ekspozycji.

Nieuwzględnienie obserwacji przy obliczaniu jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania powinno mieć miejsce wyłącznie w następujących dwóch sytuacjach:

• (a) dłużnicy nieprawidłowo ujęci w zbiorze danych niewykonania zobowiązania, w związku z tym, że nie dopuścili się oni niewykonania zobowiązania w rozumieniu definicji niewykonania zobowiązania zgodnie z art. 178 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, określonej dalej w wytycznych dotyczących stosowania definicji niewykonania zobowiązania przez dłużnika zgodnie z tym artykułem, nie powinni być ujęci w liczniku jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania;
• (b) dłużnicy nieprawidłowo zaklasyfikowani do rozpatrywanego modelu ratingowego, mimo że nie wchodzą w zakres stosowania tego modelu ratingowego, nie powinni być uwzględnieni w liczniku i mianowniku jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania.

Instytucje powinny dokumentować każdy przypadek czyszczenie danych zgodnie z art. 32 ust. 3 lit. b) RST dotyczących metod oszacowań IRB w odniesieniu do obliczenia jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania, w szczególności:

• (a) dla niedetalicznych modeli PD, wykaz wszystkich obserwacji w ramach zbioru danych nie uwzględnionych zgodnie z ust. 71 wraz z uzasadnieniem każdego przypadku;
• (b) dla detalicznych modeli PD, informacje dotyczące powodów i liczby przypadków nieuwzględnienia obserwacji zgodnie z ust. 71.

5.3.2 Obliczanie jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania

W celu obliczenia jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązana, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 78 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, instytucje powinny zapewnić łącznie:

• (a) że mianownik składa się z liczby dłużników wykonujących zobowiązanie, przy czym zobowiązanie kredytowe jest obserwowane na początku jednorocznego okresu obserwacji; w tym kontekście zobowiązanie kredytowe odnosi się do obydwu poniższych:
• (i) wszelkich pozycji bilansowych, w tym wszelkich kwot głównych, odsetek lub opłat;
• (ii) wszelkich pozycji pozabilansowych, w tym gwarancji wydanych przez instytucje jako gwaranta.
• (b) że licznik obejmuje wszystkich dłużników wziętych pod uwagę w mianowniku, którzy mieli co najmniej jedno zdarzenie niewykonania zobowiązania w jednorocznym okresie obserwacji.

Klasyfikując dłużników i ekspozycje do klas i pul w celu obliczenia jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania, instytucje powinny wziąć pod uwagę dokonane zmiany, jednak nie powinny uwzględniać przy klasyfikowaniu żadnych efektów substytucyjnych w związku z ograniczaniem ryzyka kredytowego ani korekt ostrożnościowych ex post dokonanych zgodnie z sekcją 8.1. W przypadku obliczania jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania za pomocą klasy lub puli ratingowej, mianownik powinien odnosić się do wszystkich dłużników zaklasyfikowanych do klasy lub puli ratingowej na początku okresu obserwacji. W przypadku obliczania jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania na poziomie portfela, mianownik powinien odnosić się do wszystkich dłużników zaklasyfikowanych do określonego segmentu kalibracji na początku okresu obserwacji.

Instytucje powinny obliczać jednoroczny współczynnik niewykonania zobowiązania również dla podzbioru dłużników z jakimkolwiek zobowiązaniem kredytowym, którzy nie posiadali ratingu na początku określonego okresu obserwacji, ale którzy byli w zakresie stosowania rozpatrywanego modelu („ratingi brakujące”), nawet jeśli dłużnicy ci zostali zaklasyfikowani do klasy lub puli ratingowej w sposób ostrożnościowy w celu obliczenia wymogów dotyczących funduszy własnych. Ratingi dłużników, które opierają się na brakujących lub częściowo brakujących informacjach lub w przypadku gdy rating jest nieaktualny ale nadal uznawany przez instytucję za ważny nie powinny być traktowane jako ratingi brakujące.

Do celów ust. od 73 do 75 dłużnik musi być ujęty w mianowniku oraz, w stosownych przypadkach, liczniku również w przypadku migracji do innej klasy lub puli ratingowej, modelu lub systemu ratingowego bądź metody ratingowej do obliczenia wymogów kapitałowych w okresie obserwacji lub w przypadku gdy dane zobowiązania kredytowe zostały sprzedane, odpisane, spłacone lub w inny sposób uregulowane w okresie obserwacji. Instytucje powinny dokonać analizy tego, czy takie migracje lub taka sprzedaż zobowiązań kredytowych wpływa na współczynnik niewykonania zobowiązania i jeśli tak, powinny odzwierciedlić to w odpowiedniej korekcie oraz uwzględnić adekwatny MO.

W każdym przypadku instytucje powinny zapewnić, aby każdy dłużnik nie wykonujący zobowiązania był liczony tylko raz w liczniku i mianowniku przy obliczaniu jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania, nawet jeśli dłużnik nie wykonał zobowiązania więcej niż raz w danym okresie jednego roku.

Aby wybrać odpowiednią metodę obliczenia wymaganą zgodnie z ust. 80, instytucje powinny oceniać obserwowane jednoroczne współczynniki niewykonania zobowiązania w okresie obserwacji historycznej co najmniej kwartalnie.

5.3.3 Obliczanie obserwowanego jednorocznego współczynnika niewykonania zobowiązania

Obserwowana średnia jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania („obserwowany średni współczynnik niewykonania zobowiązania”) powinna zostać obliczona dla każdej klasy i puli ratingowej oraz dodatkowo dla rodzaju ekspozycji objętych określonym modelem PD, jak również dla określonego segmentu kalibracji.

Instytucje powinny wybrać odpowiednią metodę pomiędzy metodą opartą na pokrywaniu się i metodą opartą na nie pokrywaniu się jednorocznych ram czasowych, aby obliczyć obserwowany jednoroczny współczynnik niewykonania zobowiązania w oparciu o udokumentowaną analizę. Analiza ta powinna obejmować co najmniej:

• (a) analizę możliwego błędu spowodowanego odsetkami krótkoterminowych umów i umów zakończonych, które nie mogą być obserwowane w danych okresach jednorocznych;
• (b) analizę możliwego błędu spowodowanego wyborem szczególnych dat obliczenia;
• (c) w przypadku instytucji korzystającej z pokrywających się jednorocznych ram czasowych, analizę potencjalnie znaczącego błędu spowodowanego domniemaną przewagą dotyczącą pokrywającego się okresu czasu;
• (d) analizę potencjalnie znaczącego błędu spowodowanego efektem sezonowym związanym z wybranymi datami obliczania.

Do celów ust. 79 i 80 instytucje powinny obliczać obserwowane średnie współczynniki niewykonania zobowiązania jako arytmetyczną średnią wszystkich jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania zgodnie z ust. od 73 do 76. W przypadku modelu PD dla klasy ekspozycji detalicznych instytucje mogą obliczać obserwowany średni współczynnik niewykonania zobowiązania jako średnią ważoną jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania, jeśli instytucja nie przywiązuje tej samej wagi do danych historycznych, ponieważ późniejsze dane stanowią lepszy predyktor straty zgodnie z art. 180 ust. 2 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 575/2013.

5.3.4 Długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania

W celu określenia okresu obserwacji historycznej, o której mowa w art. 180 ust.1 lit. h) oraz ust. 2 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, za istotne w momencie kalibracji modelu należy uznać dodatkowe obserwacje z ostatnich 5 lat, w przypadku gdy obserwacje te są wymagane, aby w okresie obserwacji historycznej uwzględniony został możliwy zakres zmienności współczynników niewykonana zobowiązania tego rodzaju ekspozycji, które określone zostały w art. 49 ust. 3 RST dotyczących metod oceny IRB.

W celu dokonania oceny reprezentatywności okresu obserwacji historycznej, o którym mowa w ust. 82, dla możliwego zakresu zmienności jednorocznych współczynników wykonania zobowiązania, instytucje powinny ocenić czy okres obserwacji historycznej obejmuje reprezentatywne połączenie lat lepszych i gorszych oraz powinny uwzględnić łącznie:

• (a) zmienność wszystkich obserwowanych jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania;
• (b) istnienie, brak lub przewagę jednorocznych wskaźników niewykonania zobowiązania związanych z latami gorszymi, uwzględnionych we wskaźnikach ekonomicznych właściwych dla rozpatrywanego rodzaju ekspozycji w okresie obserwacji historycznej;
• (c) znaczące zmiany w środowisku ekonomicznym, prawnym lub biznesowym w okresie obserwacji historycznej.

W przypadku gdy okres obserwacji historycznej, o którym mowa w ust. 82, jest reprezentatywny dla możliwego zakresu zmienności współczynników niewykonania zobowiązania, długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania powinien być obliczony jako obserwowana średnia jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania w tym okresie.

W przypadku gdy okres obserwacji historycznej, o którym mowa w ust. 82, nie jest reprezentatywny dla możliwego zakresu zmienności współczynników niewykonania zobowiązania zgodnie z art. 49 ust. 4 RST dotyczących metod oszacowania TRB, instytucje powinny zastosować poniższe:

• (a) w przypadku gdy okres obserwacji historycznej nie obejmuje lat gorszych lub obejmuje niedostateczną liczbę lat gorszych, średnia obserwowanych jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania powinna zostać skorygowana w celu oszacowania długoterminowego średniego współczynnika niewykonania zobowiązania;
• (b) w przypadku gdy gorsze lata są nadreprezentowane w okresie obserwacji historycznej, średnia obserwowanych jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania może zostać skorygowana w celu oszacowania długoterminowego średniego współczynnika niewykonania zobowiązania, w przypadku gdy istnieje znacząca współzależność pomiędzy wskaźnikami ekonomicznymi, o których mowa w ust. 83 ppkt. (b), a dostępnymi jednorocznymi współczynnikami niewykonania zobowiązania.

Instytucje powinny zapewnić, aby w wyniku dokonania korekt, o których mowa w ppkt. (a) i (b), skorygowany długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania uwzględniał możliwy zakres zmienności współczynników niewykonania zobowiązania.

W wyjątkowym przypadku, w którym długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania wynosi poniżej średniej wszystkich obserwowanych jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania w związku z dokonaniem korekty zgodnie z ust. 85, instytucje powinny porównać swoje skorygowane długoterminowe średnie współczynniki niewykonania zobowiązania z wyższą wartością z niżej podanych:

• (a) obserwowaną średnią jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania z ostatnich 5 lat;
• (b) obserwowaną średnią wszystkich dostępnych jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania.

Instytucje powinny uzasadnić kierunek i rozmiar dokonanej korekty, w tym adekwatność rozpatrywanego MO zgodnie z wymogiem art. 49 ust. 4 lit. b) RST dotyczących metod oceny IRB oraz sekcją 4.4. Ponadto w przypadku gdy skorygowany długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania jest niższy niż wyższa z dwóch wartości, o których mowa w ppkt. (a) i (b), powinny one szczególnie uzasadnić powody, dla których te dwie wartości nie są odpowiednie. 5.3.5 Kalibracja względem długoterminowego średniego współczynnika niewykonania zobowiązania

Instytucje powinny posiadać wdrożone właściwe, dobrze określone procedury, które zapewnią odpowiednią kalibrację, poprzez uwzględnienie w procesie kalibracji wszystkich z niżej wymienionych:

• (a) ilościowych badań kalibracji za pomocą klas i pul ratingowych;
• (b) jakościowych badań kalibracji na poziomie segmentu kalibracji;
• (c) uzupełniających analiz jakościowych, takich jak opinie ekspertów dotyczące kształtu uzyskanego rozkładu dłużników, minimalnej liczby dłużników na klasę oraz unikania nadmiernej koncentracji w pewnych klasach i pulach.

Instytucje powinny przechowywać i opisywać w dokumentacji dotyczącej modelu PD próbę kalibracji związaną z każdym segmentem kalibracji. Aby zapewnić zgodność z art. 180 ust. 1 lit.

• a) lub ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, instytucje powinny znaleźć odpowiednią równowagę pomiędzy porównywalnością próby kalibracji z portfelem stosowania w zakresie charakterystyki dłużnika i transakcji oraz jej reprezentatywnością możliwego zakresu zmienności współczynników niewykonania zobowiązania zgodnie z sekcją 5.3.4.

Instytucje powinny dokonywać kalibracji po uwzględnieniu wszelkich zmian dokonanych w klasyfikacji dłużników do klas lub pul oraz przed zastosowaniem MO lub dolnych granic do oszacowań PD zgodnie z art. 160 ust. 1 i art. 163 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 575/2013. W przypadku gdy metoda stopnia uprzywilejowania lub polityka dotycząca zmian uległa modyfikacji w okresie czasu, instytucje powinny dokonać analizy skutków tych modyfikacji na częstotliwość i zakres zmian, i odpowiednio je uwzględnić.

Podczas kalibracji można przeprowadzić proces grupowania dłużników lub ekspozycji z określonymi stopniami uprzywilejowania do klas lub pul, w szczególności w przypadku gdy instytucje dokonują tego grupowania poprzez identyfikację przedziałów wartości wyników uwzględniających uprzednio określony poziom PD zaklasyfikowany do klasy skali wzorcowej.

Uwzględniając dostępność danych, strukturę modelu i portfela jak również wymogi działalności, instytucje powinny wybrać odpowiednią metodę dokonania kalibracji zgodnie z następującymi zasadami:

• (a) instytucje mogą wybrać jeden z poniższych rodzajów kalibracji:
• (i) kalibrację zgodnie z art. 180 ust 1 lit. a) lub ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
• (ii) kalibrację zgodnie z art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 w związku z art. 180 ust. 1 lit. a) lub ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia, jeśli stosowana jest ciągła skala ratingowa;
• (b) w przypadku ekspozycji wobec firm, instytucji, rządów centralnych i banków centralnych oraz w przypadku ekspozycji kapitałowych, kiedy instytucja korzysta z metody PD/LGD określonej w art. 155 ust. 3 rozporządzenia UE nr 575/2013, instytucje mogą wybrać jeden z poniższych rodzajów kalibracji:
• (i) kalibrację opartą na przyporządkowaniu do skali ratingowej używanej przez zewnętrzną instytucję oceny wiarygodności kredytowej (ZIOWK) lub podobną organizację zgodnie z art. 180 ust. 1 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
• (ii) w przypadku statystycznego modelu przewidywania niewykonania zobowiązania zgodnie z sekcją 4 RST dotyczących metod oceny IRB, jeśli wartości PD są szacowane jako proste średnie oszacowań prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania dla indywidualnych dłużników w danej klasie lub puli zgodnie z art. 180 ust. 1 lit. g) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, kalibrację na poziomie odpowiednich segmentów kalibracji określonych oszacowań prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania.
• (c) w przypadku ekspozycji detalicznych instytucje mogą wybrać kalibrację opartą na całkowitych stratach oraz wartościach LGD zgodnie z art. 180 ust. 2 lit. b) oraz lit. d) rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
• (d) w przypadku nabytych należności korporacyjnych instytucje mogą wybrać kalibrację opartą na całkowitych stratach oraz wartościach LGD zgodnie z art. 180 ust. 1 lit. b) oraz lit. c) rozporządzenia (UE) nr 575/2013.

W celu określenia oszacowań PD, o których mowa w ust. 91, kalibracja powinna uwzględnić albo:

• (a) długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania na poziomie klas lub pul, w którym to przypadku instytucje powinny przedstawić dodatkowe badania kalibracji na poziome odpowiedniego segmentu kalibracji albo
• (b) długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania na poziomie segmentu kalibracji, w którym to przypadku instytucje powinny przedstawić dodatkowe badania kalibracji na poziomie odpowiednich klas lub pul bądź, w przypadku gdy korzystają z bezpośrednich oszacowań PD zgodnie z art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, na poziomie, który jest właściwy przy stosowaniu modelu prawdopodobieństwa.

Bez względu na to, którą z metod wymienionych w ust. 92 instytucje wybiorą, powinny one dokonać oceny potencjalnych skutków wybranej metody kalibracji na zachowanie oszacowań PD w okresie czasu.

W celu określenia oszacowań PD w oparciu o przyporządkowanie do zewnętrznej skali ratingowej zgodnie z ust. 91(b)((i)), instytucje powinny oprzeć współczynniki niewykonania zobowiązania obserwowane dla klas organizacji zewnętrznej na szeregu czasowym reprezentującym możliwy zakres zmienności współczynników niewykonania zobowiązania dla klas i pul określonego portfela.

W przypadku gdy instytucje ustalają oszacowania PD na podstawie oszacowań strat i LGS zgodnie z art. 161 ust. 2 i art. 180 ust. 2 lit. B rozporządzenia (UE) nr 575/2013, powinny one korzystać ze ZDO, który obejmuje zrealizowane straty z tytułu wszystkich niewykonanych zobowiązań zidentyfikowanych w okresie obserwacji historycznej określonym zgodnie z sekcją 6.3.2.1 oraz stosowne czynniki straty.

Aby skorzystać z bezpośrednich oszacowań PD do obliczenia wymogów dotyczących funduszy własnych zgodnie z art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, instytucje powinny wykazać, że założenia teoretyczne modelu prawdopodobieństwa stanowiącego podstawę metod oszacowań zostały spełnione w dostatecznym stopniu w praktyce oraz że zachowany został długoterminowy średni współczynnik niewykonania zobowiązania. W szczególności spełnione powinny zostać wszystkie wymogi dotyczące danych i reprezentatywności, w tym określone w art. 174 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, a definicja niewykonania zobowiązania powinna być stosowana zgodnie z art. 178 rozporządzenia (UE) nr 575/2013. W żadnych okolicznościach nie będzie przyjęte korzystanie z ciągłych wartości PD lub wyrównanie współczynników niewykonania zobowiązania w celu usunięcia problemu braku danych, niskiej zdolności dyskryminacyjnej lub innych braków w klasyfikacji ratingu lub procedurze oszacowania PD bądź w celu ograniczenia wymogów dotyczących funduszy własnych.

Instytucje mogą podzielić ekspozycje objęte tym samym modelem PD na tyle różnych segmentów kalibracji ile potrzeba, w przypadku gdy jeden podzbiór lub większa liczba podzbiorów tych ekspozycji są związane ze znacząco różnym poziomem ryzyka. W tym celu instytucje powinny korzystać z odpowiednich czynników segmentacji oraz powinny uzasadnić i udokumentować korzystanie z segmentów kalibracji i ich zakres.

W przypadku korzystania z metod określania wyników, instytucje powinny zapewnić, że:

• (a) w przypadku zmiany stosowanej metody określania wyników instytucje rozważą, czy konieczne jest ponowne obliczenie wyników dotyczących dłużników lub ekspozycji w oparciu o oryginalny zbiór danych zamiast korzystać z wyników, które zostały uzyskane w oparciu o poprzednie wersje metody określania wyników, oraz w przypadku gdy takie ponowne obliczenie nie jest możliwe, instytucje ocenią potencjalne skutki i uwzględnią je poprzez odpowiednie podniesienie MO do oszacowań PD;
• (b) w przypadku stosowania art. 180 ust. 1 lit. g) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, oszacowania PD, które zostały uzyskane jako proste średnie indywidualnego oszacowania PD, są odpowiednie dla określonych klas poprzez zastosowanie badań kalibracji do tych oszacowań na poziomie klasy na podstawie jednorocznych współczynników niewykonania zobowiązania reprezentujących możliwy zakres zmienności współczynników niewykonania zobowiązania.