REGOLAMENT DELEGAT TAL-KUMMISSJONI (UE) 2024/1085 tat-13 ta’ Marzu 2024 li jissupplimenta r-Regolament (UE) Nru 575/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward tal-istandards tekniċi regolatorji dwar il-metodoloġija ta’ valutazzjoni li permezz tagħha l-awtoritajiet kompetenti jivverifikaw il-konformità ta’ istituzzjoni mar-rekwiżiti sabiex jintużaw mudelli interni għar-riskju tas-suq (Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

(1)

L-istituzzjonijiet jitħallew jużaw biss mudelli interni għar-riskju tas-suq jekk jikkonformaw mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013. Jenħtieġ li l-istituzzjonijiet mhux biss jikkonformaw ma’ dawk ir-rekwiżiti meta japplikaw għal permess sabiex jużaw dawk il-mudelli interni, iżda wkoll meta jużaw dawk il-mudelli, u meta japplikaw għal estensjonijiet jew għal bidliet sinifikanti f’dawn il-mudelli interni. Għalhekk huwa xieraq li jiġi stabbilit li l-awtoritajiet kompetenti, meta jivverifikaw jekk l-istituzzjonijiet jikkonformawx ma’ dawk ir-rekwiżiti, japplikaw l-istess kriterji u l-istess metodoloġija ta’ valutazzjoni għal kull waħda minn dawk il-fażijiet. Madankollu, għal raġunijiet ta’ effiċjenza u sabiex jitnaqqsu l-piżijiet amministrattivi, l-awtoritajiet kompetenti, meta jivvalutaw il-konformità mill-istituzzjonijiet li diġà ngħataw permess sabiex jużaw tali mudelli interni alternattivi, jenħtieġ li ma jkunux meħtieġa jivvalutaw mill-ġdid permess bħal dan. Minflok, jenħtieġ li jivvalutaw biss il-konformità ma’ dawk ir-regoli li huma rilevanti għall-kamp ta’ applikazzjoni tal-valutazzjoni kkonċernata, u jibnu, f’kull każ, fuq il-konklużjonijiet minn valutazzjonijiet preċedenti.

(2)

Sabiex jiġi żgurat li l-istituzzjonijiet jikkonformaw fuq bażi kontinwa mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jevalwaw il-kwalità ġenerali tas-soluzzjonijiet, tas-sistemi u tal-approċċi implimentati minn istituzzjoni, u jitolbu titjib u adattamenti kostanti għal ċirkostanzi mibdulin.

(3)

Sabiex jiġu żgurati l-armonizzazzjoni u l-komparabbiltà tal-prattiki superviżorji f’ġuriżdizzjonijiet differenti, il-valutazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti ta’ jekk l-istituzzjonijiet jikkonformawx mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013 jenħtieġ li tikkonforma ma’ tekniki ta’ valutazzjoni preskrittivi. Madankollu, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jkunu jistgħu jqisu n-natura, id-daqs u l-kumplessità tal-istruttura u tal-mudell tan-negozju ta’ istituzzjoni, il-kumplessità tal-mudelli interni alternattivi, in-natura tal-prodotti finanzjarji li jkopru dawk il-mudelli, il-kwalità tal-informazzjoni pprovduta mill-istituzzjoni kkonċernata, u r-riżorsi li jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom. Għalhekk, meta jivvalutaw jekk istituzzjoni tikkonformax mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jingħataw ċerta diskrezzjoni, li tippermettilhom iwettqu kontrolli addizzjonali u li japplikaw l-aktar metodi xierqa għall-verifika tal-konformità ma’ rekwiżiti partikolari. Barra minn hekk, sabiex l-awtoritajiet kompetenti jkunu jistgħu jwettqu dik il-valutazzjoni b’mod proporzjonat, u minħabba l-firxa wiesgħa ta’ prodotti finanzjarji disponibbli f’attivitajiet ta’ negozjar, huwa neċessarju li jiġu stabbiliti kategoriji ta’ prodotti finanzjarji ta’ livell dejjem akbar ta’ kumplessità, li fuqhom l-awtoritajiet kompetenti jenħtieġ li jibbażaw il-valutazzjoni tagħhom.

(4)

Sabiex jiġi żgurat fehim intern suffiċjenti tal-mudell intern alternattiv, inklużi l-operazzjonijiet esternalizzati, huwa neċessarju li jiġi stabbilit li, minkejja kwalunkwe esternalizzazzjoni ta’ xi għodod ta’ riskju, ta’ sistemi tal-IT, u ta’ soluzzjonijiet għall-ġestjoni tar-riskji, il-kompiti, l-attivitajiet jew il-funzjonijiet ewlenin kollha relatati mal-mudell intern għandhom jitwettqu mill-unità ta’ kontroll tar-riskji msemmija fl-Artikolu 325bi(1)(b) tar-Regolament (UE) Nru 575/2013. Għall-istess raġunijiet, jenħtieġ li dawk ir-regoli jirrikjedu wkoll li l-unità ta’ kontroll tar-riskji timplimenta kontrolli adegwati u twettaq testijiet ta’ kwalità u ta’ validazzjoni għal kwalunkwe soluzzjoni esternalizzata, li d-dokumentazzjoni sħiħa dwar dawk il-kontrolli u t-test tkun disponibbli fil-każijiet kollha, u li l-awtoritajiet kompetenti jivvalutaw kwalunkwe għodda u soluzzjoni tal-IT miksuba minn bejjiegħa terzi b’mod simili għal każijiet li fihom ikunu ġew żviluppati bis-sħiħ permezz ta’ proċessi interni.

(5)

L-aspetti ta’ governanza u operazzjonali jaqdu rwol ċentrali fil-funzjonament xieraq tal-mudell intern alternattiv. Għalhekk, jenħtieġ li l-metodoloġija sabiex jiġi vverifikat jekk istituzzjoni tikkonformax mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013 (“metodoloġija ta’ valutazzjoni”) tivvaluta b’mod komprensiv dawk l-aspetti ta’ governanza u operazzjonali, inkluż l-istabbiliment ta’ post tan-negozjar, ir-rwol tal-maniġment superjuri u tal-korp maniġerjali, l-unità ta’ kontroll tar-riskji, u r-rieżami indipendenti tal-mudell intern alternattiv innifsu.

(6)

Il-metodoloġija ta’ valutazzjoni relatata mal-aspetti ta’ governanza jenħtieġ li tqis li ċerti istituzzjonijiet li jitolbu permess sabiex jużaw l-approċċ ta’ mudell intern alternattiv diġà kisbu l-approvazzjoni, qabel ma r-Regolament (UE) Nru 575/2013 ġie emendat bir-Regolament (UE) 2019/876 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), sabiex jużaw mudell intern għall-kalkolu tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji għar-riskju tas-suq. Għalhekk, huwa neċessarju li jiġu stabbiliti regoli ta’ valutazzjoni li jkunu simili għal dawk stabbiliti fil-passat għal dawk l-aspetti li ma ġewx emendati bir-Regolament (UE) 2019/876, u li jiġu introdotti regoli ġodda li jkopru dispożizzjonijiet ġodda introdotti b’dak ir-Regolament, inklużi r-rekwiżiti tal-post tan-negozjar stabbiliti fl-Artikolu 104b tar-Regolament (UE) Nru 575/2013.

(7)

Sabiex l-awtoritajiet kompetenti jkunu jistgħu jivvalutaw il-konformità mar-rekwiżiti għall-validazzjoni u għar-rieżami ta’ mudelli interni alternattivi, jenħtieġ li l-istituzzjonijiet iwettqu l-validazzjoni interna tal-mudell tal-anqas darba fis-sena. Filwaqt li l-validazzjoni inizjali jenħtieġ li tkopri l-metodoloġiji kollha applikati matul il-mudell intern, huwa xieraq li jiġi stabbilit, b’kunsiderazzjoni tar-restrizzjonijiet fuq il-persunal u fuq ir-riżorsi, li l-validazzjoni annwali tiffoka fuq tal-anqas il-kwistjonijiet ewlenin identifikati jew fil-validazzjonijiet interni preċedenti jew fl-awditi interni preċedenti, u fuq kwalunkwe bidla jew metodoloġija ġdida introdotta fil-mudell intern alternattiv.

(8)

L-attivitajiet ta’ negozjar u s-swieq finanzjarji qegħdin jevolvu b’mod kostanti u rapidu. Sabiex l-awtoritajiet kompetenti jkunu jistgħu jqisu dawk il-karatteristiċi meta jivvalutaw jekk l-istituzzjonijiet jikkonformawx mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013, jenħtieġ li l-metodoloġija ta’ valutazzjoni jkun fiha standards kwalitattivi u proċedurali fir-rigward tal-approvazzjoni formali mill-istituzzjoni ta’ strumenti u ta’ prodotti finanzjarji ġodda, u l-introduzzjoni tagħhom fil-qasam tan-negozjar. L-istandards għal politika formali għall-approvazzjoni tal-prodotti ġodda huma neċessarji sabiex jiġi żgurat li l-introduzzjoni ta’ strumenti u ta’ prodotti finanzjarji ġodda, li jistgħu joħolqu fatturi tar-riskju addizzjonali jew jeħtieġu bidliet metodoloġiċi fil-mudelli interni għall-kejl tar-riskju, tkun kompletament kompatibbli mal-kontroll u mal-validazzjoni komprensivi.

(9)

Il-kwalità tad-data u l-akkuratezza tal-istima tar-riskji u tal-kalkolu tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji għar-riskju tas-suq jiddependu ħafna fuq l-affidabbiltà tas-sistemi tal-IT użati għal dak l-għan. Bl-istess mod, il-kontinwità u l-konsistenza tal-proċessi ta’ ġestjoni tar-riskji u tal-kalkolu tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji għar-riskju tas-suq jistgħu jiġu żgurati biss meta t-tali sistemi tal-IT ikunu sikuri, siguri u affidabbli, u meta l-infrastruttura tal-IT tkun robusta biżżejjed. Għalhekk huwa neċessarju li, meta jivvalutaw il-mudelli interni tar-riskju tas-suq, l-awtoritajiet kompetenti jivverifikaw ukoll l-affidabbiltà tas-sistemi tal-IT tal-istituzzjoni u r-robustezza tal-infrastruttura tal-IT użata għall-mudelli interni.

(10)

Waħda min-novitajiet tal-qafas il-ġdid tar-riskju tas-suq stabbilit fil-Parti Tlieta, it-Titolu IV, il-Kapitolu 1b, tar-Regolament (UE) Nru 575/2013, hija d-determinazzjoni tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji fuq il-bażi ta’ miżuri tan-nuqqas mistenni. Huwa neċessarju li jiġi żgurat li l-istituzzjonijiet jimmonitorjaw b’mod attiv l-akkuratezza ta’ dawk iċ-ċifri. Għalhekk, huwa xieraq li l-istituzzjonijiet jintalbu jittestjaw direttament b’mod retrospettiv il-miżuri tan-nuqqas mistenni tagħhom bħala parti mill-programm ta’ ttestjar retrospettiv intern meħtieġ mill-Artikolu 325bj tar-Regolament (UE) Nru 575/2013. Peress li għad ma hemmx metodoloġija stabbilita fost il-parteċipanti fis-suq għall-ittestjar retrospettiv ta’ kejl tan-nuqqas mistenni, jenħtieġ li ma tiġi preskritta l-ebda metodoloġija speċifika, u jenħtieġ li l-istituzzjonijiet jitħallew liberi li jqisu l-evoluzzjoni ta’ tekniki ġodda u tal-aħjar prattiki f’dak ir-rigward, f’konformità mar-rekwiżiti kwalitattivi stabbiliti fl-Artikolu 325bi ta’ dak ir-Regolament.

(11)

Il-mudelli ta’ kejl tar-riskju intern jistgħu jitqiesu biss bħala implimentati b’integrità, kif imsemmi fl-Artikolu 325bi(1) tar-Regolament (UE) Nru 575/2013, meta jkunu ssodisfati r-rekwiżiti regolatorji kollha. Barra minn hekk, diversi elementi kostitwenti tar-riformi ta’ Basel fil-qasam tar-riskju tas-suq ġew implimentati fid-dritt tal-Unjoni permezz ta’ atti delegati, fost l-oħrajn ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2022/2058 (3), ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2022/2059 (4), ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2022/2060 (5), ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2023/1577 (6), ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2023/1578 (7) u r-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2024/397 (8). Minn dan isegwi li l-awtoritajiet kompetenti jenħtieġ li jikkunsidraw jekk l-istituzzjonijiet jikkonformawx mar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013, filwaqt li jqisu dawk l-atti delegati. Sabiex tiġi żgurata valutazzjoni komprensiva tal-konformità tal-mudelli interni tar-riskju tas-suq, huwa neċessarju li jiġu speċifikati tekniki għall-awtoritajiet kompetenti sabiex jivvalutaw il-konformità tal-istituzzjonijiet mal-aspetti koperti kemm mir-Regolament (UE) Nru 575/2013 kif ukoll minn dawk ir-regolamenti delegati. Għal dik ir-raġuni, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jeżaminaw dokumentazzjoni speċifika li l-istituzzjonijiet huma meħtieġa jipproduċu.

(12)

Ir-rekwiżiti tal-ittestjar retrospettiv u tal-attribuzzjoni tal-profitt u tat-telf jipprovdu bażi solida għal monitoraġġ kritiku tal-prestazzjoni tal-mudell intern tal-kejl tar-riskji. Għalhekk, huwa neċessarju li jiġu stabbiliti regoli ta’ valutazzjoni sabiex jitqiesu r-riżultati ta’ dawk it-testijiet. Fir-rigward tal-ittestjar retrospettiv, jenħtieġ li jiġi żgurat li l-qabżiet tal-valur jiġu analizzati b’mod kritiku sabiex jiġu identifikati dgħufijiet potenzjali fil-mudell, u li l-istituzzjonijiet jimmonitorjaw jekk il-bidliet fil-valuri tal-portafolli jkunux xprunati minn fatturi tar-riskju mudellabbli jew mhux mudellabbli. Barra minn hekk, fid-dawl tar-riżultati tat-test tal-attribuzzjoni tal-profitt u tat-telf, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jivvalutaw l-akkuratezza tal-funzjonijiet tal-ipprezzar użati mill-istituzzjoni, billi l-akkuratezza tagħhom hija essenzjali għal kalkolu tajjeb tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji.

(13)

Sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni konsistenti tar-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 325bh tar-Regolament (UE) Nru 575/2013, huwa neċessarju li dawk ir-rekwiżiti jiġu speċifikati ulterjorment. Jekk l-istituzzjonijiet jikkonformawx ma’ dawk ir-rekwiżiti jenħtieġ li jiġi vvalutat fuq il-bażi tal-kategoriji wisgħin tal-fattur tar-riskju msemmijin fit-Tabella 2 tal-Artikolu 325bd tar-Regolament (UE) Nru 575/2013. Għalhekk, għal kull waħda minn dawk il-kategoriji, huwa neċessarju li jiġi stabbilit kif l-awtoritajiet kompetenti għandhom jivvalutaw jekk ir-riskju ta’ bażi jkunx kopert, u jekk it-trattament tal-kurvi u tas-superfiċi fil-mudell intern tal-kejl tar-riskji jkunx tajjeb.

(14)

Minħabba n-natura li tinbidel malajr u li dejjem tevolvi tas-swieq finanzjarji, data mhux affidabbli, mhux akkurata, inkompluta jew skaduta tirriżulta fi żbalji fl-istima tar-riskji u fil-kalkolu tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji, inkluż f’mudelli tar-riskju tas-suq. Fil-kuntest tal-proċessi ta’ ġestjoni tar-riskji ta’ istituzzjoni, data żbaljata bħal din tista’ twassal ukoll għal deċiżjonijiet ħżiena dwar il-ġestjoni. Konsegwentement, sabiex jiġu żgurati l-affidabbiltà u l-kwalità għolja tad-data u l-użu xieraq tagħha fil-proċessi interni u fil-proċessi għall-kalkolu tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji, il-mod kif tinġabar u tinħażen id-data u l-proċeduri għal tali ġbir u ħżin jenħtieġ li jkunu ddokumentati sew, inkluża deskrizzjoni sħiħa tal-karatteristiċi, tal-kontrolli tal-kwalità, tal-filtri awtomatiċi, u tas-sorsi speċifiċi tad-data ta’ kuljum. Għalhekk, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti, meta jivvalutaw il-mudelli interni tar-riskju tas-suq, jagħtu attenzjoni partikolari lill-kwalità u lill-affidabbiltà tad-data użata għall-finijiet ta’ mmudellar, u lill-proċessi applikati sabiex jiġi żgurat li tali kwalità u affidabbiltà jinżammu.

(15)

Sabiex jiġi żgurat kalkolu korrett tar-rekwiżiti ta’ fondi proprji, l-awtoritajiet kompetenti, meta jivvalutaw il-kwalità ġenerali tad-data, jenħtieġ li jivvalutaw jekk l-approċċ użat mill-istituzzjoni għall-indikazzjoni tas-serje kronoloġika jkunx wieħed tajjeb. Għalhekk, jenħtieġ li l-metodoloġija ta’ valutazzjoni tivverifika li r-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 575/2013 li jirregolaw l-użu ta’ indikaturi jiġu ssodisfati. Meta rilevanti, ir-regoli stabbiliti f’dik il-metodoloġija ta’ valutazzjoni jenħtieġ li jvarjaw skont jekk is-serje kronoloġika li għaliha ntuża indikatur tkunx relatata ma’ fattur tar-riskju li għadda mill-valutazzjoni tal-mudellabbiltà, jew ma’ fattur tar-riskju li ma għaddiex minnha.

(16)

Fir-rigward tal-mudell intern tar-riskju ta’ inadempjenza, u b’mod aktar partikolari l-Artikoli 325bn, 325bo, 325bp tar-Regolament (UE) Nru 575/2013, huwa neċessarju li l-metodoloġija ta’ valutazzjoni tiżgura li dawk il-mudelli tar-riskju jwasslu għal riżultati akkurati. Għalhekk, ir-regoli stabbiliti fil-metodoloġija ta’ valutazzjoni jenħtieġ li jkopru l-aspetti kollha li jaffettwaw l-eżitu ta’ dawk il-mudelli, inkluż l-ambitu tal-pożizzjonijiet koperti minn dawk il-mudelli, l-istimi tal-probabbiltajiet ta’ inadempjenza u t-telf fil-każ ta’ inadempjenza, l-għażla ta’ fatturi tar-riskju sistematiku sabiex jissimulaw l-inadempjenza tal-emittenti, u s-suppożizzjonijiet kollha tal-immudellar magħmulin mill-istituzzjoni, inkluża kwalunkwe suppożizzjoni ta’ kopula magħmula għas-simulazzjoni tal-inadempjenza ta’ emittenti multipli.

(17)

Ir-riskji li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima u minn kwistjonijiet ambjentali usa’ qegħdin ibiddlu l-istampa tar-riskju għas-settur finanzjarju u huma mistennijin isiru saħansitra aktar prominenti. Meta titqies l-importanza ta’ dawk il-motivaturi tar-riskju, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jivverifikaw li l-istituzzjonijiet iqisu dawk il-motivaturi tar-riskju fil-programmi tagħhom ta’ ttestjar tal-istress imsemmijin fl-Artikolu 325bi(1), il-punt (g), ir-Regolament (UE) Nru 575/2013. F’dak il-kuntest, l-istituzzjonijiet diġà ħadu passi sabiex jinkludu r-riskji ambjentali fil-programmi tagħhom ta’ ttestjar tal-istress. Madankollu, sabiex jiġi żgurat li l-istituzzjonijiet ikollhom biżżejjed żmien sabiex jirriflettu bis-sħiħ dawk ir-riskji fil-programmi tagħhom ta’ ttestjar tal-istress, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti jivvalutaw il-konformità tal-istituzzjonijiet ma’ kwalunkwe rekwiżit relatat mat-tibdil fil-klima u ma’ aspetti usa’ relatati mal-ambjent biss mill-1 ta’ Jannar 2025. Bl-istess mod, fid-dawl tal-kumplessità tal-implimentazzjoni tal-ittestjar retrospettiv dirett tan-nuqqas mistenni, jenħtieġ li l-istituzzjonijiet jingħataw perjodu addizzjonali qabel ma l-awtoritajiet kompetenti jivvalutaw il-konformità tagħhom f’dan il-qasam. Għalhekk, jenħtieġ li d-data relatata tal-applikazzjoni tal-valutazzjoni tiġi stabbilita li tibda mill-1 ta’ Jannar 2026.

(18)

Dan ir-Regolament huwa bbażat fuq l-abbozz tal-istandards tekniċi regolatorji ppreżentat lill-Kummissjoni mill-Awtorità Bankarja Ewropea.

(19)

L-Awtorità Bankarja Ewropea wettqet konsultazzjonijiet pubbliċi miftuħa dwar l-abbozz ta’ standards tekniċi regolatorji li fuqu huwa bbażat dan ir-Regolament, analizzat il-kostijiet u l-benefiċċji relatati potenzjali u talbet il-parir tal-Grupp tal-Partijiet Bankarji Interessati stabbilit f’konformità mal-Artikolu 37 tar-Regolament (UE) Nru 1093/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (9),