TREOIR (AE) 2025/1 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 27 Samhain 2024 lena mbunaítear creat le haghaidh gnóthais árachais agus athárachais a théarnamh agus a réiteach agus lena leasaítear Treoracha 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2007/36/CE, 2014/59/AE agus (AE) 2017/1132 agus Rialacháin (AE) Uimh. 1094/2010, (AE) Uimh. 648/2012, (AE) Uimh. 806/2014 agus (AE) 2017/1129 (Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(1)

An t-anás ar ghnóthas árachais, is féidir leis dochar suntasach a dhéanamh don gheilleagar agus don leas sóisialta sna Ballstáit i gcás ina gcuirtear isteach ar an gcosaint a sholáthraítear do shealbhóirí polasaí, do thairbhithe nó do dhaoine díobhálaithe de bharr an anáis sin. Ó tharla an ról atá ag gnóthais athárachais sa gheilleagar, a n-idirnascthacht le gnóthais árachais dhírigh agus le margaí airgeadais ar bhonn níos leithne, chomh maith le margadh an athárachais atá sách comhchruinnithe, tá gá le creat iomchuí chun dul i ngleic lena n-anás nó lena gcliseadh ar bhealach rianúil. Dá bhrí sin, ba cheart aghaidh a thabhairt ar théarnamh agus ar réiteach gnóthas árachais dhírigh agus gnóthas athárachais araon, agus a sainiúlachtaí faoi seach á gcur san áireamh.

(2)

Ar theacht na géarchéime domhanda airgeadais in 2008, nochtadh leochaileachtaí na hearnála airgeadais agus a hidirnascthachta. Ba chosúil go raibh baint ag cúiseanna anáis agus cliste le, inter alia, éabhlóid margaí airgeadais agus cineál intreach gníomhaíochtaí árachais nó athárachais. Chuige sin, na rioscaí frithgheallta, is é sin éilimh ghannsoláthartha, an mhíphraghsáil, is é sin préimheanna gannmheasta, an mhíbhainistíocht sócmhainní agus caillteanais infheistíochta, is minic tagairt á déanamh dóibh mar phríomhchúiseanna imní do ghnóthais árachais agus athárachais. Sa chomhthéacs sin, baineadh úsáid as airgead na gcáiníocóirí chun dálaí airgeadais meathlaithe roinnt gnóthas árachas a athchóiriú. Cé go raibh sé d’aidhm ag Treoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3) córas airgeadais san Aontas agus athléimneacht gnóthas árachais agus athárachais a neartú, leis an Treoir sin, níor cuireadh deireadh iomlán leis an bhféidearthacht go bhféadfadh cliseadh ar na gnóthais árachais agus athárachais sin. D'fhéadfadh luaineachtaí arda sa mhargadh agus leibhéil ísle rátaí úis a mhaireann i bhfad dochar ar leith a dhéanamh do bhrabúsacht agus seasamh sócmhainneachta gnóthas árachais agus athárachais. I ngeall ar íogaireacht na ngnóthas árachais agus athárachais i leith forbairtí margaidh agus eacnamaíocha, tá gá, dá bhrí sin, le haire ar leith a thabhairt agus le creat iomchuí a dhéanamh chun aon mheath a d’fhéadfadh a bheith ann ar staid airgeadais na ngnóthas sin a bhainistiú, lena n-áirítear ar bhealach réamhghabhálach. Le roinnt clistí agus neaschlistí ar na mallaibh, go háirithe iad siúd ar de chineál trasteorann iad, léiríodh laigí sa chreat atá ann cheana ar gá aghaidh a thabhairt orthu chun tarraingt siar ordúil gnóthas árachais nó athárachais ón margadh a eagrú go leordhóthanach.

(3)

Maidir le gníomhaíochtaí, seirbhísí nó oibríochtaí a dhéanann gnóthais árachais nó athárachais nach féidir a ionadú go héasca laistigh de thréimhse ama réasúnta, nó ar chostas réasúnta do shealbhóirí polasaí, do thairbhithe nó do dhaoine díobhálaithe, ní mór iad a mheas mar fheidhmeanna criticiúla ar gá leanúint díobh. Is féidir leis na gníomhaíochtaí, seirbhísí agus oibríochtaí sin a bheith criticiúil ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal réigiúnach. Is minic is fearr an leanúnachas cosanta árachais nó athárachais in áit gnóthas a bhfuil ag cliseadh air a fhoirceannadh toisc go soláthraítear an toradh is fabhraí do shealbhóirí polasaí, do thairbhithe agus do dhaoine díobhálaithe leis an leanúnachas sin. Tá sé ríthábhachtach, dá bhrí sin, go mbeidh uirlisí leordhóthanacha ar fáil chun clistí a sheachaint agus, i gcás ina gcliseann ar ghnóthas, chun iarmhairtí diúltacha a laghdú trí leanúnachas na bhfeidhmeanna criticiúla sin a chaomhnú.

(4)

Gné fhíor-riachtanach maidir le comhlánú an mhargaidh inmheánaigh a thabhairt chun críche is ea a áirithiú go ndéanfar gnóthais árachais agus athárachais laistigh den Aontas a bhfuil ag cliseadh orthu a réiteach go héifeachtach. Ní hamháin go mbíonn tionchar ag cliseadh na ngnóthas sin ar shealbhóirí polasaí agus go bhféadfadh tionchar a bheith aige ar an bhfíorgheilleagar agus ar chobhsaíocht airgeadais na margaí ina bhfeidhmíonn na gnóthais árachais agus athárachais sin go díreach, ach bíonn tionchar aige freisin ar an iontaoibh as an margadh inmheánach le haghaidh árachais. Le comhlánú an mhargaidh inmheánaigh i seirbhísí airgeadais, tá atreisiú ar an idirghníomhú idir na córais airgeadais náisiúnta éagsúla. Tá gnóthais árachais agus athárachais gníomhach sna margaí airgeadais chun a bpunann infheistíochta agus na rioscaí a bhaineann lena gcuid gníomhaíochtaí a bhainistiú. Sa chomhthéacs sin, mura bhfuil sé ar a gcumas do na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar chliseadh gnóthais árachais nó athárachais agus é sin a réiteach ar bhealach atá intuartha agus comhchuibhithe agus ar bhealach ina gcuirfí cosc go héifeachtach ar dhochar sistéamach níos leithne, is féidir leis sin dochar a dhéanamh do chobhsaíocht margaí airgeadais agus, dá réir sin, don mhargadh inmheánach i réimse na seirbhísí airgeadais.

(5)

Leis an ngéarchéim dhomhanda airgeadais in 2008, cuireadh i dtábhacht an gá atá le creat téarnaimh agus réitigh iomchuí a fhorbairt le haghaidh gnóthais árachais agus athárachais. Ar an leibhéal idirnáisiúnta, d’fhoilsigh an Bord um Chobhsaíocht Airgeadais an doiciméad Key Attributes of Effective Resolution Regimes for Financial Institutions [Príomhthréithe córas éifeachtach réitigh le haghaidh Institiúidí Airgeadais] i mí Dheireadh Fómhair 2011, agus tugadh cothrom le dáta é i mí Dheireadh Fómhair 2014, doiciméad lena gcuimsítear breithnithe maidir le réiteach aon ghnóthais árachais a d’fhéadfadh a bheith suntasach nó criticiúil dá gclisfeadh air. I mí an Mheithimh 2016, d’eisigh an Bord um Chobhsaíocht Airgeadais treoraíocht chomhlántach maidir le straitéisí agus pleananna éifeachtacha réitigh a fhorbairt le haghaidh árachóirí a bhfuil tábhacht shistéamach ag baint leo. I gcomhthráth leis sin, i mí na Samhna 2019 ghlac an Comhlachas Idirnáisiúnta Maoirseoirí Árachais ‘Croíphrionsabail Árachais’ le haghaidh gach gnóthais árachais agus athárachais, ‘Creat Coiteann le haghaidh Grúpaí Árachais atá Gníomhach go hIdirnáisiúnta’ lena sonraítear caighdeáin le haghaidh na pleanála réamhghabhálaí téarnaimh, agus gníomhaíochtaí a mbeifí ag iarraidh ar na húdaráis tabhairt fúthu i leith gnóthas árachais nó athárachais a d’imeodh ón margadh agus a rachadh faoi réiteach. Ba cheart na forbairtí sin a chur san áireamh agus creat á leagan síos le haghaidh téarnamh agus réiteach gnóthas árachais agus athárachais a bhfuil ag cliseadh orthu.

(6)

Tá cuid mhór gnóthas árachais agus athárachais ag feidhmiú thar theorainneacha náisiúnta. Easpa comhordaithe agus comhair idir na húdaráis phoiblí chun ullmhú le haghaidh anás nó cliseadh gnóthais árachais nó athárachais atá ag feidhmiú thar theorainneacha agus chun é a bhainistiú, is rud é sin a dhéanfadh dochar do mhuinín fhrithpháirteach na mBallstát, as a dtiocfadh toradh fo-optamach do shealbhóirí polasaí, do thairbhithe agus do dhaoine díobhálaithe agus ag a mbeadh tionchar ar inchreidteacht an mhargaidh inmheánaigh le haghaidh árachais.

(7)

Níl aon chomhchuibhiú ar nósanna imeachta ann ar leibhéal an Aontais faoi láthair chun gnóthais árachais nó athárachais a réiteach ar bhealach comhordaithe. Ina ionad sin, is é a thugtar faoi deara ó Bhallstát go chéile difríochtaí substainteacha agus difríochtaí nós imeachta nach beag idir dlíthe náisiúnta, rialacháin agus forálacha riaracháin lena rialaítear cliseadh gnóthas árachais agus athárachais. Thairis sin, d’fhéadfadh sé nach mbeadh nósanna imeachta maidir le dócmhainneacht chorparáideach iomchuí i gcónaí le haghaidh gnóthais árachais nó athárachais, arae leis na nósanna imeachta sin, d’fhéadfadh sé nach n-áiritheofaí i gcónaí leanúint leordhóthanach de na feidhmeanna criticiúla chun tairbhe sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus daoine díobhálaithe, an fhíorgheilleagair nó na cobhsaíochta airgeadais ina hiomláine.

(8)

Tá sé riachtanach a áirithiú go leanfar d’fheidhmeanna criticiúla gnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh orthu, nó go leanfar d’fheidhmeanna criticiúla gnóthas árachais nó athárachais ar dócha go gclisfidh orthu agus, an tráth céanna, an tionchar a bheadh ag cliseadh na ngnóthas sin ar an ngeilleagar nó ar an gcóras airgeadais a íoslaghdú. Tá sé riachtanach, dá bhrí sin, creat a leagan síos chun tacar uirlisí inchreidte a sholáthar do na húdaráis ionas go bhféadfaidh siad idirghníomhú luath go leor agus gasta go leor i ngnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh orthu nó ar dócha go gclisfidh orthu. Ba cheart a áirithiú leis an gcreat sin gurb iad na scairshealbhóirí a sheasfaidh na caillteanais ar dtús agus gurb iad na creidiúnaithe a sheasfaidh na caillteanais ina dhiaidh sin, ar choinníoll nach dtabhóidh aon chreidiúnaí caillteanais níos mó ná mar a thabhódh siad dá ndéanfaí an gnóthas árachais nó athárachais a fhoirceannadh faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta de réir an phrionsabail ‘ nár cheart d’aon chreidiúnaí a bheith níos measa as ná faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta’(prionsabail ‘creidiúnaí ar bith gan a bheith níos measa as’). Chun a áirithiú go léireofaí go cruinn an chaoi a láimhseálfaí na scairshealbhóirí, na sealbhóirí polasaí, na tairbhithe, na héilitheoirí agus na creidiúnaithe eile, a ndéantar difear dóibh uile, dá rachadh an gnóthas faoi réiteach i mbun gnáthimeachtaí dócmhainneachta, ba cheart na tarluithe ábhartha uile a spreagfaí trí ghnáthimeachtaí dócmhainneachta a thionscnamh nó sula ndéanfaí an tionscnamh sin chomh maith leis na tarluithe ábhartha uile a bhaineann le himeachtaí den sórt sin a thionscnamh, lena n-áirítear iad siúd a bhaineann le daoine díobhálaithe a chosaint faoi Threoir 2009/103/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) i ndáil le damáiste a eascraíonn as tionóiscí i gcás dócmhainneacht gnóthais árachais, a chur san áireamh.

(9)

Ag tógáil ar Threoir 2009/138/CE, ba cheart, leis an gcreat atá le leagan síos, é a chur ar a gcumas do na húdaráis a áirithiú go leanfar de chosaint árachais do shealbhóirí polasaí, do thairbhithe agus do dhaoine díobhálaithe, gníomhaíochtaí agus punanna inmharthana an ghnóthais árachais nó athárachais a aistriú i gcás inarb iomchuí, agus caillteanais a leithreasú ar bhealach atá cothrom agus intuartha. Ba cheart na cuspóirí sin a bheith ina gcuidiú chun caillteanais neamhriachtanacha nó cruatan sóisialta ar shealbhóirí polasaí, ar thairbhithe agus ar dhaoine díobhálaithe a sheachaint, chun tionchair dhiúltacha ar an bhfíorgheilleagar a mhaolú, chun tionchair dhiúltacha ar na margaí airgeadais a íoslaghdú agus chun na costais do cháiníocóirí a íoslaghdú.

(10)

Fágann an t-athbhreithniú ar Threoir 2009/138/CE, agus go háirithe tabhairt isteach ceanglas caipitil atá níos íogaire ó thaobh riosca de, mar aon le maoirseacht neartaithe, faireachán leachtachta feabhsaithe agus uirlisí níos fearr le haghaidh beartas macrastuamachta, gur cheart an dóchúlacht go gclisfidh ar ghnóthais árachais nó athárachais a laghdú tuilleadh agus gur cheart athléimneacht na ngnóthas sin i leith brú eacnamaíoch a fheabhsú, bíodh sé de bharr suaití sistéamacha nó de bharr imeachtaí a bhaineann go sonrach leis an ngnóthas aonair. Mar sin féin, d’ainneoin creat stuamachta atá fónta agus stóinsithe, ní féidir cásanna anáis airgeadais a chur as an áireamh go hiomlán. Ba cheart do na Ballstáit a bheith ullmhaithe dá bhrí sin, agus uirlisí leordhóthanacha téarnaimh agus réitigh a bheith i bhfeidhm acu chun cásanna a láimhseáil lena ngabhfaidh géarchéimeanna sistéamacha nó ina gclisfidh ar ghnóthais aonair. Ba cheart a áireamh leis na huirlisí sin sásraí a chuirfidh ar a gcumas do na húdaráis dul i ngleic go héifeachtach le gnóthais a bhfuil ag cliseadh orthu nó ar dócha go gclisfidh orthu. Ba cheart na himthosca ina dtarlaíonn an cliseadh a chur san áireamh nuair a bhítear ag úsáid na n-uirlisí sin agus ag feidhmiú na gcumhachtaí sin.

(11)

Tá ceanglais maidir le pleanáil réamhghabhálach téarnaimh tugtha isteach ag roinnt Ballstát cheana féin, mar aon le sásraí chun gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh orthu a réiteach. Mar sin féin, de cheal coinníollacha, próisis agus cumhachtaí coiteanna chun gnóthais árachais agus athárachais ar fud an Aontais a théarnamh agus a réiteach, is dócha go gcruthófar bac ar fheidhmiú rianúil an mhargaidh inmheánaigh agus go gcuirfear srian leis sin ar chomhar idir na húdaráis náisiúnta nuair a bhíonn siad ag dul i ngleic le grúpaí trasteorann gnóthas atá anásta nó a bhfuil ag cliseadh orthu. Is amhlaidh a bhíonn, go háirithe, i gcásanna ina bhfágann éagsúlacht sa chur chuige nach bhfuil an leibhéal céanna smachta ag na húdaráis náisiúnta nó nach bhfuil an cumas céanna acu chun gnóthais árachais nó athárachais a réiteach. D’fhéadfadh sé go mbeidh tionchar ag na difríochtaí sin i gcórais téarnaimh agus réitigh ar an gcothrom iomaíochta agus d’fhéadfadh sé go gcruthófaí saobhadh iomaíochta idir gnóthais mar thoradh orthu sin. Ba cheart deireadh a chur leis an mbac sin agus ba cheart rialacha a ghlacadh chun a áirithiú nach mbainfear an bonn den mhargadh inmheánach. Chuige sin, ba cheart rialacha a dhéanamh lena rialaítear téarnamh réamhghabhálach agus réiteach gnóthas árachais nó athárachais faoi réir rialacha íosta coiteanna um chomhchuibhiú. Chun comhsheasmhacht leis an reachtaíocht atá ag an Aontas cheana i réimse na seirbhísí árachais a áirithiú, ba cheart feidhm a bheith ag an gcóras téarnaimh réamhghabhálaigh agus réitigh maidir le gnóthais árachais nó athárachais atá faoi réir na gceanglas stuamachta a leagtar síos i dTreoir 2009/138/CE.

(12)

D’fhéadfadh cliseadh eintitis atá cleamhnaithe le grúpa tionchar a imirt go pras ar shócmhainneacht agus oibríochtaí an ghrúpa ina iomláine. Tá sé riachtanach, dá bhrí sin, ceanglais i leith pleanáil réamhghabhálach ghrúpa téarnaimh agus pleanáil ghrúpa réitigh a bheith i bhfeidhm. Thairis sin, ba cheart bealaí éifeachtacha a bheith ag na húdaráis chun gníomhú maidir leis na heintitis sin chun bearta ceartaitheacha a fhorchur, gníomhaíochtaí lena gcuirfear san áireamh fóntacht airgeadais na ngrúpeintiteas uile, lena dtabharfar aghaidh ar bhaic ar inréiteacht i gcomhthéacs grúpa agus lena soláthrófar scéim chomhsheasmhach réitigh le haghaidh an ghrúpa ina iomláine, go háirithe i gcomhthéacs trasteorann. Dá bhrí sin, na ceanglais i leith pleanáil réamhghabhálach téarnaimh agus pleanáil réitigh, na ceanglais inréiteachta agus an córas réitigh, ba cheart feidhm a bheith acu sin maidir le máthairghnóthais, cuideachtaí sealbhaíochta agus grúpeintitis eile, lena n-áirítear brainsí de ghnóthais árachais agus athárachais a bhunaítear lasmuigh den Aontas.

(13)

Chun a áirithiú gur féidir le pleanáil téarnaimh agus pleanáil réitigh agus réiteach iarbhír gnóthas árachais agus athárachais atá mar chuid d’ilchuideachtaí airgeadais nó grúpaí árachais ar ilchuideachtaí airgeadais iad féin nó ar codanna iad d’ilchuideachtaí airgeadais tarlú go rianúil, agus d’fhonn an t-ualach riaracháin a laghdú, ba cheart oibleagáidí comhroinnte faisnéise idir údaráis réitigh agus mhaoirseachta árachais agus bainc a bhunú agus ba cheart stádas breathnóra a dheonú don údarás réitigh bainc i gcoláiste réitigh árachais le haghaidh grúpa árachais ar ilchuideachta airgeadais é, nó ar cuid d’ilchuideachta airgeadais é, i gcomhréir le Treoir 2002/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), agus vice versa.

(14)

Leis na rialacha nua a thugtar isteach leis an Treoir seo, beidh a gcreat réitigh féin ag gach údarás réitigh árachais agus athárachais, agus ag gach údarás réitigh bainc, creat atá curtha in oiriúint do shainiúlachtaí na n-earnálacha árachais agus athárachais chomh maith leis an earnáil baincéireachta. Ní hionann amscála réitigh i gcomhthéacs árachais agus athárachais agus amscála réitigh i gcomhthéacs na baincéireachta. Is gnách gur gá don Bhord Réitigh Aonair agus do na húdaráis náisiúnta réitigh banc gníomhú go gasta, má táthar le scaoll bainc a chosc. Os a choinne sin, is minic a bhíonn sé de bhuntáiste ag údaráis réitigh árachais agus athárachais níos mó ama a bheith acu le teacht ar na réitigh chuí is mó a rachadh chun tairbhe do shealbhóirí polasaí. Is lú seans go dtarlóidh teagmhas ar mhacasamhail scaoll bainc san earnáil árachais agus athárachais, agus bheadh iarmhairtí éagsúla ag baint leis agus a bheadh in earnáil na baincéireachta.

(15)

Leis an dá chreat reachtacha earnála, beidh cumhachtaí cinnteoireachta neamhspleácha ag na húdaráis faoi seach. Dá bhrí sin, ba cheart do na húdaráis réitigh árachais agus athárachais agus bainc gníomhú ar bhonn cothrom. Chun na cúraimí réitigh a dhéanamh, tá sé fíorthábhachtach go gcuirfidh na húdaráis réitigh árachais agus athárachais agus bainc a chéile ar an eolas agus go gcomhoibreoidh siad de mheon macánta. Ba cheart do na ceanglais maidir le comhroinnt faisnéise a fhorordaítear leis an Treoir seo an comhar sin a éascú. Dá bhrí sin, ba cheart do na húdaráis réitigh árachais agus athárachais agus bainc chomh maith leis na húdaráis mhaoirseachta árachais agus athárachais agus bainc faoi seach, gan mhoill, faisnéis a mheastar a bheith riachtanach chun a gcúraimí faoi seach a fheidhmiú a mhalartú.

(16)

Chun a áirithiú go gcoinneofar na húdaráis réitigh ar an eolas agus go rachfar i gcomhairle leo luath go leor sa phróiseas agus ar bhealach struchtúrtha a chuirfidh ar a gcumas a sainordú a fheidhmiú ar bhealach eolasach agus comhsheasmhach, ba cheart cuireadh a thabhairt d’údaráis réitigh árachais agus athárachais agus bainc a bheith ina mbreathnóirí ar choláistí réitigh a chéile. Tá tábhacht ar leith ag baint leis sin i gcomhthéacs na pleanála réamhghabhálaí téarnaimh agus na pleanála réitigh chomh maith le measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil na coinníollacha maidir le réiteach á gcomhlíonadh agus, ar deireadh, nuair a bhíonn gníomhaíochtaí réitigh á ndéanamh i ndáil le heintiteas amháin nó níos mó atá mar chuid d’ilchuideachtaí airgeadais. Chun cur leis an taithí a fuarthas, ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar fhorálacha ábhartha na Treorach seo faoi5 bliana tar éis a teacht i bhfeidhm.

(17)

Tá sé riachtanach oiriúnacht agus éifeachtacht an chreata téarnaimh agus réitigh a áirithiú agus, an tráth céanna, ualaí agus costais riaracháin neamhriachtanacha ar ghnóthais agus ar na húdaráis a sheachaint. Ba cheart, dá bhrí sin, cur chun feidhme an chreata téarnaimh agus réitigh sin a bheith comhréireach maidir le cineál, scála agus castacht an ghnóthais lena mbaineann, agus maidir lena chuid gníomhaíochtaí agus seirbhísí. Ina theannta sin, ba cheart na difríochtaí idir téarnamh ar thaobh amháin agus réiteach, ar an taobh eile, a chur san áireamh. Maidir le raon feidhme na gceanglas pleanála téarnaimh agus pleanála réitigh, ba cheart do na húdaráis a chinneadh, ar bhonn tacair critéar rioscabhunaithe, na gnóthais a bheidh faoi réir na gceanglas pleanála lánfheidhme nó simplithe. Chun iontaoibh a chothú sa mhargadh aonair árachais agus athárachais agus chun cothrom iomaíochta a chothú, ba cheart íosleibhéal ullmhachta a bhaint amach trí íosleibhéal cumhdaigh margaidh a leagan síos le haghaidh an mhargaidh árachais agus athárachais saoil agus le haghaidh an mhargaidh árachais agus athárachais nach árachas ná athárachas saoil é. Maidir le raon feidhme na gceanglas pleanála réitigh, ba cheart do na húdaráis a chinneadh cé na gnóthais is dóchúla i gcoibhneas le gnóthais eile atá faoina gcúram go mbeadh gníomhaíocht réitigh chun leasa an phobail i gcás cliste nó cé acu gnóthas a rachadh i mbun na bhfeidhmeanna criticiúla.

(18)

Ar an gcúis chéanna, ba cheart do na húdaráis, i gcás inarb iomchuí, ceanglais dhifriúla nó laghdaithe i leith pleanáil réamhghabhálach téarnaimh agus pleanáil réitigh agus ceanglais dhifriúla nó laghdaithe i leith faisnéise a chur i bhfeidhm ar bhonn gnóthas-sonrach, agus ba cheart dóibh nuashonruithe a éileamh ag minicíocht níos ísle. Ag cur i bhfeidhm na n-oibleagáidí simplithe sin dóibh, ba cheart do na húdaráis cineál, méid, castacht agus inionadaitheacht ghnó an ghnóthais, a struchtúr scairshealbhóireachta agus a fhoirm dhlíthiúil, a phróifíl riosca, agus a leibhéal idirnascthachta le gnóthais rialáilte eile nó leis an gcóras airgeadais i gcoitinne a chur san áireamh. Ba cheart do na húdaráis a chur san áireamh freisin, maidir le cliseadh an ghnóthais árachais nó athárachais agus an foirceannadh a dhéanfaí air ina dhiaidh sin de réir na ngnáthimeachtaí dócmhainneachta, ar dhócha go mbeadh tionchar diúltach suntasach aige sin ar shealbhóirí polasaí, ar mhargaí airgeadais, ar ghnóthais eile, nó ar an ngeilleagar i gcoitinne. Ba cheart do na húdaráis tuairisciú don Údarás Maoirseachta Eorpach (an tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde) (EIOPA), a bunaíodh le Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), maidir le cur i bhfeidhm na n-oibleagáidí simplithe sin ar bhonn bliantúil.

(19)

Le haghaidh próiseas réitigh ordúil agus chun coinbhleachtaí leasa a sheachaint, ba cheart do na Ballstáit údaráis riaracháin phoiblí nó údaráis a cheapadh a mbeidh cumhachtaí riaracháin phoiblí ar a n-iontaoibh acu chun na feidhmeanna agus na cúraimí a bhaineann leis an gcreat téarnaimh agus réitigh a dhéanamh. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar acmhainní leordhóthanacha a leithdháileadh ar na húdaráis réitigh sin. I gcás ina n-ainmníonn Ballstát údarás réitigh a bhfuil feidhmeanna eile aige, ba cheart socruithe struchtúracha leordhóthanacha a chur i bhfeidhm chun na feidhmeanna sin a scaradh ó na feidhmeanna réitigh agus chun neamhspleáchas oibríochtúil a áirithiú. Leis an scaradh sin, níor cheart cosc a chur ar an bhfeidhm réitigh rochtain a bheith aici ar aon fhaisnéis a bheidh ag teastáil uaithi le haghaidh a cuid dualgas a fheidhmiú faoin gcreat téarnaimh agus réitigh, nó le haghaidh comhair idir údaráis dhifriúla a bhfuil baint acu le cur i bhfeidhm an chreata téarnaimh agus réitigh.

(20)

I bhfianaise na n-iarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ag cliseadh gnóthais árachais nó athárachais ar shealbhóirí polasaí, ar an gcóras airgeadais agus ar gheilleagar Ballstáit, agus i bhfianaise an ghá a d’fhéadfadh a bheith ann cistí poiblí a úsáid chun dul i ngleic leis an gcliseadh sin, ba cheart dlúthbhaint a bheith ag na haireachtaí airgeadais nó ag aireachtaí ábhartha eile sna Ballstáit, go luath, leis an bpróiseas chun géarchéimeanna a bhainistiú agus a réiteach.

(21)

Is fíor-riachtanach go ndéanann grúpaí, nó i gcás inarb infheidhme, gnóthais aonair, pleananna réamhghabhálacha téarnaimh a ullmhú agus a nuashonrú go tráthrialta, pleananna lena leagtar amach na gníomhaíochtaí a bheidh le déanamh ag na grúpaí nó na gnóthais sin chun a staid airgeadais a athshlánú i ndiaidh do mheathlú suntasach teacht ar an staid sin, meathlú a bhféadfadh riosca a bheith ag baint leis dá n-inmharthanacht. Dá bhrí sin, ba cheart do ghnóthais árachais agus athárachais tacar táscairí cainníochtúla agus cáilíochtúla a shainaithint a spreagfadh cur i ngníomh beart ceartaitheach atá beartaithe sna pleananna réamhghabhálacha téarnaimh sin. Ba cheart na táscairí sin a bheith ina gcuidiú do ghnóthais árachais agus athárachais chun bearta ceartaitheacha a dhéanamh chun leasa na sealbhóirí polasaí i gcomhréir le córais bainistithe riosca na ngnóthas agus níor cheart ceanglais stuamachta rialála nua a leagan síos leis na táscairí sin. Dá bhrí sin, níor cheart leis an Treoir seo gnóthais a chosc ó phointí meathlaithe ar staid an chuntais caipitil a áireamh ina pleananna réamhghabhálacha téarnaimh ná níor cheart a cheangal orthu na pointí meathlaithe sin a áireamh iontu, ar pointí iad a thiocfadh roimh neamhchomhlíonadh an Cheanglais maidir le Caipiteal Sócmhainneachta a leagtar síos i dTeideal I, Caibidil VI, Roinn 4, de Threoir 2009/138/CE. Ba cheart pleananna réamhghabhálacha téarnaimh lena gcumhdaítear gach eintiteas dlítheanach ábharach laistigh den ghrúpa a shonrú agus a bhunú ar thoimhdí réalaíocha is infheidhme i raon cásanna stóinseacha agus diana. Ba cheart na pleananna réamhghabhálacha téarnaimh sin a bheith ina gcuid lárnach de chóras rialachais gnóthais. Féadfar uirlisí atá ann cheana féin a chur san áireamh agus na pleananna réamhghabhálacha téarnaimh sin á n-ullmhú, lena n-áirítear an féinmheasúnú riosca agus sócmhainneachta, pleananna teagmhasacha nó pleananna bainistithe riosca leachtachta. Mar sin féin, an ceanglas maidir le plean réamhghabhálach téarnaimh a ullmhú, ba cheart é sin a chur i bhfeidhm go comhréireach agus ba cheart é a bheith gan dochar d’fhorbairt agus do chur isteach plean téarnaimh réalaíoch mar a cheanglaítear le hAirteagal 138(2) de Threoir 2009/138/CE. I gcás inarb ábhartha, d’fhéadfadh na gnéithe den phlean réamhghabhálach téarnaimh a bheith ina bhfaisnéis nó fónamh mar bhonn chun an plean téarnaimh a cheanglaítear le hAirteagal 138(2) de Threoir 2009/138/CE a fhorbairt.

(22)

Is gá leibhéal leordhóthanach ullmhachta a áirithiú le haghaidh géarchéimeanna. Ba cheart a cheangal ar mháthairghnóthais deiridh nó ar ghnóthais aonair árachais nó athárachais a gcuid pleananna réamhghabhálacha téarnaimh a chur isteach chuig údaráis mhaoirseachta lena measúnú go hiomlán, lena n-áirítear an measúnú ar cibé acu atá nó nach bhfuil na pleananna sin cuimsitheach agus cibé acu a d’fhéadfaidís nó nach bhféadfaidís inmharthanacht gnóthais nó grúpa a athshlánú go tráthúil, fiú le linn tréimhsí géarbhrú airgeadais. I gcás ina gcuireann gnóthas plean réamhghabhálach téarnaimh ar fáil nach bhfuil leormhaith, ba cheart cumhacht a thabhairt do na húdaráis mhaoirseachta a cheangal ar an ngnóthas sin bearta is gá a dhéanamh chun na heasnaimh ábharacha sa phlean a cheartú.

(23)

Cuid fhíor-riachtanach de phróiseas éifeachtach réitigh is ea an phleanáil réitigh. Ba cheart, dá bhrí sin, an fhaisnéis uile is gá a bheith ag na húdaráis réitigh chun feidhmeanna criticiúla a shainaithint agus chun a áirithiú go leanfar díobh. Tá eolas pribhléideach ag gnóthais árachais agus athárachais ar an gcaoi a bhfeidhmíonn siad agus ar na fadhbanna a eascraíonn as an bhfeidhmiú sin, agus ba cheart d’údaráis réitigh, dá bhrí sin, pleananna réitigh a tharraingt suas, inter alia, ar bhonn na faisnéise a chuireann na gnóthais lena mbaineann ar fáil. Chun ualaí riaracháin neamhriachtanacha a sheachaint, ba cheart d’údaráis réitigh an fhaisnéis is gá a aisghabháil ó na húdaráis mhaoirseachta ar dtús.

(24)

Níor cheart oibleagáid a bheith ar ghnóthais bheaga neamhchasta pleananna réamhghabhálacha téarnaimh ar leithligh a tharraingt suas, ná níor cheart iad a bheith faoi réir pleanáil réitigh, ach amháin i gcás ina bhfuil riosca ar leith ag baint leis an ngnóthas sin ar an leibhéal náisiúnta nó réigiúnach.

(25)

Chun idirghníomhaíocht beart ceartaitheach agus réitigh a d’fhéadfadh a bheith ann a thuar agus chun ullmhacht géarchéime grúpaí agus inréiteacht grúpaí a fheabhsú, aon láimhseáil grúpa le haghaidh pleanáil réamhghabhálach téarnaimh agus pleanáil réitigh, ba cheart feidhm a bheith aici sin maidir le gach grúpeintiteas atá faoi réir maoirseacht ghrúpa. Ba cheart struchtúr airgeadais, teicniúil agus gnó an ghrúpa lena mbaineann agus a leibhéal idirnascthachta inmheánaí a chur san áireamh sna pleananna réamhghabhálacha téarnaimh agus sna pleananna réitigh.

(26)

Ba cheart pleananna réamhghabhálacha grúpa téarnaimh agus pleananna grúpa réitigh a ullmhú le haghaidh an ghrúpa ina iomláine agus leis na pleananna sin, ba cheart bearta a shainaithint i ndáil le máthairghnóthas deiridh agus le foghnóthais aonair araon atá ina gcuid den ghrúpa sin. Mar sin féin, a mhéid a mheastar foghnóthais sna pleananna réamhghabhálacha grúpa téarnaimh agus sna pleananna grúpa réitigh, ba cheart é sin a bheith comhréireach le hábharthacht na bhfoghnóthas sin maidir leis an ngrúpa agus le sealbhóirí polasaí, leis an bhfíorgheilleagar agus leis an gcóras airgeadais sna Ballstáit ina bhfeidhmíonn na foghnóthais sin. Ba cheart baint le tarraingt suas aon phlean réitigh a bheith ag údaráis réitigh na mBallstát ina bhfuil foghnóthais ag grúpa. Ba cheart do na húdaráis lena mbaineann, ag gníomhú dóibh laistigh de choláistí maoirseachta nó réitigh, gach iarracht a dhéanamh teacht ar chinneadh comhpháirteach maidir leis na pleananna sin a mheasúnú agus a ghlacadh. Mar sin féin, níor cheart difear a dhéanamh d’ullmhacht géarchéime leordhóthanach mar gheall ar éagmais cinnidh chomhpháirtigh laistigh de choláistí maoirseachta nó réitigh. Sna cásanna sin, maidir le gach údarás maoirseachta atá freagrach as foghnóthas, ba cheart dóibh a bheith in ann plean réamhghabhálach téarnaimh a éileamh le haghaidh na bhfoghnóthas faoina ndlínse agus a measúnú féin a dhéanamh ar an bplean réamhghabhálach téarnaimh. Ar na cúiseanna céanna, ba cheart do gach údarás réitigh atá freagrach as foghnóthas plean réitigh le haghaidh foghnóthais faoina dhlínse a tharraingt suas agus a choinneáil cothrom le dáta. Maidir le tarraingt suas pleananna réamhghabhálacha aonair téarnaimh agus pleananna aonair réitigh le haghaidh gnóthais atá ina gcuid de ghrúpa, ba cheart í sin a bheith eisceachtúil fós, ba cheart údar cuí a bheith léi agus ba cheart caighdeáin chomhchosúla a chur i bhfeidhm léi agus atá leo siúd a chuirtear i bhfeidhm maidir le gnóthais inchomparáide sa Bhallstát lena mbaineann. I gcás ina n-ullmhaítear pleananna réamhghabhálacha aonair téarnaimh agus pleananna aonair réitigh le haghaidh gnóthais atá ina gcuid de ghrúpa, ba cheart do na húdaráis lena mbaineann díriú, a mhéid is féidir, ar chomhsheasmhacht le pleananna réamhghabhálacha téarnaimh agus pleananna réitigh a bhaint amach don chuid eile den ghrúpa.

(27)

Is féidir le húdaráis réitigh nach n-easaontaíonn le cinneadh comhpháirteach teacht ar chinneadh comhpháirteach eatarthu féin maidir le plean réitigh grúpa, agus maidir le baic shubstainteacha a shainaithint agus, i gcás inar gá, maidir leis an measúnú a dhéanamh ar na bearta arna moladh ag an máthairghnóthas deiridh agus maidir leis na bearta a éilíonn na húdaráis chun aghaidh a thabhairt ar na baic nó chun iad a bhaint.

(28)

Chun na húdaráis uile lena mbaineann a choinneáil ar an eolas go hiomlán agus go buan, ba cheart do na húdaráis mhaoirseachta aon phleananna réamhghabhálacha téarnaimh agus aon athruithe ar na pleananna sin a tharchur chuig na húdaráis réitigh lena mbaineann agus ba cheart do na húdaráis réitigh aon phleananna réitigh agus aon athruithe orthu sin a tharchur chuig na húdaráis mhaoirseachta lena mbaineann.

(29)

Ba cheart an chumhacht a bheith ag na húdaráis réitigh a cheangal ar ghnóthais árachais nó athárachais athrú a dhéanamh ar a struchtúr agus ar a n-eagrú agus sin ar bhonn measúnú ar inréiteacht gnóthas árachais nó athárachais, bíodh sé sin go díreach nó go hindíreach tríd an údarás maoirseachta. Ba cheart é a bheith ar a gcumas do na húdaráis réitigh bearta a dhéanamh atá riachtanach ach comhréireach chun aon bhac substainteach ar chur i bhfeidhm uirlisí réitigh a laghdú nó iad a bhaint agus inréiteacht na n-eintiteas lena mbaineann a áirithiú. Ba cheart do na húdaráis réitigh measúnú a dhéanamh ar inréiteacht gnóthas árachais nó athárachais ar leibhéal na ngnóthas sin i gcás ina meastar go ndéanfaí gníomhaíochtaí réitigh, i gcomhréir leis an bplean réitigh grúpa. Maidir le cumas na n-údarás réitigh athruithe ar struchtúr agus eagrú gnóthais árachais nó athárachais a iarraidh, nó bearta a dhéanamh chun aon bhac ábharach ar chur i bhfeidhm uirlisí réitigh a laghdú nó a bhaint agus chun inréiteacht na ngnóthas lena mbaineann a áirithiú, níor cheart dó sin dul thar a bhfuil riachtanach chun struchtúr agus oibríochtaí an ghnóthais árachais nó athárachais lena mbaineann a shimpliú chun feabhas a chur ar inréiteacht an ghnóthais sin.

(30)

Cur chun feidhme na ngníomhaíochtaí a leagtar amach i bplean réamhghabhálach téarnaimh nó i bplean réitigh, d’fhéadfadh sé go mbeadh tionchair aige sin ar fhoireann gnóthas árachais nó athárachais. Dá bhrí sin, ba cheart nósanna imeachta a bheith sna pleananna sin chun ionadaithe na bhfostaithe a chur ar an eolas agus dul i gcomhairle leo ar feadh na bpróiseas téarnaimh agus réitigh nuair is iomchuí. Ba cheart a chur san áireamh sna nósanna imeachta sin comhaontuithe comhchoiteanna, socruithe eile dá bhforálann na comhpháirtithe sóisialta, agus an dlí náisiúnta agus dlí an Aontais maidir le rannpháirtíocht na gceardchumann agus ionadaithe na n-oibrithe i bpróisis athstruchtúraithe cuideachtaí.

(31)

Má táthar chun gnóthais árachais agus athárachais nó grúpeintitis a fheidhmíonn ar fud an Aontais a théarnamh agus a réiteach go héifeachtach, teastóidh comhar i measc na n-údarás maoirseachta agus údarás réitigh laistigh de choláistí maoirseoirí agus de choláistí réitigh ag gach céim den phróiseas, ó ullmhú na bpleananna réamhghabhálacha téarnaimh agus na bpleananna réitigh go dtí go ndéanfar gnóthas a réiteach go hiarbhír. I gcás nach mbíonn údaráis ar aon intinn maidir le cinntí atá le déanamh i ndáil le grúpaí agus gnóthais, ba cheart ról idirghabhála a bheith ag EIOPA, mar rogha dheireanach.

(32)

I rith na céime téarnaimh agus na céime coiscthí, ba cheart do na scairshealbhóirí freagracht agus smacht iomlán a choinneáil ar an ngnóthas árachais nó athárachais. Níor cheart dóibh an fhreagracht sin a choinneáil a thuilleadh a luaithe a chuirtear an gnóthas faoi réiteach. Dá bhrí sin, sa chreat réitigh ba cheart foráil a dhéanamh maidir le gnóthas árachais nó athárachais dul faoi réiteach go tráthúil, is é sin sula mbeidh sé dócmhainneach ó thaobh an chláir comhardaithe de nó ó thaobh sreabhadh airgid de, sula mbeidh gach cothromas díscithe go hiomlán, nó sula mbeidh sé sa dóigh nach féidir leis an ngnóthas árachais nó athárachais a oibleagáidí íocaíochta a chomhlíonadh de réir mar a bheidh siad dlite. Ba cheart réiteach a thionscnamh i gcás ina gcinneann údarás maoirseachta, tar éis dó dul i gcomhairle leis an údarás réitigh, nó nuair a chinneann údarás réitigh, tar éis dó dul i gcomhairle leis an údarás maoirseachta, go bhfuil ag cliseadh ar ghnóthas árachais nó athárachais nó gur dócha go gclisfidh air agus nach ndéanfaí an cliseadh sin laistigh de thréimhse ama réasúnta a chosc le bearta malartacha. Ba cheart gnóthas árachais nó athárachais a mheas ina ghnóthas a bhfuil ag cliseadh air nó ar dócha go gclisfidh air in aon cheann de na himthosca seo a leanas: (i) i gcás ina sáraíonn an gnóthas an tÍoscheanglas Caipitil a leagtar síos i dTeideal I, Caibidil VI, Roinn 5 de Threoir 2009/138/CE, nó gur dócha go sáróidh an gnóthas é, agus i gcás nach bhfuil aon ionchas réasúnach ann go n-athbhunófar an chomhlíontacht; (ii) i gcás nach gcomhlíonann an gnóthas na coinníollacha maidir le húdarú a thuilleadh nó i gcás ina gcliseann ar an ngnóthas go tromchúiseach a oibleagáidí dlíthiúla a chomhlíonadh faoi na dlíthe agus na rialacháin a bhfuil sé faoina réir nó i gcás inar dócha go gclisfidh air go tromchúiseach a oibleagáidí dlíthiúla a chomhlíonadh faoi na dlíthe agus na rialacháin a bhfuil sé faoina réir go luath amach anseo ar bhealach ina dtabharfaí údar cuí leis an údarú a tharraingt siar; (iii) i gcás ina bhfuil sócmhainní an ghnóthais árachais nó athárachais níos lú ná dliteanais an ghnóthais, nó ina bhfuil gnéithe oibiachtúla ann chun bonn a chur faoin gcinneadh gurb amhlaidh a bheidh sé go gairid amach anseo; (iv) i gcás nach bhfuil an gnóthas árachais nó athárachais in ann a fhiacha nó a dhliteanais eile a ghlanadh nó i gcás inar dócha nach mbeidh sé in ann iad a ghlanadh go luath amach anseo, lena n-áirítear íocaíochtaí do shealbhóirí polasaí nó do thairbhithe de réir mar a bheidh siad dlite; nó (v) i gcás ina dteastaíonn tacaíocht airgeadais phoiblí urghnách ón ngnóthas árachais nó athárachais.

(33)

Chun foráil a dhéanamh maidir le sainiú soiléir freagrachtaí idir údaráis mhaoirseachta agus údaráis réitigh, ba cheart a shonrú, a luaithe a bheidh gníomhaíocht réitigh déanta ag an údarás réitigh, gurb é an t-údarás réitigh a bheidh freagrach ar deireadh thiar as cur chun feidhme éifeachtach na gníomhaíochta réitigh sin. Ón tráth sin ar aghaidh, ba cheart don údarás maoirseachta, dá bhrí sin, staonadh ó aon bhearta a ghlacadh i ndáil leis an ngnóthas faoi réiteach gan comhaontú a fháil roimh ré ón údarás réitigh. Ar an gcaoi chéanna, ba cheart an chumhacht a bheith ag an údarás réitigh, i gcomhthéacs na gníomhaíochta réitigh, aon bheart a dhéanann an t-údarás maoirseachta a fhoirceannadh i gcás ina gcuirfí bac ar chur i bhfeidhm uirlisí réitigh dá leanfaí leis an mbeart sin.

(34)

D’fhéadfadh sé go gcuirfear isteach ar chearta scairshealbhóirí agus creidiúnaithe gnóthas árachais agus athárachais le húsáid uirlisí agus cumhachtaí réitigh. Go háirithe, le cumhacht na n-údarás réitigh scaireanna nó sócmhainní uile gnóthais árachais nó athárachais nó cuid de shócmhainní gnóthais árachais nó athárachais a aistriú chuig ceannaitheoir príobháideach gan toiliú na scairshealbhóirí, déantar difear do chearta maoine scairshealbhóirí. Ina theannta sin, leis an gcumhacht maidir le cinneadh a dhéanamh faoi na dliteanais atá le haistriú amach as gnóthas a bhfuil ag cliseadh air chun leanúnachas na seirbhísí a áirithiú agus chun drochthionchair ar shealbhóirí polasaí, ar thairbhithe agus ar dhaoine díobhálaithe, ar an bhfíorgheilleagar nó ar an gcobhsaíocht airgeadais ina hiomláine a sheachaint, d’fhéadfadh sé difear a dhéanamh do láimhseáil chomhionann creidiúnaithe. Dá bhrí sin, níor cheart aon uirlis réitigh a chur i bhfeidhm ach amháin maidir leis na gnóthais árachais nó athárachais sin a bhfuil ag cliseadh orthu nó ar dócha go gclisfidh orthu, agus i gcás inar gá sin agus inar comhréireach sin chun na cuspóirí réitigh a bhaint amach ar son an leasa choitinn, agus aird chuí á tabhairt ar an gcuspóir maidir le comhleas sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí a chosaint. Níor cheart forlámhas a bheith ag leas aonair duine ar leith nó grúpa ar leith ar chothromaíocht fhoriomlán chomhleasanna shealbhóirí polasaí, thairbhithe agus éilitheoirí an ghnóthais lena mbaineann.

(35)

Go háirithe, níor cheart uirlisí réitigh a chur i bhfeidhm ach amháin i gcás nach féidir gnóthas árachais nó athárachais a fhoirceannadh faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta gan tionchar míchuí a imirt ar chosaint sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí nó gan an córas airgeadais a dhíchobhsú nó cosc a chur ar aistriú tapa agus leanúnachas feidhmeanna criticiúla agus i gcás nach bhfuil aon ionchas réasúnach ann go dtiocfar ar réiteach eile príobháideach, lena n-áirítear aon mhéadú caipitil ó na scairshealbhóirí atá ann cheana nó ó aon tríú páirtí ar leor é chun inmharthanacht iomlán an eintitis a athshlánú gan éifeacht a bheith aige ar éilimh árachais nó athárachais. Scéimeanna ráthaíochta árachais is infheidhme maidir le gnóthas a chomhlíonann na coinníollacha le haghaidh imeachtaí dócmhainneachta nó réitigh, ba cheart iad a chur san áireamh agus cinneadh á dhéanamh an gá nó nach gá uirlisí réitigh a chur i bhfeidhm ar mhaithe le leas an phobail. Aon chur isteach ar chearta na scairshealbhóirí nó na gcreidiúnaithe a eascraíonn as gníomhaíocht réitigh, ba cheart é sin a bheith i gcomhréir le Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’). Go háirithe, i gcás ina láimhseálfar go héagsúil creidiúnaithe laistigh den aicme chéanna i gcomhthéacs gníomhaíochta réitigh, ba cheart údar a bheith leis an dealú sin chun leasa an phobail, agus ba cheart é a bheith i gcomhréir leis na rioscaí a bhfuiltear ag tabhairt aghaidh orthu agus níor cheart é a bheith idirdhealaitheach, go díreach ná go hindíreach, ar fhorais na náisiúntachta.

(36)

Ba cheart méid áirithe solúbthachta a bheith ag na húdaráis réitigh chun na cuspóirí réitigh a chothromú agus cineál agus imthosca gach cáis á gcur san áireamh de réir mar is iomchuí.

(37)

Agus na cuspóirí réitigh á saothrú acu, ba cheart do na húdaráis réitigh a mheasúnú cé acu bealach is iomchuí chun na costais réitigh a íoslaghdú. Is cuspóir réitigh é an spleáchas ar thacaíocht airgeadais phoiblí urghnách a íoslaghdú, ach is costas réitigh é an tacaíocht sin a úsáid freisin. Níor cheart a mheas, áfach, gur cuspóir réitigh ar leithligh é an t-íoslaghdú costas, ach prionsabal lenar cheart na húdaráis réitigh a threorú agus é á chinneadh acu cé acu bealach is fearr chun na cuspóirí réitigh a bhaint amach.

(38)

Nuair a bheidh uirlisí réitigh á gcur i bhfeidhm agus cumhachtaí réitigh á bhfeidhmiú, ba cheart do na húdaráis réitigh gach beart is iomchuí a dhéanamh chun a áirithiú go ndéanfar gníomhaíocht réitigh i gcomhréir leis an bprionsabal go ndéantar difear d’éilimh árachais agus athárachais tar éis do scairshealbhóirí agus creidiúnaithe eile a sciar de na caillteanais a thabhú. Ina theannta sin, ba cheart do na húdaráis réitigh a áirithiú go n-íoslaghdófar na costais réitigh gnóthas árachais nó athárachais agus go láimhseálfar go cothromasach creidiúnaithe den aicme chéanna.

(39)

Le díluacháil nó comhshó ionstraimí caipitil, ionstraimí fiachais agus dliteanas incháilithe eile ba cheart foráil a dhéanamh maidir le sásra ionsúcháin caillteanais inmheánach. Leis an sásra sin, mar aon le huirlisí aistrithe a bhfuil sé d’aidhm acu leanúnachas an chumhdaigh árachais a choinneáil ar bun chun tairbhe na sealbhóirí polasaí, na dtairbhithe agus na ndaoine díobhálaithe, ba cheart a bheith in ann na cuspóirí réitigh a bhaint amach agus ba cheart an tionchar a bheadh ag cliseadh gnóthais árachais nó athárachais ar shealbhóirí polasaí a theorannú cuid mhór. Mar sin féin, d’fhéadfadh sé go mbeidh cásanna eisceachtúla ann ina mbeidh gá le hidirghabháil scéimeanna náisiúnta sonracha chun an gnóthas árachais nó athárachais a réiteach, go háirithe scéim ráthaíochta árachais nó ciste réitigh, chun foráil a dhéanamh maidir le hionsúchán comhlántach caillteanais agus le hacmhainní athstruchtúraithe nó, mar rogha dheireanach, le maoiniú pobail urghnách. Leis na coimircí riachtanacha is gá chun creidiúnaithe a chosaint ba cheart a léiriú gur ann do na scéimeanna náisiúnta sonracha sin, scéimeanna nach mór a bheith i gcomhréir le creat Státchabhair an Aontais ar a seal. Ba cheart an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm sula n-úsáidfear aon tacaíocht airgeadais phoiblí urghnách.

(40)

Níor cheart cur isteach ar chearta maoine a bheith díréireach. Dá bhrí sin, níor cheart do scairshealbhóirí, sealbhóirí polasaí, tairbhithe éilitheoirí agus creidiúnaithe eile gnóthas árachais agus athárachais dá ndéantar difear caillteanais a thabhú ar mó iad ná na caillteanais a thabhóidís dá ndéanfaí an gnóthas árachais nó athárachais a fhoirceannadh nuair a ghlactar an cinneadh réitigh sin. Is léiriú é an prionsabal sin ‘nach bhfuil creidiúnaí ar bith níos measa as’ ar an mbuncheart chun maoine a chosnaítear le hAirteagal 17 den Chairt. Ba cheart an ceart sin a chosaint le linn an nós imeachta réitigh riaracháin trína áirithiú nach mbeidh aon scairshealbhóir, sealbhóir polasaí, tairbhí, éilitheoir ná creidiúnaí eile dá ndéantar difear níos measa as ná mar a bheadh faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta. Ba cheart a áireamh i luacháil na láimhseála a bheadh faighte ag sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus daoine díobhálaithe sa chás sin aon íocaíocht a gheobhadh sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus daoine díobhálaithe ó scéimeanna ráthaíochta árachais, i gcás inarb infheidhme, agus ó chomhlachtaí cúitimh faoi Threoir 2009/103/CE. I gcás aistriú páirteach sócmhainní agus dliteanas gnóthais árachais nó athárachais faoi réiteach chuig ceannaitheoir príobháideach nó chuig gnóthas idirlinne, is de réir na ngnáthimeachtaí dócmhainneachta ba cheart an chuid iarmharach den ghnóthas faoi réiteach a fhoirceannadh. Scairshealbhóirí agus creidiúnaithe atá fágtha in imeachtaí foirceanta gnóthais árachais nó athárachais, ba cheart iad a bheith i dteideal a bheith íoctha as a n-éilimh sna himeachtaí foirceanta, nó cúiteamh a fháil astu, méid nach lú ná an méid a ghnóthóidís dá ndéanfaí an gnóthas árachais nó athárachais ina iomláine a fhoirceannadh de réir gnáthimeachtaí dócmhainneachta.

(41)

Chun cearta na scairshealbhóirí agus na gcreidiúnaithe, lena n-áirítear sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí, a chosaint, is gá oibleagáidí soiléire a leagan síos maidir le luacháil shócmhainní agus dhliteanais an ghnóthais faoi réiteach agus maidir le luacháil na caoi a láimhseálfaí scairshealbhóirí agus creidiúnaithe, lena n-áirítear sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí, dá bhfoirceannfaí an gnóthas faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta. Dá bhrí sin, is gá a leagan síos, sula ndéanfaí aon ghníomhaíocht réitigh, go ndéanfar luacháil chóir réalaíoch ar shócmhainní agus dliteanais an ghnóthais árachais nó athárachais. Ba cheart an luacháil sin a bheith faoi réir ceart achomhairc. Mar sin féin, de bharr chineál na gníomhaíochta réitigh agus de bharr an dlúthnaisc atá aici leis an luacháil, níor cheart a bheith in ann achomharc mar sin a dhéanamh ach amháin i gcás ina ndírítear é go comhuaineach in aghaidh an chinnidh réitigh. Ina theannta sin, is gá a leagan síos, tar éis uirlisí réitigh a chur i bhfeidhm, go ndéantar comparáid idir an chaoi iarbhír a láimhseáiltear scairshealbhóirí agus creidiúnaithe, lena n-áirítear sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí, agus an chaoi a láimhseálfaí iad faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta. Ba cheart a bheith in ann agóid a dhéanamh i gcoinne na comparáide ex post sin ar leithligh ón gcinneadh réitigh. Scairshealbhóirí agus creidiúnaithe a fhaigheann níos lú ná an méid a gheobhaidís faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta, ba cheart iad a bheith i dteideal an difríocht a bheith íoctha leo.

(42)

Nuair a dhéantar gníomhaíochtaí réitigh, d’fhéadfadh sealbhóirí polasaí cuid de na sochair nó na sochair uile dá bhforáiltear ina gconarthaí a choinneáil agus ní gá go mbeadh orthu conradh árachais nua a chur i gcrích. I gcásanna ina ndéantar gnóthas a fhoirceannadh de réir gnáthimeachtaí dócmhainneachta, d’fhéadfadh sé go mbeadh costais athsholáthair ar shealbhóirí polasaí le hathrú conartha. Go háirithe i gcás conarthaí árachais fadtéarmacha, dálaí margaidh agus saintréithe na sealbhóirí polasaí féin chomh maith le costais bhreise ar nós táillí bróicéireachta agus scoir, d’fhéadfadh costais shuntasacha a bheith ar shealbhóirí polasaí a mbeadh orthu a gconarthaí a ionadú. Agus na costais athsholáthair sin á meas i gcomhthéacs an phrionsabail ‘creidiúnaí ar bith níos measa as’, ní mór glacadh leis go dtugtar i gcrích conradh árachais nua a bhfuil cumhdach inchomparáide aige atá ar fáil sa mhargadh in aghaidh rátaí an mhargaidh ag an am laistigh de thréimhse réasúnach ó dháta gníomhaíochta réitigh.

(43)

Is tábhachtach caillteanais a aithint nuair a chliseann ar ghnóthas árachais nó athárachais. Luacháil shócmhainní agus dhliteanais na ngnóthas a bhfuil ag cliseadh orthu, ba cheart í a bheith bunaithe ar thoimhdí cothroma stuama réalaíocha an tráth a chuirfí uirlisí réitigh i bhfeidhm. Níor cheart, áfach, do staid airgeadais an ghnóthais árachais nó athárachais difear a dhéanamh do luach na ndliteanas sa luacháil. Ba cheart luachálacha chun bonn eolais a chur faoin rogha agus faoi dhearadh na ngníomhaíochtaí réitigh a bheith comhsheasmhach leis an gcreat rialála stuamachta is infheidhme, ach i gcomhthéacs réitigh, d’fhéadfaí modhnuithe spriocdhírithe a dhéanamh ar na prionsabail is bun leis an gcreat sin, go háirithe i gcás nach gcomhlíontar an toimhde go saothróidh an gnóthas a ghnó mar ghnóthas leantach. Ba cheart do na húdaráis réitigh a bheith in ann, i gcásanna eisceachtúla práinne, luacháil ghasta a dhéanamh ar shócmhainní nó dliteanais gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air. Ba cheart an luacháil sin a bheith sealadach agus ba cheart feidhm a bheith aici go dtí go ndéanfar luacháil neamhspleách. Ba cheart do EIOPA creat prionsabal a bhunú a bheidh le húsáid chun na luachálacha sin a dhéanamh, agus leis an gcreat sin, ba cheart na húdaráis réitigh agus luachálaithe neamhspleácha a bheith in ann modheolaíochtaí sonracha difriúla a chur i bhfeidhm, de réir mar is iomchuí.

(44)

Nuair a dhéanfaidh siad gníomhaíochtaí réitigh, ba cheart do na húdaráis réitigh na bearta dá bhforáiltear sna pleananna réitigh a chur san áireamh agus a leanúint seachas má mheasann na húdaráis réitigh, agus imthosca an cháis á gcur san áireamh, go mbainfear na cuspóirí réitigh amach ar bhealach níos éifeachtaí trí ghníomhaíochtaí a dhéanamh nach ndéantar foráil maidir leo sna pleananna réitigh.

(45)

Ba cheart uirlisí réitigh a cheapadh agus iad a bheith oiriúnach chun freagairt do thacar leathan cásanna nach féidir a thuar den chuid is mó, ag cur san áireamh go bhféadfadh difríocht a bheith idir gnóthas árachais nó athárachais amháin atá i ngéarchéim agus géarchéim shistéamach níos leithne. Ba cheart, dá bhrí sin, gach ceann de na cásanna sin a chumhdach leis na huirlisí réitigh, lena n-áirítear leachtú sócmhainneach an ghnóthais faoi réiteach go dtí a fhoirceannadh, díol an ghnó nó scaireanna an ghnóthais faoi réiteach, gnóthas idirlinne a chur ar bun, scaradh na sócmhainní agus na ndliteanas ó phunanna lagaithe nó tearcfheidhmithe an ghnóthais a bhfuil ag cliseadh air, agus díluacháil nó comhshó ionstraimí caipitil agus dhliteanais incháilithe eile an ghnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air.

(46)

I gcásanna sonracha, i gcás ina soláthraíonn grúpeintitis áirithe seirbhísí do ghnóthas faoi réiteach atá fíor-riachtanach chun leanúnachas an chumhdaigh árachais a áirithiú, ba cheart an chumhacht a bheith ag an údarás réitigh a áirithiú go leanfar de na hearraí agus na seirbhísí a sholáthraíonn soláthraí seirbhísí fíor-riachtanacha den sórt sin a sholáthar i gcásanna ina dtiocfaidh meath ar a staid airgeadais mar thoradh ar mhainneachtain gnóthais árachais nó athárachais laistigh den ghrúpa céanna agus inar gá an chumhacht sin a úsáid chun leanúnachas an chumhdaigh árachais arna sholáthar ag grúpeintitis eile a chaomhnú. D’fhéadfaí a áireamh ar na cumhachtaí sin cumhachtaí réitigh a fheidhmiú agus uirlisí réitigh a chur i bhfeidhm ar an soláthraí seirbhísí fíor-riachtanacha.

(47)

I gcás ina n-úsáidtear uirlisí réitigh chun punanna árachais a aistriú chuig eintiteas fónta, eintiteas a d’fhéadfadh a bheith ina cheannaitheoir ón earnáil phríobháideach nó ina ghnóthas idirlinne, ba cheart an chuid iarmharach den ghnóthas a leachtú laistigh d’achar ama iomchuí. Ba cheart fad an achair ama sin a bheith bunaithe ar an ngá don ghnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air seirbhísí nó tacaíocht a sholáthar chun é a chur ar a chumas don cheannaitheoir ón earnáil phríobháideach nó don ghnóthas idirlinne na gníomhaíochtaí agus na seirbhísí a fuarthas de bhua an aistrithe sin a chur i gcrích.

(48)

Ba cheart socruithe maoiniúcháin a bhunú i ngach Ballstát chun sealbhóirí polasaí agus tairbhithe agus éilitheoirí gnóthas árachais agus athárachais atá údaraithe sa Bhallstát sin a chúiteamh. Ba cheart socruithe maoiniúcháin a bheith ar fáil chun éilimh scairshealbhóirí agus creidiúnaithe eile a shásamh faoin bprionsabal ‘creidiúnaí ar bith níos measa as’ más gá sin chun spleáchas ar chistí poiblí a sheachaint. Ba cheart na héilimh sin a ríomh i gcomhréir leis an ordlathas creidiúnaithe i ngnáthimeachtaí dócmhainneachta, d’fhonn bac a chur ar scairshealbhóirí nó creidiúnaithe eile a chúiteamh sula ndéanfar sealbhóirí polasaí, tairbhithe nó éilitheoirí a chúiteamh go hiomlán. Cé nár cheart caillteanais cuideachta árachais a iompar go díreach, ba cheart a bheith in ann na socruithe maoiniúcháin sin a úsáid chun costais eile a bhaineann le húsáid uirlisí réitigh a mhaoiniú mar rogha dheireanach, a mhéid is gá chun na cuspóirí réitigh a bhaint amach agus a mhéid a urramaítear prionsabail an réitigh ina n-iomláine. Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann a chinneadh go bhféadfaí socruithe maoiniúcháin a úsáid chun caillteanais sealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí a iompar. I gcás mar sin, d’imeodh an gnóthas a bhfuil ag cliseadh air as an margadh agus dhéanfaí punanna uile na gconarthaí árachais nó cuid díobh a aistriú mar chuid den uirlis díolta gnó nó chuig gnóthas idirlinne, nó dhéanfaí iad a chothabháil sa ghnóthas faoi réiteach dá gcuirfí é faoi leachtú sócmhainneach. I gcás ar bith, ba cheart na scairshealbhóirí a dhíluacháil sula bhféadfaí socruithe um maoiniú réitigh a úsáid chun caillteanais a iompar. Agus é á aithint go bhfuil éagsúlacht sna margaí árachais, ba cheart roinnt solúbthachta a bheith ag na Ballstáit i ndáil le socruithe beachta an mhaoinithe sheachtraigh fad is a áirithítear infhaighteacht leachtachta leordhóthanaí chun cúiteamh a áirithiú laistigh d’achar ama réasúnta. Níor cheart do Bhallstát oibleagáid ranníocaíochta a fhorchur ach ar ghnóthais árachais agus athárachais atá údaraithe sa Bhallstát sin agus ar bhrainsí de chuid an Aontais de ghnóthas tríú tír atá bunaithe ina chríoch.

(49)

Leis an uirlis díolta gnó, ba cheart a chur ar a gcumas do na húdaráis réitigh díol an ghnóthais árachais nó athárachais nó codanna dá ghnó a chur i gcrích le ceannaitheoir amháin nó níos mó ná sin gan toiliú na scairshealbhóirí. Agus an uirlis díolta gnó á cur i bhfeidhm, ba cheart do na húdaráis socruithe a dhéanamh maidir leis an ngnóthas árachais nó athárachais sin nó cuid dá ghnó a mhargú trí phróiseas oscailte trédhearcach neamh-idirdhealaitheach agus, an tráth céanna, an praghas díola a uasmhéadú a mhéid is féidir. I gcás ina bhfuil próiseas mar sin dodhéanta, ar chúiseanna práinne, ba cheart do na húdaráis céimeanna a ghlacadh chun an tionchar díobhálach ar iomaíocht agus ar an margadh inmheánach a chur ina cheart.

(50)

Aon ghlanfháltais ó aistriú sócmhainní nó dliteanas an ghnóthais faoi réiteach ar chur i bhfeidhm na huirlise díolta gnó, ba cheart dóibh dul chun tairbhe don ghnóthas a bheidh fágtha sna himeachtaí foirceanta. Aon ghlanfháltais ó aistriú scaireanna nó ionstraimí úinéireachta eile arna n-eisiúint ag an ngnóthas faoi réiteach ar chur i bhfeidhm na huirlise díolta gnó, ba cheart dóibh dul chun tairbhe d’úinéirí na scaireanna sin nó d’úinéirí na n-ionstraimí úinéireachta eile, ar choinníoll go gcúitítear sealbhóirí polasaí agus creidiúnaithe eile ar dtús, a mhéid a dhíluachálfar a n-éilimh gan cúiteamh iomlán a bheith déanta ina leith. Ba cheart na fáltais a ríomh glan ó na costais a eascraíonn as an gcliseadh ar an ngnóthas árachais nó athárachais agus as an bpróiseas réitigh.

(51)

Maidir leis an bhfaisnéis a bhaineann le margú gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air agus faisnéis a bhaineann leis an gcaibidlíocht le faighteoirí ionchasacha sula gcuirfear an uirlis díolta gnó i bhfeidhm, is dócha go mbeidh an fhaisnéis sin íogair agus d’fhéadfadh sé go mbeidh rioscaí ag gabháil léi don iontaoibh sa mhargadh árachais. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, a áirithiú gur féidir nochtadh poiblí na faisnéise sin a cheanglaítear faoi Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) a chur siar ar feadh an ama is gá chun réiteach an ghnóthais árachais nó athárachais lena mbaineann a phleanáil agus a struchtúrú.

(52)

Tá gnóthas idirlinne ina ghnóthas árachais nó athárachais atá faoi úinéireacht iomlán nó pháirteach údaráis phoiblí amháin nó níos mó nó a rialaíonn an t-údarás réitigh é. Is é is príomhchuspóir do ghnóthas idirlinne a áirithiú go leanfar de na feidhmeanna criticiúla a sholáthar do shealbhóirí polasaí an ghnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air. Dá bhrí sin, ba cheart gnóthas idirlinne a fheidhmiú mar ghnóthas leantach inmharthana agus ba cheart é a chur ar ais ar an margadh a luaithe agus is iomchuí na dálaí nó é a fhoirceannadh i gcás nach mbeidh sé inmharthana a thuilleadh.

(53)

Leis an uirlis deighilte sócmhainní agus dliteanas ba cheart a chur ar a gcumas do na húdaráis sócmhainní, cearta nó dliteanais gnóthais faoi réiteach a aistriú chuig gléas eile chun na sócmhainní, cearta nó dliteanais sin a bhaint, a bhainistiú agus a fhoirceannadh. Chun cosc a chur ar bhuntáiste míchuí san iomaíocht ag an ngnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air, níor cheart an uirlis deighilte sócmhainní agus dliteanas, arb é a príomhfheidhm aistriú punainne a éascú, a úsáid ach amháin i gcomhar le huirlisí eile.

(54)

Ba cheart a áirithiú le córas éifeachtach réitigh gur féidir gnóthais árachais nó athárachais a réiteach ar bhealach ina n-íoslaghdófar an tionchar diúltach a bheidh ag cliseadh gnóthais ar shealbhóirí polasaí, ar cháiníocóirí, ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais. Ba cheart a áirithiú leis an díluacháil nó leis an gcomhshó, sula ndéanfar difear d’éilimh árachais agus athárachais, gurb iad scairshealbhóirí agus creidiúnaithe gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air a sheasfaidh na caillteanais ar dtús agus go seasfaidh siad cuid iomchuí de na costais a eascraíonn as an gcliseadh gnóthais árachais nó athárachais a luaithe a úsáidfear cumhacht réitigh. Dá réir sin, ba cheart a mhéadú leis an uirlis díluachála nó chomhshó an dreasacht do scairshealbhóirí agus do chreidiúnaithe gnóthas árachais nó athárachais agus, go pointe áirithe, do shealbhóirí polasaí, faireachán a dhéanamh ar shláinte gnóthais árachais nó athárachais le linn gnáthimthosca.

(55)

Tá sé tábhachtach a áirithiú go mbeidh an tsolúbthacht is gá ag na húdaráis réitigh, i raon imthosca, chun an gnóthas faoi réiteach a chur faoi leachtú sócmhainneach, a shócmhainní, a chearta agus a dhliteanais a aistriú ar na dálaí is fearr do shealbhóirí polasaí, nó na caillteanais atá fágtha a leithdháileadh. Is iomchuí a leagan síos, dá bhrí sin, gur cheart do na húdaráis réitigh a bheith in ann an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm i gcás inarb é is cuspóir don uirlis an gnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air a réiteach mar ghnóthas i leachtú sócmhainneach, agus i gcás ina n-aistrítear seirbhísí criticiúla árachais agus an chuid iarmharach den ghnóthas árachais nó athárachais ag scor den oibriú agus á foirceannadh. Sa chomhthéacs sin, d’fhéadfadh sé go mbeidh gá le hathstruchtúrú dliteanas árachais chun a áirithiú go leanfar de chuid ábharach den chumhdach árachais agus i gcás ina meastar gur chun leasa na sealbhóirí polasaí a dhéantar sin.

(56)

I gcás ina mbeidh ionchas réalaíoch ann go bhféadfar inmharthanacht an ghnóthais a athshlánú agus nach mbeidh sealbhóirí polasaí ag seasamh aon chaillteanas sa phróiseas réitigh, d’fhéadfaí an uirlis díluachála nó chomhshó a úsáid chun an gnóthas faoi réiteach a athshlánú mar ghnóthas leantach. I gcás mar sin, maille leis an réiteach trí dhíluacháil nó trí chomhshó ba cheart an lucht bainistíochta a athrú, seachas i gcás inarb iomchuí agus inar gá an lucht bainistíochta a choinneáil chun na cuspóirí réitigh a bhaint amach.

(57)

Ní hiomchuí an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm maidir le héilimh a mhéid a bheidh siad urraithe, comhthaobhaithe nó ráthaithe ar shlí eile toisc go bhféadfadh an díluacháil sin nó an comhshó sin a bheith neamhéifeachtach nó mar gheall ar an tionchar diúltach a d’fhéadfadh a bheith ag an díluacháil sin nó ag an gcomhshó sin ar an gcobhsaíocht airgeadais. Mar sin féin, chun a áirithiú go mbeidh an uirlis díluachála nó chomhshó éifeachtach agus go mbainfidh sí amach a cuspóirí, tá sé inmhianaithe gur féidir í a chur i bhfeidhm thar an réimse is leithne agus is féidir de dhliteanais neamhurraithe gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air. Dá ainneoin sin, is iomchuí cineálacha áirithe dliteanas neamhurraithe a eisiamh ó raon feidhme na huirlise díluachála nó comhshó. Dá réir sin, chun a áirithiú go leanfar d’fheidhmeanna criticiúla, níor cheart an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm maidir le dliteanais áirithe fhostaithe an ghnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air, ná maidir le héilimh thráchtála a bhaineann le hearraí agus seirbhísí atá criticiúil chun go bhfeidhmeoidh an gnóthas árachais nó athárachais ó lá go lá. Chun teidlíochtaí pinsin agus na méideanna pinsin atá dlite nó ag dul d’iontaobhais pinsean agus d’iontaobhaithe pinsean a chomhall, níor cheart an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm maidir le dliteanais gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air i leith scéim pinsin. Chun an riosca tógálachta sistéamaí a laghdú, níor cheart an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm maidir le dliteanais a eascróidh as rannpháirtíocht i gcórais íocaíochta ag a bhfuil aibíocht iarmhair is lú ná 7 lá, ná maidir le dliteanais gnóthais árachais nó athárachais, institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta, cé is moite d’eintitis atá ina gcuid den ghrúpa céanna, ag a bhfuil aibíocht tosaigh is lú ná 7 lá.

(58)

Ar cheann de phríomhchuspóirí an réitigh tá cosaint comhleasa sealbhóirí polasaí, na dtairbhithe agus na n-éilitheoirí. Níor cheart, dá bhrí sin, éilimh árachais agus athárachais a bheith faoi réir chur i bhfeidhm na huirlise díluachála nó comhshó ach amháin mar rogha dheireanach agus ba cheart do na húdaráis réitigh breithniú cúramach a dhéanamh ar na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ann dá ndéanfaí éilimh árachais a eascraíonn as conarthaí árachais atá ar seilbh ag daoine nádúrtha agus ag micrifhiontair agus fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide a dhíluacháil.

(59)

Ba cheart údaráis réitigh a bheith in ann dliteanais a eisiamh nó a eisiamh go páirteach i roinnt imthosca i gcás nach féidir na dliteanais sin a dhíluacháil nó a chomhshó laistigh de thréimhse ama réasúnta, i gcás ina bhfuil an t-eisiamh fíor-riachtanach agus comhréireach chun na cuspóirí réitigh a bhaint amach, nó i gcás ina scriosfaí an luach de thoradh chur i bhfeidhm na huirlise díluachála nó comhshó, rud a d’fhágfadh go mbeadh caillteanais a sheasfadh creidiúnaithe eile níos airde ná mura n-eisiafaí na dliteanais sin. I gcás ina gcuirfear na heisiaimh sin i bhfeidhm, féadfar leibhéal dhíluacháil nó chomhshó na ndliteanas incháilithe eile a mhéadú chun na heisiaimh sin a chur san áireamh, faoi réir an phrionsabail ‘creidiúnaí ar bith níos measa as’ a bheith á urramú. An tráth céanna, níor cheart a cheangal ar na Ballstáit réiteach a mhaoiniú óna mbuiséad ginearálta.

(60)

Agus an uirlis díluachála nó chomhshó á cur i bhfeidhm maidir le conarthaí árachais, ba cheart do na húdaráis réitigh a chur san áireamh gur tar éis an conradh a athstruchtúrú a chomhlíontar na híosleibhéil cumhdaigh éigeantacha faoin dlí is infheidhme. Níor cheart dó sin cosc a chur ar an údarás réitigh an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm maidir le héilimh árachais a tháinig chun cinn roimh dháta na gníomhaíochta réitigh.

(61)

De ghnáth, ba cheart do na húdaráis réitigh an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm ar bhealach ina dtugtar urraim do láimhseáil pari passu creidiúnaithe agus do rangú reachtúil na n-éileamh faoin dlí dócmhainneachta is infheidhme. Ba cheart, dá bhrí sin, caillteanais a iompar ar an gcéad dul síos le hionstraimí caipitil rialála, agus ba cheart iad a leithdháileadh ar scairshealbhóirí trí aistriú scaireanna a chur ar ceal nó trí mhór-chaolú. I gcás nach leor sin, ba cheart fiachas tánaisteach a chomhshó nó a dhíluacháil. Níor cheart dliteanais shinsearacha a chomhshó nó a dhíluacháil ach amháin i gcás ina ndéanfar an fiachas tánaisteach a chomhshó nó a dhíluacháil go hiomlán. Níor cheart a bheith in ann agóid a dhéanamh i gcoinne laghdú phríomhshuim na hionstraime nó laghdú phríomhshuim an dliteanais nó i gcoinne a comhshó de thoradh cumhachtaí díluachála nó comhshó a fheidhmiú ach amháin faoi dhlí Bhallstát an údaráis réitigh a d’fheidhmigh na cumhachtaí díluachála nó comhshó.

(62)

Maidir le díolúintí ó dhliteanais, inter alia le haghaidh córas íocaíochta agus socraíochta, creidiúnaithe fostaí nó trádála, nó rangú fabhrach, ba cheart feidhm chomhionann a bheith acu i dtríú tíortha agus san Aontas. Chun a áirithiú go bhféadfar dliteanais a dhíluacháil nó a chomhshó i dtríú tíortha, is gá a leagan síos go n-aithnítear an fhéidearthacht sin sna forálacha conarthacha faoi réir dhlí na dtríú tíortha. Níor cheart na téarmaí conarthacha sin a bheith ina gceangal le haghaidh dliteanais a eisiatar ó chur i bhfeidhm na huirlise díluachála nó comhshó, nó i gcás ina gceadaítear d’údarás réitigh an Bhallstáit lena mbaineann, le dlí an tríú tír nó le comhaontú ceangailteach a tugadh i gcrích leis an tríú tír sin, an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm.

(63)

Ba cheart do scairshealbhóirí agus do chreidiúnaithe rannchuidiú, a mhéid is gá, le sásra leithdháilte caillteanas gnóthais a bhfuil ag cliseadh air. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go n-iomprófar le hionstraimí caipitil Leibhéal 1, Leibhéal 2 agus Leibhéal 3 na caillteanais go hiomlán ag pointe neamh-inmharthanachta an ghnóthais árachais nó athárachais eisiúna. Dá réir sin, ba cheart a cheangal ar na húdaráis réitigh na hionstraimí sin a dhíluacháil ina n-iomláine, nó iad a chomhshó, i gcás inarb infheidhme, go hionstraimí Leibhéal 1, ag an bpointe neamh-inmharthanachta agus sula ndéanfar aon ghníomhaíocht réitigh. Chun na críche sin, ba cheart an pointe neamh-inmharthanachta a thuiscint mar an pointe ag a gcinneann an t-údarás réitigh lena mbaineann go gcomhlíonann an gnóthas árachais nó athárachais na coinníollacha le haghaidh réitigh, nó ag an bpointe ag a gcinneann an t-údarás réitigh lena mbaineann go scoirfeadh an gnóthas árachais nó athárachais de bheith inmharthana mura ndéanfaí na hionstraimí caipitil sin a dhíluacháil nó a chomhshó. Ba cheart na ceanglais sin a aithint sna téarmaí lena rialaítear an ionstraim, agus in aon réamheolaire nó doiciméid tairisceana a fhoilsítear nó a sholáthraítear i ndáil leis na hionstraimí.

(64)

Chun forghníomhú éifeachtach an réitigh a áirithiú, ba cheart na cumhachtaí dlíthiúla riachtanacha go léir a bheith ag na húdaráis réitigh ar féidir iad a fheidhmiú, i dteaglamaí difriúla, nuair a bheidh na huirlisí réitigh á gcur i bhfeidhm acu. Ar na cumhachtaí dlíthiúla sin, ba cheart a áireamh an chumhacht scaireanna i ngnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air a aistriú, nó an chumhacht sócmhainní, cearta nó dliteanais gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air a aistriú chuig eintiteas eile, lena n-áirítear gnóthas eile nó gnóthas idirlinne, an chumhacht scaireanna a dhíluacháil nó a chealú, nó dliteanais gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air a dhíluacháil nó a chomhshó, an chumhacht an lucht bainistíochta a athrú agus an chumhacht moratóir sealadach a fhorchur maidir le híocaíocht éileamh. Tá gá le cumhachtaí coimhdeacha, lena n-áirítear an chumhacht a cheangal ar chodanna eile de ghrúpa leanúint de sheirbhísí fíor-riachtanacha.

(65)

Ní gá na bealaí beachta a leagan síos trínar cheart d’údaráis réitigh idirghabháil a dhéanamh sa ghnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air. Ba cheart an rogha a bheith ag na húdaráis réitigh idir smacht a ghlacadh trí idirghabháil dhíreach sa ghnóthas árachais nó athárachais nó trí ordú forghníomhaithe. Ba cheart dóibh cinneadh a dhéanamh de réir imthosca an cháis.

(66)

Is gá ceanglais nós imeachta a leagan síos chun a áirithiú go dtabharfar fógra iomchuí maidir le gníomhaíochtaí réitigh agus go gcuirfear an pobal ar an eolas fúthu. Mar sin féin, ós rud é gur dócha gur faisnéis íogair a bheidh san fhaisnéis a gheobhaidh na húdaráis réitigh agus a gcomhairleoirí gairmiúla le linn an phróisis réitigh, ba cheart í a bheith faoi réir córas éifeachtach rúndachta, sula gcuirfear an réiteach faoi bhráid an phobail. Aon fhaisnéis a sholáthrófar i leith cinnidh sula ndéanfar an cinneadh sin, bíodh sin i dtaobh na coinníollacha réitigh a bheith comhlíonta, i dtaobh uirlis shonrach a úsáid nó i dtaobh aon ghníomhaíocht a úsáid i rith na n-imeachtaí, ní mór a thoimhdiú go mbeidh tionchair aici sin ar na leasanna poiblí agus príobháideacha a mbaineann an ghníomhaíocht leo. Dá bhrí sin, is gá a áirithiú go mbeidh sásraí iomchuí ann chun rúndacht na faisnéise sin a choimeád, lena n-áirítear ábhar agus sonraí na bpleananna téarnaimh agus réitigh agus toradh aon mheasúnaithe a dhéanfar sa chomhthéacs sin.

(67)

Níor cheart cosc a chur ar mhalartuithe faisnéise idir údaráis réitigh agus údaráis chánach. Ba cheart na malartuithe sin a bheith i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, agus, i gcás ina dtionscnaíonn an fhaisnéis i mBallstát eile, níor cheart í a mhalartú ach amháin le toiliú sainráite an údaráis ábhartha as ar tháinig an fhaisnéis.

(68)

Ba cheart cumhachtaí coimhdeacha a bheith ag na húdaráis réitigh chun a áirithiú go ndéanfar aistriú éifeachtach ar scaireanna nó ar ionstraimí fiachais agus ar shócmhainní, ar chearta agus ar dhliteanais chuig ceannaitheoir tríú páirtí nó chuig gnóthas idirlinne. Go háirithe, chun aistriú éileamh árachais nó athárachais a éascú gan difear a dhéanamh do phróifíl riosca fhoriomlán na punainne gaolmhaire agus do phróifíl riosca fhoriomlán na bhforálacha teicniúla comhlachaithe agus na gceanglas caipitil, ba cheart na tairbhí eacnamaíocha a sholáthraítear le comhaontuithe athárachais a chaomhnú. Ba cheart, dá bhrí sin, é a bheith ar a gcumas do na húdaráis réitigh éilimh árachais nó athárachais a aistriú mar aon lena gcearta athárachais comhfhreagracha. Ba cheart a áireamh sa chumas sin an chumhacht cearta tríú páirtí a bhaint de na hionstraimí nó de na sócmhainní arna n-aistriú, an chumhacht conarthaí a fhorfheidhmiú agus an chumhacht foráil a dhéanamh maidir le leanúnachas na socruithe i dtaca le faighteoir na sócmhainní agus na scaireanna arna n-aistriú. Níor cheart difear a dhéanamh don cheart atá ag páirtí conradh le gnóthas faoi réiteach, nó le grúpeintiteas dá chuid, a fhoirceannadh ar chúiseanna eile seachas réiteach an ghnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air. Thairis sin, maidir leis an ngnóthas árachais iarmharach nó an gnóthas athárachais iarmharach atá á fhoirceannadh faoi ghnáthimeachtaí dócmhainneachta, ba cheart an chumhacht choimhdeach a bheith ag na húdaráis réitigh a cheangal air seirbhísí a sholáthar atá riachtanach chun é a chur ar a chumas don ghnóthas ar aistríodh sócmhainní nó scaireanna chuige de bhua chur i bhfeidhm na huirlise díolta gnó nó na huirlise gnóthais idirlinne chun a ghnó a fheidhmiú.

(69)

De réir Airteagal 47 den Chairt, tá sé de cheart ag gach duine a ndéantar a chearta nó a cearta agus a shaoirsí nó a saoirsí, arna ráthú le dlí an Aontais, a shárú, leigheas éifeachtach a fháil os comhair binse. Dá bhrí sin, ba cheart na cinntí a dhéanfaidh na húdaráis réitigh a bheith faoi réir ceart achomhairc.

(70)

Féadfar go dteastódh measúnuithe eacnamaíocha casta agus mórchorrlach lánroghnach le haghaidh na mbeart bainistíochta géarchéime a dhéanfaidh na húdaráis réitigh. Tá ag na húdaráis réitigh, go sonrach, an saineolas is gá chun na measúnuithe sin a dhéanamh agus chun úsáid iomchuí an chorrlaigh lánroghnaigh a chinneadh. Is tábhachtach, dá bhrí sin, a áirithiú go n-úsáidfidh na cúirteanna náisiúnta measúnuithe eacnamaíocha casta a dhéanfaidh na húdaráis réitigh sa chomhthéacs sin mar bhunús nuair a bheidh na bearta bainistíochta géarchéime lena mbaineann á n-athbhreithniú. Níor cheart do chineál casta na measúnuithe sin, áfach, cosc a chur ar chúirteanna náisiúnta scrúdú a dhéanamh féachaint an bhfuil an fhianaise ar a bhfuil an t-údarás réitigh ag brath cruinn, iontaofa agus comhsheasmhach ó thaobh fíricí de, an bhfuil an fhaisnéis ábhartha uile san fhianaise sin ar cheart í a chur san áireamh chun measúnú a dhéanamh ar chás casta agus an seasann an fhianaise leis na conclúidí ar thángthas orthu ar bhonn na fianaise sin.

(71)

Chun dul i ngleic le cásanna práinne, is gá foráil a dhéanamh nach mbeadh sé mar thoradh ar achomharc a thaisceadh go gcuirfí éifeachtaí an chinnidh a bhfuiltear ag agóid ina choinne ar fionraí go huathoibríoch agus go mbeadh cinneadh an údaráis réitigh infhorfheidhmithe láithreach agus glacadh leis gur i gcoinne leas an phobail a bheadh a fhionraíocht.

(72)

Is gá tríú páirtithe a chosaint, ar tríú páirtithe iad a fhaigheann, de mheon macánta, sócmhainní, cearta agus dliteanais an ghnóthais faoi réiteach de bhua fheidhmiú cumhachtaí réitigh ag na húdaráis. Is gá freisin cobhsaíocht na margaí airgeadais a áirithiú. Dá bhrí sin, le ceart achomhairc níor cheart difear a dhéanamh d’aon ghníomh riaracháin nó d’aon idirbheart arna thabhairt i gcrích ar bhonn cinneadh a cuireadh ar neamhní. I gcásanna mar sin, ba cheart na leigheasanna ar chinneadh éagórach a bheith teoranta do chúiteamh a bhronnadh as an díobháil a d’fhulaing na daoine dá ndéantar difear.

(73)

Féadfar gur ghá bearta bainistíochta géarchéime a dhéanamh go práinneach mar gheall ar na rioscaí tromchúiseacha don chobhsaíocht airgeadais sa Bhallstát lena mbaineann agus san Aontas. Maidir le haon nós imeachta faoin dlí náisiúnta a bhaineann leis an iarratas ar údarú breithiúnach ex-ante ar bheart bainistíochta géarchéime agus breithniú na cúirte ar an iarratas sin, ba cheart é a bheith gasta dá bhrí sin. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú gur féidir leis an údarás lena mbaineann a chinneadh a dhéanamh láithreach tar éis don chúirt a húdarú a thabhairt. Ba cheart an fhéidearthacht sin a bheith gan dochar do cheart na bpáirtithe leasmhara iarratas a dhéanamh chun na cúirte chun an cinneadh a chur ar neamhní. Mar sin féin, níor cheart an fhéidearthacht sin a dheonú ach amháin ar feadh tréimhse theoranta tar éis don údarás réitigh an beart bainistíochta géarchéime a dhéanamh chun nach gcuirfear moill mhíchuí ar chur i bhfeidhm an chinnidh réitigh.

(74)

Is ar mhaithe le réiteach éifeachtúil, agus leis an ngá le coinbhleachtaí dlínse a sheachaint, nach n-osclófar nó nach leanfar d’aon imeachtaí dócmhainneachta le haghaidh gnóthas árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air fad agus atá an t-údarás réitigh ag feidhmiú a chumhachtaí réitigh nó ag cur uirlisí réitigh i bhfeidhm, seachas ar thionscnamh an údaráis réitigh, nó le toiliú an údaráis réitigh. Is gá a leagan síos, dá bhrí sin, gur féidir oibleagáidí conarthacha áirithe a chur ar fionraí ar feadh tréimhse theoranta chun é a chur ar a gcumas do na húdaráis réitigh na huirlisí réitigh a chur i bhfeidhm. Níor cheart feidhm a bheith ag an bhféidearthacht sin, áfach, maidir le hoibleagáidí a bhaineann le córais a ainmníonn Ballstát dá dtagraítear i dTreoir 98/26/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8), contrapháirtithe lárnacha san áireamh. Le Treoir 98/26/CE, laghdaítear an riosca a bhaineann le bheith rannpháirteach i gcórais íocaíochta agus socraíochta urrús, go háirithe trí shuaitheadh a laghdú i gcás dócmhainneacht rannpháirtí i gcóras den chineál sin. Is gá a áirithiú go mbeidh feidhm ag na cosaintí sin fós i gcásanna práinne agus go gcoimeádfar deimhneacht iomchuí d’oibreoirí córas íocaíochta agus socraíochta urrús agus do rannpháirtithe eile sa mhargadh. Dá bhrí sin, níor cheart a mheas, per se, go bhfuil beart coiscthe géarchéime nó beart bainistíochta géarchéime ina n-imeachtaí dócmhainneachta de réir bhrí Threoir 98/26/CE, ar choinníoll go leanfar de chur i gcrích na n-oibleagáidí substainteacha faoi na conarthaí lena mbaineann.

(75)

Is gá a áirithiú go mbeidh ag na húdaráis réitigh, agus iad ag aistriú sócmhainní agus dliteanas chuig ceannaitheoir ón earnáil phríobháideach nó chuig gnóthas idirlinne, dóthain ama chun conarthaí a chaithfear a aistriú a shainaithint. Ba cheart, dá bhrí sin, do na húdaráis réitigh a bheith in ann srian a chur ar chearta contrapháirtithe clabhsúr a chur ar chonarthaí airgeadais, iad a luathú nó a fhoirceannadh ar shlí eile sula ndéanfar an t-aistriú. Leis na srianta sin, ba cheart do na húdaráis réitigh a bheith in ann léargas fírinneach a fháil ar chlár comhardaithe an ghnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air gan na hathruithe ar luach agus ar raon feidhme a bheadh i gceist le feidhmiú forleathan na gceart chun foirceanta, agus ba cheart iad a bheith ina gcuidiú chun cruthú éagobhsaíochta sa mhargadh a sheachaint. Níor cheart cur isteach ar chearta conarthacha contrapháirtithe ach a mhéid is lú is gá. Níor cheart, dá bhrí sin, feidhm a bheith ag aon srian a fhorchuirfidh na húdaráis réitigh ar chearta chun foirceanta ach amháin maidir le bearta bainistíochta géarchéime nó le teagmhais a bheadh bainteach go díreach le cur i bhfeidhm na mbeart sin. Ba cheart leanúint de na cearta foirceanta a eascraíonn ó aon mhainneachtain eile, lena n-áirítear mainneachtain íocaíocht a dhéanamh nó corrlach a sholáthar.

(76)

Is gá socruithe margaidh caipitil dlisteanacha a chaomhnú i gcás ina n-aistreofar cuid de shócmhainní, de chearta agus de dhliteanais gnóthais árachais nó athárachais a bhfuil ag cliseadh air, ach ní iad ar fad. Is iomchuí, dá bhrí sin, coimircí a leagan síos chun cosc a chur ar scaradh dliteanas, ceart agus conarthaí atá nasctha, lena n-áirítear conarthaí leis an gcontrapháirtí céanna a chumhdaítear le socruithe urrúis, socruithe comhthaobhachta airgeadais aistrithe teidil, socruithe fritháirimh, comhaontuithe glanluachála clabhsúir, agus socruithe airgeadais struchtúrtha. I gcás ina mbeidh feidhm ag na coimircí sin, ba cheart do na húdaráis réitigh a bheith faoi cheangal gach conradh nasctha a aistriú laistigh de shocrú cosanta, nó iad ar fad a fhágáil sa ghnóthas árachais nó athárachais iarmharach a bhfuil ag cliseadh uirthi. Ba cheart a áirithiú leis na coimircí sin nach ndéanfar difear don láimhseáil caipitil rialála ar nochtaí faoi réir socrú glanluachála chun críocha Threoir 2009/138/CE.

(77)

Chun cobhsaíocht airgeadais a sholáthar don ghnóthas árachais nó athárachais, ba cheart moratóir a thabhairt isteach maidir le cearta géillte sealbhóirí polasaí. Leis an moratóir sin agus leis an gcobhsaíocht airgeadais don ghnóthas lena mbaineann a leanfadh as, ba cheart dóthain ama a bheith ag na húdaráis réitigh chun na gnóthais sin a luacháil agus chun measúnú a dhéanamh ar na huirlisí réitigh ba cheart a chur i bhfeidhm. Ba cheart a áirithiú leis an moratóir sin freisin go láimhseálfaí ar an gcaoi chéanna na sealbhóirí polasaí uile agus, dá réir sin, drochthionchair airgeadais ar shealbhóirí polasaí nach mbeadh ar cheann de na chéad sealbhóirí chun a bpolasaí a ghéilleadh. Ó tharla go bhfuil sé ar cheann de chuspóirí an réitigh go leanfar den chumhdach árachais, ba cheart do shealbhóirí polasaí leanúint d’aon íocaíochtaí éigeantacha a dhéanamh faoi na conarthaí árachais nó athárachais lena mbaineann, lena n-áirítear i gcás blianachtaí.

(78)

Éascófar gníomhaíocht chomhordaithe i gcás ina gclisfidh ar ghrúpa trasteorann trína áirithiú go mbeidh na huirlisí agus na cumhachtaí réitigh céanna ag na húdaráis réitigh. Tá gá le tuilleadh gníomhaíochta, áfach, chun comhar a chur chun cinn agus chun freagairtí náisiúnta ilroinnte a chosc. Ba cheart, dá bhrí sin, a cheangal ar na húdaráis réitigh dul i gcomhairle lena chéile agus dul i gcomhar lena chéile laistigh de na coláistí réitigh chun grúpscéim réitigh a chomhaontú nuair a bheidh grúpeintitis á réiteach. Chun foráil a dhéanamh maidir le fóram plé agus maidir le teacht ar an gcomhaontú sin, ba cheart coláistí réitigh a bhunú timpeall ar chroílár na gcoláistí maoirseoirí reatha trí na húdaráis réitigh a chuimsiú agus trí aireachtaí inniúla, EIOPA agus, i gcás inarb iomchuí, údaráis atá freagrach as scéim ráthaíochta árachais a dhéanamh rannpháirteach. Níor cheart coláistí réitigh a bheith ina gcomhlachtaí cinnteoireachta, ach ba cheart iad a bheith ina n-ardáin lena n-éascaítear an chinnteoireacht a dhéanann na húdaráis náisiúnta agus, an tráth céanna, ba cheart é a bheith faoi na húdaráis náisiúnta lena mbaineann cinntí comhpháirteacha a dhéanamh.

(79)

I bhfianaise na bhforbairtí rialála mar fhreagairt ar an ngéarchéim airgeadais dhomhanda, na taithí a fuarthas ó bhí an ghéarchéim sin ann, agus chur i bhfeidhm na Treorach seo, ba cheart don Choimisiún, tar éis dó dul i gcomhairle le EIOPA, tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina ndéanfar measúnú ar oiriúnacht na n-íoschaighdeán coiteann do scéimeanna ráthaíochta árachais laistigh den Aontas. Ba cheart ar a laghad an méid seo a leanas a dhéanamh sa tuarascáil sin: measúnú a dhéanamh ar staid reatha scéimeanna ráthaíochta árachais sna Ballstáit (leibhéal cumhdaigh, cineálacha árachais a chumhdaítear, truicir); roghanna beartais a phlé, lena n-áirítear na roghanna éagsúla beartais ar nós scéimeanna ráthaíochta árachais a úsáid chun leanúint de pholasaithe árachais nó chun iad a leachtú, agus ar an gcaoi sin aird chuí a thabhairt ar na difríochtaí i dtáirgí árachais i mBallstáit éagsúla; measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le bunlíne íosta a thabhairt isteach do scéimeanna ráthaíochta árachais ar fud an Aontais agus, i gcás inarb iomchuí, na céimeanna is gá a leagan amach chun bunlíne íosta a thabhairt isteach. Ba cheart togra reachtach a bheith ag gabháil leis an tuarascáil i gcás inarb iomchuí.

(80)

Agus grúpaí trasteorann á réiteach ba cheart cothromaíocht a bhaint amach idir, ar lámh amháin, an gá atá le nósanna imeachta lena gcuirtear criticiúlacht an cháis san áireamh agus lena mbítear in ann réitigh éifeachtúla, chothroma agus chaoithiúla a chruthú don ghrúpa trí chéile agus, ar an lámh eile, an gá atá le sealbhóirí polasaí, an fíorgheilleagar agus cobhsaíocht airgeadais a chosaint sna Ballstáit uile ina bhfeidhmíonn an grúpa. Dá bhrí sin, ba cheart do na húdaráis réitigh dhifriúla a dtuairimí a chur in iúl sa choláiste réitigh agus ba cheart aon ghníomhaíocht réitigh a mholfaidh an t-údarás réitigh ar ghrúpleibhéal a ullmhú agus a phlé i measc údaráis réitigh dhifriúla i gcomhthéacs na bpleananna réitigh grúpa. Chun cinntí gasta agus comhpháirteacha a éascú i gcás inar féidir, ba cheart do choláistí réitigh tuairimí údaráis réitigh na mBallstát uile ina bhfeidhmíonn an grúpa a chur san áireamh freisin.

(81)

Ba cheart a chur san áireamh i gcónaí i ngníomhaíochtaí réitigh a dhéanann an t-údarás réitigh ar ghrúpleibhéal a dtionchar ar shealbhóirí polasaí, ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais sna Ballstáit ina bhfeidhmíonn an grúpa. Ba cheart údaráis réitigh an Bhallstáit ina mbunaítear foghnóthas a bheith in ann agóid a dhéanamh, mar rogha dheireanach agus i gcásanna ina mbeidh údar cuí leo, in aghaidh chinntí an údaráis réitigh ar ghrúpleibhéal i gcás ina mbeidh na húdaráis réitigh sin den tuairim nach iomchuí na gníomhaíochtaí agus na bearta réitigh, de bharr an ghá le sealbhóirí polasaí, an fíorgheilleagar agus an chobhsaíocht airgeadais sa Bhallstát sin a chosaint, sin nó de bharr oibleagáidí a mbeidh gnóthais inchomparáide sa Bhallstát sin faoina réir.

(82)

Le grúpscéimeanna réitigh, ba cheart réiteach comhordaithe a éascú, rud ar dócha go dtiocfaidh an toradh is fearr as do ghnóthas uile grúpa. Dá bhrí sin, ba cheart do na húdaráis réitigh ar ghrúpleibhéal grúpscéimeanna réitigh a mholadh agus na scéimeanna sin a chur faoi bhráid an choláiste réitigh. Maidir leis na húdaráis réitigh nach n-aontaíonn le grúpscéim réitigh nó a chinneann gníomhaíocht réitigh neamhspleách a dhéanamh, ba cheart dóibh míniú a thabhairt don údarás réitigh ar ghrúpleibhéal agus do na húdaráis réitigh eile a chumhdaítear leis an ngrúpscéim réitigh ar na cúiseanna nach n-aontaíonn siad leis an scéim agus ba cheart dóibh fógra a thabhairt faoi na cúiseanna sin, mar aon le mionsonraí maidir le haon ghníomhaíocht réitigh neamhspleách atá beartaithe acu a dhéanamh. Ba cheart d’aon údarás réitigh a chinneann imeacht as an ngrúpscéim réitigh machnamh cuí a dhéanamh ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige sin ar shealbhóirí polasaí, ar an bhfíorgheilleagar agus ar chobhsaíocht airgeadais sna Ballstáit ina bhfuil na húdaráis réitigh eile lonnaithe agus ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an imeacht sin ar chodanna eile den ghrúpa.

(83)

Chun gníomhaíocht chomhordaithe ar leibhéal an ghrúpa a áirithiú, ba cheart iarraidh ar na húdaráis réitigh an uirlis chéanna a chur i bhfeidhm, laistigh de ghrúpscéim réitigh, maidir le heintitis atá páirteach sa ghrúpa a chomhlíonann na coinníollacha le haghaidh réitigh. Ba cheart, dá réir sin, an chumhacht a bheith ag na húdaráis réitigh ar ghrúpleibhéal an uirlis gnóthais idirlinne a chur i bhfeidhm ar leibhéal an ghrúpa chun an grúpa ina iomláine a chobhsú agus chun úinéireacht na bhfoghnóthas a aistriú chuig an ngnóthas idirlinne d’fhonn na foghnóthais sin a dhíol ar aghaidh, bíodh sin mar phacáiste nó ina n-aonar, i gcás inarb iomchuí dálaí an mhargaidh. Ina theannta sin, ba cheart an chumhacht a bheith ag an údarás réitigh ar ghrúpleibhéal an uirlis díluachála nó chomhshó a chur i bhfeidhm ar leibhéal an mháthairghnóthais.

(84)

Chun gnóthais árachais agus athárachais agus grúpaí atá gníomhach go hidirnáisiúnta a réiteach go héifeachtach, teastaíonn comhar idir na Ballstáit agus údaráis réitigh tríú tíortha. Chun na críche sin, i gcás ina mbeidh údar leis de bharr an cháis faoi chaibidil, ba cheart an chumhacht a thabhairt do EIOPA creatsocruithe comhair neamhcheangailteacha a fhorbairt agus a dhéanamh le húdaráis na dtríú tíortha i gcomhréir le hAirteagal 33 de Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010. Ar an gcúis chéanna, ba cheart cead a thabhairt do na húdaráis náisiúnta socruithe déthaobhacha a thabhairt i gcrích le húdaráis tríú tíortha i gcomhréir le creatsocruithe comhair EIOPA. Le forbairt na socruithe déthaobhacha sin, ba cheart pleanáil éifeachtach, cinnteoireacht éifeachtach agus comhordú éifeachtach a áirithiú i leith na ngnóthas árachais agus athárachais sin atá gníomhach go hidirnáisiúnta. Chun cothrom na Féinne a chruthú, ba cheart na socruithe déthaobhacha sin a bheith cómhalartach, lena dtabharfadh na húdaráis réitigh aitheantas dá n-imeachtaí faoi seach agus lena bhforfheidhmídís a n-imeachtaí faoi seach, murab é go mbeadh feidhm ag aon eisceacht a d’fhágfadh gur féidir diúltú d’imeachtaí réitigh tríú tíortha a aithint.

(85)

Ba cheart don chomhar idir údaráis réitigh tarlú i dtaca le foghnóthais an Aontais nó grúpaí tríú tíortha agus i dtaca le brainsí de ghnóthais árachais agus athárachais an Aontais nó de ghnóthais árachais nó athárachais tríú tíortha. Is gnóthais arna mbunú san Aontas iad foghnóthais de ghrúpaí tríú tíortha agus, dá bhrí sin, beidh siad faoi réir dhlí an Aontais go hiomlán, lena n-áirítear cur i bhfeidhm aon uirlisí réitigh. Is gá, áfach, go gcoimeádfaidh na Ballstáit an ceart gníomhú maidir le brainsí gnóthas árachais agus athárachais a bhfuil a gceannoifig acu i dtríú tíortha, i gcás ina gcuirfí an fíorgheilleagar nó cobhsaíocht airgeadais san Aontas i mbaol de bharr imeachtaí réitigh tríú tíortha a bhaineann le brainse a aithint nó a chur i bhfeidhm, nó i gcás nach ndéanfaí sealbhóirí polasaí an Aontais agus sealbhóirí polasaí tríú tíortha a láimhseáil ar bhealach cothrom. Sna himthosca sin, ba cheart é a bheith de cheart ag na Ballstáit, tar éis dóibh dul i gcomhairle lena n-údaráis réitigh, diúltú d’aitheantas a thabhairt d’imeachtaí réitigh tríú tíortha.

(86)

Níor cheart le cur chun feidhme na Treorach seo cosc a chur ar na scéimeanna ráthaíochta árachais náisiúnta a bheith ar aon dul leis an gcreat téarnaimh agus réitigh, gan beann ar fhoinse maoinithe na scéimeanna ráthaíochta árachais náisiúnta. Níor cheart le húsáid uirlisí agus cumhachtaí réitigh chuig gnóthas árachais nó athárachais cosc a chur ar shealbhóirí polasaí, tairbhithe agus éilitheoirí eile a chúiteamh trí na scéimeanna ráthaíochta árachais náisiúnta sin.

(87)

Ba cheart do EIOPA cóineasú chleachtais na n-údarás réitigh a chur chun cinn trí threoirlínte a eisítear i gcomhréir le hAirteagal 16 de Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010. Go háirithe, ba cheart do EIOPA na nithe uile seo a leanas a shonrú: (a) sonraí breise i ndáil leis na critéir a bhaineann le cur i bhfeidhm oibleagáidí simplithe maidir le gnóthais áirithe; (b) raon cásanna le haghaidh pleananna réamhghabhálacha téarnaimh agus íosliosta táscairí cáilíochtúla agus cainníochtúla; (c) na critéir maidir le sainaithint na bhfeidhmeanna criticiúla; (d) ábhair agus critéir bhreise maidir leis an measúnú ar inréiteacht; (e) na mionsonraí maidir leis na bearta chun aghaidh a thabhairt ar bhaic ar inréiteacht nó iad a bhaint agus na himthosca ina bhféadfar gach beart a chur i bhfeidhm; agus (f) conas ba cheart faisnéis a sholáthar i bhfoirm achoimre nó chomhchoiteann chun críocha ceanglas rúndachta.

(88)

Le caighdeáin theicniúla i seirbhísí airgeadais, ba cheart comhchuibhiú leanúnach agus cosaint leordhóthanach na sealbhóirí polasaí, na n-infheisteoirí agus na dtomhaltóirí ar fud an Aontais a éascú. Mar chomhlacht a bhfuil saineolas an-speisialaithe aige, bheadh sé éifeachtúil agus iomchuí forbairt dréachtchaighdeán teicniúil rialála agus cur chun feidhme nach bhfuil baint ag roghanna beartais leo a chur ar iontaoibh EIOPA, chun iad a chur faoi bhráid an Choimisiúin.

(89)

Ba cheart don Choimisiún, i gcás ina ndéantar foráil ina leith sa Treoir seo, na dréachtchaighdeáin theicniúla rialála arna bhforbairt ag EIOPA a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha tarmligthe de bhun Airteagal 290 CFAE, i gcomhréir le hAirteagail 10 go 14 de Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010 chun na gnéithe uile seo a leanas a shonrú: (a) na critéir chun gnóthas a chur faoi réir pleanáil réamhghabhálach téarnaimh, na modhanna atá le húsáid agus sciartha den mhargadh á gcinneadh chun críocha pleanála téarnaimh agus an fhaisnéis atá le bheith sna pleananna réamhghabhálacha téarnaimh; (b) inneachar na bpleananna réitigh agus inneachar na bpleananna réitigh grúpa; (c) gnéithe éagsúla den luacháil, lena n-áirítear na himthosca ina measfar go bhfuil duine neamhspleách chun críocha luacháil a dhéanamh, na modheolaíochtaí chun measúnú a dhéanamh ar luach na sócmhainní agus na ndliteanas i gcomhthéacs réitigh, deighilt luachálacha éagsúla, modheolaíocht chun an maolán a ríomh i leith caillteanais bhreise atá le háireamh i luachálacha sealadacha, modheolaíochtaí agus prionsabail maidir le luacháil dliteanas a eascraíonn as díorthaigh agus an mhodheolaíocht chun an difríocht sa láimhseáil a luacháil; (d) inneachar na dtéarmaí conarthacha a bheidh le cur san áireamh i gconarthaí airgeadais arna rialú faoi dhlí tríú tíortha; (e) feidhmiú oibríochtúil na gcoláistí réitigh. Ba cheart don Choimisiún, i gcás ina ndéantar foráil dó sa Treoir seo, na dréachtchaighdeáin theicniúla cur chun feidhme a fhorbróidh EIOPA a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme de bhun Airteagal 291 CFAE, i gcomhréir le hAirteagal 15 de Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010 chun na nósanna imeachta, an t-inneachar agus tacar íosta foirmeacha caighdeánacha agus teimpléad a shonrú maidir le soláthar na faisnéise chun críocha pleananna réitigh agus comhair ón ngnóthas árachais nó athárachais.

(90)

I dTreoir 2004/25/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9), i dTreoir 2007/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) agus i dTreoir (AE) 2017/1132 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), tá rialacha maidir le cosaint scairshealbhóirí agus creidiúnaithe gnóthas a thagann faoi raon feidhme na dTreoracha sin. I gcás nach mór d’údaráis réitigh gníomhú go gasta, d’fhéadfadh sé go mbeidh na rialacha sin ina mbac ar ghníomhaíocht réitigh éifeachtach agus ar chur i bhfeidhm uirlisí agus cumhachtaí réitigh ag údaráis réitigh. Ba cheart, dá bhrí sin, na maoluithe faoi Threoir 2014/59/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12) agus faoi Rialachán (AE) 2021/23 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13) a shíneadh chun bearta a chumhdach a dhéantar i gcomhthéacs gnóthais árachais agus athárachais a réiteach. Chun a áirithiú go mbeidh an t-uasmhéid deimhneachta dlíthiúla ann do pháirtithe leasmhara, ba cheart na maoluithe sin a leagan amach go soiléir, ba cheart iad a bheith cúng, agus níor cheart iad a úsáid ach chun leasa an phobail agus nuair a bhainfear na truicir réitigh amach.

(91)

Chun comhroinnt faisnéise leordhóthanach agus rochtain ar an bhfaisnéis sin a sholáthar do gach údarás lena mbaineann, is gá a áirithiú go ndéanfar ionadaíocht ar údaráis réitigh sna fóraim ábhartha uile agus go dtairbheoidh EIOPA den saineolas is gá chun na cúraimí a chomhlíonadh a bhaineann le téarnamh agus réiteach gnóthas árachais agus athárachais. Dá bhrí sin, ba cheart Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010 a leasú chun údaráis réitigh a ainmniú mar údaráis inniúla dá dtagraítear sa Rialachán sin. An t-asamhlú sin idir údaráis réitigh agus údaráis inniúla, is asamhlú é atá i gcomhréir leis na feidhmeanna a chuirtear síos do EIOPA, de bhun Airteagal 25 de Rialachán (AE) Uimh. 1094/2010 chun cur le forbairt agus comhordú pleananna téarnaimh agus réitigh, agus páirt ghníomhach a ghlacadh iontu.

(92)

Maidir le gnóthais árachais agus athárachais, leo sin a rialaíonn a ngnó go héifeachtach, agus lena gcomhlacht riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta, is gá a áirithiú go gcomhlíonfaidh siad a n-oibleagáidí i ndáil le réiteach na ngnóthas sin. Maidir leis na gnóthais sin, leo sin a rialaíonn a ngnó go héifeachtach, agus lena gcomhlacht riaracháin, bainistíochta agus maoirseachta, is gá freisin a áirithiú go mbeidh siad faoi réir na láimhseála céanna ar fud an Aontais. Ba cheart a cheangal ar na Ballstáit, dá bhrí sin, foráil a dhéanamh maidir le smachtbhannaí riaracháin agus bearta eile riaracháin a bheidh éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Leis na smachtbhannaí riaracháin agus bearta riaracháin eile sin, ba cheart ceanglais fhíor-riachtanacha áirithe a chomhlíonadh maidir le seoltaí, na critéir a bheidh le cur san áireamh nuair a bheidh smachtbhanna riaracháin nó beart riaracháin eile á gcur i bhfeidhm, foilsiú smachtbhannaí riaracháin nó beart riaracháin eile, príomhchumhachtaí chun pionóis a ghearradh agus leibhéil fíneálacha riaracháin. Faoi réir dianrúndacht ghairmiúil, ba cheart do EIOPA bunachar sonraí láir a choinneáil de gach smachtbhanna riaracháin agus de gach beart riaracháin eile agus den fhaisnéis maidir leis na hachomhairc a thuairiscíonn údaráis mhaoirseachta agus údaráis réitigh dó.

(93)

Níor cheart a cheangal ar na Ballstáit rialacha a leagan síos maidir le smachtbhannaí riaracháin nó bearta riaracháin eile le haghaidh sáruithe ar an Treoir seo atá faoi réir an dlí choiriúil náisiúnta. Mar sin féin, le smachtbhannaí coiriúla a choimeád in ionad smachtbhannaí riaracháin nó bearta riaracháin eile le haghaidh sáruithe, níor cheart cumas na n-údarás réitigh agus na n-údarás maoirseachta a laghdú nó tionchar a imirt ar aon slí eile air chun comhoibriú, faisnéis a rochtain agus í a mhalartú go tráthúil le húdaráis réitigh agus le húdaráis mhaoirseachta i mBallstáit eile, lena n-áirítear tar éis na sáruithe lena mbaineann a tharchur chuig na húdaráis bhreithiúnacha inniúla le haghaidh ionchúisimh.

(94)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir na Treorach seo a ghnóthú go leordhóthanach, eadhon comhchuibhiú a dhéanamh ar na rialacha agus na próisis chun gnóthais árachais agus athárachais a réiteach, ach de bharr na dtionchar a bheadh ag cliseadh aon ghnóthais ar an Aontas trí chéile, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú.

(95)

Agus cinntí nó gníomhaíochtaí á ndéanamh faoin Treoir seo, ba cheart d’údaráis mhaoirseachta agus d’údaráis réitigh aird chuí a thabhairt i gcónaí ar thionchar a gcinntí agus a ngníomhaíochtaí ar shealbhóirí polasaí, ar an bhfíorgheilleagar agus ar an gcobhsaíocht airgeadais i mBallstáit eile agus ba cheart dóibh breithniú a dhéanamh ar thábhacht aon fhoghnóthais nó ar thábhacht gníomhaíochtaí trasteorann do shealbhóirí polasaí, don earnáil airgeadais agus do gheilleagar an Bhallstáit ina mbunaítear foghnóthas nó ina ndéantar na gníomhaíochtaí, fiú i gcásanna ina bhfuil tábhacht níos lú ag baint leis an bhfoghnóthas nó leis na gníomhaíochtaí trasteorann lena mbaineann don ghrúpa.

(96)

Faoi 5 bliana tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo, ba cheart don Choimisiún, agus ag tógáil ar an taithí a fuarthas agus tar éis dó dul i gcomhairle le EIOPA, meastóireacht níos mionsonraithe a dhéanamh agus tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle agus díriú ar ghnéithe roghnaithe de chur i bhfeidhm na Treorach seo,